MATEN IN HET WERK TE CONTROLEREN

BESTAAND NIEUW BESTAAND NIEUW

CD w GANG 1 SPOELKEUKEN td MATEN IN HET WERK TE CONTROLEREN RESTAURATIE SCHOUWBURG KUNSTMIN te DORDRECHT GREINER VANGOOR HUUTEN Voorlopig ontwerp kelder SchipJuidenlaan 4 T:+31 (0)2067611 44 gghoggharehitectefi.rl wrk 10716 «lui. V-002 dmun 12.08-11 chnl 1: 100 getekend rz afmeting Al wij2.nr 0 «iji.dd. 12-08-11

_^ RESTAURATIE SCHOUWBURG KUNSTMIN te DORDRECHT GREINER VANGOOR HUUTEN ARCHITECTEN w»* Vooriopig ontwerp begane grond 1 0 7 1 6 t*. V - 0 0 3 dmum 12.08-11 «rhaal V IW getekend '-i>l BV afmeting Schiplukfenltan 4 T: +31 P 2 0 676 11 44 ggkogghjirchitectcn.nl wijz.nr 1062 HE AMSTERDAM F: +31 (0)20 675 25 36 www.ggharchitecten.nl wijz.dd. rz Al 0 12^)8-11

Doorsnede B-B

GREINER VANGOOR HUUTEN ARCHITECTEN BV Afbeelding 1 Bestaande doorsnede grote zaal Bestaand zicht vanaf balkon op toneel Afbeelding 2 Voorlopig Ontwerp Toneelvloer verlaagd en horizontaal Parterre steiler Balkon steiler

KELDER/SOUTERAIN KLEINE Z A A L

RESTAURATIE SCHOUWBURG KUNSTMIN DORDRECHT GREINER VANGOOR HUUTEN ARCHITECTEN BV Toelichting op het voorlopig ontwerp 12 augustus 2011 INLEIDING De schouwburg werd ontworpen door architect J. Verheul en geopend in 1890. Opvallend in het ontwerp is de vorm van de theaterzaal die alle kenmerken vertoont van een concertzaal, zowel qua vorm als qua volume. Dat hield in dat de zaal voor een veelheid aan activiteiten bruikbaar was, maar in feite niet goed voldeed als theaterzaal vanwege de veel te lange nagalmtijd. De later aangebrachte toneelvloer die de zaal in geschoven kon worden, bracht hierin geen verbetering. Eind 1937 werd architect Sybold van Ravesteyn, samen met akoesticus professor Zwikker gevraagd om een verbouwingsplan te maken. Op 14 december 1940 werd het vernieuwde Kunstmin heropend. Kern van het ontwerp is dat de zaal sterk is ingekort, verlaagd en van een nieuw balkon voorzien. Er is als het ware een kleinere, nieuwe zaal binnen het bestaande gebouw gebouwd. Hiermee waren de akoestische problemen grotendeels opgelost. Kunstmin had een echte theaterzaal. Aan de voorzijde van het gebouw kwam ruimte voor een feestzaal. Zeer bijzonder is vervolgens de manier waarop Van Ravesteyn het interieur heeft vormgegeven. Enerzijds de nuchtere ingreep in de zaal en de toevoeging van het entreepaviljoen in de tuin. Anderzijds de neo-barokke wijze van vormgeven van trappen, wanden en plafonds. Het gebouw is dan ook een Rijksmonument en bovendien een van de weinige gebouwen van Van Ravesteyn die bewaard gebleven zijn. het paviljoen van Van Ravesteyn. Uitbreiding één geheel Een nieuwe uitbreiding aan de Kunstminplaats ten behoeve van het overdekt laden en lossen die in de rooilijnen staat van het hoofdgebouw en met dezelfde goothoogte als de zijbeuken. Hoofdgebouw en uitbreiding vormen zo één geheel, een helder rechthoekig blok; het theatercafé van Van Ravesteyn is de enige afwijkende vorm als paviljoen in de tuin. Park Rehabilitatie van de tuin rondom Kunstmin, zoals deze vroeger geweest is, met behoud van alle monumentale bomen. In de parkachtige buitenruimte worden de toegang tot het truckdock en de parkeerplaatsen in het tuinontwerp geïntergreerd. Het aantal parkeerplaatsen binnen de plangrens was 36, wordt 26, waarvan 3 aan het Matena's pad (was 7). TONEELHUIS EN ACHTERHUIS Uitbreiding van toneelhuis inclusief artiestenruimtes en een inpandig truckdock. Het toneelhuis en het nieuwe achterhuis zijn als volgt ingevuld. PROGRAMMA VAN EISEN Sinds 1940 is er het een en ander gewijzigd en toegevoegd. De feestzaal is een 'black-box'toneelzaal geworden en er is een bescheiden achtertoneel toegevoegd. Dit alles is echter niet genoeg om Schouwburg Kunstmin de komende 25 jaar goed te laten functioneren. Hiervoor is onder meer het volgende noodzakelijk: - Verhoging van de toneeltoren en het formeren van zij- en achtertoneel. - Aanpassen aan de huidige eisen voor de aanvoer decors, dat wil zeggen inpandig laden en lossen op een niveau aansluitend op de vrachtauto's. Dit houdt in het verlagen van de toneelvloer. Waar kleedkamers en kantoren tpv het te formeren zijtoneel vervallen, deze elders toevoegen. - Verbeteren van de zichtlijnen in de zaal. Vergroten van de foyers ten behoeve van uitbreidng van het aantal toiletten en een, bewaakte, garderobe. VISIE STEDENBOUWKUNDIG Voor de uitbreiding van de Schouwburg Kunstmin hanteren we de volgende uitgangspunten. Latere toevoegingen verwijderen Latere toevoegingen aan de Kunstmin, te weten het Filmhuis en de laad- en losruimte aan de achterzijde, worden afgebroken om terug te keren naar de oorsprong van het monumentale complex, het hoofdgebouw en Truckdock Vanwege de nabijheid van woonbebouwing is het onontkoombaar om de standplaats voor de 2 vrachtwagens binnen het gebouw in een truckdock op te nemen om te voldoen aan de wet geluidhinder. De toneelvloer zak naar 1 meter boven maaiveld zodat de laadvloer van de vrachtwagen gelijk ligt met het toneelniveau. De helling van de vloer komt niet terug; een vlakke toneelvloer is noodzakelijk in verband met het werken met rollend materiaal. Het truckdock sluit aan op een laad- en losperron dat af te sluiten is van het toneel met een geluiddichte schuifdeur. Grenzend aan het laad- en losperron de goederen/personenlift voor transport van instrumenten naar de kelder (berging) en voor kleedkisten naar de kleedkamers op de verdieping. Toneel met zij- en achtertoneel Het huidige toneel wordt uitgebreid met zijtonelen ter plaatse van de bestaande zijbeuken. Geen kolommen tussen hoofdtoneel en zijtonelen om optimaal functioneren mogelijk te maken. Achter het toneel komt een vrije zone van 3 meter breed voor verkeer tussen het linker en rechter deel van het toneel en voor tijdelijke opslag van requisietenkisten. Hierdoor kan de huidige achtenwand van het toneel de positie van de horizon vormen, dus de speeldiepte wordt maximaal benut. Het toneel is bereikbaar vanuit de foyers rondom de zaal. Dit maakt het mogelijk om het toneel ook als blieksruimte te gebruiken (diners, feesten etc.) De achter- en zijbruggen boven het toneel zijn buiten de torenomtrek gepositioneerd zodat het toneelvlak

GREINER VANGOOR HUUTEN ARCHITECTEN BV onder de toren van wand tot wand gevuld kan worden met trekken. De bruggen zijn binnen liet bestaande volume gerealiseerd; een uitbouw op het dak rondom de toren is dus niet nodig. De bestaande gevelramen in de zijtonelen en een lichtstrook boven de bruggen zorgen overdag voor daglichttoetreding op het toneel wat het werken overdag veel plezieriger maakt (ARBO). Tijdens de voorstelling kunnen de daglichtopeningen verduisterd worden. Artiestenfoyer en kleedkamers Eén kleedkamer op toneelniveau; overige op de verdieping in aansluiting op het kantorengedeelte zodat enkele kleedkamers ook als overlegruimte gebruikt kunnen worden. Boven het zijtoneel is een verbinding gemaakt met de bestaande kleedkamers in het voorhuis. De artiesteningang komt aan het Matena's pad direct naast de lift en de trap, op de verdieping uitkomend bij de artiestenfoyer al waar men zich kan melden. vanaf de buitenste stoelen verbeterd worden. Het stoelenplan vormt dan ook meer een eenheid dan het vorige. Aantal stoelen: zaal was 588, wordt 618 balkon was 152, wordt 146 totaal was 740, wordt 764, plus 4 rolstoelplaatsen, totaal 768 uitgaande van de bestaande rijafstand van de stoelen. TONEELOPENING De huidige toneelopening bedraagt 10,60 meter (gemeten tussen de koperen verlichtingslijsten). In het PVE wordt een toneelopening gevraagd van 11 meter. Gezien de monumentale detaillering stellen we voor géén ingrijpende maatregelen te treffen voor een vergroting van 40cm. De toneelopening wordt gehandhaafd. KLEINE ZAAL Vlakke vloer zaal met een schuiftribune en vaste trappen voor directe toegang tot de kleine zaal foyer GROTE ZAAL Zichtlijnen in de grote zaal worden verbeterd door de parterre vloer te verlagen en het balkon steiler te maken. Parterrevloer verlagen De parterrevloer start 1 meter onder het (verlaagde) toneelniveau en komt ca. 0,5 meter hoger uit achter in de zaal waardoor de zichtlijnen aanzienlijk verbeteren. De helling van de parterre is vergelijkbaar met die van (de orons bureau ontworpen) theater de Spiegel in Zwolle. Balkon steiler Het balkon moet steiler worden om de zichtlijnen te verbeteren. In de theateropstelling heeft men vanaf het balkon dan ook zicht op de eerste rijen. Hierdoor ervaart men parterre en balkon als één zaal en niet als 2 gescheiden werelden. Schuiftribune De nieuwe schuiftribune gaat aansluiten op het niveau van de foyer op de verdieping zodat deze beter gebruikt kan worden tijdens pauzes. De nieuwe schuiftribune loopt van wand tot wand waardoor er meer zitplaatsen te realiseren zijn. Eén trap wordt als vaste trap uitgevoerd, één schuift mee met de tribune; het zitgedeelte kan volledig inschuiven. Bij de ingeschoven positie is de vlakke vloer vanaf de begane grond bereikbaar via 1 toegangssluis die onder de vaste trap is weggewerkt. Door de vaste trappen blijft de toegang op de verdieping bereikbaar waardoor de actie op de vlakke vloer ook van bovenaf kan worden gadegeslagen en blijft de foyer op de verdieping toegankelijk. Daglicht Door het openmaken van de bestaande gevelramen kan er daglicht binnen komen bij gelegenheden waar dit mogelijk en gewenst is. Dit geeft het gebouw aan de buitenkant aan de Singel ook weer een betere uitstraling. Monumentale trap gebruiken De monumentale trap achter de zaal wordt behouden; wij vinden dat deze dan ook als zodanig gebruikt moet kunnen worden voor de toegang van de laatste. Lichtbrug Een nieuwe lichtbrug wordt als ranke staalconstructie in een gebogen vorm, corresponderend met de gebogen vorm van de stoelrijen, onder het bestaande gestucte plafond gehangen met goede trapverbindingen vanuit de kap. De stalen lichtbrug zien we in de kleur van het plafond zodat deze niet contrasteert maar visueel wegvalt. Stoelenplan Het nieuwe stoelenplan wordt geoptimaliseerd met de looppaden langs de zijwanden waardoor de zichtlijnen Vlakke vloer verhogen Voor het funderingsherstel zal de bestaande vloer gesloopt worden. De nieuwe vloer wordt op 1 meter boven trottoirniveau aangebracht zodat de laadvloer van de vrachtwagen kan aansluiten op het niveau van de vlakke vloer in de kleine zaal zonder toepassing van een (kostbare) schaarlift. Truckdock De linker toegang in de voorgevel wordt verdiept tot trottoirniveau en de ruimte daarachter gaat als truckdock voor vrachtwagens tot 10 meter lengte fungeren. De huidige breedte van de deuropening bedraagt 3 meter. Dit is krap voor de vrachtwagen (met ingeklapte spiegels). In de uitwerking wordt gezocht naar een oplossing waarbij het kozijn onderdeel is van de deuren.

GREINER VANGOOR HUUTEN ARCHITECTEN BV PUBLIEKSRUIMTE Ruime doorlopende foyerruimte in de omloop, het Van Ravensteyn paviljoen en een nieuwe kelder Nieuwe kelder De bestaande foyers zijn te klein en er zijn onvoldoende toiletten beschikbaar. Wij hebben dan ook gezocht naar uitbreiding van de foyers en deze gevonden door de ruimte onder de kleine zaal te onderkelderen. Hier kunnen de toiletten en de garderobe worden ondergebracht. Omdat de kleine zaal 1 meter boven het niveau van de foyer ligt kan er een goede verbinding tussen de bestaande en de nieuwe foyer gemaakt worden middels brede trappen. kopgevels gehandhaafd blijven. De schuine dakkap wordt venwijderd en de verhoging zal als een strak rechthoekig blok boven de toneeltoren uitkomen binnen de huls van de bestaande toneelwanden. Door de verhoging met glazen gepotdekselde panelen te bekleden ontstaat ook hier een duidelijk onderscheid tussen oud en nieuw. Door de lichte ondoorzichtige glaspanelen en de weerspiegeling van de wolken vormt de verhoging geen sterk contrast met de lucht maar gaat als het ware op in de achtergrond. Theatertechniek Overeenkomstig het programma van eisen komt het nieuwe dak op 25 m boven maaiveld te liggen voor de benodigde theatertechniek. Deze hoogte is vanuit theatertechnisch oogpunt noodzakelijk voor het gehele toneelhuis. Om het toneelhuis niet nog hoger te maken dan technisch noodzakelijk kiezen we niet voor een schuine kap conform de bestaande vormgeving, maar voor een rechte beëindiging. De kelder is verder bereikbaar via de bestaande lift, die zal worden aangepast. Omloop foyerruimte De omloop rond de grote zaal wordt vervolgens volledig foyerruimte. (De bestaande garderobes worden venwijderd maar de garderoberekken worden hergebruikt.) "Sybolt" Verder zal op de begane grond veel ruimte te vinden zijn in het Van Ravesteyn paviljoen als hier de keuken verdwijnt en het hele paviljoen als ruimtelijke eenheid ervaren kan worden. We beschouwen het paviljoen als een 'Stadsfoyer' waar een 'losstaand meubel' aan de ene kant de avondverkoop herbergt en aan de andere kant de barruimte. Bij binnenkomst en vertrek heeft men zicht op de theatercafé functie van het paviljoen dat voor en na de voorstelling zelfstandig kan functioneren en tijdens de pauze als annex van de foyer kan fungeren. Het bestaande keldertje onder de huidige ingang van het filmhuis handhaven we als voorbereidingskeuken en opslag voor het theatercafé. UITBREIDING KUNSTMIN: VORM EN MATERIAALKEUZE De uitbreiding van het toneelhuis in dezelfde kleur als het hoofdgebouw met eigentijdse uitstraling en detaillering. Samenhang en onderscheid De uitbreiding achter het toneelhuis zien we als een gemetseld blok in dezelfde kleur als het hoofdgebouw, echter met een eigentijdse uitstraling en detaillering. Raamopeningen zullen een verticale geleding krijgen kloppend met de maat en schaal van het bestaande gebouw. De Kunstminplaats krijgt hiermee een vriendelijk uiterlijk en gaat goed aansluiten bij de woonbebouwing aan het Matena's Pad en de woningen aan de achterzijde. Een glasstrook van ca. 3 meter breedte vormt een 'verkenning' tussen oud en nieuw. Enerzijds is er samenhang met het monumentale complex, anderzijds onderscheid met het monument om de geschiedenis van het gebouwencomplex te kunnen blijven aflezen. Toneelhuis Bij de ophoging van het toneelhuis zullen de bestaande buitenwanden in de huidige vorm met schuine