privé-vermogenvermogen

Transcriptie

1 FAMILIAAL VERMOGENSRECHT VENNOOTSCHAPSRECHT Inleiding Prof. Dr. Johan Du Mongh KU Leuven Advocaat Johan Du Mongh 1 Johan Du Mongh 2 Het huwelijksgoederenrecht speelt op het ogenblik van inbreng van privé-vermogenvermogen Johan Du Mongh 3 Na de inbreng spelen principieel de vennootschapsrechtelijke regels Het vennootschapsrecht regelt het bestuur van de goederen Het huwelijksgoederenrecht is slechts indirect van toepassing, op de aandelen Bij inbreng van de gezinswoning in volle eigendom gaan het beschermde bewoningsrecht, het preferentieel (erf)recht en zelfs de concrete reserve teloor Johan Du Mongh 4 1

2 Na de inbreng spelen principieel de vennootschapsrechtelijke regels De (vrede)rechter kan enkel maatregelen nemen over de aandelen (vb. sekwester), niet over het bestuur van de rechtspersoon (Cass. 25 april 1985, Rev.Prat.Soc. 1986, 124, noot Mougenot) evenmin over de goederen van de vennootschap (bv. geen gebruiksrecht over auto ; Cass. 19 februari 1999,E.J. 2000, 116, noot Waûters) Na de inbreng spelen principieel de vennootschapsrechtelijke regels Hij kan partijen wel verbod opleggen de aandelen bv. te vervreemden of te verpanden, Hij kan partijen en ook de rechtspersoon bevelen inlichtingen te verschaffen (bv. art. 223 B.W. j 1253 quinquies Ger.W.) Johan Du Mongh 5 Johan Du Mongh 6 Weinig problemen bij scheiding van goederen Bij een gemeenschapsstelsel speelt het eigendomsvermoeden in het voordeel van de gemeenschap Preventieve regelingen via huwelijkscontract Weinig problemen bij scheiding van goederen Aandeelhouderschap blijkt uit eigendomstitel, niet uit origine fondsen (bv. Brussel 7 september 1998, J.L.M.B. 1999, 1016) Bewijs afhankelijk van aard van het aandeel (op naam, aan toonder, gedematerialiseerd) Johan Du Mongh 7 Johan Du Mongh 8 2

3 Weinig problemen bij scheiding van goederen Aangetoonde vermogensverschuiving geeft in principe hoogstens aanleiding tot geldelijke vergoeding (bv. Antwerpen 16 juni 2004, NjW 2005, 924), behoudens vermomde schenking (bv. Antwerpen 1 maart 1989, Rev. Not.b. 1990, 165) Bij een gemeenschapsstelsel speelt het eigendomsvermoeden in het voordeel van de gemeenschap (1405, 4 e B.W.) Aandelen zijn geen gereedschappen en werktuigen (art B.W.) Handelsfondsen of cliënteel evenmin Johan Du Mongh 9 Johan Du Mongh 10 Cliënteel vrij beroep is eigen, waarde is gemeenschappelijk (bv. Gent 25 maart 2004, RAGB 2005, 712) Draagwijdte art. 1401, 5 e B.W. lidmaatschapsrechten eigen aandelen gemeenschappelijk, minstens vermogenswaarde (bv. Antwerpen 10 januari 2007, NjW 2007, 899; Gent 5 november 2007, T.G.R. 2008, 6) Bij ontbinding zijn ook aandelen te waarderen op datum verdeling (art. 890 B.W. Cass. 12 september 2008, Pas. I, 2008, 1931; RAGB 2009, 822, noot M. Bax). Waardeschatting derhalve zo dicht mogelijk bij datum verdeling Uitzonderlijk eerdere schatting + interesten (Brussel 20 december 2007, NjW 2008, 451, noot GV) of indexering (Cass.fr.. 25 juni 2008, Bull.civ. I, nr. 183) Johan Du Mongh 11 Johan Du Mongh 12 3

4 Quid vennootschapsrechtelijke geschillenregeling? Onherstelbare ontwrichting tussen echtgenoten kan repercussies hebben op vennootschapsleven en gegronde reden uitmaken (bv. Brussel 21 april 2006, T.R.V. 2007, 287) Vordering tot uittreding of uitsluiting behoort tot lidmaatschapsrechten van elke echtgenoot (Gent 2 april 2007, DAOR 2008, 15) Johan Du Mongh 13 Quid vennootschapsrechtelijke geschillenregeling? Gent 1 maart 2010, T.Not. 2010, 467 : Geschillenregeling kan zelfs tijdens echtscheidings- en vereffeningsprocedure (Vgl. Vz. Tongeren 22 november 2005, RABG 2009, 119)? Maar quid exclusieve bevoegdheid vereffeningsrechter (art Ger.W.)?.)? (bv. Vz.Kh.. Mechelen, 10 maart 2009, AR A/08/1533) Artikel 1595 B.W. vormt geen beletsel. Bij uitsluitingsprocedure geldt lex specialis waarbij wilsautonomie partijen niet speelt? Johan Du Mongh 14 Schenking van aandelen Aan wie komen de meerwaarden? Schenking op voorschot (art. 868 B.W.) Schenking buiten deel (art. 922 B.W. bv. vermomde schenking van aandelen : Brussel 15 december 2009, AR 2006/3149; Schenking ex art. 140 bis W. Reg. Schenking van aandelen Bewijs nood aan deugdelijk bezit voor 2279 B.W. bewijs (on on)waarschijnlijk karakter (hand)gift : Zie Gent 20 februari 2003, Not.Fisc.M. 2005, 1, noot Facq; Gent 30 november 2006, NjW 2007, 227; Gent 19 mei 2005,, T.B.B.R , 181, noot Boufflette; ; vgl. evenwel Brussel 15 december 2009, AR 2006/3149; animus donandi kan blijken uit omstandigheden) Johan Du Mongh 15 Johan Du Mongh 16 4

5 Schenking van aandelen Staat van schatting op straffe van absolute nietigheid bij notariële schenking (art. 931 j 948 B.W. Cass. 1 maart 2007, Not.Fisc.M. 2008, 131, noot Masschelein) Herroepelijkheid ad nutum tussen echtgenoten (art B.W.) Schenking van aandelen Geen verval van oorzaak (meer) bij schenkingen (Cass. 12 december 2008,. 12 december 2008, Act.dr.fam. 2009, 149, noot Nudelholc) Zelfs vermomde schenking met als doorslaggevende beweegreden het schenden van de reservataire rechten leidt enkel tot inkorting, niet tot nietigheid (Cass. 29 april 2010, AR C N; Johan Du Mongh 17 Johan Du Mongh 18 Schenking van aandelen met voorbehoud van vruchtgebruik? Moeilijkheden bij aandelen aan toonder Artikel 918 B.W. Cass. 16 mei 2002, T.Not. 2003, 115 : risico erfovereenkomst bij tussenkomst in schenking op voorschot erfdeel Schenking / koop van aandelen? Wat is het voorwerp van de schenking? Bij koop van een derde met geschonken gelden : Geld (Cass. 15 november 1990, R.W , 91, 1031; Cass. 11 februari 2000, Act.dr.fam. 2000, 701, noot Delnoy) Quid bij koop van de schenker? Johan Du Mongh 19 Johan Du Mongh 20 5

6 Toebedeling van aandelen via de erfrechtelijke verdelingsregels Principe : verdeling in natura Uitzondering : schenking van aandelen op voorschot van erfrecht (art. 868 B.W.) Toebedeling van aandelen via de erfrechtelijke verdelingsregels Inbreng van vruchten (bv. dividenden) vanaf overlijden (art.856 B.W.) Inkorting van aandelen vanaf overlijden indien gevorderd binnen het jaar (art. 928 B.W.) Interesten op onverdeelde aandelen volgen declaratieve werking verdeling niet (Fructus augent hereditatis -art B.W. bv. Cass. 4 mei 2001, E.J. 2001, 122) Johan Du Mongh 21 Johan Du Mongh 22 Kwalitatieve reserve Quid impact op stemafspraken? Quid impact op certificering? Is contractuele erfregeling mogelijk? Aanduiding welbepaalde erfgenamen als opvolgers via vennootschapsclausules? Johan Du Mongh 23 Johan Du Mongh 24 6

7 BESLUIT Pleidooi voor de gelijkschakeling van erfrecht in natura met erfrecht in waarde Johan Du Mongh 25 7