Drentse Onderwijsmonitor Feitenbladen Gemeente Kerncijfers uit de periode 2009-2014
Drentse Onderwijsmonitor 2014 Primair onderwijs Onlangs verscheen de 9 de editie van de Drentse Onderwijsmonitor. Dit rapport brengt de onderwijspositie en -prestaties van Drentse leerlingen in beeld. Van basisschool tot en met de universiteit. Met de jaarlijkse rapportage kunnen trends en ontwikkelingen worden gesignaleerd voor de provincie als geheel en waar mogelijk de gemeenten in het bijzonder. In dit aanvullend feitenboekje zijn cijfers voor het schooljaar 2013-2014 en voorgaande jaren voor elf Drentse gemeenten apart gebundeld. We zoomen daarmee in op ontwikkelingen van kinderen die in deze gemeente wonen en naar het primair of voortgezet onderwijs gaan. Deze extra uitgave wordt de gemeenten aangeboden door de Vereniging van Drentse Gemeenten en de Provincie. Zij hoopt dat de cijfers als onderlegger kunnen dienen bij besprekingen en initiatieven ten behoeve van goed onderwijs voor kinderen. Leerlingen op de basisscholen in de gemeente De gemeente heeft 32 basisscholen. Iets meer dan een aantal jaren geleden; in 2010/11 waren er nog 31 scholen. De schoolgrootte is sindsdien afgenomen. We tellen, evenals vorig jaar, gemiddeld 166 leerlingen. Dat is meer dan gemiddeld genomen in (155), maar minder dan het landelijk gemiddelde (217). Het leerlingenaantal in het basisonderwijs van de gemeente is de laatste jaren gedaald, maar wel minder dan in de provincie als geheel. Prognoses van de Provincie (maart 2012) voorspellen echter een toename tot ongeveer 5.770 leerlingen in 2020; t.o.v. de oktobertellingen in 2013 betekent dit een stijging van 9%. Aantal leerlingen op basisscholen in op 1 oktober 2013 +9% Verwachte stijging aantal leerlingen 5.436 5.298 5.770 2009/10 Prognose 2020 Aantal basisscholen op 1 oktober 2013 6.807 286 Gemiddeld aantal leerlingen per basisschool op 1 oktober 2013 217 155 32 166 Bron: DUO, 2014 Gemeente 2
Primair onderwijs Feitenblad Gemeente Onderwijsachterstanden: gewichtenleerlingen en impulsgebieden Kinderen van laagopgeleide ouders hebben vaker leerachterstanden. Dit blijkt ook uit de Drentse Onderwijsmonitor 2013. Het opleidingsniveau van de ouders bepaalt het gewicht dat de school toekent aan een (achterstands)leerling. Ouders/voogden van zgn. gewichtenleerlingen hebben een lagere opleiding dan ouders van leerlingen zonder gewicht. Voor deze gewichtenleerlingen krijgt de school extra geld. De gemeente heeft een hoger percentage gewichtenleerlingen dan en. Dit aandeel loopt, in lijn met de landelijke trend, terug. Percentage gewichtenleerlingen Een school krijgt ook extra geld per achterstandsleerling als de school in een impulsgebied is gevestigd. Een impulsgebied is een postcodegebied met veel huishoudens met een laag inkomen of een uitkering. Landelijk gezien ligt een kwart van de scholen in een impulsgebied. In is dit percentage hoger, namelijk 31%. wijkt daar in negatieve zin vanaf met 12 basisscholen in een impulsgebied (38%). 13 9 11 18 1 1 13 2009/10 2009/10 Percentage basisscholen in impulsgebied 38% Gemeente 2009/10 25 38 31 Bron: DUO, 2014 Bron: DUO, 2014 Passend onderwijs Met de invoering van de Wet passend onderwijs krijgen scholen een zorgplicht. Dat betekent dat scholen ervoor verantwoordelijk zijn om elk kind een goede onderwijs plek te bieden. Om dat te kunnen doen, vormen reguliere en speciale scholen samen regionale samenwerkingsverbanden. De scholen in het samenwerkingsverband maken afspraken over de ondersteuning aan leerlingen en de bekostiging daarvan. Het aandeel leerlingen met een rugzak is in het samen werkingsverband PO2203 waaronder ook valt lager dan dat van vorig jaar. Maar is met 1,5% wel hoger dan landelijk (1,0%). In de figuur hiernaast is aangegeven of het percentage hoger ( ), lager ( ) of gelijk ( ) is aan dat van vorig jaar. 2012/13 sbao2 2,6% 2,5% so3 rugzakken 1,6% 1,0% 1,6% 1,0% PO2203 e.o.1 2012/13 sbao 2,9% 2,6% so 1,4% 1,4% 1 Meppel,, De Wolden, Westerveld, Steenwijkerland, deel Staphorst en Zwartwaterland (Overijssel), 2 speciaal basisonderwijs, 3 speciaal onderwijs rugzakken 1,7% 1,5% Bron: DUO/website Passend Onderwijs, 2014 3
Drentse Onderwijsmonitor 2014 Primair onderwijs Leerprestaties in het Drentse basisonderwijs Vanaf het schooljaar 2007-2008 worden gegevens verzameld over leerprestaties in het basisonderwijs op het terrein van taal/lezen en rekenen/wiskunde. De gegevens worden geleverd door basisscholen waarvan het schoolbestuur hiervoor toestemming heeft gegeven. In zijn momenteel 37 schoolbesturen voor primair onderwijs. Het deelnamepercentage van basisscholen aan de Drentse Onderwijsmonitor nam toe van 49% in het eerste jaar tot 93% in. De gemeente heeft bij de laatste inventarisatie een deelnamepercentage van 94%. Dat is hoger dan voorgaande jaren. Citotoetsen: de resultaten van 2011-2014 rekenen taal technisch lezen woordenschat begrijpend lezen rekenen-wiskunde 60 59 58 57 56 55 54 53 52 51 50 49 48 47 groep 2 groep 2 groep 4 groep 5 groep 5 medio groep 6 medio groep 8 groep 4 groep 6 50 is de norm in '11 '12 '13 '14 '11 '12 '13 '14 '11 '12 '13 '14 '11 '12 '13 '14 '11 '12 '13 '14 '11 '12 '13 '14 '11 '12 '13 '14 '11 '12 '13 '14 '11 '12 '13 '14 '11 '12 '13 '14 '11 '12 '13 '14 '11 '12 '13 '14 jaartal Gemeente rekenen taal technisch lezen woordenschat begrijpend lezen rekenen-wiskunde 60 59 58 57 56 55 54 53 52 51 50 49 48 47 groep 2 groep 2 groep 4 groep 5 groep 5 medio groep 6 medio groep 8 groep 4 groep 6 '11 '12 '13 '14 '11 '12 '13 '14 '11 '12 '13 '14 '11 '12 '13 '14 '11 '12 '13 '14 '11 '12 '13 '14 '11 '12 '13 '14 '11 '12 '13 '14 '11 '12 '13 '14 '11 '12 '13 '14 '11 '12 '13 '14 '11 '12 '13 '14 jaartal 50 is de norm in Bron: basisscholen, bewerking CED Toetsservice/CMO STAMM, 2011-2014 4
Primair onderwijs Feitenblad Gemeente Welke conclusies kunnen we trekken uit de resultaten van de citotoetsen? Hieronder staat beschreven hoe leerlingen uit de gemeente het ervan af hebben gebracht. Rekenprestaties Voor rekenen zijn de normeringen aangescherpt. We zien dat groep 6 de landelijke norm net niet haalt. Behalve groep 4 kunnen de beide andere groepen niet aan het provinciaal niveau tippen. Technisch lezen Het technisch lezen gaat de leerlingen in goed af. Alle gemonitorde groepen halen de landelijke norm (ruimschoots) en overtreffen doorgaans eveneens de prestaties van klasgenootjes in de hele provincie. Alle groepen zijn de toets de afgelopen jaren steeds beter gaan maken. Begrijpend lezen De prestaties voor begrijpend lezen van groep- 6-leerlingen in komen met de versoepelde normering in een heel ander daglicht te staan. Ook de normering voor de begrijpend lezen toets in groep 8 is bijgesteld. Deze is echter aangescherpt in plaats van versoepeld zoals bij de toets van groep 6. Groep 6 scoort net boven de landelijke norm en evenaart het Drents gemiddelde. Groep 8 daarentegen presteert onder de norm en haalt het gemiddelde niveau in niet. Woordenschat De normering voor woordenschat is voor aangescherpt en voor groep 5 min of meer gelijk gebleven. De beide groepen evenaren de gemiddelde scores in en voldoen (ruim) aan de landelijke norm. Rekenen en taal voor Zowel voor taal als rekenen zijn de prestaties vergeleken met 2012 toegenomen. In het tussenliggende jaar, 2013, waren de scores echter wel hoger. De halen voor beide toetsen de landelijke norm, maar blijven doorgaans een (behoorlijke) achterstand houden ten opzicht van hun klasgenootjes in de provincie. Vergeleken met de provinciale uitslagen, zijn de prestaties van leerlingen uit op het onderdeel technisch lezen opvallend goed. Op de overige toetsen wordt onder of op het provinciaal niveau gescoord. De landelijke norm wordt op veel onderdelen gehaald. De begrijpend lezen toets in groep 8 en de rekentoets in groep 6 uitgezonderd. Cito-normering Cito heeft de normen van een aantal toetsen herzien. Het gaat om de toetsen voor Begrijpend lezen, Rekenen-Wiskunde, Spelling en Woordenschat. In veel gevallen is de norm aangescherpt, in sommige gevallen versoepeld of nauwelijks veranderd. Prestaties van de leerlingen kunnen vergeleken met die van leeftijdgenootjes elders in en daardoor in een ander daglicht komen te staan. Voor toetsen waarvan de normering is aangepast vermelden we alleen de scores in 2014 omdat zij niet vergelijkbaar zijn met de scores van voorgaande jaren waarbij een andere normering werd gebruikt. De toets in groep 8 De gemiddelde scores van groep-8-leerlingen uit variëren de afgelopen jaren. De scores voor zijn gebaseerd op gegevens van minder dan de helft van het aantal scholen. Dat kan de sterke fluctuatie in scores verklaren. Doorgaans lijken de opbrengsten lager dan gemiddeld in en. 2014 2013 2012 2011 2010 Cito toetsscores 530,8 531,2 532,9 533,6 534,8 534,3 534,6 535,5 535,1 534,9 535,4 535,4 530 531 532 533 534 535 536 535 535,5 536-3,6 scoorden leerlingen in 2014 gemiddeld lager dan landelijk Gemeente Bron: Inspectie van het Onderwijs, 2010-2014 5
Drentse Onderwijsmonitor 2014 Primair onderwijs Kwaliteit van het onderwijs: de toezichtarrangementen Op basis van kwaliteitsnormen bepaalt de Inspectie van het Onderwijs welke scholen een aangepast toezicht krijgen. De situatie in vanaf 1 september 2011: Aantal zwakke en zeer zwakke scholen 3 6 8 2 4 4 6 290 283 280 269 Voldoende Zwak Zeer zwak 2011 2012 2013 2014 Op 1 september 2014 hebben binnen de gemeente 1 school het predicaat zwak en 1 school het predicaat zeer zwak. Bij (zeer) zwakke scholen zijn de opbrengsten en het onderwijsleerproces op cruciale onderdelen onvoldoende. Conclusie: In 2009 werden er nog 38 (zeer) zwakke scholen geteld. Sindsdien is dit aantal afgenomen. In 2014 zien we echter voor het eerst weer een toename. Gemeente 1 1 1 32 32 31 30 Voldoende Zwak Zeer zwak 2011 2012 2013 2014 Bron: Inspectie van het Onderwijs, 2011-2014 Schooladvies basisschool en het niveau in het derde leerjaar van het voortgezet onderwijs Bij Drentse vo scholen is informatie opgevraagd over het schoolniveau van derdejaars leerlingen en het schooladvies van de basisschool. De resultaten zijn indicatief omdat van een aantal scholen gegevens ontbreken. Tweederde van de leerlingen die op een basisschool in de gemeente heeft gezeten, lijkt het schoolniveau te volgen dat als advies is meegegeven. Vergeleken met (19%) en (16%) is er vaker sprake van over-advisering (23%). Bron: vo-scholen, bewerking CMO STAMM, 2014 Huidig onderwijsniveau t.o.v. schooladvies in percentages 70 73 66 14 8 11 23 19 16 iets lager gelijk iets hoger iets lager gelijk iets hoger Gemeente iets lager gelijk iets hoger 6
Voortgezet onderwijs Feitenblad Gemeente Leerlingen in het voortgezet onderwijs Het aantal vo leerlingen, woonachtig in, neemt nog steeds toe. De stijging was het afgelopen jaar 1% (van 3.249 naar 3.270). Het stijgingspercentage voor als geheel is eveneens 1%. Het aantal leerlingen nam toe van 30.492 in 2012/13 naar 30.826 in. Aantal leerlingen in het voortgezet onderwijs, met als woongemeente Gemeente 2010/11 2011/12 2012/13 2012/13 3.094 3.132 30.492 3.249 +1% het aantal vo leerlingen in +1% het aantal vo leerlingen in 30.826 3.270 Bron: DUO, 2014 Onderwijssoort in het voortgezet onderwijs Voor geldt dat 49% van de jongeren in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs een vmbo opleiding volgt. Voor havo en vwo zijn de aandelen 28% en 18%. Maken we een vergelijking met cijfers van en, dan zien we een lager onderwijsniveau voor leerlingen uit. Er gaan meer leerlingen naar het praktijkonderwijs en vmbo en minder naar het vwo. Vorig jaar zagen we een vergelijkbaar beeld. Aandeel leerlingen in de bovenbouw (vanaf leerjaar 3), naar onderwijssoort en woongebied voor schooljaar Onderwijssoort vanaf het derde leerjaar, voor jongeren uit de gemeente Gemeente praktijkonderwijs vmbo havo vwo 18 5 Gemeente 5 3 4 praktijkonderwijs 24 22 vmbo bl/kl 3-4 18 1.731 22 21 18 28 25 25 28 28 29 30 49 vmbo tl/gl 3-4 havo 3-5 vwo 3-6 Bron: DUO, 2014 Bron: DUO, 2014 7
Drentse Onderwijsmonitor 2014 Samenvatting Pluspunt, aandachtspunt of verbeterpunt? Hieronder staan alle gemonitorde onderwijsitems samengevat in één figuur. De kleuren geven aan of de gemeente het beter of minder goed doet vergeleken met en of er de afgelopen jaren sprake is van een verslechtering, verbetering of status quo. De kleur geeft aan of het gaat om onderwerpen die: Gekoesterd moeten worden (pluspunten) In de gaten gehouden moeten worden (aandachtspunten) Verbeterd moeten worden (verbeterpunten) In een aantal gevallen zijn de cijfers van 2013-2014 vergeleken met die van vorig jaar. Bij de meeste onderwerpen blikken we echter meer jaren terug. Daarbij nemen we voor een vergelijking in de tijd de meest en minst recente cijfers uit dit feitenboekje. De resultaten samengevat: hoe staat ervoor? Even goed/beter Ontwikkeling leerlingenaantal basisschool Woordenschat * Woordenschat groep 5* Begrijpend lezen groep 6* Rekenen-wiskunde groep 4* Deelnamepercentage Drentse Onderwijsmonitor (94%) Technisch lezen Technisch lezen groep 4 Technisch lezen groep 5 Ontwikkeling leerlingenaantal voortgezet onderwijs Vergeleken met Minder goed 2 (zeer) zwakke scholen Aantal scholen in impulsgebied Begrijpend lezen groep 8* Rekenen-wiskunde * Rekenen-wiskunde groep 6* Aansluiting schooladvies bij onderwijsniveau leerjaar 3 Onderwijsniveau bovenbouw vo Aandeel gewichtenleerlingen Rekenen groep 2 Taal groep 2 Verslechtering Ontwikkeling afgelopen jaren Gelijk gebleven Verbetering *cito-normering aangepast; geen vergelijking met voorgaande jaren Het rapport van de Drentse Onderwijsmonitor 2014 kunt u vinden op de websites van de betrokken organisaties en op www.meetbaarbeterdrenthe.nl. Vereniging van Drentse Gemeenten www.vdgdrenthe.nl Provincie www.drenthe.nl CMO STAMM www.cmostamm.nl