LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS Vakken: TV /Elektronica/ Elektromechanica/Elektriciteit/ (2/2 lt/w) Specifiek gedeelte Studierichting: Elektriciteit-elektronica Studiegebied: Mechanica-elektriciteit Onderwijsvorm: TSO Graad : derde graad Leerjaar: eerste en tweede leerjaar Leerplannummer: 2016/022 (vervangt 2009/028) Nummer inspectie: 2016/1243/1//V18 (vervangt 2009 / 14 // 1 / N / SG /1 / III / / D/) Pedagogische begeleidingsdienst Huis van het GO! Willebroekkaai 36 1000 Brussel
TSO - derde graad Specifiek gedeelte Elektriciteit-elektronica 2 Inhoud 1. Visie 3 2. Beginsituatie 4 3. Algemene doelstelling 5 4. Leerplandoelstellingen en leerinhouden 6 5. Algemene pedagogisch-didactische wenken 10 6. Minimale materiële vereisten 11 7. Evaluatie 12 8. Bibliografie 14
TSO - derde graad Specifiek gedeelte Elektriciteit-elektronica 3 1. Visie Elektriciteit-elektronica is een doorstromingsrichting. In deze studierichting ligt de nadruk op de vormende waarde van de aangeboden leerplandoelstellingen en leerinhouden van zowel de algemene als de theoretisch-technische vakken. De studierichting streeft er vooral naar de leerlingen in staat te stellen om succesvol studies hoger onderwijs van het niveau professionele dan wel academische bachelor binnen het domein elektriciteitelektronica aan te vatten. Het gestructureerd inzichtelijk en creatief denken en handelen, in het kader van het technologisch proces staat centraal in deze vorming. Er is voldoende aandacht voor concrete studies van realisaties, met zin voor kwaliteit en preventie. Dit vak heeft als doel om de theoretische kennis opgedaan binnen de vakken elektronica en elektriciteit verder praktisch uit te bouwen binnen de projecten.
TSO - derde graad Specifiek gedeelte Elektriciteit-elektronica 4 2. Beginsituatie De leerinhouden sluiten aan bij deze die behandeld werden in de tweede graad TSO Elektriciteitelektronica. De studierichting Elektriciteit-elektronica derde graad TSO bouwt vooral verder op inzichten, vaardigheden en attitudes verworven in de tweede graad Elektriciteit-elektronica TSO. De overgrote meerderheid van de leerlingen die in deze studierichting instromen hebben de tweede graad Elektriciteit/elektronica gevold. Leerlingen toegelaten tot het eerste leerjaar van de derde graad TSO Elektriciteit-elektronica kunnen echter uit verschillende studierichtingen komen. Hierdoor kan er wat voorkennis betreft een groot verschil zijn tussen de leerlingen. Door middel van goed gekozen oefeningen, zal de leraar bij het begin van het schooljaar meteen het niveau van de leerlingen nagaan. Mocht blijken dat er voor sommige leerlingen een individuele bijwerking nodig is, dan zal dit hoofdzakelijk moeten gebeuren door zelfstudie of door inhaallessen buiten de normale lessenrooster. De leraar zal echter steeds zorgen voor een gestructureerde bijwerking en voor een degelijke begeleiding van de leerling. Coördinatie met de collega s zal hierbij zeker noodzakelijk zijn.
TSO - derde graad Specifiek gedeelte Elektriciteit-elektronica 5 3. Algemene doelstelling Kennis en vaardigheden verwerven over de apparatuur en programmatuur die in de industriële sectoren die met de studierichtingen verwant zijn, gebruikt worden. Praktische kennis verwerven van computersystemen en netwerken. Een gesimuleerd proces kunnen sturen met behulp van een gestructureerd programma. Algoritmisch denken en de uitgedachte oplossing kunnen implementeren in een hogere programmeertaal. Attitudes ontwikkelen als zin voor efficiëntie, doorzettingsvermogen en overdraagbaarheid van oplossingstechnieken (waardoor ook minder vertrouwde problemen zelfstandig kunnen opgelost worden). Actief en proactief gericht zijn op kwaliteit, gezondheid, milieubewustzijn en hygiëne. Zich ervan bewust zijn dat ordelijk en nauwkeurig werken de veiligheid voor zichzelf en de anderen verhoogt. Bereid zijn om samen te werken om tot een optimaal resultaat te komen.
TSO - derde graad Specifiek gedeelte Elektriciteit-elektronica 6 4. Leerplandoelstellingen en leerinhouden D: deze leerplandoelstellingen worden voorzien om aan differentiatie te doen zodat de leerkracht kan inspelen op de verschillende interesses, leerstatus en leerprofielen van de leerlingen. Deze differentiatiedoelstellingen worden cursief gedrukt en aangeduid met een D. DECR. NR Microcontroller LEERPLANDOELSTELLINGEN De leerlingen kunnen 1. 2. 3. een analyse maken van het probleem. een algoritme opstellen. de hardwarecomponenten van het project toelichten. LEERINHOUDEN Analyse Algoritme Randapparatuur SPECIFIEKE PEDAGOGISCH-DIDACTISCHE WENKEN Microcontroller : Arduino Dwenguino - Implementatie : programmeeromgeving - constanten en variabelen - operatoren, standaardfuncties, toekenning - sequentie, selectie, iteratie - functies met of zonder parameters
TSO - derde graad Specifiek gedeelte Elektriciteit-elektronica 7 DECR. NR Webdesign LEERPLANDOELSTELLINGEN De leerlingen kunnen 4. 5. 6. 7. 8. een website organiseren en de informatie over de verschillende schermen verdelen. pagina s ontwerpen met behulp van een standaardpakket de verschillende onderdelen en karakteristieken van een webpagina herkennen en ordenen. een hyperlink omschrijven en gebruiken. een volledige website organiseren en de informatie over de verschillende schermen verdelen. LEERINHOUDEN Ontwerp van een website 9. 10. 11. 12. pagina s opmaken met behulp van de geschikte kleuren, lettertype, tekst en links. lijsten en tabellen integreren. formulieren implementeren afbeeldingen, geluiden en filmfragmenten integreren. Implementatie DECR. NR Netwerken LEERPLANDOELSTELLINGEN De leerlingen kunnen 13. 14. 15. de algemene begrippen van netwerken in de juiste context gebruiken. de verschillende netwerktopologieën herkennen. het principe van een protocol toelichten. LEERINHOUDEN Algemene begrippen Netwerktopologieën Communicatieprotocollen
TSO - derde graad Specifiek gedeelte Elektriciteit-elektronica 8 16. 17. 18. het OSI-model opstellen. de hardwarecomponenten om een basisnetwerk realiseren toelichten. de verschillende beveiligingstechnieken van een netwerkverbinding toelichten Hardware Beveiliging SPECIFIEKE PEDAGOGISCH-DIDACTISCHE WENKEN Algemene begrippen: transmissiesnelheden, bandbreedte, modulatie, seriële/ parallelle overdracht, asynchroon/synchroon, simplex/duplex, broadcast, tunneling/vpn, transmissiemedia, internet (IP-routering, IP-adres, DNS, ), datatransport, Hardware: switch, hub, router, accesspoint, server, DECR. NR ICT-integratie LEERPLANDOELSTELLINGEN De leerlingen kunnen 19. 20. 21. 22. digitale laboverslagen maken met behulp van een rekenblad en/of tekstverwerker. de resultaten van een simulatiepakket interpreteren. een tekenpakket gebruiken. digitale logboek of digitale agenda (D). LEERINHOUDEN Toepassingen SPECIFIEKE PEDAGOGISCH-DIDACTISCHE WENKEN Simulatiepakket: fluïdsim, multisim, ltspice, logosoft, Tekenpakket (elektrisch): kan toegepast worden in de projecten Tekenpakket (elektronisch) kan gebruikt worden om te simuleren, een print te maken,
TSO - derde graad Specifiek gedeelte Elektriciteit-elektronica 9 DECR. NR Projecten LEERPLANDOELSTELLINGEN De leerlingen kunnen 23. project logische stuurmodule (aan de hand van een aansluitschema, programmeerbare logische module in een opstelling plaatsen, aansluiten, bedraden en met een eigen gerealiseerd programma de functionaliteit testen ) uitvoeren (D). LEERINHOUDEN 24. 25. 26. projecten PLC (aan de hand van een aansluitschema, een PLC in een opstelling plaatsen, aansluiten, bedraden en met een eigen gerealiseerd programma de functionaliteit testen ) uitvoeren. project microcontroller (aan de hand van een eigen aansluitschema, een opstelling plaatsen, aansluiten, bedraden en met een eigen gerealiseerd programma de functionaliteit testen ) uitvoeren. project netwerk (instellen, configureren en beheren) uitvoeren. Projectmatig werken SPECIFIEKE PEDAGOGISCH-DIDACTISCHE WENKEN De uitvoering van de projecten kan je combineren met de lessen elektriciteit en elektronica.
TSO - derde graad Specifiek gedeelte Elektriciteit-elektronica 10 5. Algemene pedagogisch-didactische wenken DIFFERENTIATIE Er worden leerplandoelstellingen voorzien om aan differentiatie te doen zodat de leerkracht kan inspelen op de verschillende interesses, leerstatus en leerprofielen van de leerlingen. Deze differentiatiedoelstellingen worden cursief gedrukt en aangeduid met een (D). PROJECTMATIG WERKEN Een project bestaat uit verschillende fasen: Toelichten van de opdracht Plan van aanpak Uitvoeren volgens plan van aanpak Tonen van het resultaat Evaluatie Voorbeelden van projecten kan je terugvinden op de virtuele klas elektronica/elektriciteit. HANDELINGSWERKWOORDEN Kennis Herkennen: Aanduiden: Toelichten: Beschrijven: Omschrijven: Verklaren: Definiëren: het juiste gereedschap, materiaal, kunnen nemen. juiste benaming kunnen geven (bijv. normalisatie en types). kennis die nodig is om het juist te gebruiken (bijv. gebruik van gereedschappen toelichten). aan de hand van (concrete) voorbeelden begrijpelijk maken. principiële werking geven, in woorden schetsen. theoretisch benadering/begrippen. nauwkeurig de bijzonderheden van iets aangeven. formules verklaren (de formule ter beschikking krijgen en uitleggen). (blok)schema krijgen en uitleggen. formules kunnen weergeven en uitleggen. Vaardigheden De keuze verantwoorden: Lezen: Begrijpen: Interpreteren: Integreren: linken leggen met de theorie en berekeningen. schema kunnen volgen en toepassen. schema s kunnen begrijpen om uiteindelijk geen schema meer nodig te hebben en uitbreiding aan toevoegen. werking verstaan, fouten zoeken, wijzigingen aanbrengen. integreren kan op verschillende manieren bereikt worden: verwerken in een project of via praktijklessen op verplaatsing of a.d.h.v. een laboproef: vb. uitmeten van een werking van een component of a.d.h.v. een bedrijfsbezoek of a.d.h.v. een demonstratie
TSO - derde graad Specifiek gedeelte Elektriciteit-elektronica 11 6. Minimale materiële vereisten 1 Per groep leerlingen: PC s met de nodige software en internetverbinding; PLC met toebehoren Microcontroller met toebehoren Onderdelen om een netwerk uit te bouwen: router, switch, netwerkkabels 1 Inzake veiligheid is de volgende wetgeving van toepassing: - Codex - ARAB - AREI - Vlarem Deze wetgeving bevat de technische voorschriften die in acht moeten genomen worden m.b.t.: - De uitrusting en inrichting van lokalen; - De aankoop en het gebruik van toestellen, materiaal en materieel. Zij schrijven voor dat: - Duidelijke Nederlandstalige handleidingen en een technisch dossier aanwezig moeten zijn; - Alle gebruikers de werkinstructies en onderhoudsvoorschriften dienen te kennen en correct kunnen toepassen; - De collectieve veiligheidsvoorschriften nooit mogen gemanipuleerd worden; - De persoonlijke beschermingsmiddelen aanwezig moeten zijn en gedragen worden, daar waar de wetgeving het vereist.
TSO - derde graad Specifiek gedeelte Elektriciteit-elektronica 12 7. Evaluatie Doelstelling Evaluatie wordt beschouwd als de waardering van het werk waarmee leraar en leerlingen samen bezig zijn. Het is de bedoeling dat zowel de leraar als de leerling informatie krijgen over het bereiken van de doelstellingen en over het leerproces. De leraar gebruikt deze informatie bij toekomstige besluiten over de manier van lesgeven. Daarenboven is evaluatie de evaluatie- en rapporteringspraktijk een belangrijke pijler binnen de kwaliteitszorg van de school en als dusdanig spoort de evaluatie met de schoolvisie op leren. Omdat evaluatie naar de leerlingen toe eenvormigheid moet vertonen over de vakken en de leerjaren heen, is het logisch dat: de school hierover haar visie ontwikkelt; de betrokken leerkrachten deze visie concretiseren voor hun vak in de vakgroepwerking. De leerling en zijn ouders vinden in de rapportering (score, commentaar, remediëring) bruikbare informatie over de doelmatigheid van de gevolgde studiemethode. Kwaliteitsvol evalueren De leraar houdt rekening met verschillende criteria die bijdragen tot kwaliteitsvolle leerlingenevaluatie: Geïntegreerde evaluatie De leraar stemt de doelstellingen, het lesgeven en de evaluatie op elkaar af. Er zijn verschillende vragen of opdrachten voorzien voor verschillende doelstellingen. De lat ligt voldoende hoog voor iedereen. De leerlingen weten wat ze moeten doen. Het is ook nuttig om eventueel de evaluatietaak te maken voor je de les uitwerkt. Representativiteit/validiteit De leraar ontwerpt een evaluatietaak die de competenties die hij wil beoordelen goed weerspiegelt. Daarvoor moet wat de leraar wil meten geëxpliciteerd zijn en moet hij meten wat hij wil weten. Transparantie De leraar maakt aan de leerlingen duidelijk wat hij evalueert, hoe hij evalueert en welke beoordelingscriteria hij gebruikt. Reproduceerbaarheid/betrouwbaarheid De leraar zorgt dat evaluatieresultaten niet worden beïnvloed door toevalligheden en storende factoren. De vragen zijn onderling onafhankelijk en er zijn voldoende vragen voorzien. Een leerling moet steeds een vergelijkbaar resultaat halen, ongeacht wie de evaluatietaak afneemt en beoordeelt of in welke omstandigheden de evaluatietaak wordt afgenomen. Bij twijfel kan per twee beoordeeld worden. Eerlijkheid De leraar zorgt ervoor dat de evaluatie fair is voor alle leerlingen (ongeacht geslacht, etnische achtergrond, sociaaleconomische status, beperking ). Betrokkenheid De leraar laat leerlingen mee participeren in het evaluatieproces (voor, tijdens (bv. via zelf-, peer of coevaluatie) en/of na de evaluatie).
TSO - derde graad Specifiek gedeelte Elektriciteit-elektronica 13 Authenticiteit De leraar gaat in de evaluatietaak uit van levensechte, reële situaties. Cognitieve complexiteit De leraar daagt leerlingen uit om in de evaluatietaak hogere cognitieve vaardigheden toe te passen (bv. probleemoplossend denken, kritisch denken, redeneren ). Verantwoording De leraar rechtvaardigt de beoordeling van de evaluatietaak. Impact De leraar houdt rekening met de invloed die de evaluatie heeft op het leergedrag van de leerlingen en op de eigen onderwijspraktijk. Differentiatie In de evaluatie kan de leraar differentiëren door keuzevragen te voorzien, voorbeeldvragen uit de les als toetsvragen aan te bieden, verschillende wijzen van toetsen toe te laten voor dezelfde doelstellingen, te variëren in toetsmateriaal Feedback geven (mondeling en schriftelijk) is een goede manier om via evaluatie gedifferentieerd te werken met leerlingen. Door feedback te geven stimuleert en motiveert de leraar het leerproces van de leerlingen zodat ze de vooropgestelde doelstellingen kunnen bereiken. Feedback geven kan op taakniveau (juist of fout), op procesniveau (het leerproces, de gebruikte strategie), zelfregulatie (gericht op zelf evalueren en zelfstandig werken) en op persoonlijk niveau. Effectieve feedback beantwoordt volgende vragen: hoe doet de leerling het, wat is het doel van de leerling en wat nu? Soorten Er bestaand verschillende evaluatievormen: observeren, co-evaluatie (waarbij leerling en leraar samen evalueren), peerevaluatie (waarbij leerlingen elkaars werk beoordelen), zelfevaluatie, portfolio, toets, projectwerk Het gaat niet zozeer om welke evaluatievorm de beste is, wel om afwisseling te brengen in de evaluatiepraktijk gezien de verscheidenheid aan leerlingen. Het kiezen van de juiste evaluatievorm hangt bovendien af van het doel van de evaluatie (bv. vaststellen, rapporteren, remediëren, onderwijsaanpak evalueren, vaardigheden evalueren ) en het moment waarop je evalueert.
TSO - derde graad Specifiek gedeelte Elektriciteit-elektronica 14 8. Bibliografie Zie virtuele klas.