Multiple Sclerose en urologie Bertil Blok, uroloog Blaasfunctiestoornissen vaak bij MS Meer dan 80% van de MS patienten heeft urologische symptomen 96% van de MS patienten met meer dan 10 jaar MS krijgen op bepaald moment blaasproblemen Stoornissen terug te leiden naar niveau lesie CZS Kalsi and Fowler, Nature Clin Pract 2005 Waardoor problemen? Overactieve blaas: urge, frequentie en urge incontinentie Gelijktijdig aanspannen blaas en sluitspier (dyssynergie): moeilijk op gang en residuvorming Verblijfscatheter geeft opstijgende infecties, stenen 1
Welke delen van belang voor de plasreflex en continentie Suprapontiene lesies Plasreflex intact Verlies van timing (juiste tijd, juiste plek) Verhoogde aandrang en urge incontinentie Infrapontiene lesies Spinale banen beschadigd Detrusor sfincter dyssynergie Hesitatie en residu 2
Zowel supra- als infrapontiene lesies Verlies over timing en dyssynergie Zowel urge incontinentie als residuvorming Richtlijnen neurogene blaas Europese urologen Multidisciplinaire richtlijn neurogene blaas NL 2012 3
Diagnostiek Gericht op vinden van residu na mictie, urge, nycturie, stenen, UWI, hoge druk of lage compliantie, dyssynergie Routinematig Sediment en kweek Residu na mictie Mictiedagboek Echo nieren (V)UDO Diagnostiek: UDO detrusor overactiviteit Doel behandeling neurogene blaas bij MS 1. Behoud nierfunctie 2. Lage drukblaas 3. Behoud kwaliteit van leven door A. verminderen complicaties (infectie, stenen) B. verbetering continentie C. uitstel verblijfskatheter 4
Behandeling urge en urge incontinentie Gericht op verbetering blaascapaciteit, volledig uitplassen en verlaging blaasdruk Anticholinergica BTX in detrusor (Bekkenfysiotherapie vaak niet succesvol bij MS) CAD/SPC Deviatie vlgns Bricker Behandeling residu Gericht op verbetering blaaslediging CIC (clean intermittent catherisation) Alfa-blockers Verblijfskatheter Onabotulinum toxine A injectie (Botox) Intravesicale instillatie 40 ml 1% lidocaine op poli Cystoscopie en Williams needle (Cook) 20 injecties van 10 E Na 6-10 maanden uitgewerkt 5
Botulinum Toxine A: chemische denervatie Presynaptisch Element ACh ACh Muscle ACh Vesicles BT SNAP-25 BT blokkeert Ach release Behandeling chirurgisch: incontinent stoma Urine deviatie vlgs Bricker Colon conduit (transversum) Mobiliteit en blaasfunctie bij MS Lopen aangedaan OAB met urge en frequency Meten residu na mictie Anticholinergica Lopen met hulpmiddel OAB met residuvorming Alpha blockers CIC met anticholinergica of Botox 6
Mobiliteit en blaasfunctie bij MS Rolstoelgebonden OAB met residuvorming Anticholinergica of Botox met CIC (indien mogelijk) Bedlegerig OAB met residuvorming Verblijfscatheter of deviatie Follow-up Afhankelijk van onderliggende lesie en mogelijke aanwezigheid van slechte compliantie en residuvorming Laag risico op hoge drukblaas bij MS Take home messages Bijna alle MS patienten krijgen vroeg of laat blaasproblemen De problemen zijn meestal terug te leiden naar de MS, maar soms andere oorzaak (stress incontinentie, BPH) Geen AB bij CAD of SPC zonder koorts Richtlijnen beschikbaar 7
Vragen? 8