2011 Kledingstoffen groep 7 en 8 Mick Sluijter Kledingstoffenonderzoek 10 tot 14 jarigen 22-2-2011
Stoffenonderzoek binnen thema kleding In de kapstok kom ik weinig aanknooppunten tegen voor een les mens en natuur maar dan zou deze les een mooie aanvulling zijn voor de leerlingen die hieraan meedoen. Mijn insteek zal vooral zijn waarom kleding, en een onderzoek naar verschillende stoffen. In drie verschillende practica zullen de leerlingen met een microscoop kijken naar de structuur van verschillende vezels, de brandbaarheid van verschillende stoffen bekijken en de sterkte van stoffen vergelijken. Voor de verschillende stoffen gebruik ik twee of drie natuurlijke vezels (Wol, katoen en linnen) en twee of drie synthetische vezels (Acryl, fleece en nylon). Daarnaast zullen we ook kijken waarom er combinaties worden gebruikt van natuurlijke en synthetische stoffen. Lesvoorstel Wanneer? Wat? Hoe? Wie? Aanvang les en ongeveer 15 minuten. Waarom kleding, Waarvan gemaakt en onderscheid tussen natuurlijke en synthetische stoffen Korte uitleg geschiedenis en stoffen laten voelen en zien Instructie door docent en van lln zelf door verschil te voelen en te zien. 1. Carrousel van drie practica waar de lln meteen mee kunnen beginnen na de eerste instructies (30) 2. Zie 1 (30) 3. Zie 1 (30) Microscopie (vezels) Brandbaarheid Sterkte Zie beschrijving proeven Zie 1 Zie 1 Zie 1 Zie 1 Zie 1 Zie 1 Wijzen op veiligheid bij practica (kaarsje) Lln gaan zelf aan de gang aan de hand van de beschrijvin Het zijn weinig lln dus docent kan het alleen aan. Evt. toa Mick Sluijter Kledingstoffenonderzoek 1
Welke presentatievorm kies je om je kennis over te brengen op de rest van jouw klas/groep? (30) Korte evaluatie en resultaten vergelijken en een presentatievorm kiezen en uitwerken. Groepsopdracht Instructie docent en coaching Waarom dragen mensen kleren? (Korte inleiding, film klokhuis is duidelijk) Mensen zijn kleren gaan dragen omdat ze het koud hadden. Vroeger hadden mensen veel meer haar op hun lijf dan nu. Maar door de eeuwen heen kregen ze minder haar, waardoor ze in de winter vellen van dieren moesten dragen om warm te blijven. Om die vellen gemakkelijker te kunnen dragen (ze gleden steeds van hun lijf af), ging men de uiteinden aan elkaar naaien. Dat was het begin van kledin Door de tijd heen verloren wij bijna al ons haar (behalve op ons hoofd) en gingen we ons schamen om bloot rond te lopen. Vandaar dat we nu altijd kleding dragen. Er is zelfs een tijd geweest dat je ook in bad kleding moest dragen, anders was je onfatsoenlijk. Tegenwoordig gaan we met de mode mee en kiezen kleren niet alleen om ons warm te houden, maar ook om er leuk uit te zien. Er zijn verschillende stoffen waarvan kleding gemaakt wordt. Een aantal daarvan gaan we onderzoeken op verschillende functies. Mick Sluijter Kledingstoffenonderzoek 2
1: Brandbaarheid van stoffen. De onderzoeksvraag is: Is er verschil van brandbaarheid tussen Wol, acryl, katoen en nylon? Voor de drager van kleding is het heel belangrijk dat je weet of jouw kleding brandbaar is of niet. Je kunt je voorstellen dat kleding van een brandweerman of van een kok niet echt brandbaar is. Materialen: Vier verschillende draadjes Kroezentan Waxinelichtje. Lucifers. Hoe gaan we dat onderzoeken? Doe een jas aan en doe een veiligheidsbril op. Leg van elke stof een draad op een van de vier schoteltjes. Steek het kaarsje aan met een lucifer. Pak met een kroezentang (een schaar zonder scherpe kanten en met een boog) een van de draadjes vast. Steek het draadje voorzichtig aan met het kaarsje en let goed op (ruiken en kijken). Vul je resultaten in de hieronder staande tabel in. Herhaal deze proef met de drie andere draadjes. Brandbaar: Goed/slecht/niet. Geur: Plastic/anders Wat blijft er over? Wol Dooft vanzelf Verbrand vlees Grof as (brokjes) Acryl Brand heel goed Plastic/zuur Harde korrels Katoen Brand goed Verbrand papier Heel fijn as Nylon Smelt Plastic/zuur Harde druppels Vergelijk je resultaten met de tabel die je hebt gehad. Wat is je conclusie? Mick Sluijter Kledingstoffenonderzoek 3
2. Sterkte van verschillende stoffen. De onderzoeksvraag is: Welke stof is het sterkst; Wol, acryl, nylon of katoen? Wat denk je, zou een rugzak van wol sterk genoeg zijn voor je boeken of denk je dat je een laptop in een katoenen tas kunt doen. Welke stof is het sterkst? Materialen: Vier even lange en even dikke draden van wol, katoen, acryl en nylon. De proefopstelling zoals die hierboven staat afgebeeld. Gewichtenhouder met verschillende massa`s. Hoe gaan we dit onderzoeken? Maak een van de draden bovenaan de statief vast zoals in het plaatje. Maak onderaan de draad een lusje en hang daar een gewichthouder in. Kijk nu hoever de draad uitgerekt is op de liniaal en schrijf dit op in de tabel bij 50 gram. Doe nog een gewichtje in de houder en vul de uitrekking in (Eindstand liniaal-beginstand liniaal. Doe er weer een gewichtje bij en noteer weer de uitrekking in de tabel. Mick Sluijter Kledingstoffenonderzoek 4
Ga hiermee door totdat de draad breekt. Herhaal dit bovenstaande met de andere drie draden. 500 g 1000 g 1500 2000 2500 3000 3500 4000 4500 Wol xxx xxx Katoen xxx xxx Acryl xxx xxx Nylon De tabel was niet ruim genoeg voor de nylondraad. Deze brak pas tussen de 5500 en 6000 gram. Vergelijk de resultaten met de tabel die je hebt gehad. Wat is je conclusie? Mick Sluijter Kledingstoffenonderzoek 5
3. Microscooponderzoek van de verschillende stoffen. Hoe zien de stoffen er met een microscoop uit? Wie wil niet de stoffen van heel dichtbij bekijken? Alle vier de stoffen ga je bekijken met een microscoop en als je ze 400 maal vergroot dan zie je heel duidelijke verschillen De begeleider legt uit wat je moet doen en als je het beeld hebt dan vul je in de onderstaande tabel de resultaten in. Wat zie je precies? Materialen: Een digitale microscoop met computeraansluitin Vier preparaten van de vezels. Mick Sluijter Kledingstoffenonderzoek 6
Foto`s van de vezels via de microscoop Wol 40 x 100 x 400 x Katoen Acryl Nylon Mick Sluijter Kledingstoffenonderzoek 7
Bijlage tabel Eigenschappen stoffen. Eigenschappen Wol Katoen Nylon Acryl Vochtopname Langzaam Grote vochtopname Snel Grote vochtopname Weinig Weinig Warmte vasthouden Heel goed Weinig Weinig Redelijk Lucht doorlaten Goed Goed Slecht Slecht Hitte bestendig Matig Goed Niet Niet Brandbaarheid Geur Zelfdovend. Geschroeid haar. Niet dovend Geschroeid papier Smelt weg (druppelt) Zure geur Smelt weg (druppelt) Zure geur As Harde as, Zachte as Harde Harde bros. druppels druppels Sterkte Matig Redelijk Sterk (Heel Sterk sterk) Vezels (Microscoop) Onregelmatig Onregelmatig Regelmatig Regelmatig Mick Sluijter Kledingstoffenonderzoek 8
Evaluatie lessen groep Rennevoirt (21 februari 2011) Ik heb de groep opgewacht bij de ingang van 2College Ruiven en heb hen begeleid naar het lokaal. Eerst heb ik hen een aantal veiligheidsmaatregels en huisregels uitgelegd en ben toen begonnen met de les. Na een kort vraag en antwoord gesprekje over kleding ben ik kort de geschiedenis van kleding gaan uitleggen. Het waarom kleding en het ontstaan van verschillende vezels die tegenwoordig gebruikt worden. Samen zijn we de practica langsgelopen om de leerlingen te wijzen op enkele veiligheidsvoorschriften en handelingen waar zij rekening mee moesten houden. De verhoudingen tussen de leerlingen waren mij onbekend en ik heb de leerlingen zelf laten kiezen met wie zij samenwerkten. Hierdoor ontstond een groepje van vier jongens, een groepje van drie meisjes en een groepje van twee meisjes en een jongen. Opvallend tijdens de proeven was dat de jongens echte doeners waren die meteen aan de gang gingen zonder zich op enige manier te storen aan de voorschriften. De andere twee groepen lazen eerst de voorschriften goed en gingen daarna aan de gan Hierdoor moest ik de jongens ook afremmen na de eerste proef omdat zij niet erg nauwkeurig waren geweest. Doordat de leerlingen langer bezig waren dan ik had ingeschat ben ik niet meer toegekomen aan de presentatievorm zoals in de lesplanner vermeld. Ik heb als afsluiting een kort filmpje laten zien over brandweerkleding en aan de hand daarvan de leerlingen aan het denken gezet over de stof (stoffen) waarvan je die het beste kunt maken. De structuur waarmee zij deze opdracht uitvoerden viel mij heel erg mee. De leerlingen werkten via een zelf gevonden afstreepsysteem. Om 15.00 uur heb ik de leerlingen weer afgeleverd bij de sporthal. Mick Sluijter Kledingstoffenonderzoek 9
Alles op een rijtje Wat ging goed. De proeven waren gevarieerd en uit de reactie van de leerlingen kan ik concluderen dat ze boeiend genoeg waren. De leerlingen werkten in alle rust hun practica af en lieten zich niet storen door andere groepjes. Zij bleven bezig met de proeven die zij aan het doen waren. De les was niet te lang zodat de aandacht er goed bij bleef. Het onderwerp was niet te moeilijk. Doordat ik gekozen had voor eigenschappen van verschillende vezels had het weinig overlap. Wat kan beter. Zorgen voor een of twee extra proeven zodat de snelle leerlingen bezig blijven. Zorgen voor meerdere opstellingen per proef zodat niemand op een ander hoeft te wachten. De ene groep werkt sneller dan de andere. Extra les voor presentatie van de resultaten. Leerlingen zelf laten kiezen met welk practicum zij beginnen dus altijd voldoende opstellingen hebben per practicum. Behalve de zuivere vezels de volgende keer ook gecombineerde vezels gebruiken. Deze worden in de textielindustrie steeds meer gebruikt. Naast de gangbare vezels die ik nu heb gebruikt ook eens informeren naar vezels van brandnetels of iets dergelijks. Verrassend blijven. Leerlingen na inleiding zelf laten kiezen welke stoffen er gebruikt worden en daaruit zelf draden trekken. (Bezwaar is dan de dikte van de draad en de samenstelling). Misschien wel iets meer Wat kan beters dan Wat ging goeds maar dat komt omdat ik meestal tijdens de les al bezig ben met wat ik ermee kan doen om het te perfectioneren. Mijn gevoel over de les was heel positief en zeker heel nuttig als opstap voor de volgende pilot. Als bijlage heb ik nog een aantal foto`s bijgevoegd om een sfeerimpressie te geven. Mick Sluijter Kledingstoffenonderzoek 10
Een korte fotoreportage. Mick Sluijter Kledingstoffenonderzoek 11
Mick Sluijter Kledingstoffenonderzoek 12