Hoofdstuk 10 Dagboeken

HOOFDSTUK 10 Dagboeken 225 Hoofdstuk 10 Dagboeken 10.1 Inleiding 227 10.2 Kasboek 230 10.3 Bankboek 235 10.4 Inkoopboek oek 240 10.5 Verkoopboek 245 10.6 Diverse postenboek/memoriaal 248 10.7 Opdrachten 250

226 HOOFDSTUK 10 Dagboeken

HOOFDSTUK 10 Dagboeken 227 10.1 Inleiding Je hebt inmiddels al erg veel geleerd over het bijhouden van een administratie. In veel bedrijven en wordt er nog een andere vorm van administratie bijgehouden naast de grootboekrekeningen die we al kennen. Deze vorm van administratie is het bijhouden van dagboeken. Dagboeken zijn overzichten waarin de financiële veranderingen in een bedrijf per soort worden bijgehouden. Van elke financiële verandering moet een boekstuk zijn. Een boekstuk is niets anders dan een bewijs van deze financiële verandering. Dat kunnen bijvoorbeeld kassabonnen of nota s zijn. Van sommige financiële veranderingen zijn geen bewijsstukken. Een bedrijf zal daar dan zelf iets van op papier moeten zetten. Dit gebeurt bijvoorbeeld als Ria wat geld uit de kassa neemt om haar boodschappen pen van te doen. Het zou dan al voldoende zijn als ze een briefje in de kassa deed waarop staat hoeveel geld ze uit de kassa heeft genomen, op welke datum en voor welk doel (bijvoorbeeld: privé). Een bedrijf kan er ook voor kiezen om voor dit soort gebeurtenissen een voorgedrukt memo te maken. Je hoeft dat dan alleen maar in te vullen en je kunt niets vergeten op te schrijven. In de meeste bedrijven worden deze boekstukken eerst overzichtelijk per soort in de dagboeken genoteerd. Daarna wordt er per dagboek een journaalpost gemaakt en worden de veranderingen in het grootboek verwerkt. Tot slot kan de kolommenbalans ingevuld worden. Op deze manier kan men vrij gemakkelijk k de vele verschillende boekstukken, die elke dag in een bedrijf binnenkomen, meteen verwerken. Pas als er eenmaal een aantal financiële veranderingen heeft plaatsgevonden, worden deze vanuit de dagboeken in de grootboekrekeningen verwerkt. Aan het einde van de periode worden de grootboekrekeningen vervolgens afgesloten om een nieuwe balans op te maken. Op deze manier wordt de dagelijkse boekhouding wat vereenvoudigd. We kennen de volgende e dagboeken: Kasboek Bankboek Inkoopboek opboek Verkoopboek Diverse postenboek of memoriaal In elk van deze dagboeken komen de veranderingen die er op van toepassing zijn. Zo komen alle contante uitgaven en ontvangsten in het kasboek te staan. Alle bij- en afschrijvingen van de bankrekening worden in het bankboek genoteerd. Alle inkopen komen in het inkoopboek en alle verkopen in het verkoopboek. In het memoriaal komen alle overige financiële veranderingen. Het memoriaal wordt daarom ook wel het diverse postenboek genoemd.

228 HOOFDSTUK 10 Dagboeken Schematisch ziet het er als volgt uit: Dagboek Financiële verandering Boekingstuk Kasboek Contante ontvangsten Contante uitgaven Bankboek Inkoopboek Verkoopboek Diverse postenboek of memoriaal Ontvangsten per bank Uitgaven per bank Inkopen op rekening Retourgezonden goederen (die op rekening ingekocht waren) Verkopen op rekening Retourontvangen goederen (die op rekening verkocht waren) Alle financiele veranderingen die niet bij de andere dagboeken behoren In dit hoofdstuk lichten we de verschillende dagboeken verder toe. Uitdraai van de kassa Kopie van de ontvangen of verstrekte bon Rekeningafschrift Overzicht via internetbankieren Ontvangen inkoopfacturen Ontvangen creditnota's Verzonden verkoopfacturen Verzonden creditnota's Notitie van afschrijvingen Opname uit het bedrijf van geld, goederen of diensten voor privégebruik Storting van geld of goederen van privé in het bedrijf VERBER E

HOOFDSTUK 10 Dagboeken 229

230 HOOFDSTUK 10 Dagboeken 10.2 Kasboek Kasboek Kasboek Omdat er in de meeste horecabedrijven nog veel contant wordt afgerekend, is het kasboek vaak ak een van de belangrijkste dagboeken. Als een kasboek goed is ingedeeld en het wordt goed bijgehouden en dan kun je er snel in aflezen waaraan je geld verdient of uitgegeven hebt en hoeveel geld er nog in kas is. Ook heb je het sneller in de gaten als er kasverschillen zijn. Je kunt dan kijken of je personeel wel goed geld teruggeeft en of er geen diefstal plaatsvindt. Het kasboek heeft net als een grootboekrekening en een balans een debet- en een creditkant. Aan de debetkant worden alle ontvangsten genoteerd en aan de creditkant alle uitgaven. Beide kanten van een kasboek zijn ingedeeld in kolommen. Door de kolommen steeds goed in te vullen, kun je precies zien waar het geld naartoe gaat of waar het vandaan komt. Een kasboek kan er als volgt uitzien: Ontvangsten (debet) Omschrijving Uitgaven (credit) Omschrijving logies betalen vorderen

HOOFDSTUK 10 Dagboeken 231 Voordat we aan de slag gaan, zullen we eerst bespreken waar de verschillende kolommen voor zijn. Omschrijving / /logies / / betalen vorderen Hierin komt de datum van de ontvangst of uitgave. Elk boekstuk krijgt een uniek nummer, zodat je alles terug kunt vinden. De boekstuknummers voor in het kasboek beginnen altijd met een 'K' (van kas) en hebben daarna een opvolgend nummer. In deze kolom noteer je een korte omschrijving waar ar het geld vandaan komt (debetkant) of waar het geld naartoe gaat (creditkant). Hier vul je het totaalbedrag van de financiële verandering in (dus altijd inclusief ). Hierin komt het netto bedrag (zonder ) te staan waarvoor we producten, behorend tot die productgroep, verkocht hebben. Hierin komt het netto bedrag (zonder ) te staan waarvoor we producten, behorend tot die productgroep, ingekocht hebben. Deze producten zijn allemaal opgeslagen in het magazijn. Hierin komt het netto bedrag (zonder ) te staan waarvoor we producten, behorend tot die productgroep, ingekocht hebben. Deze producten zijn allemaal direct naar de of de bar gegaan. De -bedragen (19% of 6%) die we van gasten ontvangen. De -bedragen die betaald zijn aan leveranciers. Deze bedragen kunnen we terugvorderen bij de Belastingdienst. In deze kolom komen alle bedragen die bij grootboekrekeningen horen die geen eigen kolom hebben, zoals bijvoorbeeld privéstortingen of -uitgaven. In de kolom met het -teken noteer je het bedrag. In de kolom Omschrijving noteer je bij welke grootboekrekening het bedrag hoort. De kolommen kunnen per bedrijf verschillen. Vooral de kolom ' logies' zal bij veel horecabedrijven ontbreken. Een cafe heeft natuurlijk geen kamers te verhuren. Net als bij een grootboekrekening moet ook het kasboek eerst geopend worden. Dit doe je aan de debetkant, omdat de kas een rekening van bezit is. Je kunt natuurlijk geen negatief bedrag in je kassa hebben. In de kolom E vul je onder het -teken het bedrag in dat nog in kas is aan het begin van de periode en onder Omschrijving schrijf je PM. PM staat voor pro memorie, wat Latijn is voor ter herinnering. Het kasboek wordt aan het einde van de periode ook weer afgesloten. Omdat je natuurlijk nooit een negatieve hoeveelheid geld in kas kunt hebben, zal het totaal van de debetkant altijd hoger zijn dan het totaal van de creditkant. Het verschil tussen de beide totalen is het bedrag dat aan het einde van de periode nog in kas zit. Dit bedrag komt aan de creditkant in het kasboek op de laatste regel te staan. Ook hier vul je het bedrag weer in onder de kolom met het -teken en zet je onder de kolom Omschrijving de code PM.

232 HOOFDSTUK 10 Dagboeken Kasboek Voorbeeld 1: Van de vorige maand is er nog 264,- in de kassa. Fred heeft de volgende boekstukken om in het kasboek te verwerken: 2/5 K.115 Voor 424,- aan maaltijden en voor 714,- aan alcoholische verkocht en contant afgerekend in het restaurant (bedragen zijn inclusief ). 3/5 K.116 Contante inkoop grondstoffen voor 371,- (inclusief ). De producten worden opgeslagen in het magazijn. 5/5 K.117 Privé-opname uit de kas voor 175,-. 6/5 K.118 Voor 400,- uit de kassa gehaald en op de bankrekening ening gestort. 7/5 K.119 Voor 212,- (inclusief ) koffie en thee gekocht. De producten zijn rechtstreeks naar de bar gegaan. Het kasboek komt er dan zo uit te zien: Ontvangsten (debet) Omschrijving ken logies betalen 1/5 Beginsaldo 264 264 PM 2/5 K.115 Kasboek restaurant 1.138 400 600 138 al 1.402 400 600 138 264 Uitgaven (credit) 3/5 K.116 Inkoop - Omschrijving grondstoffen vorderen 371 350 21 5/5 K.117 Privé-opname 175 175 Privé 6/5 K.118 Afromen 400 400 Bank 7/5 K.119 Inkoop 212 200 12 8/5 Eindsaldo * 244 244 PM 1.402 350 200 33 809 Zoals je ziet, heeft elke kolom een totaaltelling. De totaaltellingen in de kolom moeten altijd met elkaar in evenwicht zijn. Zoals je in het voorbeeld zag, is het totaal aan de debetkant gelijk aan het totaal van de creditkant. * Het eindsaldo bereken je door de kolom '' aan de debetkant op te tellen en daar de bedragen uit de kolom '' van de creditkant af te halen.

HOOFDSTUK 10 Dagboeken 233 Kasboek Opdrachten 1. Fred heeft voor de maand mei de onderstaande veranderingen. Open het kasboek, verwerk de Kasboek nummer Boekstuk- nummer veranderingen en sluit het kasboek af per 15 mei. Alle bedragen zijn inclusief. 1/5 Beginsaldo in kas 795,-. 2/5 K.119 Aan loodgieter betaald voor reparatie dakgoot 119,-. 3/5 K.120 Contant bloemen gekocht voor restaurant en lounge 59,50. 4/5 K.121 Ontvangen zaalhuur 238,-. 5/5 K.122 Inkoop van alcoholische 178,50. De producten zijn opgeslagen in het magazijn. 7/5 K.123 Voor privédoeleinden uit kas genomen 75,-. 8/5 K.124 Kasontvangsten restaurant Maaltijden 1.166,- 9/5 K.125 Contant afgerekende logiesomzet omzet 1.961,-. 12/5 K.126 Opbrengsten sigarettenautomaat 400,-. 13/5 K.127 Bij de bank gestort uit de kas 4.000,-. Dranken (hoog) 1.428,- Boekstuk- Uitgaven (credit) Ontvangsten (debet) Omschrijving Omschrijving Dranken (laag) 1.378,- logies betalen vorderen

234 HOOFDSTUK 10 Dagboeken Kasboek Kasboek 2. Fred heeft weer heel wat werk liggen. Open het kasboek, verwerk de veranderingen en sluit het kasboek Non-alcoholische 424,- Boekstuk- nummer af per 31 mei. Alle bedragen zijn inclusief. 16/5 Beginsaldo in kas 2.125,-. 17/5 K.128 Contante inkoop grondstoffen 357,-. De goederen gaan direct naar de. 18/5 K.129 Ontvangen zaalhuur 238,-. 19/5 K.130 Uit de bedrijfskas betaald de vakantiefoto s van Fred en Ria 75,-. 23/5 K.131 Contant betaalde lonen 1.400,-. 24/5 K.132 Baromzet Dranken (laag) 636,- Dranken (hoog) 952,- 26/5 K.133 Contante restaurantomzet Maaltijden 583,- 27/5 K.134 Op de bankrekening gestort 3.000,-. Dranken (laag) 689,- Dranken (hoog) 892,50 28/5 K.135 Contant betaalde inkopen Alcoholische 595,- Alle goederen zijn opgeslagen in het magazijn. 30/5 K.136 Per pin betaald voor enveloppen 35,70. Ontvangsten (debet) Omschrijving Uitgaven (credit) Omschrijving logies betalen vorderen 35,70.

HOOFDSTUK 10 Dagboeken 235 10.3 Bankboek Bankboek Bankboek Het bankboek lijkt erg veel op het kasboek. Ook het bankboek heeft een debetkant en een creditkant en het bestaat uit een aantal kolommen. De eerste kolommen zijn hetzelfde als in het kasboek. Na de kolom volgen weer kolommen met de meest gebruikte rekeningen. Per bedrijf kunnen deze kolommen weer verschillend zijn. Het bankboek eindigt met een kolom. Ook het bankboek moet geopend end worden met een beginsaldo en afgesloten worden met een eindsaldo. De boekstuknummers van het bankboek beginnen allemaal met een 'B' van Bank. Als boekstuk kun je met enige regelmaat een printje maken van alle af- en bijschrijvingen op de bankrekening. Bij sommige banken kun je ook aangeven dat je elke periode een bankafschrift opgestuurd wilt krijgen waarop alle bij- en afschrijvingen vermeld staan. Houd er wel rekening mee dat je vaak moet betalen voor het ontvangen van deze bankafschriften. Het grote verschil tussen het kasboek en het bankboek zit in het feit dat je op een bankrekening niet alleen een positief saldo kunt hebben, maar ook een negatief saldo. Als het beginsaldo positief is, wordt het bankboek geopend aan de debetkant, net als bij het kasboek. Is er een negatief saldo op de bankrekening dan wordt het bankboek aan de creditkant geopend. Bank rekening courant is namelijk een rekening van schuld. Op het rekeningoverzicht kun je zien of je een positief of een negatief saldo hebt. Ook bij het afsluiten van het bankboek speelt het saldo op de rekening een grote rol. Als de totaalkolom aan de ontvangstenkant hoger is dan die aan de uitgavenkant, sluit je het bankboek af aan de creditkant, net als bij het kasboek. Is de totaalkolom aan de uitgavenkant hoger dan aan de ontvangstenkant dan sluit je het bankboek aan de debetkant af. Het bankboek kan er als volgt uitzien: Ontvangsten (debet) Omschrijving Uitgaven (credit) Omschrijving betalen Debiteuren Boekstuk- nummer Credi- teuren vorderen

236 HOOFDSTUK 10 Dagboeken Bankboek Voorbeeld 2: Fred heeft een afdruk gemaakt van de bij- en afschrijvingen op de bankrekening: 1/5 Beginsaldo 500,- positief. 2/5 B.137 700,- gestort door debiteur Ligteman voor openstaande factuur. 3/5 B.138 450,- overgemaakt naar een leverancier. 4/5 B.139 800,- gepind voor nieuwe cv-ketel bij Fred en Ria thuis. 5/5 B.140 Voor 424,- aan maaltijden verkocht en voor 357,- aan wijn. De gasten hebben per pin betaald. Bedragen zijn inclusief. 6/5 B.141 Voor 106,- aan grondstoffen ingekocht en voor 178,50 aan wijn. De bedragen zijn per pin betaald bij de leverancier en zijn inclusief. De grondstoffen zijn rechtstreeks naar de gegaan en de liggen in het magazijn. Het bankboek ziet er dan als volgt uit: Ontvangsten (debet) Omschrijving betalen 1/5 Beginsaldo 500 500 PM 2/5 B.137 Ligteman 700 700 5/5 B.140 Verkoop 781 400 300 81 Bankboek 1.981 400 300 700 81 500 Uitgaven (credit) 3/5 B.138 Dranken- Omschrijving leverancier Debiteuren Credi- teuren vorderen 450 450 4/5 B.139 Cv-ketel 800 800 Privé 6/5 B.141 Inkoop 284,50 150 100 34,50 E 7/5 Eindsaldo 446,50 446,50 PM 1.981 150 100 450 34,50 1.246,50 Aan de afsluiting van het bankboek kun je zien dat er aan het einde van deze periode een negatief saldo op de bankrekening is ontstaan. De totaaltelling in de kolom is aan de creditkant groter dan aan de debetkant, waardoor het eindsaldo op de debetkant wordt genoteerd.

HOOFDSTUK 10 Dagboeken 237 Bankboek Opdrachten 3. Bekijk onderstaand bankboek. Is het beginsaldo een positief of een negatief saldo? Ontvangsten (debet) Omschrijving betalen 16/5 Beginsaldo 500 500 PM 18/5 B.141 S. Redar 150 150 20/5 B.143 Verkoop 212 200 12 Bankboek Uitgaven (credit) Omschrijving raad 17/5 B.140 Energierekening 375 375 19/5 B.142 Sligro 357 300 57 4. Sluit bovenstaand bankboek af per 21 mei. 5. Is het eindsaldo een positief of een negatief saldo? Debiteuren Crediteuren vorderen TE

238 HOOFDSTUK 10 Dagboeken Bankboek 6. Bekijk onderstaand bankboek. Is het beginsaldo een positief of een negatief saldo? Ontvangsten (debet) Omschrijving betalen 23/5 B.143 Afromen kas 500 500 Kas 24/5 B.144 S. Vermeer 480 480 27/5 B.146 logies 1.590 90 1.500 logies Bankboek Uitgaven (credit) Omschrijving Debiteuren Crediteuren vorderen 22/5 Beginsaldo 2.900 2.900 PM 26/5 B.145 Boodschappen 165 165 Privé 28/5 B.147 Inkoop 212 100 100 12 7. Sluit bovenstaand bankboek af per 31 mei. 8. Is het eindsaldo een positief of een negatief saldo? TE

HOOFDSTUK 10 Dagboeken 239 Bankboek Bankboek 9. Fred heeft twee afdrukken gemaakt van het bankrekeningoverzicht. Open het bankboek, verwerk de veranderingen en sluit het bankboek af per 15 mei. 1/5 Positief beginsaldo op de rekening 15.000,-. 2/5 B.138 Opgenomen ter aanvulling van het kasgeld 500,-. 3/5 B.139 Inkopen grondstoffen bij Sligro per pin betaald 1.590,- (inclusief e 90,- ). Deze producten gaan rechtstreeks naar de. 5/5 B.140 Aanbetaling vakantie betaald (privé) 600,-. 6/5 B.141 lefoonrekening betaald per bank 275,-. De rekening was 4 weken geleden al binnengekomen. 7/5 B.142 Een debiteur heeft per bank 175,- overgemaakt. 8/5 B.143 Contant geld naar de bank gebracht 3.000,-. 11/5 B.144 Energierekening per bank betaald 750,-. Deze rekening stond al in het inkoopboek. opboek. 12/5 B.145 Lonen per bank betaald 9.170,-. 13/5 B.146 Een gezelschap heeft non-alcoholische drankjes genuttigd voor 450,50 Ontvangsten (debet) (inclusief 6% ). Dit is direct per pin betaald. Omschrijving Uitgaven (credit) Omschrijving betalen Debi- teuren Boekstuk- nummer Credi- teuren vorderen

240 HOOFDSTUK 10 Dagboeken 10.4 Inkoopboek Ook van alle inkopen is een apart dagboek. Het inkoopboek is een overzicht van alle inkopen op rekening die er door het bedrijf gedaan zijn. De inkopen die contant betaald zijn komen in het kasboek. Inkopen die per pin betaald zijn, worden in het bankboek genoteerd. Er komen in het inkoopboek dus alleen inkopen te staan die nog aan de leverancier betaald moeten worden. De boekstukken zijn de facturen die binnengekomen zijn. De boekstuknummers s beginnen allemaal met een 'I' van inkoop. Ze worden op volgorde van binnenkomst in het inkoopboek genoteerd. De betalingen zelf worden in het bankboek genoteerd. Omdat er in het inkoopboek alleen bedragen worden genoteerd die je nog schuldig bent aan je leveranciers bestaat het inkoopboek maar uit één kant. Het inkoopboek kan er als volgt uitzien: Inkoopboek Leverancier Factuurbedrag raad vorderen E

HOOFDSTUK 10 Dagboeken 241 De verschillende kolommen moeten als volgt worden ingevuld: Hier komt de datum van de factuur te staan. Leverancier Factuurbedrag / / vorderen De boekstuknummers voor het inkoopboek beginnen en met een 'I'. Hier vul je de naam in van de leverancier waarbij je inkopen hebt gedaan. Het totaal te betalen bedrag (inclusief ). Het bedrag dat we voor goederen hebben betaald die in het magazijn worden opgeslagen (exclusief ). Het bedrag dat we voor goederen hebben betaald die rechtstreeks naar de of de bar zijn gegaan (exclusief ). Zoals je al geleerd hebt, gaan verse producten altijd direct naar de /bar. De -bedragen die betaald zijn aan leveranciers. Deze bedragen kunnen we terugvorderen ren bij de Belastingdienst. In deze kolom komen alle bedragen die bij grootboekrekeningen horen die geen en eigen kolom hebben. In de kolom met het -teken noteer je het bedrag. In de kolom Omschrijving noteer je bij welke grootboekrekening het bedrag hoort. Om het inkoopboek af te sluiten, hoef je alleen maar de kolommen op te tellen. Als de totaaltelling van de kolom Factuurbedrag niet hetzelfde elfde is als de totaaltellingen van de andere kolommen samen weet je zeker dat je een vergissing hebt gemaakt. Als je van een leverancier een creditnota ontvangt, vul je deze gewoon in alsof het een gewone factuur is, alleen schrijf je voor het bedrag in elke kolom een min-teken. Bij het berekenen van de totalen trek je deze bedragen van het totaal taal af. VERBE TE

242 HOOFDSTUK 10 Dagboeken Voorbeeld 3: 1/5 Factuur I.245 van handel W. Fokkink: Dranken 175,- Emballage 35,- Btw hoog 24,70 2/5 Factuur I.246 van Sligro: Btw laag 2,70 + 237,40 Keukengrondstoffen 360,- Btw laag 21,60 + 381,60 3/5 Creditnota IC.247 van Zuivelberg wegens retour gezonden goederen uit en bar: Keukengrondstoffen n 45,- Btw laag 4,50 + 79,50 4/5 Factuur I.248 van slagerij Karels voor vers vlees (inclusief ): Het inkoopboek ziet er dan zo uit: Inkoopboek Leverancier 53,- Dranken 30,- Factuur- bedrag vorderen 1/5 I.245 W. Fokkink e 237,40 e 175,- e 27,40 e 35,- Emballage 2/5 I.246 Sligro e 381,60 e 360,- e 21,60 3/5 IC.247 Zuivelberg -e 79,50 -e 45,- -e 30,- -e 4,50 4/5 I.248 Slagerij Karels e 53,- e 50,- e 3,- e 592,50 e 360,- e 175,- e 5,- -e 30,- e 47,50 e 35,-

HOOFDSTUK 10 Dagboeken 243 Opdrachten 10. Fred heeft een aantal facturen binnengekregen. Verwerk onderstaande facturen in het inkoopboek en sluit het dagboek af. 1/5 I.249 Factuur ontvangen van slagerij Karels: Vers vlees 250,- Btw 6% 15,- 265,- 2/5 I.250 Factuur ontvangen van groenteboer Steman (deze producten gingen rechtstreeks naar de ): AGF 315,- Btw 6% 18,90 333,90 3/5 I.251 Factuur ontvangen van wijnhandel Clasen: Dranken 950,- Btw 19% 180,50 5/5 I.252 Factuurbedrag van brouwerij Brand: 1.130,50 8 fusten pils 560,- Emballage age 160,- Retouremballage - 120,- Btw 106,40 + 706,40 6/5 IC.253 Creditnota ontvangen van Steman wegens retour gezonden groenten uit de : Groenten 35,- Btw 6% 2,10 37,10 8/5 I.254 Factuur ontvangen van Sligro voor grondstoffen: Keukengrondstoffen 560,- Btw 6% 33,60 593,60 9/5 I.255 Factuur ontvangen van handel Zoere. 20% van de (zowel fris als alcoholisch) ging rechtstreeks naar het buffet (bedragen inclusief ): Fris 339,20 Alcoholische 428,40 + 767,60 12/5 I.256 Factuur ontvangen van Meubelhal: Hotelbedden 3.500,- (exclusief ) 13/5 I.257 Factuur ontvangen van bloemist Hermans: Bloemen 202,30 (inclusief )

244 HOOFDSTUK 10 Dagboeken Inkoopboek Leverancier Factuurbedrag vorderen E

HOOFDSTUK 10 Dagboeken 245 10.5 Verkoopboek Het verkoopboek lijkt erg veel op het inkoopboek. In het verkoopboek komen alle verkopen op rekening. Facturen die verstuurd worden naar gasten zijn hier de boekstukken. De boekstuknummers s beginnen met een 'V' van verkoop. Ook hier geldt weer dat de totaaltelling van de kolom Factuurbedrag gelijk moet zijn aan de totaaltellingen van de andere kolommen samen. En ook bij het verkoopboek komen creditnota s wel eens voor. Het zou bijvoorbeeld kunnen gebeuren dat je een gast te veel in rekening hebt gebracht. Een verkoopboek kan er als volgt uitzien: Verkoopboek Debiteur Factuurbedrag Omslag logies betalen ER

246 HOOFDSTUK 10 Dagboeken Voorbeeld 4: Fred heeft weer een aantal boekstukken om te verwerken (alle bedragen zijn inclusief ): 1/5 V.288 Verkocht aan C. Meertens (inclusief ): Maaltijden 636,- Wijnen 166,60 + 802,60 2/5 VC.289 Creditnota aan Buurtvereniging Vogels wegens te veel in rekening gebracht: 3/5 V.290 Verkocht aan I. Wayne: Snacks 79,50 Frisdrank 233,20 + 312,70 Maaltijden 560,- Dranken 180,- Logies 300,- Btw 81,90 + 1.121,90 4/5 V.291 Verkocht aan de heer er en mevrouw Latos voor een bruiloft: Het verkoopboek oek ziet er dan zo uit: Verkoopboek Debiteur Maaltijden 1.800,- Dranken 2.600,- Zaalhuur 250,- Btw 539,- + 5.189,- Boekstuk- nummer Factuurbedrag Omslag logies betalen 1/5 V.288 C. Meertens e 802,60 e 600,- e 140,- e 62,60 2/5 VC.289 Buurtvereniging Vogels -e 312,70 -e 75,- -e 220,- -e 17,70 3/5 V.290 I. Wayne e 1.121,90 e 560,- e 180,- e 300,- e 81,90 4/5 V.291 Dhr. en mevr. Latos ER e 5.189,- e 1.800,- e 2.600,- e 539,- e 250,- zaalhuur e 6.800,80 e 2.885,- e 2.700,- e 300,- e 665,80 e 250,-

HOOFDSTUK 10 Dagboeken 247 Opdrachten 11. Fred heeft weer een stapel facturen verzonden. Verwerk deze facturen in het verkoopboek en sluit het dagboek daarna af. 16/5 V.292 Verkocht aan Scouting (inclusief ): Snacks 68,90 Frisdrank 63,60 Bier 23,80 + 156,30 18/5 V.293 Verkocht aan debiteur Ralings: Maaltijden 490- Dranken 560,- Logies 630,- Btw 164,50 + 1.844,504,50 19/5 VC.294 Creditnota gestuurd aan Scouting wegens foutieve telling fris voor 53,- inclusief. 20/5 V.295 Verkocht aan Firma Baals voor een personeelsfeest (inclusief ): Snacks 132,50 Dranken (laag) 180,20 Dranken (hoog) 291,55 + 604,25 23/5 V.296 Verkocht aan NV Nureco voor de verzorging van een gezelschap: Verkoopboek Debiteur Maaltijden 320,- Dranken 288,- Btw 86,88 + 1.014,88 Logies 320,- Boekstuk- nummer Factuurbedrag Omslag logies betalen

248 HOOFDSTUK 10 Dagboeken 10.6 Diverse postenboek/memoriaal Het diverse postenboek is het laatste dagboek dat besproken wordt. Een andere benaming voor or het diverse postenboek is memoriaal. Deze benamingen worden door elkaar heen gebruikt. In het memoriaal komen alle veranderingen die niet in één van de eerder beschreven dagboeken horen. Voorbeelden hiervan kunnen zijn: afschrijvingen leveringen van goederen aan andere afdelingen personeelsmaaltijden representaties privégebruik van goederen Sommige bedrijven kiezen er voor om creditnota s ook in het memoriaal te noteren en niet in het inkoopboek of verkoopboek. Van de meeste veranderingen die in het memoriaal worden genoteerd, zijn nog geen boekstukken. Een bedrijf maakt hiervan dus steeds zelf een notitie. Je kunt het memoriaal dan ook wel als een intern notitieboek zien. De boekstukken in het memoriaal hebben vaak ak niets met elkaar te maken, maar worden samen in één dagboek geschreven omdat ze niet in één van de andere dagboeken thuishoren. De boekstuknummers in het memoriaal beginnen met een 'M' van memoriaal. Het memoriaal ziet er eenvoudig uit: Memoriaal Omschrijving In de kolom Omschrijving vul je een korte beschrijving van de verandering in. Het bedrag hoeft niet te worden uitgesplitst in het memoriaal. Omdat de boekstukken veel van elkaar verschillen, hoef je de kolommen niet op te tellen tot een totaal. Bedrag

HOOFDSTUK 10 Dagboeken 249 Voorbeeld 5: Fred verwerkt de volgende interne notities in het memoriaal: 1/5 M.59 Voor representatie geschonken 27,- 2/5 M.60 Dranken uit magazijn naar buffet geleverd 175,- 3/5 M.61 Afschrijving op hotelinventaris 750,- Na de verwerking van deze boekstukken ziet het memoriaal er zo uit: Memoriaal 4/5 M.62 Voor personeelsmaaltijden uit magazijn genomen 140,- Omschrijving Bedrag 1/5 M.59 Voor representatie gebruikte 27,- 2/5 M.60 Dranken doorgeleverd van magazijn naar buffet 175,- 3/5 M.61 Afschrijving hotelinventaris 750,- Opdrachten 12. Fred heeft de volgende interne boekstukken. Verwerk ze in het memoriaal. Memoriaal 6/5 M.63 Voor privéverbruik grondstoffen uit magazijn genomen 85,-. 7/5 M.64 Afschrijving op restaurantinventaris 900,-. 9/5 M.65 Grondstoffen van magazijn naar doorgeleverd 320,-. 10/5 M.66 Voor personeelsmaaltijden uit genomen grondstoffen 80,-. 13/5 M.67 Voor representatie geschonken 20,-. 14/5 M.68 Dranken uit kelder aan buffet doorgeleverd 95,-. 4/5 M.62 Voor personeelsmaaltijden uit magazijn genomen grondstoffen 140,- Boekstuk- nummer Omschrijving Bedrag E

250 HOOFDSTUK 10 Dagboeken 10.7 Opdrachten 13. In welk dagboek worden onderstaande veranderingen verwerkt? a. Op rekening gekochte grondstoffen 368,-. b. Contant betaald voor postzegels 44,-. c. Afschrijving op machine 150,-. d. Creditnota ontvangen voor foutief in rekening gebrachte 75,-. e. Per bank overgemaakt naar crediteur 420,-. f. Voor privédoeleinden inden uit kas genomen 72,-. g. Factuur verstuurd voor gebruik zaal 280,-. h. Voor personeelsmaaltijden uit genomen grondstoffen 58,-.

HOOFDSTUK 10 Dagboeken 251 14. Open het kasboek en bankboek, verwerk de onderstaande boekstukken in de dagboeken en sluit de dagboeken af per 31 mei. 1/5 Beginsaldo kas 350,-. Beginsaldo bank 12.340,- (positief). 2/5 B.147 Per bank betaald een openstaande rekening van crediteur Sligro 750,-. 4/5 V.297 Factuur verstuurd naar W. Echternach (bedragen exclusief ef ): Maaltijden 160,- Dranken (laag) 25,- Dranken (hoog) 75,- 5/5 M.69 Afschrijving hotelinventaris 350,-. 8/5 K.137 Contant ontvangen baromzet (bedragen en inclusief ): Snacks 127,20 Dranken (laag) 254,40 Dranken (hoog) 392,70 + 774,30 9/5 B.148 Per bank ontvangen n van debiteur W. Echternach 285,35. 10/5 I.258 Op rekening gekocht bij handel Vern (bedragen exclusief ): Fris 130,- Alcoholische 290,- 12/5 V.298 Factuur verstuurd naar D. Japin (bedragen inclusief ): Maaltijden 90,10 Dranken (laag) 31,80 Dranken (hoog) 65,45 Logies 106,- + 293,35 13/5 VC.299 Creditnota gestuurd aan W. Echternach voor foutief in rekening gebrachte 20,- (exclusief 19% ). 15/5 M.70 Doorgeleverd van kelder aan buffet 144,-. 16/5 K.138 Uit kas glazenwasser betaald 59,50. 19/5 I.259 Op rekening gekocht bij Sligro (bedrag exclusief ): Keukengrondstoffen 314,- 20/5 V.300 Factuur verstuurd aan M. Donners (bedragen exclusief ): Zaalhuur 250,- Danken (laag) 60,- 21/5 K.139 Contant ontvangen omzet logies 954,- (inclusief 6% ). 22/5 B.149 Per pin ontvangen restaurantomzet (bedragen exclusief ): Maaltijden 675,- Dranken (laag) 240,- Dranken (hoog) 510,- 24/5 K.140 Overtollig kasgeld naar bank gebracht 1.500,-. 25/5 B.150 Op bankrekening binnengekomen kasgeld 1.500,-.

252 HOOFDSTUK 10 Dagboeken Kasboek Kasboek 28/5 V.301 Factuur verstuurd naar BV Verdal (bedragen exclusief ): Maaltijden 360,- Dranken (laag) 180,- Ontvangsten (debet) Omschrijving Uitgaven (credit) Omschrijving Bankboek Ontvangsten (debet) Omschrijving logies Dranken (hoog) 300,- Boekstuk- nummer Debiteuren betalen vorderen betalen Omschrijving

HOOFDSTUK 10 Dagboeken 253 Bankboek Uitgaven (credit) Omschrijving Crediteuren vorderen Inkoopboek Leverancier Factuurbedrag vorderen Verkoopboek Debiteur Factuurbedrag Omslag logies betalen E BE BE BE TE B B BE BE BE BE BE BE BE BE BE B d nken nken vorder vorde RB ERB VE VE VE VERB ER ER E VE VE VE VE VE VE VE VE VE VE VER ER oekstukoekstuknummer nummer Debiteur Debiteur Factuuruurbedrag bedra

254 HOOFDSTUK 10 Dagboeken Memoriaal Omschrijving Bedrag 15. Open het kasboek en bankboek, verwerk de onderstaande boekstukken in de dagboeken en sluit de dagboeken af per 31 mei. 1/5 Beginsaldo kas 1.657,- Beginsaldo bank 2.570,- (negatief) ef) 2/5 B.151 Per pin ontvangen baromzet: Dranken (laag) 120,- Dranken (hoog) 180,- Snacks 65,- Btw 45,30 + 410,30 4/5 V.302 Factuur verstuurd naar Weber (bedragen inclusief ): Maaltijden 254,40 Dranken (laag) 42,40 Dranken (hoog) 107,10 + 403,90 5/5 M.71 Uit magazijn genomen grondstoffen voor personeelsmaaltijden 84,- 8/5 K.141 Per kas ontvangen restaurantomzet: Maaltijden 425,- Dranken (laag) 360,- Dranken (hoog) 525,- Btw 146,85 + 1.456,85 9/5 B.152 Per bank ontvangen van debiteur Williams 214,50. 10/5 I.260 Op rekening gekocht bij Sippens (bedragen exclusief ): Fris 325,- Alcoholische 215,- De gingen rechtstreeks naar de bar. De rekening is nog niet betaald. 12/5 VC.303 Creditnota gestuurd naar Gemeente Utrecht wegens teveel in rekening gebrachte maaltijden 79,50 (inclusief ).

HOOFDSTUK 10 Dagboeken 255 Kasboek 13/5 V.304 Factuur verstuurd naar debiteur H. Doleweerd: Maaltijden 80,- Dranken (laag) 35,- Dranken (hoog) 60,- Logies 110,- Btw 24,90 + 309,90 15/5 M.72 Voor representatie geschonken 48,-. 16/5 K.142 Contant ontvangen omzet logies 402,80 (inclusief ). 19/5 I.261 Op rekening gekochte grondstoffen bij Sligro 245,- (exclusief ). De goederen zijn meteen naar de gebracht. 20/5 V.305 Factuur verstuurd aan C. Martens (bedragen inclusief ): Zaalhuur 386,75 Dranken (laag) 79,50 + 466,25 De rekening mag binnen twee weken betaald worden. 21/5 K.143 Contant betaald voor pennen nen 35,- (exclusief 19% ). 22/5 B.153 Per pin ontvangen restaurantomzet: Maaltijden 755,- Dranken (laag) 310,- Btw 144,65 + 1.634,65 23/5 K.144 Vers vlees ingekocht bij de slager voor 360,40. Bedrag is inclusief en is contant voldaan. 24/5 K.145 Overtollig kasgeld naar de bank gebracht 3.000,-. 25/5 B.154 Op rekening gestort overtollig kasgeld 3.000,-. 27/5 B.155 Bij Sippens voor 89,25 (inclusief ) aan wijn ingekocht. De producten zijn per pin betaald en werden meteen achter de bar gezet. 28/5 V.306 Factuur verstuurd naar Stevens NV (bedragen inclusief ): Dranken (hoog) 425,- Maaltijden 339,20 Dranken (laag) 169,60 Dranken (hoog) 345,10 + Ontvangsten (debet) Omschrijving 853,90 logies betalen E E Omschrijving

256 HOOFDSTUK 10 Dagboeken Bankboek Kasboek Uitgaven (credit) Bankboek Omschrijving Ontvangsten (debet) Omschrijving Uitgaven (credit) Omschrijving vorderen betalen Debi- teuren Credi- teuren vorderen E

HOOFDSTUK 10 Dagboeken 257 Inkoopboek Verkoopboek Memoriaal bedrag Boekstuk- nummer Leverancier Debiteur Omschrijving Factuurbedrag Factuur- Omslag logies vorderen betalen Bedrag E E