Module 8 havo 5 Hoofdstuk 1 conjunctuurbeweging
Economische conjunctuur hoogconjunctuur Reëel binnenlands product groeit procentueel sterker dan gemiddeld. laagconjunctuur Reëel binnenlands product groeit procentueel minder dan gemiddeld. Ontstaat door veel vraag naar producten Trend Gemiddelde groei over groot aantal jaren Ontstaat door weinig vraag naar producten Recessie: 2 kwartalen aaneen afname van reëel BBP Depressie: 3 kwartalen krimp
conjuncturele ontwikkeling
Economische conjunctuur hoogconjunctuur Ontstaat door veel vraag naar producten Bedrijven weinig voorraden; bedrijfswinsten stijgen (aandeelkoersen stijgen) Veel vraag naar personeel: weinig werkloosheid laagconjunctuur Ontstaat door weinig vraag naar producten; bedrijven produceren minder, hebben minder mensen nodig; werkloosheid stijgt Overheid ontvangt minder belasting; financieringstekort stijgt. Bedrijven minder winst/verlieslatend
Conjunctuurindicatoren Hoe beïnvloeden de indicatoren het BBP? Hoogconjunctuur Bestellingen (orders) bij bedrijven stijgen Bouwvergunningen stijgen Bedrijfsinvesteringen stijgen Consumentenvertrouwen stijgt Werkloosheid daalt Laagconjunctuur Bestellingen (orders) bij bedrijven dalen Bouwvergunningen dalen Bedrijfsinvesteringen dalen Consumentenvertrouwen daalt Werkloosheid stijgt (Zie conjunctuurklok cbs)
Laagconjunctuur Werkloosheid stijgt Belastingen Financieringstekort overheid stijgt Reële BBP lager dan trendmatig Uitkeringen kunnen Welvaartsvast of Waardevast zijn Btw en inkomstenbelasting dalen Uitgaven overheid stijgen Inkomsten overheid dalen Welvaartsvast: uitkeringen meestijgen met gemiddelde loonstijging Waardevast: uitkeringen meestijgen met inflatiepercentage. Koopkracht blijft constant Productie bedrijven (= bruto gevoegde waarde) stijgt minder hard/ daalt btw stijgt minder hard/daalt (bij gelijke tarieven) Overheid gaat tekort financieren. Lenen op de geldmarkt; meer geldvraag hogere rente. Investeringen bedrijven zullen verminderen.
Laagconjunctuur Export duurder exportwaarde Minder consumptie Aanbod munt valutamarkt wisselkoers Minder import E - M betalingsbalans
Waarde van een munt uitgedrukt in een andere munt. WISSELKOERS (ONTSTAAT OP VALUTAMARKT)
valutamarkt HOE ONTSTAAT VRAAG EN AANBOD
Vraag op valutamarkt Aanbod op valutamarkt Export producten: buitenland wisselt hun munt in onze munt. Vraag naar euro Rente stijgt in ons land. Aantrekkelijk voor buitenlandse beleggers. Winstgevendheid bedrijven stijgt in ons land. Aantrekkelijk voor buitenlandse investeerders. Zij wisselen hun munt om in onze munt. Vraag naar euro. Wisselkoers stijgt Import producten: wij kopen in buitenland. Ruilen onze munt om in hun munt. Aanbod van euro Rente in buitenland aantrekkelijk. Onze beleggers gaan naar buitenland. Winstgevendheid bedrijven in buitenland stijgt. Onmze investeerders gaan naar buitenland. Wij wisselen onze munt om in hun munt. Aanbod van euro Wisselkoers daalt
euro in dollar wisselkoers Valutamarkt 2 1,8 1,6 1,4 1,2 1 0,8 Vraag Aanbod 0,6 0,4 0,2 0 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 hoeveelheid Loonkosten in het eurogebied dalen. Wat gebeurt er met de wisselkoers? Rentepercentage stijgt in eurogebied. Wat gebeurt er met de wisselkoers?
REDENERING NAAR WISSELKOERS Loonkosten stijgen Bedrijven laten prijzen stijgen Exportproducten duurder Export stijgt Vraag naar euro op de valutamarkt stijgt Wisselkoers stijgt Rentepercentage stijgt Aantrekkelijk voor buitenlandse beleggers Vraag naar euro op de valutamarkt stijgt Wisselkoers stijgt
euro in dollar wisselkoers Valutamarkt 2 1,8 1,6 1,4 1,2 1 0,8 Vraag Aanbod nieuwe vraag 0,6 0,4 0,2 0 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 hoeveelheid Export is gestegen Buitenlandse beleggers trekken naar eurogebied
Vaste wisselkoers Wisselkoers vast met een andere munt Wisselkoers wordt afgesproken VARIABELE WISSELKOERS (=ZWEVENDE) Verandert door vraag en aanbod op valutamarkt
Redeneringen Economische groei, betalingsbalans, wisselkoers Hetzelfde met rente.
Economische groei Vraag naar arbeid Werkloosheid Inkomen gezinnen Inkomstenbelasting Begrotingstekort Financieringstekort Consumptie gezinnen Vraag goederenmarkt Import Lopende rekening tekort Betalingsbalans tekort Omzet bedrijven BTW Lopende rekening verbetert Exportwaarde Importwaarde elastisch Aanbod op valutamarkt Wisselkoers Export goedkoper Import duurder
Rente Aantrekkelijk buitenlandse beleggers Kapitaalrekening verbetert Productie bedrijven Werkgelegenheid (=vraag naar arbeid(ers)daalt Werkloosheid stijgt Vraag op goederenmarkt daalt Goederenrekening verslechtert Betalingsbalans verbetert Exportwaarde Importwaarde Vraag op valutamarkt Wisselkoers Export duurder Import goedkoper