Münchener dunkles voor Serious Request Het was prachtig weer op vrijdag 6 september toen ik s morgens om 07.00 u thuis de oprit af reed. Ik had met Gerrit afgesproken dat we vanaf Heerenveen samen verder zouden rijden. Omdat het bij Joure nog wel eens druk wil zijn was ik maar bijtijds vertrokken, maar gelukkig viel het mee. Ik was dus om half acht in Heerenveen en installeerde me omdat ik pas om 08.00 u met Gerrit had afgesproken. Maar 10 minuten later kwam Gerrit al aanrijden. Samen naar Den Ham, brouwerij De Berghoeve. Het was toch wel een eindje rijden. Gerrit kende het stukje wel want hij is er de afgelopen tijd nogal eens naar toe gereden vanwege de nieuwe brouwerij, die hij daar heeft geleverd. Maar tijd gaat snel als je met z n tweeën zit te kletsen. De laatste afslag vóór Zwolle (richting Dalfsen), voorbij Dalfsen, rechtsaf bij Ommen en dan iets verderop linksaf. Om 09.00 u kwamen we aan. Jurgen was deze ochtend vanaf half acht bezig: de rust van 38 ⁰C, 50 ⁰C, 63 ⁰C en 69 ⁰C waren al voorbij en hij was juist toe aan de laatste rust van 77 ⁰C. Het beslag kon worden overgepompt naar de klaringskuip. Geraldine zat lekker in de zon op een bankje en Jurgen liep net terug de brouwerij in. Gewoonlijk schroot Geraldine de avond tevoren, Jurgen brouwt en op vaste momenten komt Geraldine helpen. Geraldine had de avond tevoren 182 kg mout geschroot. Jurgen heeft twee ketels, vrijwel even groot met een inhoud van ca. 1000 liter. De eerste ketel wordt gebruikt voor inmaischen en koken, de tweede voor klaren en whirlpoolen. Beide ketels hebben boven en
onder aansluitingen met handbediende kleppen en voor het whirlpoolen heeft de tweede ketel een tangentiale invoer middels een smalle leiding. Het beslag wordt overgebracht d.m.v. een roterende verdringerpomp. Op die manier worden de kafjes vrijwel niet beschadigd. Als al het beslag is overgepompt roert Jurgen handmatig even in de klaringskuip en laat de bostel bezinken. Intussen kan hij dan de beslagketel/kookketel schoonmaken. Wanneer de bostel voldoende is bezonken laat hij het wort rustig in een bakje van 50 liter inhoud lopen en pompt het vandaar weer terug naar de klaringskuip. De pomp moet handmatig gestart en gestopt worden (nu nog), dus je moet erbij blijven. Zodra het wort helder genoeg is wordt de persleiding losgekoppeld van de klaringskuip en boven aan de kookketel bevestigd. Dit was de periode van koffie drinken. De zon scheen, Geraldine had voor koffie gezorgd en de picknicktafel op het gras zorgde voor een perfecte situatie. Om beurten bleef er één bij de pomp en gingen 2 man koffie drinken. Steeds als er zo n 40 liter in het lekbakje zat werd de inhoud overgepompt naar de kookketel. Normaal gesproken duurt klaren zo n twee uur of minder. Jurgen had met deze installatie 5x eerder gebrouwen: de eerste 4 keer ging de klaring snel, de laatste keer verstopte de klaringskuip en nu helaas ook weer. Dat werd dus wel een heel lange koffiepauze. Jurgen meet de dichtheid met een officiële spindel en dat maakt het minder aantrekkelijk om veel metingen te doen. Na 2 uur was de dichtheid in de kookketel 16,6 ⁰P (Plato) en zet er ca 500 liter in. Het streven was de 750 liter te halen, maar er kwam
nog maar een heel dun straaltje uit de klaringskuip. De klep verder open zetten lukte niet: dan liep de klaringskuip helemaal dicht. De opbrengst zag er wel redelijk uit maar het duurde alles bij elkaar toch tot half drie voor we besloten de klaring te stoppen. We hadden toen ruim 4 uur geklaard en er kwam nog steeds 6 % suiker uit de klaringskuip. Nou ja, je moet ook een keer dóór met het proces. Uiteindelijk hadden we 775 liter wort met 14,4 ⁰P en het moest 13,3 ⁰P zijn, dus er kon (hoezee) nogal wat water bij. Tijdens het koken was natuurlijk de juiste hoeveelheid hop toegevoegd, de gist stond geduldig te wachten en tijdens het koken had Jurgen de klaringskuip zeer zorgvuldig leeg- en schoongemaakt. Deze moest immers na het koken gaan fungeren als whirlpool. Ik was heel benieuwd hoe dat whirlpoolen zou gaan. Dat zie je natuurlijk pas als het wort ná het wirlpoolen door de koeler is getrokken en de whirlpool bijna leeg is. Maar ik moet zeggen: petje af. Prachtige kegel, kan niet mooier. Mooi vast, bleef goed liggen, er bleef maar heel weinig wort achter toen de eerste vlokken hete breuk in de richting van de afvoer stroomden. De koeler was een platenkoeler die met leidingwater werd gekoeld. Jurgen kon 20 ⁰C halen maar niet lager. Omdat de Münchener dunkles een ondergister is zou het wort eerst in de gisttank worden overgebracht, aangesloten worden op het koelwater (dat stroomt via een dimple plate) en pas de volgende dag, als het wort voldoende was afgekoeld, zou de gist erbij gaan. Met Jan was afgesproken dat de vergisting op 11 ⁰C zou worden uitgevoerd. Jan had zelf de vergisting op 4 ⁰C gedaan, ik op 9,5 ⁰C (en
beide situaties leverden een goed bier op) dus die 11 moet ook goed komen. Temeer daar Wyeast aangeeft dat de optimale temperatuur tussen de 9 en 13 ⁰C ligt. Het was wel begonnen als een mooie dag, maar er kwamen toch (letterlijk) wolkjes aan de lucht. Daarom besloten we dat de bostel maar snel naar de buurman gereden moest worden. De bak met bostel stond op een palletwagen en Geraldine en ik trokken het gevaarte naar de koeien van de buurman. Toen we terug kwamen zat het wort allemaal in de gisttank. Toen moest de gisttank nog naar de gistkamer gereden worden. Dat lukte niet meer droog, maar de weergoden waren ons nog redelijk goed gezind. We werden niet héél erg nat. Omdat het s avonds clubavond was en we vooraf nog één en ander te doen hadden lieten we Jurgen alleen achter om de laatste reinigings-werkzaamheden uit te voeren. Gerrit en ondergetekende reisden zeer voldaan weer terug naar Friesland. Voldaan vanwege de enorm gezellige dag bij Jurgen en Geraldine en vanwege het mooie brouwproces. Nu nog afwachten hoe het resultaat is maar we hebben er alle vertrouwen in. Jurgen werkt de bostel in de bak
Het vergistingsvat op transport en op zijn plaats van bestemming Fons