projct I INSTRUMENT grncalc ontwikklingn GrnCalc is n LCA-rknprogramma waarm d duurzaamhidsambiti van n gbouw of van n wijk bpaald kan wordn. Dz ambiti wordt uitgdrukt in één gtal: d Miliu-Indx- Gbouw. Hirdoor is ht moglijk om d ambiti op ht gbid van duurzaamhid in één oogopslag t totsn. GrnCalc is in 1996 op d markt gbracht n is igndom van d Stichting Surac. Ht programma is n gzamnlijk ontwikkling van DGMR n NIBE, ondrstund door d Rijksgbouwndinst n latr NUON (latr Liandr als rchtsopvolgr van NUON), allmaal vrtgnwoordigd in Surac. Ht is ht nig programma dat uitsluitnd mt op basis van lvnscyclusanalys (LCA) vrkrgn ggvns wrkt. Daarm is ht n programma van dz tijd, waarin w d lijstjs nit mr willn, maar d bhoft bstaan om prstatis op basis van wtnschapplijk vrkrgn ggvns uit t rknn. D andr kant is dat daardoor n aantal aspctn di ook blangrijk zijn, nit m kunnn wgn, omdat z nit rkntchnisch bnadrd kunnn wordn. T dnkn valt aan d managmnt n gzondhidsaspctn. Di zijn wliswaar blangrijk, maar zijn alln kwalitatif t bnadrn. D dubo-ambiti in één gtal: n prstatiafspraak Wi n ambiti hft op ht gbid van duurzaamhid, wil di graag totsbaar n kwantificrbaar makn. GrnCalc bidt d moglijkhid om d duurzaamhid van woningn, utilititsgbouwn n zlfs n hl wijk in één gtal uit t drukkn. Maatrgln wordn nit kwantitatif, maar inhoudlijk boordld. Nit ht aantal maatrgln tlt, maar d ffctivitit van d maatrgln. Ellnlang lijstn mt opsommingn van maatrgln bhorn daarm tot ht Ndrlands Instituut voor Bouwbiologi n Ecologi 1
projct 2 Ndrlands Instituut voor Bouwbiologi n Ecologi
projct Op basis van n GrnCalc-brkning kan ht ontwrp stds vrdr wordn ingvuld n kan d gstld ambiti gtotst wordn. GrnCalc kan d miliuffctn voor zowl niuw gbouwn als bstaand gbouwn brknn. vrldn. Ambitis n isn tn aanzin van duurzaamhid kunnn mt één gtal wordn vastglgd in n prstatiafspraak mt d ontwikklnd partijn. Dz prstatiafspraak is rds t makn op basis van ht Programma van isn n kan vrvolgns gdurnd d ghl ontwrp- n ralisatipriod stds gmonitord wordn. GrnCalc brknt d miliublasting di n gbouw of wijk gdurnd zijn lvnsduur vroorzaakt. Er wordn vir duurzaamhidsaspctn boordld: matriaalgbruik, nrgigbruik, watrgbruik n mobilitit. Van idr aspct wordt d miliuschad bpaald di ht gbouw gdurnd zijn lvnsduur vroorzaakt. Vrvolgns wordn dz aspctn bij lkaar opgtld mt één gtal als rsultaat: d Miliu-Indx-Gbouw. D duurzaamhidstots in één kwartir In GrnCalc is n wizard opgnomn, di ht moglijk maakt om binnn circa n kwartir n gbouw in t vorn. D wizard maakt gbruik van vl voorkomnd concptn. Op dz wijz is ht moglijk om al hl snl n rst indruk t krijgn van d duurzam kwalitit van n ontwrp, of om zlf ambitis vast t lggn. Niuwbouw én bstaand bouw GrnCalc kan d miliuffctn voor zowl niuw gbouwn als bstaand gbouwn brknn. Ht programma bvat rknmoduls voor woningn, kantorn, scholn, winkls n gbouwn voor rstlijns-gzondhidszorg. Daarnaast is ht moglijk om n duurzaamhidambiti van n wijk inzichtlijk t makn. Ndrlands Instituut voor Bouwbiologi n Ecologi 3
projct Tools voor opdrachtgvrs n blidsmdwrkrs GrnCalc brknt d miliu-indx voor n gbouw of wijk. Opdrachtgvrs n blidsmdwrkrs kunnn ht modl gbruikn om vooraf n miliuambiti vast t stlln n tijdns ht ontwrpprocs t handhavn. D architct of advisur kan mt dz prstatiafspraak aan ht wrk, n totst ht ontwrp aan d miliuambiti uit ht programma van isn. Daarnaast kunnn r vrschillnd dlaspctn wordn uitglicht. Zo kunnn spcifik isn tn aanzin van matriaalwatr- of nrgigbruik wordn gtotst of kan wordn gkkn in hovrr n ontwrp bijdraagt aan d vrmindring van CO2-uitstoot. Ook kunnn nrgibdrijvn mt n GrnCalc-brkning inzichtlijk makn wat d miliuffctn zijn van d kuz voor bijvoorbld cntral warmtlvring in n wijk tn opzicht van n wijk waarbij idr huis zijn ign CV-ktl hft. Na ht vaststlln van d ambiti wordn vrschillnd concptn ondrzocht. Eén concpt wordt vrdr uitgwrkt. Wannr d ambiti na uitwrking nit mr wordt ghaald, wordn aanvullnd maatrgln togpast. GrnCalc hft gn ghimn voor ht NIBE, als mdontwikklaar van ht programma. btr (of slchtr) ht gbouw is dan n gangbaar gbouw uit 1990. Ho hogr d indx, ho duurzamr ht gbouw. En gbouw uit 1990 hft n Miliu-Indx-Gbouw van 100, tgnwoordig wordn gbouwn ontwikkld volgns Bouwbsluit mt n Miliu-Indx-Gbouw di ligt rond d 140-160. D indx maakt ht moglijk om vrschillnd gbouwn mt lkaar t vrglijkn op ht gbid van duurzaamhid, ongacht hun groott of gbruiksfuncti. Daarnaast kan n minimal ambiti tn aanzin van d MIG in ht programma van isn wordn vastglgd. Tijdns ht ontwrpprocs kan vrvolgns stds naggaan wordn of nog voldaan wordt aan dz ambiti. Naast d Miliu-Indx- Gbouw brknt Grn- Calc ook d Miliu-Indx- Bhrdr (MIB). Dz MIG gft d duurzaamhid van ht gbouw wr wannr daarin n gmiddld gbruikr huist. Bij n god n vrantwoord gbruik van n gbouw zal d MIB hogr zijn dan d MIG: d gbruikr wordt in dat gval bloond voor zijn god gdrag. Ht vrschil tussn d MIB n d MIG wordt ht gbruikrsaandl gnomd. Voorbld duurzaam inkopn: MIG > 200 Gbouw n gbruikr GrnCalc gft nit alln n oordl ovr d kwalitit van n gbouw, ook d invlod van d gbruikr wordt mt ht modl inzichtlijk gmaakt. Op dz wijz wordt vrantwoord n intnsif gbruik van n gbouw of ht gbruik van gron stroom bloond. D rsultatn van dz gbruikrinvlod kunnn gbruikt wordn in n miliujaarvrslag. D Miliu-Indx-Gbouw (MIG) D Miliu-Indx-Gbouw (MIG) is d blangrijkst uitkomst van d GrnCalc-brkning. D MIG gft aan hovl Door d opdrachtgvr is d ambiti gstld dat n kantoorgbouw gralisrd wordt dat 30% nrgizuinigr is dan d isn van ht bouwbsluit n dat bovndin n MIG hft van 200 of hogr, zodat ht voldot aan d critria van duurzaam inkopn. Ht ontwrptam is mt dz prstati-isn aan ht wrk ggaan n hft n aantal concptn ondrzocht. Er zijn immrs vrschillnd manirn om d gstld prstati-isn t ralisrn. D uitindlijk kuz is gvalln op n gbouw mt n god gïsolrd schil, uitsluitnd topassing van duurzaam gproducrd hout n nrgiopwkking in d vorm van warmt- n koudopslag in combinati mt btonkrnactivring. Daarm wordt nt nit aan d gstld isn voldaan. Daarom is bslotn om PVclln to t passn. 4 Ndrlands Instituut voor Bouwbiologi n Ecologi
projct Ndrlands Instituut voor Bouwbiologi n Ecologi 5
projct 6 Ndrlands Instituut voor Bouwbiologi n Ecologi
projct Voorbld mt xtrm hog ambiti: MIG > 1.000 Er zijn inmiddls tw voorbldn van gbouwn di n MIG van 1.000 of hogr haln. D rvaring lrt dat r grnzn zijn aan ht brikn van hog indics. Bij matrialn ligt dz grns momntl voor n Matriaal-Indx van rond d 300 350. Hogr lukt nit, omdat w altijd matriaal nodig hbbn om t bouwn. Daarom is NIBE n initiatif gstart van 0-matrialn (zi artikl in dit bok). Moglijk dat ht via 0-matrialn gaat lukkn om hogr indics t brikn van rond d 800 voor matriaal. Bij watr ligt d grns ook rond d 800, w zulln altijd drinkwatr nodig hbbn n daardoor komn w nit ovr dz grns hn. Dat btknt dat in rst instanti alln gkkn kan wordn naar nrgi voor xtrm hog MIGscors. D bid projctn di n MIG hbbn van > 1.000 scorn dan ook op ht gbid van nrgi hl hoog, ht zijn bid 0-nrgi gbouwn, z wkkn zlf hun volldig ign nrgivrbruik, inclusif dat van d gbruikrs, op op n duurzam manir. Daarm is ht moglijk hoog t scorn. En hl nrgizuinig gbouw hft zijn grnzn. Daarm kan n Enrgi-Indx brikt wordn van ca. 350 400. Hogr lukt nit zondr ook zlf d ign nrgi duurzaam op t wkkn. Er zijn inmiddls tw voorbldn van projctn mt n MIG > 1.000, d Watrtorn in Bussum (rds uitgvord), ht TNT gbouw in Hoofddorp (in aanbouw). Vrdr ontwikkling: GrnCalc vrsi 4 GrnCalc hft gn ghimn voor ht NIBE, als mdontwikklaar van ht programma. In ht vird kwartaal komt GrnCalc vrsi 4 uit. D komnd vrsi is ghl aangpast aan d Bpalingsmthod Matriaalgbondn miliuprstatis van gbouwn n GWW-wrkn n is voorzin van d national databas. Daarm zijn all harmonisati afsprakn tot nu to opgnomn in d niuwst vrsi. Doordat in d national databas nog nit all data zijn opgnomn, zoals landgbruik, aantasting van ht landschap n uitputting van biotisch grondstoffn, zit r in d niuw vrsi n hybrid databas. Enrzijds komn r gharmonisrd rsultatn uit, di vrglijkbaar motn zijn mt d trnd van d uitkomstn uit GPR-gbouw, andrzijds komn r spcifik Grn- Calc indxn uit, di wl rkning houdn mt d bovn gnomd puntn. Dat dd GrnCalc al altijd n ht zou tot nit vrglijkbar ggvns lidn als w nu inns andr, mindr complt, data zoudn gbruikn. Wl zijn d ghantrd data afkomstig van d national databas, alln aangvuld mt NIBE ggvns ovr landgbruik, aantasting van ht landschap n uitputting van biotisch grondstoffn. Daarnaast ligt ht in ht voornmn om n Grn- Calc vrsi uit t brngn di ook d BREEAM crdits kan waardrn, waardoor r mt GrnCalc n soort pr-assssmnt voor BREEAM gmaakt kan wordn. Dz vrsi is in d loop van d rst hlft van 2011 t vrwachtn. Wat kan ht NIBE op ht gbid van GrnCalc voor u btknn? Als n van d mdontwikklaars van GrnCalc hft ht programma voor ons gn ghimn n knnn w all moglijkhdn van ht programma. Dat btknt dat w vl voor u kunnn btknn, bijvoorbld: Makn van n GrnCalc brkning van uw ontwrp, gbouw of portfuill, inclusif advisring voor optimalisati van ht ontwrp, gbouw of portfuill. Projct advisring, waarbij GrnCalc als middl wordt gbruikt om scnario s mt lkaar t vrglijkn tnind n boogd ambiti t ralisrn. Ontwikkling van niuw tools op basis van GrnCalc, voorbldn hirvan zijn: DuMo-rknmodl, Rknmodl voor d Provinci Utrcht voor hrbstmming. Ndrlands Instituut voor Bouwbiologi n Ecologi 7
projct MAAK KENNIS MET d wrkgbidn VAN NIBE Ht NIBE hft in d afglopn 20 jaar n brd scop van wrkgbidn n projctn opgbouwd. O I ONTWERP A ADVIES INSTRUMENT nrgi matrialn watr innovati cologi gzondhid R RESEARCH P PUBLICATIES D DUMO Vraag naar d andr foldrs uit d rks projctn. Bussummrgrindwg 1b, 1406 NZ Bussum Postbus 229, 1400 AE Bussum Tlfoon: 035-6948233 Fax: 035-6950042 Email: info@nib.org Intrnt: www.nib.org 8 Ndrlands Instituut voor Bouwbiologi n Ecologi