Participatieve Risico-Inventarisatie Het versterken van werknemersbetrokkenheid bij risico-inventarisatie Jan Popma (HSI) Fenny Michel (TNO Kwaliteit van Leven) Lia van Rijen (WVM) Financiering GBIO/Stichting Instituut Gak Thema s RI&E en werknemersbetrokkenheid Huidige ervaringen RI&E Opbrengst participatieve risico-inventarisatie Nieuwe methode Methode Wanneer in te zetten Ervaringen
RI&E en werknemersbetrokkenheid Huidige ervaringen RI&E Instrument (Arbo in Bedrijf 006) Model arbodienst (7%) Branche-RI&E (%, stijgt) Betrokkenen Bron: Arbowet in Beeld 00 OR/pvt/vgwcommissie Leidinggevende Arbodienst Uitvoerende werknemers Staf (pz, arbo, kam) 0-0% % % % 0% 0-0 8% 69% % 8% 0% 0+ 76% 87% 8% 68% 8% RI&E en werknemersbetrokkenheid Vormen werknemersbetrokkenheid Formeel overleg met ondernemingsraad/pvt Overleg OR/pvt met preventiemedewerker Werkoverleg Enquête Rondgang OR+werknemers door bedrijf
Opbrengst formeel overleg OR Opbrengst formeel overleg OR Betere RI&E arbo vast agendapunt in overleg met OR 7% toegesneden op bedrijf i.p.v. 66% Beter Plan van Aanpak arbo vast agendapunt in overleg met OR 8% goed i.p.v. 6% effect vooral in kleinere bedrijven 7% goed i.p.v. % Winst vooral bij onzichtbare risico s (psych./rsi)
RI&E en werknemersbetrokkenheid Betrokkenheid werknemers beperkt Vooraf voorgelicht % Een vragenlijst ingevuld % Betrokken bij de uitvoering % Meedenken over maatregelen 6% Voorgelicht over de uitkomsten 0% Bron: J. Popma (006), Medezeggenschap draagt bij aan betere RI&E, in: OR-Informatie, december 006 RI&E en werknemersbetrokkenheid RI&E is speeltje van de deskundige Deskundige maakt onvoldoende gebruik van kennis van de werkvloer Nuttige informatie blijft buiten beeld minder zichtbare risico s mogelijke oplossingen Verschil in risico-perceptie blijft buiten beeld Heeft geen voorlichtende werking
Risico s gedaald volgens OR Bron: J. Popma (006), Medezeggenschap draagt bij aan betere RI&E, in: OR-Informatie, december 006 Vooraf overlegd met de OR? Risico gedaald indien betrokken (+7 is alle gesignaleerde risico s gedaald, -7 is alle risico s juist toegenomen ondanks RI&E ).8 Risico gedaald indien niet betrokken (+7 is alle gesignaleerde risico s gedaald, -7 is alle risico s juist toegenomen ondanks RI&E ).00 Werknemers betrokken?.9.8 OR betrokken?.67.6 Een vragenlijst ingevuld.8.0 Actief betrokken bij uitvoering (werkplekinspectie) Meedenken over maatregelen.8 (significant).6..08 Opbrengst vooral door directe betrokkenheid Betere RI&E indien werknemers betrokken 78% toegesneden op bedrijf i.p.v. 70% Gegevens databestand Arbo in Bedrijf 006 (Arbeidsinspectie)
Project participatieve RI&E Instrument om werknemers te betrekken bij RI&E OR als leidende partij Project participatieve RI&E Doel ARBO MEDEZEGGENSCHAP Betrekken werknemers = versterken RI&E Mobiliseren kennis werkvloer: risico s én oplossingen Versterken risicobewustzijn werknemers Leren van fouten Versterken directe participatie Prioriteiten van werknemers in beeld brengen Gezicht OR op de werkvloer 6
Project participatieve RI&E Doel WETEN WAKEN WEGEN WERKEN Project participatieve RI&E Doel WETEN Inbreng risico s Risicobewustzijn op werkplek zélf WAKEN WEGEN Inbreng prioriteiten WERKEN Oplossingen Draagvlak Risicobewustzijn 7
Instrumenten participatieve RI&E WETEN Nieuw model risicoinventarisatie WAKEN WEGEN Enquête Stoplichtmodel WERKEN Oplossingen uit gesprek met werknemers Eisen aan instrument Toegevoegde waarde t.o.v. officiële RI&E Géén vervanging bestaande RI&E Niet dezelfde checklist-methodiek Géén uitgebreide voorkennis vereist Snelle resultaten Inhoudelijk (arboprobleem oplossen) Procesmatig (overtuigen nut werknemersbetrokkenheid) Oplossingsgericht 8
Eisen aan instrument Géén checklist Ervaringen van werknemers zélf, i.p.v. deskundigen Herwinnen zintuiglijkheid Gesprek met werknemers Zintuiglijke ervaring Zien Horen Ruiken Voelen Proeven 9
Gesprek met werknemers Waar loop jij tegenaan? Wat vind jij het belangrijkste probleem/risico? Hoe kan het dat dit probleem bestaat (oorzaak)? Wat zou een goede oplossing zijn? Heb je een voorbeeld van een goede maatregel? Gesprek met werknemers Stoplichtmodel Onderwerp 0
Enquête onder werknemers Geen risico Klein risico Gemiddeld risico Groot risico Zeer groot risico Weet niet explosie- of brandgevaarlijke stoffen explosiegevaarlijke atmosferen gevaarlijke stoffen kankerverwekkende stoffen biologische stoffen slecht klimaat (hitte, warmte) slecht klimaat (kou) tillen of ander zwaar werk trillingen repeterende arbeid ( RSI ) onveilige machines Etcetera Kanttekeningen participatieve RI&E Belangrijke risico s worden gemist Gebrek aan voorkennis: wellicht voorlichting vooraf Stokpaardjes: kennelijk leeft dit, zorg voor meerdere respondenten Risico s gebagatelliseerd: kennelijk voorlichting nodig Risico s moeilijk bespreekbaar: andere methoden (werkbelevingsonderzoek, contact met bedrijfsarts) Angst onder werknemers: garandeer vertrouwelijkheid
Kanttekeningen participatieve RI&E Belangrijke risico s worden gemist OR-RI&E is aanvullend op officiële RI&E Koppeling aan andere bronnen PAGO/PMO Metingen Ongevalcijfers Verzuimcijfers Meldingen beroepsziekten WAO-uitstroom Als andere bron geldt óók: de uitkomsten uit p-ri&e Voor specialistische onderwerpen specialisten inhuren Kanttekeningen participatieve RI&E Dan nog: betrek werknemers bij officiële RI&E voor Ervaringsdeskundigheid Mogelijk andere risico s Mogelijke oplossingen Draagvlak Risicobewustzijn
Wanneer inzetten? Beginsituatie Géén RI&E Begin RI&E Bestaande RI&E Nut Wijzen op het belang van risico-inventarisatie Wijzen op nut werknemersbetrokkenheid Wijzen op nut werknemersbetrokkenheid Organiseren werknemersparticipatie Leidt werknemersbetrokkenheid tot andere resultaten? RI&E herkenbaar en gedragen bij werknemers? Prioriteiten gedeeld door werknemers? Ervaringen OR-trainers OR-leden enthousiast voor arbo Werknemers raken in gesprek!! Praktische oplossingen Risicobewustzijn!
Vervolg Inzetten bij ROC-scholieren Zeer geschikt voor nieuwe medewerkers