ADHD Recente inzichten

ADHD Recente inzichten Frans Loman Kinder- en jeugdpsychiater 21 oktober 2016 Symposium ADHD 1

Wat is ADHD We weten het niet precies De oorzaken zijn nog onbekend We weten nog niet echt wat de beste aanpak of behandeling is De variatie in verschijnselen is groot In meer dan 70% van de gevallen ook nog een andere stoornis 21 oktober 2016 Symposium ADHD 2

Wat weten we wel... ADHD is een (neuro-biologische) stoornis in de hersenen die de ontwikkeling van een kind ernstig kan bedreigen Overbeweeglijk, vaak onhandelbaar, onrustig en ongeconcentreerd Moeilijkheden thuis, op school, vrije tijd Willen zich wel aanpassen, maar het lukt niet Kan leiden tot: emotionele problemen, agressief of teruggetrokken gedrag 21 oktober 2016 Symposium ADHD 3

Stand van zaken in 2010 In de afgelopen jaren is er veel meer aandacht gekomen voor ADHD Maar ook o ADHD is gewoon een hype van dit moment o Een fake diagnose o Normaal gedrag bij kinderen wordt gemedicaliseerd Gevolg Niet steeds erkenning dat ADHD een stoornis is Gevolgen worden onderschat Ouders en kinderen niet serieus genomen Onduidelijk of er onder of over gediagnosticeerd wordt 21 oktober 2016 Symposium ADHD 4

21 oktober 2016 Symposium ADHD 5

Onterechte diagnose ADHD? Onderzoek betreft 12.000 kinderen, jonger dan 7 jr. De jongste kleuters hadden 60% meer kans op de diagnose ADHD dan de oudste kleuters in dezelfde klas Jongste kleuters werden qua gedrag (onterecht)vergeleken met de oudste Indruk leerkracht speelt grote rol om tot diagnose te komen T.Elder, Journal of Health Economics, 2010 21 oktober 2016 Symposium ADHD 6

Wat is de realiteit ADHD heeft een grote invloed op kinderen, adolescenten en volwassen ADHD geeft problemen op diverse gebieden Gezin School / werk Vrije tijd, sport, hobby Samenleving Daarom is het van belang dat de problematiek en de impact daarvan goed begrepen wordt Adequate, samenhangende zorg geboden wordt 21 oktober 2016 Symposium ADHD 7

Leibson, e.a. JAMA, 2001 21 oktober 2016 Symposium ADHD 8

Wat is ook realiteit 21 oktober 2016 Symposium ADHD 9

Oorzaken? Vroeggeboorte Drugs Roken Alcohol 21 oktober 2016 Symposium ADHD 10

21 oktober 2016 Symposium ADHD Zametkin, e.a. NEJM, 1990 12

Dopamine in de Hersenen Scientific American Http//www.sciam.com/1998/0998issue/0998barkely.html#link1 21 oktober 2016 Symposium ADHD 13

Meer dan alleen maar... Kernsymptomen Aandachtsstoornissen Hyperactiviteit Impulsiviteit Problemen vooral door: Tekortschieten van allerlei regelfuncties van de hersenen 21 oktober 2016 Symposium ADHD 16

1. Organiseren, prioriteiten stellen en opstarten Moeite een taak te beginnen Uitstellen, vooral als het niet interessant is Wachten tot iets spoedeisend is geworden Vooral routineklussen lukken niet Weten dat iets moet gebeuren maar er geen zin in hebben Motivatie 21 oktober 2016 Symposium ADHD 19

2. Aandacht richten, vasthouden en wisselen Moeite om gefocust te blijven op de taak waarmee het kind bezig is Gedachten dwalen af Moeite met lezen; teksten begrijpen vraagt een onafgebroken, gerichte aandacht Moeite met wisselen van aandacht; overconcentratie 21 oktober 2016 Symposium ADHD 20

3. Aandacht reguleren, verwerking informatie Opletten lukt slechts als iets voortdurend een motorische, sociale of cognitieve reactie vraagt Trage verwerkingssnelheid Zowel te traag als te snel (moeite om op tijd te remmen) 21 oktober 2016 Symposium ADHD 21

4. Omgaan met frustraties en reguleren van emoties Zeer lage frustratiedrempel Moeite met relativeren Intensiteit van de emotie hebben te veel invloed op denken en doen Felle uitbarstingen op kleine irritaties 21 oktober 2016 Symposium ADHD 22

5. Aanwenden werkgeheugen Vasthouden van informatie en tegelijkertijd met andere informatie iets doen Moeite met het begrijpen van teksten Integreren van externe en interne informatie 21 oktober 2016 Symposium ADHD 23

6. Beoordelen en zelfreguleren van gedrag Impulsiviteit Hyperactiviteit Beperkt vermogen om af te kunnen remmen Juiste handelingen op het juiste moment uitvoeren 21 oktober 2016 Symposium ADHD 24

Aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit is een specifieke ontwikkelingsstoornis, zowel bij kinderen als volwassenen, die vooral wordt gekenmerkt door een beperkt vermogen om gedrag te kunnen afremmen (inhiberen), aandacht te kunnen blijven richten (volgehouden aandacht) weerstand te kunnen bieden tegen afleiding en het kunnen afstemmen van het vereiste activiteitsniveau op een situatie (hyperactiviteit, rusteloosheid). (Barkley, 2008) 21 oktober 2016 Symposium ADHD 25

Gevolgen Moeite met ingewikkelde handelingen (aankleden) Plannen (het belangrijkste eerst doen) Niet snel leren van ervaringen en minder stil staan bij consequenties van gedrag Kunnen daardoor vroegere ervaringen minder goed laten meewegen Kiezen voor de kortetermijnoplossing (moeilijk om te werken voor een beloning in de verdere toekomst 21 oktober 2016 Symposium ADHD 26

Aandacht/concentratie Impulsiviteit Hyperactiviteit Kinderen Kan taakje niet afmaken Snel afgeleid Kan niet concentreren Weinig zelfcontrole Niet op zijn beurt kunnen wachten Voor de beurt praten, alles eruit flappen Overmatig druk en wiebelig Altijd aan de gang Onophoudelijk kletsen Adolescenten Moeite eisen onderwijs Niet communicatief Snel afgeleid Slechte zelfcontrole (Seksueel) risicovol gedrag Innerlijke onrust, gevoelens van rusteloosheid Middelenmisbruik Volwassenen Moeite om aandacht ergens bij te houden Snel afgeleid Niet luisteren naar anderen Slechte beheersing impulsen Problemen met autorijden Niet beheersen emoties Friemelen Oeverloos kletsen Innerlijke rusteloosheid 21 oktober 2016 Symposium ADHD 31