Een melanoom, wat nu?
Aanvullende diagnostiek Is er op gericht om aan te tonen dat er sprake is van gelokaliseerde ziekte Gelokaliseerde ziekte = een primair melanoom met ten hoogste satelliet-, intransit- of regionale lymfekliermetastasen Bij gelokaliseerde ziekte is er sprake van in opzet curatieve behandeling
Gelokaliseerde ziekte Om dit aan te tonen worden de volgende pre-operatieve onderzoeken gedaan: Geen palpabele huidafwijkingen/lymfeklieren in het stroomgebied van het primaire melanoom -> Geen aanvullende diagnostiek Indien wel palpabele afwijkingen, dan aanvullende echo met cytologische punctie Bij melanoom hoofd-hals gebied wordt ook bij niet palpabele lymfeklieren een echo verricht om pathologische klieren uit te sluiten Indien bewezen lymfogene metastasering dan aanvullende PETscan om verdere (hematogene) metastasering uit te sluiten
Behandeling gelokaliseerde ziekte 1. Behandeling primair melanoom 2. Diagnostiek/behandeling regionale lymfeklieren
Behandeling primair melanoom Therapeutische re-excisie In verband met mogelijkheid van niet zichtbare satelieten op korte afstand van het primaire melanoom Re-excisie marge bedraagt 0,5cm bij melanoma in situ Re-excisie marge bedraagt 1cm bij Breslowdikte tot 2mm Re-excisie marge bedraagt 2cm bij Breslowdikte > 2mm Diepte re-excisie tot aan de onderliggende fascie Meestal is het goed mogelijk de wond primair te sluiten Evt vrij huidtransplantaat (bijv Tierschplastiek) indien wond niet primair te sluiten is
Behandeling primair melanoom Therapeutische re-excisie kan vaak onder lokale field block anaesthesie plaatsvinden Indicaties voor algehele narcose Sentinel node biopsie in dezelfde sessie Lymfeklierdissectie in dezelfde sessie Kans op vrij huidtransplantaat indien wond niet primair te sluiten is
Diagnostiek regionale lymfeklieren Lichamelijk onderzoek van de regionale lymfeklieren (melanomen op de romp oksel en liezen bdz!) Bij palpabele lymfomen aanvullende echografie en cytologische punctie Bij melanomen hoofd/hals altijd echo halsklieren Indien geen aanwijzingen voor lymfogene metastasen dan sentinel node biopsie overwegen bij alle melanomen vanaf stadium 1B Indien bewezen lymfogene metastasen dan PETscan om verdere metastasering uit te sluiten
Diagnostiek regionale lymfeklieren Sentinel node biopsie bij alle melanomen behalve stadium 1A (breslowdikte <1mm, geen ulceratie) Dit heeft met name prognostische betekenis, het is niet duidelijk of een sentinel node direct gevolgd door regionale lymfeklierdissectie bij aangetoonde metastasering de overleving verbetert Sentinel node zonder metastase -> 5 jaars overleving ong 90% Sentinel node met metastase -> 5 jaars overleving ong 65% Complicaties sentinel node biopsie: Lymfeoedeem (10%) Lymfe fisteling (2%) Allergische reactie op de kleurstof (0,5%)
Behandeling regionale lymfeklieren Indien macrometastase in sentinel node of indien reeds gevonden lymfekliermetastase bij echo dan is een aanvullende klierdissectie in principe geïndiceerd Geen bewezen winst op overleving Okselklierdissecties in St-Anna Ziekenhuis Halsklier- en liesklierdissecties in melanoomcentrum
Stroomdiagram behandeling melanoom Melanoom stadium 1A Re-excisie geen sentinel node Geen palpabele klieren Sentinel node zonder metastasen of geisoleerde tumorcellen melanoom Melanoom >stadium 1A Re-excisie + sentinel node Sentinel node met micrometastasen>0,1mm of macrometastasen Overweeg regionale klierdissectie Geen metastasen op afstand Re-excisie + regionale klierdissectie Palpabele klieren Echo + punctie PA bewezen melanoom metastase PET scan Metastasen op afstand Palliatieve therapie +/- metastasectomie
Locoregionaal recidief in de followup Recidief in excisielitteken Satelliet metastasen (cutane metastasen) In transit metastasen (subcutane metastasen) Regionale kliermetastasen Deze zijn allen in opzet curatief te behandelen Eerste keus: chirurgische excisie Alternatieven: radiotherapie regionale geïsoleerde perfusie