handleiding LESKOFFER FIETSBEHENDIGHEID

handleiding LESKOFFER FIETSBEHENDIGHEID

handleiding LESKOFFER FIETSBEHENDIGHEID Om zelfzeker in het zadel te zitten moet de fietser een aantal vaardigheden onder de knie hebben. De fietsbehendigheidskoffer kan ingezet worden om vaardigheden zoals stuurkunst en evenwicht te oefenen of te testen. Elke oefening simuleert een verkeerssituatie waarmee een fietser dagelijks wordt geconfronteerd. Fietsvaardigheden maken deel uit van de eindtermen in de lagere school. Ze vormen een onmisbaar onderdeel in het behalen van E.T. 6.13 De leerlingen beschikken over voldoende reactiesnelheid, evenwichtsbehoud en gevoel voor coördinatie en ze kennen de verkeersregels voor fietsers en voetgangers, om zich zelfstandig en veilig te kunnen verplaatsen langs een voor hen vertrouwde route. DE OEFENINGEN 1. Fietscontrole 2. De smalle doorgang 3. Cirkel met één hand 4. De acht rijden 5. De slalom 6. Over de schouder kijken 7. De schuine rijplank 8. De remtest TIPS OM AAN DE SLAG TE GAAN 1. Toon hoe de oefeningen correct uitgevoerd worden. 2. Voer een fietscontrole uit. Fietsen die niet rijwaardig zijn moeten eerst hersteld worden! 3. Geef de deelnemers na de fietscontrole de mogelijkheid om te oefenen. Let daarbij goed op de manier waarop men op de fiets zit. Rijfouten zijn vaak slechts te wijten aan slecht afgestelde remmen of een niet aangepaste stuur- of zadelhoogte. Laat voldoende afstand houden om botsingen te vermijden. 4. Rond af met een individuele proef of met een kleine wedstrijd. De handleiding bevat een eenvoudig scoreblad waarmee deelnemers elkaar kunnen beoordelen. Achteraan de handleiding vindt u een wedstrijdreglement waarin elke fout strafpunten oplevert. Berg de fietsbehendigheidspiste pas op wanneer elke deelnemer de oefeningen foutloos kan uitvoeren. Lukt het niet zo goed, geef hen dan de mogelijkheid om in vrije momenten te oefenen. Fietsvaardigheden krijg je onder de knie door heel veel te oefenen.

OPSTELLEN VAN HET PARCOURS Materiaal Inhoud koffer Plank Smalle doorgang Schuine rijplank Cirkel Acht Slalom Strook wisselen Remtest 2 houten gescharnierde planken 2 houten planken met schuine uiteinden 2 inox vloerplaten 1 metalen platform 1 kunststof buis 70 cm 1 kunststof buis 70 cm met draaiknop 1 voorwerp aan touw (20cm) 80 doppen (40 geel, 40 rood) 7 kunststof voeten (diam 23cm) 7 kunststof buizen 100 cm 8 verkeerskegels 20 cm 1 cijferreeks 2 verkeerskegels 20 cm 2 gele kegels met uitsparing 25 cm 1 kunststof buis 100 cm Naast het materiaal uit de fietsbehendigheidskoffer zijn de volgende hulpmiddelen aan te raden: scorekaarten balpennen stoepkrijt chronometer rugnummers EHBO-kit fietsherstelmateriaal een 4-tal helpers Stel het parcours op op een effen terrein met harde ondergrond (asfalt bijvoorbeeld). De ideale oppervlakte is minstens 30 X 50 meter. Zorg ervoor dat er geen ander verkeer op het oefenparcours kan rijden. Het materiaal voor de leskoffer fietsbehendigheid werd op maat gemaakt door Frank Marteleur, www.artiest-op-de-fiets.be Tussen elke oefening is een vrije strook van minstens 5 tot 10 meter. Het afgebeelde modelparcours is uiteraard niet bindend. De volgorde en de opstelling van de verschillende oefeningen kunnen aangepast worden aan de beschikbare terreinruimte. De remtest is steeds de laatste in de rij.

OPSTELLEN VAN HET PARCOURS Schema oefening 5: slalom oefening 6: over de schouder kijken oefening 4: acht oefening 7: schuine rijplank oefening 3: cirkel oefening 2: smalle doorgang AANKOMST oefening 8: remtest START oefening 1: fietscontrole

OEFENIN G 1 FIETSCONTROLE Het leerdoel: De deelnemer kent de voor fietsers vastgelegde verplichtingen en kan oordelen of zijn fiets zich in een gebruiks- en verkeersveilige toestand bevindt. Opdracht: Kijk je fiets na. Is hij wettelijk in orde? Is hij veilig om op te rijden? Deze onderdelen moeten in orde zijn voor je de baan op gaat: 1. Rem vooraan, rem achteraan - Je remmen zijn pas in orde als je snel kan stoppen op een korte afstand. 2. Bel - Een fietsbel moet je kunnen horen van 20 meter ver. 3. Reflectoren - Wit vooraan, rood achteraan, op pedalen en reflecterende wielen. 4. Fietslicht wit vooraan, rood achteraan - Steek je licht altijd aan in het donker en als je minder dan 200 meter ver kan kijken. 5. Pomp je banden op - Zo voorkom je slippartijen en lekke banden. 6. Smeer je ketting geregeld en controleer ook andere onderdelen. Rammelt er wat aan je fiets? Herstel het dan meteen! Ai ai, hier zijn kosten aan. Help Dr. Mobi om deze fiets in orde te zetten. Verbind het juiste voorwerp met het juiste cijfer. Stop spullen die niet op de fiets thuis horen in de boekentas. 2 3 4 4 1 3 3 3 6 5 Deze voorwerpen leiden je aandacht af, daarom stop je je hoofdtelefoon, stripverhaal en ijsje tijdens je fietstocht beter in je boekentas. Oplossing Deze onderdelen moeten in orde zijn voor je de baan op gaat: 1. Rem vooraan, rem achteraan - Je remmen zijn pas in orde als je snel kan stoppen op een korte afstand. 2. Bel - Een fietsbel moet je kunnen horen van 20 meter ver. 3. Reflectoren - Wit vooraan, rood achteraan, pedalen en reflecterende wielen. 4. Fietslicht wit vooraan, rood achteraan - Steek je licht altijd aan in het donker en als je minder dan 200 meter ver kan kijken. 5. Pomp je banden op - Zo voorkom je slippartijen en lekke banden. 6. Smeer je ketting geregeld en controleer ook andere onderdelen. Rammelt er wat aan je fiets? Herstel het dan meteen! www.vlaamsbrabant.be/drmobi

2 cm 1 cm 3 cm OEFENING 2 DE SMALLE DOORGANG Het leerdoel: Het evenwicht behouden op een nauwe doorgang. Opdracht: Rij over de plank, je mag enkel op de uiteinden op en af rijden, niet over de zijkanten. Opstelling: Vanaf de startlijn tot aan het begin van de smalle doorgang dienen de deelnemers over een aanloopstrook te beschikken van ten minste 10 meter. 4,80 m 15 cm 19 cm

OEFENING 3 CIRKEL MET ÉÉN HAND Het leerdoel: Met één hand aan het stuur een bocht kunnen nemen en indien nodig afremmen. Een oefening op veilig links afslaan. Opdracht: Neem het voorwerp al rijdend op, rij rond zonder dat het touw de grond raakt. Plaats het voorwerp terug op het platform. Opstelling: De staander waarop het voorwerp staat wordt op een afstand van minstens 6 meter van de smalle doorgang geplaatst. 3 m 0,7 m

6/ OEFENING 4 DE ACHT RIJDEN Het leerdoel: De deelnemers kunnen smalle bochten tegen een aangepaste snelheid nemen zonder daarbij echter het evenwicht te verliezen. Opdracht: Vorm al rijdend een acht, blijf tussen de kegels. Je mag de kegels niet raken. Opstelling: Teken de binnenste lijnen van de twee cirkels die de acht vormen af met krijt. Teken op 50 cm afstand de buitenste cirkels. Verdeel de 80 markeerdoppen over de lijnen. De inrit is ongeveer 1m60 breed. 2,80 m 5 m 1,60 m 20 cm spoorbreedte 0,50 m

OEFENING 5 DE SLALOM Het leerdoel: De deelnemers leren vooruitziend fietsen en plots optredende hindernissen langs hun weg op een gepaste manier ontwijken. De afstand tussen de paaltjes wordt steeds korter. Opdracht: Slalom tussen de palen zonder ze te raken of een poort over te slaan. Opstelling: Tussen de eerste twee slalompoortjes is telkens een ruimte van 3m50, tussen de middelste twee poorten is er 3 meter en tussen de laatste twee nog 2m50. Teken de richting die de deelnemers moeten volgen met krijt op de grond. 3 m 3 m 2,5 m 2,5 m 3,5 m 3,5 m 1 m

OEFENING 6 OVER DE SCHOUDER KIJKEN Het leerdoel: De deelnemer moet uitwijken voor een hindernis en van rijstrook veranderen. De fietser kijkt achterom om te zien of de situatie wel veilig is om dit manoeuvre uit te voeren. Opdracht: Kijk achterom over je linker schouder, onthoud het cijfer dat je ziet en wissel van rijstrook. Opstelling: Het begin en het einde van de grenslijnen wordt aangeduid met kegels. Teken tussen de kegels krijtlijnen zodat de stroken beter zichtbaar zijn. Een begeleider of andere deelnemer toont een cijfer. Het cijfer wordt voor elke kandidaat veranderd. plaats van de begeleider 5 m 5 m 0,7 m 0,8 m 0,8 m 5 m

OEFENING 7 DE SCHUINE RIJPLANK Het leerdoel: De deelnemers tonen dat zij op een hellende rijstrook, bijvoorbeeld de rand van een fietspad, het goede spoor kunnen behouden zonder weg te glijden. Opdracht: Rij over de schuine plank, zonder eraf te glijden. Je mag enkel op de uiteinden op en af rijden. Opstelling: Stel de schuine rijplank zo op dat het naar rechts afhelt wanneer men in de rijrichting kijkt. 1 cm 20 cm 6,5 cm 2,40 m

OEFENING 8 DE REMTEST De remtest is telkens de laatste oefening. Het leerdoel: De deelnemer schat zijn remweg juist in en gebruikt voor- en achterrem om zonder slippen tot stilstand te komen. Opdracht: Rem wanneer je in het remvak bent (niet eerder!). In het vak kom je tot stilstand en zet je een voet op de grond zonder verder iets te raken. Welk getal zag je daarnet bij het omkijken? Opstelling: Plaats de remtest op 10 meter afstand van de vorige oefening. Plaats 2 kegels als start van het remvak. Teken tussen de kegels een brede streep van 10 cm. Plaats de 2 hoge kegels 2m50 verder en leg een horizontale lat in de 2 uitsparingen. Teken met krijt de zijlijnen van het vak. aankomstlijn 2,50 m 1 m

SCOREKAART SCOREKAART Kruis aan of de oefening goed of fout werd uitgevoerd. Fietscontrole De smalle doorgang helemaal uitrijden Cirkel met één hand rijden en het voorwerp goed terugplaatsen. De acht rijden De slalom Over de schouder kijken De schuine rijplank helemaal uitrijden De remtest (op tijd gestopt en voet in het vak gezet) Het cijfer goed onthouden Kruis aan of de oefening goed of fout werd uitgevoerd. Fietscontrole De smalle doorgang helemaal uitrijden Cirkel met één hand rijden en het voorwerp goed terugplaatsen. De acht rijden De slalom Over de schouder kijken De schuine rijplank helemaal uitrijden De remtest (op tijd gestopt en voet in het vak gezet) Het cijfer goed onthouden SCOREKAART SCOREKAART Kruis aan of de oefening goed of fout werd uitgevoerd. Fietscontrole De smalle doorgang helemaal uitrijden Cirkel met één hand rijden en het voorwerp goed terugplaatsen. De acht rijden De slalom Over de schouder kijken De schuine rijplank helemaal uitrijden De remtest (op tijd gestopt en voet in het vak gezet) Het cijfer goed onthouden Kruis aan of de oefening goed of fout werd uitgevoerd. Fietscontrole De smalle doorgang helemaal uitrijden Cirkel met één hand rijden en het voorwerp goed terugplaatsen. De acht rijden De slalom Over de schouder kijken De schuine rijplank helemaal uitrijden De remtest (op tijd gestopt en voet in het vak gezet) Het cijfer goed onthouden

WEDSTRIJDREGLEMENT Na heel veel oefenen kunt u de deelnemers onderwerpen aan een wedstrijd op het scherp van de snee. Een wedstrijd is enkel zinvol nadat de deelnemers voldoende de kans hebben gehad om te oefenen. Het doel is immers dat iedereen goed fietsvaardig is. TOEKENNEN VAN STRAFPUNTEN Het komt er op aan de fietscontrole en de zeven fietsopdrachten (de oefeningen 2-8) zonder fouten af te werken. De winnaars zijn die deelnemers die na acht oefeningen het laagste aantal strafpunten tellen. Wanneer twee, of meer deelnemers na afloop 0 punten totaliseren, kan de winnaar met een barragerit worden bepaald. Naast de strafpunten voor fouten die kunnen gebeuren bij de oefeningen gelden volgende regels: Een val onderweg wordt met twee strafpunten beboet; Onderweg een voet aan de grond zetten wordt met één strafpunt beboet; Wie tijdens een oefening de strijd staakt of de aangeduide rijrichting verlaat, komt niet in aanmerking voor de einduitslag. Wijs de deelnemers er op dat het in deze wedstrijd niet op snelheid, maar wel op foutloos rijden aankomt. Wanneer de wedstrijd toch op tijd wordt uitgevoerd zorgt dat voor een extra moeilijkheid. Strafpunten kunnen ook strafseconden worden. OEFENING 1 Fietscontrole Per gebrek aan de fiets -3 OEFENING 2 De smalle doorgang Smalle doorgang verlaten -3 OEFENING 3 Cirkel met één hand Voorwerp missen of niet terugplaatsen -3 Omvallen staander -3 Touw sleept over de grond -1 OEFENING 4 De acht rijden Raken van een markeerdop -1 Buiten de baan rijden -1 OEFENING 5 De slalom Paaltje omrijden -2 Paaltje overslaan -4 OEFENING 6 Over de schouder kijken De begrenzingslijn overschrijden -2 Fietsen buiten de baan -4 Een verkeerd of geen getal opgeven na de rit -3 OEFENING 7 De schuine rijplank Van het vlak rijden -3 OEFENING 8 De remtest De lat valt -5 Over de zijlijn -5 Stoppen voor of tussen de eerste kegels -3 Voet buiten de remzone plaatsen -3

SCOREBLAD WEDSTRIJD Naam Fietscontrole De smalle doorgang Cirkel met één hand De acht rijden De slalom Over de schouder kijken De schuine rijplank De remtest TOTAAL

Ook deze materialen vindt u in de uitleendienst: 2X MOBIEL VERKEERSPARK Het mobiel verkeerspark bevat 54 verkeersborden, 4 werkende verkeerslichten en 20 verkeerskegels. De inhoud is afgestemd op de rol van kinderen als voetganger of fietser in het verkeer. Het materiaal staat op een aanhangwagen. Zorg voor een wagen met een trekhaak en chauffeur die beschikt over een rijbewijs BE. Afhaalpunt: PIVO - Asse 4X LESKOFFER DODE HOEK Benader het dodehoekprobleem op kindermaat. In de leskoffer vindt u een vrachtwagen en een dode hoek op schaal, een groot stratenplan, autoo tjes, fietsjes en een set kleine verkeersborden. De leerkracht kan verschillende verkeerssituaties demonstreren en krijgt lesfiches. Afhaalpunten: Provinciehuis Leuven en PIVO - Asse Reserveer op www.vlaamsbrabant.be/uitleendienst PROVINCIE VLAAMS-BRABANT Provincieplein 1 3010 Leuven Dienst mobiliteit Tel. 016-26 75 44 mobiliteit@vlaamsbrabant.be Dienst maatschappelijke veiligheid Tel. 016-26 78 11 verkeersveiligheid@vlaamsbrabant.be www.vlaamsbrabant.be/mobiliteit