Overkapping van de Antwerpse Ring? Bedenkingen vanuit stadsvernieuwing en stadsvernieuwingsprojecten ANDRE LOECKX, burgerlijk ir. architect Ringland Colloquium 20 maart 2014 de Singel Antwerpen
1. het Ruimtelijk Structuurplan Antwerpen en de Groene Singel 2. zeven stadsvernieuwingsprojecten langs de Groene Singel 3. de overkapte Ring als grootstedelijke drager 4. de kost van verloren kansen
Strategisch Ruimtelijk Structuurplan Antwerpen, 2006 15 hefboomacties: o.m. Nieuw Zuid, Spaghettiknoop, Berchem Station, Slachthuissite+Lobroekdok, Sportpaleis, station Luchtbal
Strategische Ruimte Groene Singel bermenlandschap of grootstedelijke parkstrook? Synthesenota Groene Singel, AG Stan, 2009 Vlaamse Ruimtelijke Planningsprijs, 2008
1. Stadsvernieuwingsprojecten, 2012 Nieuw Zuid, conceptsubsidiëring
concept masterplan Nieuw Zuid: Studio Associato Secchi-Viganò
Spaghetti Park concept masterplan Studio Associato Secchi-Viganò
Strategische Projecten Spaghetti Park en Groene Singel Zuid: ontwerpproblemen: - dichtheid spaghetti-lussen versus vrije ruimte - restruimten aan flessenhals Groene Singel Zuid. Overkapping faciliteert ruimtelijke samenhang.
2. Stadsvernieuwingsprojecten, 2011 Berchem station, conceptsubsidiëring Doelstellingen ontwerpend onderzoek conceptsubsidiëring 1. optimaliseren ontsluiting en mobiliteit 2. ruimtelijke samenhang en masterplan open ruimte 3. kantoorfunctie aanvullen met belangrijke publieksfunctie 4. betrokkenheid vanuit de omliggende wijken verhogen
Stadsvernieuwingsprojecten 2011, Berchem station, conceptsubsidiëring, ruimtelijke samenhang+masterplan open ruimte, studiegebied begrensd door de Ring ontwerpend onderzoek Palmbout Urban Landscapes en Blauwdruk Stedenbouw, 2014
Stadsvernieuwingsprojecten 2011, Berchem station, conceptsubsidiëring, ruimtelijke samenhang+masterplan open ruimte, corrigerend groen ontwerpend onderzoek Palmbout Urban Landscapes en Blauwdruk Stedenbouw
Strategisch Project Groene Singel, Berchem stationsomgeving: masterplan open ruimte blijft problematisch: stationsplein en Post X-project opgesloten tussen infrastructuren. Overkapping maakt heel andere oplossingen mogelijk.
3. Stadsvernieuwingsprojecten, 2007 Nieuw Zurenborg, conceptsubsidiëring
Stadsvernieuwingsprojecten 2007, Nieuw Zurenborg, 11,2 ha: programma: min. 5ha groen, woningen, voorzieningen
ontwerpend onderzoek: probleem: evenwicht vinden tussen heel diverse ruimtenoden: groen, wonen, erfgoed, voorzieningen,... ontwerpend onderzoek: De Smet-Vermeulen, Palmboom en van den Bout
Strategisch Stadsvernieuwingsproject Nieuw Zurenborg: opgeschort omder meer wegens 1. hoge waarden fijn stof in de omgeving, 2. spanning tussen groen en wonen+voorzieningen. Overkapping verhelpt aan beide problemen.
4. Stadsvernieuwingsprojecten 2013 Centers Borgerhout, Conceptsubsidiëring Borgerhout intramuros Borgerhout extramuros 150 CENTERS BORGERHOUT
Stadsvernieuwingsprojecten 2013 Centers Borgerhout, Conceptsubsidiëring historisch erfgoed voor buurtontwikkeling de Centers: +-50 units voor diverse lokale bestemmingen Units: 50 m² groot (= 9m breed - 5,5m diep) / 4,5 m - 3 m hoog Aantal: 42 66 units: 2100-3350 m² 151
Stadsvernieuwingsprojecten 2013 Centers Borgerhout, Conceptsubsidiëring Centers: doorgang, verbinding, buurtuitrusting, historisch erfgoed
Strategisch project Groene Singel: Flessenhals Groene Singel Oost Centers + overkapping bieden historisch erfgoed, gemeenschappelijk groen en buurtuitrusting voor Borgerhout intra én extra muros
5. Stadsvernieuwingsprojecten 2011, Deurne Noord, aanvraag projectsubsidie zoeken naar centraliteit als gangmaker voor stadsdeel
Stadsvernieuwingsprojecten 2011, Deurne Noord, aanvraag projectsubsidie, onderzoek naar plekken met ontwikkelingspotentieel VOORONTWERP ONTWERPEND ONDERZOEK Voorbeeld aanpak: Rode Kruisplein ontwerpend onderzoek Studiegroep Omgeving ONTMOETINGSPLEIN Zitbanken en spelaanleidingen Aansluiting speeltuin woonerf Aansluiting Expohal Integratie ondergrondse parking VOORTUIN DISTRICTSHUIS Relatie Rivierenhof Horeca / terras Reorganisatie parkeren Verankering school en Kattenweg
Stadsvernieuwingsprojecten 2011, Deurne Noord, aanvraag projectsubsidie, onderzoek naar mogelijkheden Schijnvallei Open Schijnvallei Fronten Zichtbaar maken Centrale as en horecaknoop Nostalgisch kader Moderne Deurne Spreiding parkeren 3 grote clusters Spreiding kortparkeren Alternatief netwerk Verbinden publiekstrekkers Herkenbaar Comfortabel ontwerpend onderzoek Studiegroep Omgeving
Strategische projecten van Groene Singel én Zachte Ruggengraat Deurne Noord: Schijnvallei en Rivierenhof als structurele dragers Overkapping lost flessenhals Schijnvallei op, verbetert hechting tussen Groene Singel en Rivierenhof en faciliteert relatie met Spoor Oost aan de overkant.
6. Stadsvernieuwingsprojecten 2013 Ijzerlaan en Lobroekdok, projectsubsidie aanleiding: verbreding Albertkanaal, tunnel onder Albertkanaal, afbraak Ijzerlaanbrug, afwatering Lobroekdok Gagelvelden Kop van Merksem Steenborgerweert Laatlos Hardenvoort Dam Slachthuissite
Stedelijke ontwikkeling op vroegere aanloophelling Ijzerlaanbrug (met fietsers- en voetgangersbrug) (voorontwerp uaps)
masterplan publieke ruimte Tv MAKH: Maxwan a+u, Antea Group, Karres en Brands, Hub
Ijzerlaan-Lobroekdok: meest strategische/problematische sector van de Groene Singel: verdiepte maar niet overkapte Ring genereert barrières en restruimten rond Lobroekdok, zware infrastructuurwerken beperken ruimtelijke meerwaarde ondanks aanzienlijke investeringen in openbare ruimte. Overkapping faciliteert ruimtelijke samenhang en kwaliteit.
7. Stadsvernieuwingsprojecten 2010 Masterplan Luchtbal, conceptsubsidie
Stadsvernieuwingsprojecten 2010, Masterplan Luchtbal De Luchtbal vaart, Urban Unlimited en Omgeving, 2012
Stadsvernieuwingsprojecten 2010, conceptsubsidiëring 2014 De Luchtbal vaart : op zoek naar connectie + synergie Zeemanshuis, DAG-WAG, Sint-jozefsinstituut verbinding met Albertkanaal, strand
Luchtbal: enclave, omsingeld door barrières en zware infrastructuren, aantakken aan het stedelijk frame via west- en zuidkant niet eenvoudig. Verbetering: 1. doortrekken Groene Singel langs Albertkanaal, 2. strategisch project zachte ruggengraat, 3. tunnel aan oostkant tot voorbij Groenendaallaan.
stedelijke mutatie: kwaal en remedie Door groei en verdichting van de stad krijgen de vroegere vesten de facto een centrale positie. Vesten worden binnenstedelijke boulevard en verwerven centraliteit of muteren tot binnenstedelijke snelweg. Vaak slikken stedelijke (ring)snelwegen zowel stedelijk als regionaal en internationaal verkeer. Binnenstedelijke snelwegen splijten de stad, enclaveren buurten en genereren milieuschade. Stadsvernieuwing aan hun randen blijft precair. Restgroen en bermen opwaarderen tot een volwaardige groene ring is nagenoeg onmogelijk. Remedie: de meervoudige ruimte als stedenbouwkundig project van de 21e eeuw. De overkapte ringsnelweg kan een meervoudige ruimte worden: tegelijk mobiliteitsdrager (regio+stad), publieke ruimte (strip/stem), voorzienigenstrook (voor stad en buurten), lineair park (met volwaardige park edges) etc.
De overkapte Ring kan een nieuw soort stedelijke ruimte/infrastructuur worden die tegelijk structureel ordenend én verbindend is en die werkt als morfologische geleding op maat van de gehele stad en de stedelijke regio. de retoriek van kosten en baten In het debat overheersen de gekende termen: wegverkeer, files, verloren tijd, wegtracés, snelwegprofielen, tunnels, bruggen, zo mogelijk vertaald in cijfers (wagens, fijn stof, kosten, uitvoeringstermijnen...). Baten en kosten worden afgewogen in deze termen. Weinig aandacht gaat naar 1. echte stedelijke vernieuwing in ruimte en infrastructuur 2. de kosten van verloren kansen voor stadsvernieuwing. Wat is de kost van een geënclaveerde Luchtbal? Van een Slachthuissite, Spoor Oost of Schijnvallei met blijvende restruimten en een blijvende split tussen kant en overkant? Van gerenoveerde Centers naast een verkeersvallei? Van een problematisch Nieuw Zurenborg? Van het blijvende infrastucturengeweld aan Berchem Station? Van een groene flessenhals aan de Singel Zuid?
Debat, vragen uit de zaal Ringland Colloquium 20 maart 2014 de Singel Antwerpen