Regionale aanpak kindermishandeling: Zoeklicht en breekijzer Zien we genoeg? Breken we genoeg open? Jo Hermanns In de eerste vier RAAK Regio s werd een positieve boodschap uitgedragen Opvoeders helpen bij het opvoeden Extra helpen waar het nodig is Aandacht voor gezinnen die het moeilijk hebben Soms met bemoeizorg Een enkele keer met dwang Waakzaam zijn voor de veiligheid van kinderen 1
Raak: Zoeklicht en breekijzer Meer energie en een versnelling Meer samenwerking Een duidelijke focus Maar eigenlijk weinig nieuws Daardoor ontstond 1.Verontrusting op alle niveaus in het werkveld 2.Inspiratie op alle niveaus 3.Verantwoordelijkheid nemen op alle niveaus 4.Willen doen wat nodig is 5.Willen weten wat nodig is 2
Regio s Raak: Zoeklicht en breekijzer Weten wat nodig is: Het 55 punten plan 3
Niet alle interventies zijn immers rationeel Opvoedingsvoorlichting? Oudercursussen voor iedereen? Pedagogische bemoeienis met risicogroepen? Pedagogische bemoeienis met risicogezinnen? Wat werkt bijvoorbeeld wel bij welke doelgroep? Weerbaarheidstrainingen voor alle kinderen Maatschappelijke discussies en wetgeving voor alle ouders Gerichte voorlichting voor jonge ouders over het shaken baby syndroom Intensieve gezinsondersteuning bij vroege signalen van ontregeling in de opvoeding Parent management trainingen op basis van cognitieve gedragstherapie bij vroege signalen 4
Heeft RAK even goed als RAAK gewerkt? Het antwoord is ja. De vraag is: is het genoeg? Er zijn in ieder geval talloze overleggen geweest, afspraken gemaakt en convenanten bezegeld Er zijn afspraken gemaakt over signaleren, codes en protocollen Er is meer aandacht voor veiligheidsrisico s voor kinderen in zorg En concreet? 5
Citaat bij de nieuwjaarswens van de landelijk projectleider: We hebben met zijn allen gewerkt aan de 55 punten van Jo Hermanns Na zo n mededeling stel ik graag de MIDEZ vraag Er is veel geïnvesteerd in bewustwording en signalering Er zijn ook aardig wat trainingen voor leraren en werkers in kindercentra Wetgeving over geweldloos opvoeden ingevoerd In veel ziekenhuizen is het letten op signalen van kindermishandeling een routinematig deel van het werk Voorlichting shaken baby syndroom is beschikbaar 6
Maar: (Onderzoek Berenschot/Jonker Verweij) Professionals zijn vrijwel niet bekend met de regionale aanpak kindermishandeling als zodanig: er komt erg veel op hen af en managers filteren die informatie. En: Vooraf bedachte uitrol (of: beleidssystematiek) van regionale aanpak kindermishandeling is niet echt van de grond gekomen (Startfoto, 55- punten). 7
Onderzoek UvA-student (Floor Peters) onder 106 leerkrachten (2010) Gemiddeld heeft men in hun loopbaan twee tot drie keer gemeld (in gemiddeld 13 jaar) 30% heeft kindermishandeling wel eens niet gemeld 95% heeft nooit een training of cursus gehad over kindermishandeling Vrijwel iedereen heeft wel behoefte aan kennis (inhoudelijk en procedureel) Nog een paar lastige vragen Waarom stagneert het aantal meldingen bij de AMK s? (In 2008 en 2009 minder meldingen dan in 2007)? Waarom komt kindermishandeling zo vaak voor bij gezinnen die zelfs door de meest outreachende programma s niet bereikt worden? Hoe kan het dat in 2009 en 2010 er zes kinderen overleden zijn ná melding bij het AMK? 8
Het is dus wel goed, maar nog niet goed genoeg Hoe verder? De tijd staat niet stil: Er komt een stelselherziening aan Het Centrum voor Jeugd en Gezin zal een centrale positie krijgen 9
Het wordt langzaam tijd dat Raak en Rak als projecten verdwijnen en dat de CJG s de opbrengsten (inclusief de voornemens en plannen) structureel integreren in hun ontwerp en uitvoering, en ervoor zorgen dat ook in andere sectoren en beroepen het onderwerp kindermishandeling de noodzakelijke aandacht krijgt Raak- of Rak-proof zijn moet een kwaliteitskenmerk worden dat gemeenten eisen van hun CJGs en waarop de inspectie(s) toetsen Wat er moet gebeuren staat nu wel vast Dat het gaat gebeuren moet nog voor een groot deel geregeld worden 10
Kindermishandeling moet een zoeklicht en een breekijzer blijven De CJG s zullen een mislukking zijn als ze deze lijn niet voortzetten 11