Toekomstplan Landstede Welzijn, 2012-2016 Inleiding: Waarom dit document? In het kader van de bezuinigingen en Welzijn Nieuwe Stijl vinden zowel de gemeente Raalte als Landstede Welzijn een heroverweging over de inzet van Landstede Welzijn in Raalte nodig. Aanleidingen zijn: de gewijzigde verwachtingen van de inzet van het welzijnswerk, bezuinigingen maken kiezen noodzakelijk en de komende decentralisaties in de AWBZ, jeugdzorg en Wet werk en inkomen. Het traject Welzijn Nieuwe Stijl is aangegrepen om een toekomstplan te schrijven en parallel daaraan is ook op verzoek van de gemeente een productenboek ingevuld. Het document dat nu voor u ligt geeft op hoofdlijnen aan wat er gaat veranderen, met een uitwerking op de verschillende werkgebieden: gebiedsgericht werken, jongeren, ouderen en vrijwilligers. Landstede Welzijn beschrijft in dit document de belangrijkste uitgangspunten voor het welzijnswerk in Raalte in de periode 2012 2016. 1
Om een duidelijk beeld te geven binnen welke context het welzijnswerk zich bevindt en waarbinnen dit toekomstplan is geschreven, worden hieronder de belangrijkste ontwikkelingen voor het welzijnswerk weergegeven: Milieufactoren De veranderende opvattingen in de samenleving over het milieuvraagstuk beïnvloeden het welzijnswerk en Landstede Welzijn. -Enerzijds wordt er door Landstede naar gestreefd om haar steentje bij te dragen aan een duurzame wereld en wordt er daardoor kritischer gekeken naar energieverbruik, papierverbruik en een efficiëntere inzet van middelen. -Anderzijds wordt maatschappelijk verantwoord ondernemen steeds belangrijker in onze samenleving en dit biedt voor het welzijnswerk een nieuwe markt en dus nieuwe kansen (zie omschrijving bij maatschappelijke factoren). Technologische factoren Extern: -Door de snel veranderende technologische ontwikkelingen wordt het vooral voor ouderen moeilijk om bij te blijven en neemt de kans toe dat ouderen vereenzamen. Het wegwijs maken van ouderen met deze technologische ontwikkelingen is een markt waar veel welzijnsinstellingen op dit moment op inspringen. -Daarnaast bieden sociale media niet alleen nieuwe mogelijkheden om doelgroepen te benaderen, ze zijn bij diverse doelgroepen zoals jongeren al onmisbaar om te gebruiken. Iedere jongerenwerker die niet vaardig is met hyves en twitter zal niet half zoveel kunnen betekenen als zijn collega die dit wel kan. -Deze nieuwe sociale media brengen tevens nieuwe problematieken met zich mee waar welzijnsinstellingen op in kunnen spelen. Voorbeelden zijn veilig internetgebruik voor kinderen, internetpesten, gameverslaving etc. -Als gevolg van de digitalisering is er steeds meer informatie beschikbaar en wordt er ook steeds meer informatie binnen de sector uitgewisseld. Daarnaast maken systemen zoals VIS2 (registratie voor de jeugdzorg) het mogelijk om zeer efficiënt samen te werken met ketenpartners en éénduidig, binnen hetzelfde systeem te registreren. Intern: Dankzij de technologie kan er veel efficiënter gewerkt worden binnen Landstede Welzijn. Één centrale receptie voor alle zes gemeenten waar we locaties hebben, een intranet voor informatie uitwisseling en een digitalisering van alle registratiesystemen. 2
Demografische factoren De volgende demografische factoren zijn van belang voor het welzijnswerk. -Vergrijzing van de samenleving waardoor de markt voor het ouderenwerk zal groeien. -De welzijnsinstelling die eraan bij kan dragen om met haar pruductmarktcombinaties ervoor te zorgen dat ouderen langer zelfstandig thuis wonen en minder snel gebruik gaan maken van voorzieningen kan op flinke opdrachten rekenen. -Het aantal baby-boomers dat de komende jaren met pensioen gaat is aanzienlijk. Opdrachtgevers zijn op zoek naar welzijnsinstellingen die het potentieel van deze doelgroep in kunnen zetten ten behoeve van de samenleving of in het maatschappelijk veld. -Er is nog steeds een lichte stijging van jongeren (studenten etc.) die van het platteland richting de steden trekken. -Hoger opgeleide allochtonen verruilen de stad voor een minder stedelijke woonomgeving. Dit leidt tot een verandering in de populatie over de volle breedte van de doelgroep van Landstede Welzijn. Economische factoren De economische crisis leidt ertoe dat veel mensen in economisch zwaar weer terecht komen. Daardoor neemt het belang van welzijnswerk toe, maar de middelen nemen waarschijnlijk af. De inzet van beroepskrachten komt in de knel en er zal meer gevraagd worden van de burger. Welzijnsinstellingen zullen op zoek moeten naar andere/meer financieringsbronnen om hun broek op te houden. Politieke factoren De invoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is de belangrijkste ontwikkeling in de afgelopen jaren. Met deze Wmo is het marktmechanisme in de welzijnssector ingevoerd en hebben gemeenten inhoudelijk veel meer verantwoordelijkheden dan voorheen. -Een aantal (te verwachten) effecten: adviserende, flexibele partners krijgen een belangrijke rol (gemeenten zijn zoekende), de lokale situatie is voor gemeenten uitgangspunt, de vraag om integraal aanbod, ketenaanpak, meer concurrentie, prijs-kwaliteitverhouding (gemeenten gaan vergelijken), toenemende vraag om keurmerk/certificering en verantwoording. Daarnaast zullen de relaties met gemeenten verzakelijken. -Van welzijnsorganisaties wordt ondernemerschap gevraagd -De overheid wil van verzorgingsstaat naar civil society en zal dus meer en meer een beroep gaan doen op de individuele burger. Welzijnsinstellingen kunnen een grote rol spelen in het bouwen aan sociale cohesie. -De samenstelling van het nieuwe kabinet zal daarnaast effect hebben op de investeringen die gedaan worden binnen de welzijnssector. Zowel de VVD als gedoogpartner PVV zullen op weinig vlakken investeren in de welzijnssector. Waar het welzijnswerk zich vooral richt op een preventieve aanpak met betrekking tot problematieken, kenmerken deze twee politieke partijen zich door de nadruk op repercussie te leggen. -Steeds meer Europees opererende fondsen bieden mogelijkheden voor projectsubsidies. -De komst van de maatschappelijke stages biedt welzijnsinstellingen kansen voor de invulling van de rol van stagemakelaar. -Als gevolg van onder andere het wegbezuinigen van provinciaal ondersteunende organisaties komt er voor andersoortige organisaties ruimte op de adviesmarkt. 3
Maatschappelijke factoren -Kleinere (plattelands-) gemeenten krijgen steeds meer te maken met grootstedelijke problematiek. -Gemeenten vragen om lokaal verankerde organisaties die goed op de hoogte zijn van wat er speelt en daar snel op in kunnen spelen. Fusies (en daarmee grootschaligheid) vanuit kostenoogpunt zorgen hierdoor vaker voor een spanningsveld. -Maatschappelijk betrokken en verantwoord ondernemen wordt steeds belangrijker. Bedrijven willen iets voor de samenleving doen en zetten bijvoorbeeld personeel of materiaal in ten behoeve van vrijwilligersorganisaties en verenigingen. Gemeenten, de provincie en fondsen zijn welwillende opdrachtgevers voor welzijnsinstellingen die het bedrijfsleven en het maatschappelijk veld met elkaar in contact kunnen brengen en deze uitwisseling tot stand kunnen brengen. De meest concrete kansen hierin zijn tot nu toe de zogenaamde beursvloeren, waar ondernemers diensten en producten aanbieden en verhandelen met het maatschappelijk veld. Dit bespaart gemeenten niet alleen een hoop subsidieaanvragen uit het maatschappelijk veld, maar versterkt tevens de saamhorigheid in de gemeenschap. -De arbeidsparticipatie van vrouwen op de arbeidsmarkt is de afgelopen jaren flink toegenomen. Mensen richten hun dagelijks leven anders in en dit heeft effect op de vraag naar diensten van welzijnsorganisaties. -Het jongerenwerk moet steeds meer een bijdrage leveren aan het oplossen van ingewikkelde maatschappelijke problemen. Er is een toenemende problematiek onder jongeren op het gebied van schooluitval, werk, mantelzorg, sociaal-emotioneel vlak, alcoholen drugsgebruik en maatschappelijk onaangepast gedrag. Vooral het aantal multiproblem gezinnen neemt toe. 4
Welzijn Nieuwe Stijl, de achtergrond: In 2007 is gestart met de invoering van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo), die de welzijnswet opvolgt. Uit de eerste evaluatie van het sociaal en Cultureel Planbureau en contacten met gemeenten, instellingen en deskundigen blijkt dat, om een stap verder te komen met de vernieuwing en het in volle breedte uitvoeren van de Wmo, meer nodig is dan tot dat moment gedaan werd. Belangrijkste verbeterpunten hierbij zijn: 1) verbeteren van de (sturings) relatie tussen gemeenten en welzijnsinstellingen en; 2) de verbetering van de kwaliteit en professionaliteit van het welzijnswerk. (notitie welzijn nieuwe stijl, ministerie van volksgezondheid, welzijn en sport) Zowel het ministerie van VWS, de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) als de werkgeversorganisatie MO-groep Welzijn en Maatschappelijke Dienstverlening zetten zich in om de sector de benodigde impuls te geven met het programma Welzijn nieuwe stijl. Dit programma wil de ingezette lijn van vernieuwing (WMO) vasthouden en verder versterken, met als doel om de WMO in volle breedte uit te voeren. De doelen van de WMO zijn: burgers weten zich beschermd, zijn zelfredzaam, maatschappelijk actief en zorgen voor elkaar De sociale samenhang en onderlinge betrokkenheid nemen toe Mensen met een beperking bij het maatschappelijk participeren kunnen zich, zonodig met een steuntje in de rug, in en om huis redden en kunnen langer zelfstandig blijven wonen en meedoen. Ze geloven meer in hun eigen kracht en leunen minder op overheid en professionals. 5
Welzijn nieuwe stijl kent 3 hoofddoelstellingen, namelijk: 1) Gemeenschappelijker Gemeenten hebben een visie op de doelen die ze met de Wmo willen bereiken, op de inzet van het welzijnswerk daarbij en de te bereiken maatschappelijke doelen. Deze zijn vertaald in een maatschappelijke agenda, die tot stand komt door een dialoog met maatschappelijke instellingen en burgers. 2) Professioneler/Effectiever Deze doelstelling richt zich enerzijds op organisaties, maar ook op gemeenten als opdrachtgever. Aanbieders van welzijn hebben een welzijnsaanbod dat is afgestemd op de visie van de gemeente en de vraag van de burger. Gemeenten sturen maatschappelijke partners beleidsrijker aan. Resultaatgericht is dus niet sturen op producten, maar op resultaten en waar mogelijk op maatschappelijke effecten. 3) Efficiënter (op macro niveau) Welzijn nieuwe stijl dringt de ingesleten gewoonte terug om voor elk individueel probleem een individuele oplossing te bieden; en om voor elke oplossing naar de overheid te kijken. In welzijn nieuwe stijl staan collectieve arrangementen, vroegtijdig en preventief ingrijpen en de eigen kracht van burgers en gemeenschappen voorop. Daarmee ontstaan macro en over alle sectoren heen kostenbesparingen. Meer efficiëntie ontstaat ook als de aanbieders van maatschappelijke ondersteuning en de aanbieders van zorg meer samenwerken. Welzijn Nieuwe Stijl en Landstede Welzijn: Centraal staat voor het welzijnswerk nieuwe Stijl dat Landstede Welzijn zich inzet om de eigen kracht van burgers te vergroten. Dit betekent voor Landstede Welzijn dat haar projecten goed aan moeten sluiten bij de vragen uit de gemeenschap en dat de functie signalering een prominentere rol krijgt. Dit kan ten behoeve van de leefbaarheid van de gemeenschap zijn of om ervoor te zorgen dat kwetsbare groepen mee kunnen blijven doen in de samenleving. Landstede Welzijn richt zich dus op het versterken van burgerkracht en legt de verantwoordelijkheid in haar projecten ten behoeve van de gemeenschap zoveel mogelijk bij de burger zelf neer. Hierin opereert Landstede Welzijn in de keten van partners waarmee zoveel mogelijk gezamenlijk gestelde doelen nagestreefd worden. Landstede Welzijn heeft in enkele sessies met de gemeente en met de uitvoerend werkers de doelen en inzet van het werk besproken. Dat heeft geleid tot beter wederzijds zicht op de doelen en wenselijke activiteiten. 6
Hierna geven wij eerst wat algemene conclusies, vervolgens werken we ze per terrein uit. Landstede Welzijn zet zich de komende jaren in om zoveel mogelijk vraaggericht te werken. Projecten zijn gevolgen van signalen uit de gemeenschap en worden dus breed gedragen. Uit het stimuleringsprogramma Welzijn nieuwe stijl, dat Landstede Welzijn samen met de gemeente Raalte doorloopt, blijkt dat het beeld van Landstede Welzijn is ontstaan dat de welzijnswerkers nu veel activiteiten zelf organiseren in plaats van dat de verantwoordelijkheid hiervoor bij de burgers/vrijwilligersorganisaties neergelegd wordt. Dit is in onze optiek niet juist. De organisatie en uitvoering van veel projecten en activiteiten ligt in de handen van de vele honderden vrijwilligers die binnen de gemeente actief zijn voor Landstede. Om dergelijke beeldvorming te voorkomen is het voor Landstede Welzijn de komende jaren dus van belang om duidelijker te laten zien op welke wijze het welzijnswerk georganiseerd en uitgevoerd wordt. Het welzijnswerk zal tevens een veel projectmatiger karakter krijgen. Landstede Welzijn stimuleert, initieert, ondersteunt en faciliteert en laat projecten waar mogelijk weer los. Dit geldt voor zowel initiatieven van burgers als voor gesignaleerde vragen waarop Welzijn een antwoord zou kunnen bieden. Op basis van nieuwe signalen worden vervolgens weer nieuwe projecten gestart. Het welzijnswerk zal hiermee dus veel dynamischer worden. Landstede Welzijn zal ook nog meer dan voorheen in netwerken en ketens functioneren waarin in samenwerking met anderen de doelen worden nagestreefd. Dat geldt ook voor nieuwe partners die zich aandienen bij de grote komende decentralisaties. Met de nieuwe doelstellingen die de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) stelt en de ontwikkelingen in de AWBZ zal de komende jaren de focus voor het welzijnswerk meer op de kwetsbare groepen in de samenleving komen te liggen. Het opzetten van hulpnetwerken en een sterke signalerende rol zijn kenmerkende thema s voor het welzijnswerk in de gemeente Raalte in de komende jaren. De meerwaarde van Landstede Welzijn in de samenwerking ligt vooral in het laagdrempelige contact met de gemeenschap in Raalte. 7
Werkwijze Landstede Welzijn: Empowerment: werken aan zelfredzaamheid Landstede Welzijn werkt met sociaal cultureel werkers die een agogische opleiding hebben gevolgd. Ze werken volgens de methodiek 'empowerment'. Deze werkwijze wordt in de hulpverlening en het cultureel werk vaak gebruikt omdat het de nadruk legt op het vergroten van de zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid. En dat sluit ook weer erg goed aan bij de uitgangspunten van de Wmo. Door empowerment krijgen mensen of groepen meer invloed op gebeurtenissen en situaties die voor hen belangrijk zijn. De nadruk ligt daarbij op de mogelijkheden en krachten van individuen of groepen in plaats van op verschillen, onmogelijkheden of tekortkomingen. Met deze methodiek werken we aan: 'betrokken inwoners die zichzelf medeverantwoordelijk voelen voor de kwaliteit van hun woon- en leefomgeving. Ze zetten zich vrijwillig, individueel of in georganiseerd verband, in om de kwaliteit van hun woon- en leefomgeving te verbeteren zodat ze zich veilig en thuis voelen in hun eigen wijk of dorp.' Landstede Welzijn, ondernemer ten behoeve van de gemeenschap: Vanuit haar signalerende rol zet Landstede Welzijn zich in om een bijdrage te leveren aan de leefbaarheid van de gemeenschap, het versterken van de burgerkracht en sociale cohesie en het versterken van kwetsbare groepen. De gemeente Raalte is hierin zowel een partner voor Landstede Welzijn als haar belangrijkste opdrachtgever. Dit betekent echter niet dat de gemeente Raalte haar enige opdrachtgever is. Juist in deze tijd achtten wij het van belang ondernemerschap te tonen en financiering voor projecten ook middels andere wegen te verkrijgen. Landstede Welzijn verbreed haar focus op opdrachtgevers en richt zich ook op fondsen, woningcorporaties, maatschappelijk betrokken ondernemers en de provincie. Een voorbeeld hiervan is het project sterk door vrijwilligerswerk dat zich richt op sociale reïntegratie en voor het grootste deel door het VSB fonds mogelijk gemaakt wordt. 8
Aandachtsgebieden voor Landstede Welzijn : Landstede Welzijn zet zich de komende jaren op de volgende thema s in: Thema 1: Gebiedsgericht werken Gezien de veranderende opdracht voor welzijnsinstellingen lijkt gebiedsgericht werken de methode bij uitstek om de doelen en ambities van de WMO na te streven. Hieronder volgt allereerst een omschrijving van hoe Landstede Welzijn gebiedsgericht werken in kan vullen. N.b. Dit betekent voor Landstede Welzijn wel een omslag in het werken,dat tot nu toe vooral doelgroep en activiteitgericht was. Landstede Welzijn, gebiedsgericht werken en de rol van Landstede Welzijn: Welzijn nieuwe stijl gaat uit van de vraag en eigen kracht van de burgers. Er ligt hierbij dus een sterke nadruk op vraaggericht werken en het vergroten van de zelfredzaamheid van de burgers. Landstede Welzijn wil aan deze doelen werken middels het gebiedsgericht werken. Met gebiedsgericht werken betekent dit dat je niet als welzijnsinstelling of als gemeente van te voren een bepaald aanbod aan activiteiten voor een wijk uitwerkt en vervolgens organiseert. In plaats daarvan treedt de welzijnswerker in contact met de bewoners in de wijk (activerend onderzoek)en gaat de welzijnswerker samen met de bewoners kijken welke behoeften of vragen er in de wijk zijn. Dit is een proces dat de welzijnswerker met de wijkbewoners doorloopt met verschillende doelen: wijkbewoners worden geactiveerd, behoeften en problematieken in de wijk komen in beeld en er wordt gewerkt aan een vertrouwensband tussen de welzijnswerker en wijkbewoners waar op voortgeborduurd kan worden. De behoeften in de eerste fase van een activerend onderzoek kunnen variëren van een openbare speelruimte voor kinderen tot ontmoetingsactiviteiten voor ouderen of een veilige oversteekplaats in een bepaalde verkeerssituatie. De welzijnswerker ondersteunt en stimuleert de wijkbewoners bij het in beeld brengen en realiseren van deze behoeften, waarbij de nadruk ligt op de zelfredzaamheid van de bewoners zelf. Op deze wijze wordt de betrokkenheid van de bewoners bij hun leefomgeving en bij elkaar vergroot. In een volgende fase kan de zorg voor kwetsbaren in de wijk (hulpnetwerken etc.) aan bod komen. Landstede Welzijn heeft diverse methodieken die hiervoor ingezet kunnen worden, zoals de LENS-methode. Deze methode richt zich op het betrekken van bewoners bij beleid, beheer en de leefbaarheid in de wijk, waarbij de eigen kracht van bewoners centraal staat. Op bovengenoemde wijze kan door Landstede Welzijn gewerkt worden aan de ambities zoals in de doelenbomen vermeld. In wijken en dorpen wordt gewerkt met de gemeenschap en deze bestaat uit kinderen, jongeren, volwassenen en ouderen en brengt juist verbinding tot stand. Voor wat betreft het opzetten van hulpnetwerken bijvoorbeeld zou gebiedsgericht werken juist de sleutel tot succes kunnen zijn. Belangrijke partners hierin zijn wijkbewoners, mogelijke plaatselijk belangen, plaatselijke ondernemers, de woningbouwvereniging en de gemeente. De komende jaren wil Landstede Welzijn middels Wijk/Dorpsontwikkelingsplannen in verschillende dorpen en wijken het gebiedsgericht werken vormgeven. We kunnen dit alleen realiseren in samenwerking met de gemeente en andere organisaties die in Raalte kern en de dorpen werken. 9
Gebiedsgericht werken en de ontwikkeling van het welzijnswerk: Landstede Welzijn wil met de gemeente Raalte het gebiedsgericht werken verder ontwikkelen. Wij stellen voor een gezamenlijke pilot te starten voor gebiedsgericht werken in één wijk/dorp, waarna op basis van de ervaringen vervolgstappen gezet kunnen worden op het vlak van gebiedsgericht werken. Daarnaast wil Landstede Welzijn de komende jaren het welzijnswerk door blijven ontwikkelen en haar aanbod af blijven stemmen op de ontwikkelende samenleving. De gemeente Raalte is hierbij de belangrijkste sparringpartner en het is van belang dat de partners hierover in dialoog zijn en blijven en met elkaar in het netwerk samenwerken. De methodiek van gebiedsgericht werken kan ingezet worden om de leefbaarheid in een dorp of wijk te vergroten, maar stimuleert tevens de vrijwillige inzet van burgers. Gebiedsgericht werken leidt tot het vergroten van de onderlinge betrokkenheid tussen burgers en deze onderlinge betrokkenheid kan ingezet worden om de zorg voor elkaar te versterken. Concreet betekent dit dat het gebiedsgericht werken als effectief middel ingezet kan worden voor de prestatievelden 1(sociale samenhang en leefbaarheid in buurten/wijken/dorpen vergroten), 2 (preventie en opvoedingsondersteuning jeugd), 4 (ondersteuning mantelzorg en vrijwilligerswerk), 5 (bevorderen van deelname aan het maatschappelijk verkeer en het zelfstandig functioneren van mensen met een beperking), 6 (verlenen van voorzieningen aan mensen met een fysieke of psychosociale beperking zodat zij zelfstandig mee kunnen doen). 10
Thema 2: Jeugd Landstede Welzijn heeft een duidelijke visie en missie op de jeugd. Visie jeugd en jongerenwerk Landstede Welzijn: Maatschappelijke uitval van jongeren is in deze (vergrijzende) maatschappij om sociale, economische en morele redenen onacceptabel. Er is een toenemend belang dat jongeren maatschappelijke betrokkenheid ervaren. Het netwerk van familie, vrienden, docenten en buurtgenoten speelt een cruciale rol bij de ontwikkeling van kinderen en jongeren en is daarmee voor het jongerenwerk van groot belang. Het jongerenwerk richt zich op alle jongeren met aandacht voor kwetsbare groepen. Missie jeugd en jongerenwerk Landstede Welzijn: Landstede Welzijn zet zich in om maatschappelijke uitval van jongeren te voorkomen en de maatschappelijke betrokkenheid van jongeren te vergroten. Hoe wil het jongerenwerk van Landstede Welzijn hier invulling aan geven: Het jongerenwerk van Landstede welzijn is een actieve schakel in de brede integrale aanpak van lokaal jeugdbeleid op alle terreinen die voor jongeren van belang zijn. Het jongerenwerk biedt ondersteuning/coaching voor jongeren bij het opgroeien in een complexe maatschappij. Het biedt jongeren kansen hun interesses,mogelijkheden en talenten te ontdekken. Hierbij beperkt ze zich niet tot ontmoeting en recreatie, maar gebruikt ze bijvoorbeeld ook educatieve activiteiten gericht op overdracht van kennis en vaardigheden. Het jongerenwerk werkt op alle leefgebieden van de jongeren (gezin, school/werk, vrije tijd). Het jongerenwerk werkt vraaggericht en gebiedsgericht. Het jongerenwerk signaleert, activeert, adviseert en informeert waarbij gebruik wordt gemaakt van het lokale netwerk. Bij complexe problematiek worden jongeren doorverwezen naar de hulpverlening. De signalerende rol van het jongerenwerk is van groot belang. Er is speciale aandacht voor tieners omdat daar op preventief gebied nog veel gedaan kan worden. De kracht van het jongerenwerk is dat zij op een zeer laagdrempelige wijze met veel jongeren in contact staan waardoor het jongerenwerk als voelsprieten voor de CJG partners kan fungeren. In de ketenaanpak (CJG en ZAT) wordt deze meerwaarde ook door alle ketenpartners onderschreven. Het jongerenwerk richt zich op de brede groep jongeren, met daarbij speciale aandacht voor kwetsbare jongeren. Problematieken onder jongeren kunnen alleen gesignaleerd worden wanneer het jongerenwerk met een zo groot mogelijke groep jongeren in contact staan. Daarnaast is het juist voor jongeren die mogelijk de verkeerde kant uit dreigen te gaan belangrijk dat ze deel uitmaken van een gezond en gevarieerd netwerk en hierdoor in contact zijn met jongeren die een positieve invloed kunnen hebben. Tenslotte kunnen probleemjongeren of risicojongeren niet geïsoleerd worden. Om iets te kunnen betekenen voor deze groepen is het van belang te werken aan het gehele netwerk om deze jongeren heen. 11
Thema 3: Vrijwillige Inzet Landstede Welzijn heeft een duidelijke visie en missie op vrijwillige inzet. Visie vrijwilligerssteunpunten Landstede Welzijn: Landstede Welzijn ziet vrijwillige inzet als onmisbare component van de samenleving. Vrijwillige inzet brengt mensen bij elkaar en draagt bij aan de ontwikkeling van de mens. Vrijwillige inzet betekent een ander helpen, jezelf ontwikkelen, voorzieningen realiseren, initiatief nemen. Het is de vrijwillige inzet die ervoor zorgt dat groepen mensen een gemeenschap gaan vormen. Middels vrijwillige inzet nemen burgers, organisaties, bedrijven en overheden verantwoordelijkheid voor hun omgeving. Missie vrijwilligerssteunpunten Landstede Welzijn: De vrijwilligerssteunpunten van Landstede welzijn stimuleren, vernieuwen en versterken de vrijwillige inzet in dorpen en wijken en leveren hiermee een essentiële bijdrage aan de burgerkracht en sociale cohesie binnen een gemeenschap. Hoe wil het vrijwilligerssteunpunt van Landstede Welzijn hier invulling aan geven: Het vrijwilligerssteunpunt draagt hieraan bij door de volgende functies in te vullen: -bemiddelen van vraag en aanbod -promoten en aantrekkelijk maken van vrijwillige inzet -ondersteuning van vrijwillige inzet -versterken van de sociale cohesie Het aantrekkelijke maken van vrijwillige inzet (o.a. door profileren en promoten van vrijwilligerswerk) is van groot belang om mensen enthousiast te maken om zich vrijwillig in te zetten. Het enthousiasmeren van mensen om zich vrijwillig in te gaan zetten hangt samen met het beeld dat mensen van vrijwilligerswerk hebben. Met de ontwikkelingen in de WMO zal het beroep op vrijwillige inzet de komende jaren alleen maar groter worden. Het vrijwilligerssteunpunt wil zich dan ook inzetten om vrijwillige inzet aantrekkelijk te maken voor de inwoners van de gemeente Raalte. Hierbij zal specifieke aandacht zijn voor jongeren (en de maatschapppelijke stage) en senioren. Voor het vrijwilligerssteunpunt en het succes van de projecten die zij uitvoert is het van belang dat de projecten goed aansluiten bij de sociale infrastructuur van de wijken en dorpen in de gemeente. Gebiedsgericht werken zoals reeds hierboven omschreven zal als methodiek een grote bijdrage kunnen leveren aan de missie van het vrijwilligerssteunpunt. Het vrijwilligerssteunpunt is de spin in het web van vrijwilligerswerk in de gemeente Raalte. Het vrijwilligerssteunpunt wil het centrale punt zijn waar burgers en de ketenpartners terecht kunnen met vragen over vrijwillige inzet. Het vrijwilligerssteunpunt signaleert en speelt hierop in. Daarnaast werkt het vrijwilligerssteunpunt bij de realisatie van haar projecten intensief samen met de ketenpartners. Het vrijwilligerssteunpunt zal zich de komende jaren extra richten op vrijwillige inzet als middel voor sociale reïntegratie en vrijwillige inzet als middel om kwetsbare burgers te ondersteunen bij het zo lang mogelijk zelfstandig functioneren in de samenleving. 12
Thema 4: Senioren Landstede Welzijn heeft een duidelijke visie en missie op senioren. Visie seniorenwerk Landstede Welzijn: Landstede Welzijn ziet duidelijk twee thema s met betrekking tot senioren. Aan de ene kant ziet Landstede Welzijn het potentieel van senioren. De schat aan ervaring en kennis van deze doelgroep kan ontzettend veel voor de samenleving betekenen. Aan de andere kant ziet Landstede Welzijn de zorg voor senioren, zorg om ondanks beperkingen toch volwaardig mee te kunnen blijven doen aan de samenleving. Voor beide thema`s geldt dat actief blijven meedoen de drijfveer voor het seniorenwerk van Landstede Welzijn is. Missie seniorenwerk Landstede Welzijn: Landstede Welzijn wil met haar seniorenwerk de betrokkenheid en zelfredzaamheid van senioren bevorderen. Hierbij richt zij zich niet alleen op het zo lang mogelijk zelfstandig wonen, maar ook op de aandachtgebieden participatie/sociale activering en geluksbeleving. Hoe wil het seniorenwerk van Landstede Welzijn hier invulling aan geven: Het seniorenwerk van Landstede Welzijn biedt ondersteuning/coaching om het zo lang mogelijk zelfstandig wonen en regie houden over het eigen leven te handhaven. Daarnaast signaleert het seniorenwerk ontwikkelingen in de samenleving als wel in de wijk (wijkgericht werken) en springt hier met haar aanbod op in. Voorbeelden hiervan zijn aanwezigheid van welzijn binnen woonzorgservice gebieden, het project seniorenbezoekers, ICT ontwikkelingen als tele-zorgen en zorg op afstand. De seniorenwerker zal de rol van coach vervullen waarbij de nadruk ligt op zoveel mogelijk zelf doen en slechts ondersteuning daar waar nodig. Door deze manier van werken wordt het actief burgerschap gestimuleerd. Citaat: Eenzaamheid onder ouderen wordt in de toekomst een serieus probleem. Dat maakt demograaf Jan Latten van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op uit demografische ontwikkelingen voor de komende decennia. Landstede Welzijn wil bijdragen aan de ambitie van de WMO dat ouderen langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen door éénzaamheid onder ouderen tegen te gaan. Dit wil zij o.a. realiseren door mogelijkheden voor ontmoeting voor ouderen te initiëren en te ondersteunen. Landstede Welzijn werkt hierbij zoveel mogelijk vanuit de kracht van de burger zelf. Daarnaast streeft Landstede Welzijn ernaar om de situatie van zoveel mogelijk ouderen binnen de gemeente in beeld te krijgen om vervolgens in te kunnen spelen op situaties waar ondersteuning nodig is. Dit doen wij in samenwerking met de ouderenbonden, het Wmo-loket en ketenpartners. Op deze wijze kan Landstede Welzijn een belangrijke signalerende functie voor de keten vervullen. Ook voor seniorenwerk geldt dat gebiedsgericht werken de mogelijkheid biedt om op een laagdrempelige wijze met ouderen en hun netwerk in contact te komen. Landstede Welzijn werkt met de keten en in het bijzonder met het Wmo-loket samen om informatie aan ouderen te verschaffen over regelingen, voorzieningen etc. Dit doet zij middels het project seniorenbezoek en de ouderenadviseur. 13
Landstede Welzijn in de keten: Binnen Welzijn nieuwe stijl is samenwerking in de keten één van de belangrijkste speerpunten voor de komende jaren. Landstede Welzijn ziet dit als voorwaarde om maatschappelijke effecten te realiseren in een gemeenschap. Door met elkaar te werken aan gezamenlijk gestelde doelen en de inzet die hierop gepleegd wordt met elkaar af te stemmen kunnen zorg- en welzijnsinstellingen, maar ook ondernemers, burgerinitiatieven en plaatselijke overheden meer bereiken. Landstede Welzijn wil voor de keten (Gemeente Raalte, Centrum Jeugd en Gezin, GGD, Wmo-loket, Carinova, Stichting Vrijwillige Thuiszorg, Algemene hulpdienst, Zorggroep Raalte, Salland wonen, RIBW, Dimence,Mee IJsseloevers, Buro Jeugdzorg, onderwijsinstellingen en samenwerkingsverband WSNS, Politie, plaatselijk belangen etc.) de voelsprieten zijn. Middels haar projecten staan de welzijnsprofessionals op laagdrempelige wijze met de gemeenschap in contact en kan er zowel gesignaleerd worden als gewerkt worden aan het versterken van de sociale cohesie. De welzijnsprofessional staat tussen de burgers van de gemeente Raalte en kent de burgers. Daarnaast brengt Landstede Welzijn haar professionaliteit op het vlak van het versterken van de burgerkracht in de keten in. De professionals van Landstede Welzijn zijn gespecialiseerd in bewezen welzijnsmethodieken en werken gericht aan het versterken van de eigen kracht van de burger. 14
Voorstel rolverdeling en afspraken gemeente Raalte en Landstede Welzijn: In het kader van de gezamenlijke aanvraag door de gemeente Raalte en Landstede Welzijn stelt Landstede Welzijn de volgende afspraken voor wat betreft rolverdeling en samenwerking voor: 1) In haar rol als opdrachtgever beslist de gemeente Raalte wat de opdrachten voor het welzijnswerk worden. Landstede Welzijn heeft hierin (net als de ketenparters) een belangrijke signalerende en adviserende functie omdat zij in direct contact staat met de inwoners van de gemeente Raalte. 2) In haar rol als opdrachtnemer beslist Landstede Welzijn hoe de opdrachten binnen het welzijnswerk uitgevoerd worden. Immers, de professionaliteit en expertise hiervoor ligt bij Landstede Welzijn. 3) In overleg tussen de gemeente Raalte en Landstede Welzijn worden productafspraken gemaakt en concrete doelen gesteld die het welzijnswerk moet behalen. 4) Landstede Welzijn en de gemeente Raalte zullen in dialoog blijven omtrent de ontwikkeling van het welzijnswerk. (AWBZ, decentralisatie jeugdzorg etc.) 5) De gemeente Raalte en Landstede Welzijn streven naar maatschappelijke effecten en ontwikkelen daarvoor een welzijnsplan voor 4 jaar. 6) Jaarlijks (en tussentijds) worden het proces en de behaalde resultaten door de gemeente Raalte en Landstede Welzijn geëvalueerd. 15