Bestuursrapportage. Stationsgebied

Transcriptie

1 Bestuursrapportage Stationsgebied September 2008

2 Bestuursrapportage Stationsgebied September Algemeen Inleiding Dynamisch Stationsgebied Raadsbesluiten / amendementen periode Toezeggingen college in gemeenteraad en raadscommissie Stedelijke Ontwikkeling Duurzaamheid Programma Algemene ontwikkelingen Programmatabel Gecontracteerd programma OV-terminal Planning RABO brug Stationsplein Oost Stationsplein West Busstations Integraal beheer Vastgoed Getekende contracten (tussen september 2007 tot 1 juli 2008) Bijzondere gemeentelijke projecten Gemeentelijke gebiedsontwikkelingen

3 5. Openbare Ruimte & Infrastructuur Dynamische verkeersstructuur Fiets Ondergrondse infrastructuur Archeologie en Monumenten Aanbesteding Vredenburgknoop (zandbak in de Catharijnebaan) Bouwlogistiek Planning Financiën, risicomanagement en weerstandsvermogen Financieel beeld Grondexploitatie Stationsgebied Verschillenanalyse op hoofdlijnen Aandachtspunten grondexploitatie Cash flow en rente Risicomanagement Communicatie Evaluatie tijdelijke maatregelen Vredenburg Onderwijs CU Campagne Uitvoeringscommunicatie Bewustmakingscampagne fietsers Bouwputtoerisme Wijkmanagement Stationsgebied Bijlagen: 1. Samenvatting Bestuursrapportage 2. Uittreksel collegeprogramma Utrecht voor elkaar 3. Risico-analyse augustus Programmabegroting 2009, onderdeel Stationsgebied 3

4 1. Algemeen 1.1 Inleiding Voor u ligt de vierde bestuursrapportage Stationsgebied 1. De bestuursrapportage is de beleidsmatige toelichting op de programmabegroting 2009, onderdeel Stationsgebied. Behalve de jaarbegroting en de bestuursrapportage maken de jaarrekening en de voorjaarsnota deel uit van de vaste documenten over het Stationsgebied. Daarnaast verschijnt 2x per jaar een voortgangsrapportage 2. Nu de eerste werken in uitvoering zijn en komen, willen wij in deze bestuursrapportage in een korte beschouwing onder 1.2 terugkijken en aangeven hoe wij denken dat het verder zal gaan. Daarnaast komen in de bestuursrapportage de gebruikelijke onderwerpen aan de orde: raadsbesluiten, amendementen, moties, schriftelijke vragen en collegetoezeggingen van het afgelopen jaar, OV-terminal, vastgoedprojecten, ontwikkelingen openbare ruimte & infrastructuur, planning, financiën en communicatie. Een samenvatting is als bijlage toegevoegd. 1.2 Dynamisch Stationsgebied Het collegeprogramma Utrecht in uitvoering ( ) ging uit van: - raadplegend referendum in 2001; - masterplan in 2002; - contracten en bestemmingsplan in 2003; - en in 2004 de schop de grond in. De werkelijkheid is evenwel een andere geworden: - het raadplegend referendum over visie 1 en A was in mei 2002; - masterplan Stationsgebied in december 2003 (met 8 amendementen en 10 moties); - geactualiseerd Masterplan met voorontwerp bestemmingsplannen en bilaterale intentieovereenkomsten in november 2004; - bilaterale ontwikkelovereenkomsten in maart 2006; - structuurplan Stationsgebied in december 2006; - diverse voorbereidingsprocedures vanaf 2007; , eerste werkzaamheden van start, waaronder kabels & leidingen Smakkelaarsveld, gedeeltelijke sloop Muziekcentrum. Ten opzichte van de ambities in het collegeprogramma Utrecht in uitvoering, is er dus zo n 4/5 jaar vertraging opgelopen. Hiervoor zijn de volgende oorzaken: 1. De actualisatie van het Masterplan (als gevolg van de amendementen en moties); 2. Voorschriften van de Europese Unie in 2005 en daaruit voortvloeiende jurisprudentie rondom luchtkwaliteit; 3. Jurisprudentie over globale bestemmingsplannen wat het nodig maakte de bestemmingsplanprocedure stop te zetten en deze om te zetten in een structuurplan Stationsgebied (in combinatie met artikel 19 procedures Wro); 4. Vanwege de ontwikkelingen onder 2 en 3 (en de onzekerheden die deze met zich meebrachten), vertragingen in de totstandkoming van de contracten. 5. Veel juridische procedures in verband met vergunningen. 1 De derde bestuursrapportage Stationsgebied is vastgesteld in de gemeenteraad van 8 november De laatste voortgangsrapportage werd 29 maart 2008 aan de raadscommissie Stedelijke Ontwikkeling. aangeboden. 4

5 Ook heel andere zaken hebben op de planvorming hun effect gehad, zoals de verplichte tolpoortjes (met gevolgen voor het ontwerp van de OV-terminal en de centrumboulevard), de wijzigingen van de Monumentenwet als gevolg van het verdrag van Malta en het collegeprogramma Utrecht voor elkaar ( ) (o.a. eventuele vertramming, andere visie op mobiliteit en bereikbaarheid). 3 Afgelopen 2 jaar heeft vooral het denken over de opwarming van de aarde en de klimaatveranderingen die hier het gevolg van zijn, zijn invloed gekregen. En hoewel het hier onderwerpen betreft van mondiale betekenis, hebben ook gemeenten de taak hier antwoorden op te geven (think global, act local). Utrecht heeft zich uitgeroepen tot millenniumgemeente met o.a. als doel in 2030 een energieneutrale gemeente te zijn. Duurzaamheid en een andere visie op mobiliteit (zie hoofdstuk 5.1.) hebben in het collegeprogramma een belangrijke plaats gekregen. Tenslotte noemen wij de economische ontwikkelingen waaronder de stijgende energieprijzen en de kredietcrisis. Al deze processen en zaken beïnvloeden de ontwikkelingen in het Stationsgebied. Wij constateren dat de revitalisering van het Stationsgebied meer dan ooit een enorme kans biedt om een duurzaam en hoogwaardig milieu te realiseren voor bedrijvigheid, wonen, winkelen, cultuur en recreatie. Ook de economische partners zijn zich hiervan bewust. Er is een groot vertrouwen om het gebied voor de toekomst geschikt te maken. Dat blijkt ook uit de vragen uit de markt om zich in dit gebied te vestigen. Terwijl de vastgoedmarkt op een groot aantal plaatsen in den lande pas op de plaats maakt, zien we in het Stationsgebied het tegendeel gebeuren. De centrale ligging (railport van Nederland), de nadrukkelijke aanwezigheid van de dienstensector en de revitalisering van het gebied zelf, zijn hier de belangrijkste vestigingsvoorwaarden (zie ook hoofdstuk2.1). Utrecht heeft de snelst groeiende economie van alle West-Europese steden 4. Om de economische programma-effecten te herijken, is aan Bestuursinformatie opdracht verstrekt om de economische effectrapportage uit 2003 te actualiseren. Daarin worden de effecten van duurzaamheid meegenomen. Het Stationsgebied kent geen logisch opvolgende fases (scheiding van beleidsvoorbereiding, -vorming en uitvoering 5 ) De herontwikkeling is geen normaal beleidsproces, met van te voren gestelde doelen die binnen een bepaalde tijd met bepaalde middelen worden gerealiseerd. Het Stationsgebied is voor alles een dynamisch gebied, dat gedurende de gehele fase van herontwikkeling (en ook daarna), te maken heeft en zal krijgen met dynamische processen die van invloed zijn op doelen en resultaten 6 Dit alles heeft effecten voor de realisering en maakt het nodig het ontwikkelingsproces nauwgezet te volgen en te blijven regisseren. 3 Uittreksel van dit programma, bijlage 2. 4 Onderzoek Ecorys augustus Peter John (1998) Analysing Public Policy 6 In de beleidstheorie wordt dit door Van de Graaf en Hoppe een multi-organisationeel beleidsproces genoemd. 5

6 1.3 Raadsbesluiten / amendementen periode Hieronder vermelden wij de amendementen, moties en toezeggingen die sinds de bestuursrapportage 2007 aan de orde zijn geweest. Naar aanleiding van het raadsvoorstel Programmatische invulling Knoopkazerne (2007, nr. 231). Amendement 2008, A1 (gemeenteraad 10 januari 2008): aan het raadsvoorstel Programmatische invulling Knoopkazerne toe te voegen na de zin onder besluit 3 7 : binnen de grondexploitatie Stationsgebied deze opbrengsten te oormerken voor investeringen in openbare ruimte en groen op in ieder geval de locaties Jaarbeursplein en Moreelse park. Reactie: hier wordt bij de opstelling van de diverse inrichtingsplannen invulling aan gegeven. De inrichtingsplannen worden te zijner tijd ter informatie aan de commissie Stad&Ruimte aangeboden. Zicht op de Knoopkazerne vanaf de Croeselaan. Motie Knoopkazerne voorbeeldproject CO₂ reductie (2008, M1) (gemeenteraad 10 januari 2008): Vraagt het college samen met de Rijksgebouwendienst de herontwikkeling van de Knoopkazerne en de omgeving bij het Platform energietransitie Gebouwde Omgeving (PeGO) voor te dragen als voorbeeldproject voor een integrale gebiedsontwikkeling en in overleg met het PeGO te streven naar een zo hoog mogelijke CO₂ reductie. Reactie: de Rijksgebouwendienst stelt een concept intentieovereenkomst op, waarin de onderlinge afspraken worden vastgelegd. In dit kader zal de motie worden ingebracht. Motie Levendige openbare ruimte rond Knoopkazerne (2008, M2) (gemeenteraad 10 januari 2008): Verzoekt het college ervoor zorg te dragen dat de Rijksgebouwendienst de bouwplannen op de locatie Knoopkazerne uitwerkt volgens het inrichtingsvoorstel centrale ruimte model groen en model water zoals opgenomen in het werkboek Knoopkazerne van 26 juni 2007, opdat de leefbaarheid en levendigheid van dit gebied wordt versterkt door een fraaie inrichting van de openbare ruimte, toevoeging van groen en publiekstoegankelijke functies op maaiveld. Reactie: komt bij de uitwerking van de plannen ter informatie aan de commissie Stad&Ruimte. 7 De voorgestelde besluiten waren: 1. in te stemmen met de wens van de Rijksgebouwendienst om ter plaatse van de Knoopkazerne een rijksverzamelkantoor te realiseren met een totaalvolume van m² bvo; 2 de in de bilaterale ontwikkelovereenkomst met NS Vastgoed gereserveerde m² bvo kantoren, binnen/ buiten Stationsgebied te gebruiken ten behoeve van de realisatie project Knoopkazerne en 3. de opbrengsten ten gevolge van dit rijksverzamelgebouw, zoals vastgelegd in de overeenkomsten Defensieterreinen, toe te voegen aan het saldo van de grondexploitatie Stationsgebied. 6

7 Motie Catharijneknoop (2008, M3) 8 (gemeenteraad 10 januari 2008): Vraagt het college: het ontwerp voor de Catharijneknoop te optimaliseren door: - de beleving van water en groen langs de gehele singel te continueren, ook voor het Muziekpaleis en de Catharijneknoop; - meer transparantie in het definitieve ontwerp van de stadskamer, het middengebouw en het bruggebouw te brengen; - aan beide zijden van de singel en de verkeersweg sociale veiligheid te garanderen door zoveel mogelijk functies in de plinten, zowel overdag als s avonds, met zoveel mogelijk (dag) lichtinval; - het middengebouw als een rank beeldbepalend gebouw uit te werken en ten aanzien van de hoogte rekening te houden met de toekomstige functies in relatie tot de kwalitatieve stedenbouwkundige context; het definitieve ontwerp voor de Catharijneknoop aan de raad te presenteren. Reactie: het definitief ontwerp wordt, vergezeld van een 3D animatie, in november 2008 aan de raadscommissie Stad&Ruimte gepresenteerd. Motie Activiteiten in de bouwput die Stationsgebied heet (gemeenteraad 29 mei 2008) Verzoekt het college: - contact op te nemen met de initiatiefnemers van passie voor de bouwput ; EUR beschikbaar te stellen om activiteiten en evenementen in de bouwput van het Stationsgebied te faciliteren; - de kosten te dekken uit het overschot in de nota reserves en voorzieningen. Reactie: wordt uitgewerkt. Zie hoofdstuk Toezeggingen college in gemeenteraad en raadscommissie Stedelijke Ontwikkeling a. Voorleggen samenwerkingsovereenkomst tussen de partijen, de opgestelde statuten van de ontwikkelorganisatie en een basisexploitatie inclusief een second opinion. (raadscommissie 4 december 2007): is uitgevoerd. De gecombineerde raadscommissie heeft op 1 april 2008 het investeringskrediet voor de bouw van het Muziekpaleis vrijgegeven, waarna de gedeeltelijke sloop van het Muziekcentrum is gestart. b. Plaatsing ijzeren perronkappen op de nieuwe Stationspleinen of Stationsstraat (gemeenteraad 10 januari 2008): wij bezien of kappen aldaar kunnen worden geplaatst. In ieder geval willen we proberen om de kappen in het gebied te behouden. c. Duurzaamheid wordt als effectindicator in de toekomstige nota opgenomen (raadscommissie 14 mei 2008): is opgenomen. Zie programmabegroting 2009, onderdeel Stationsgebied d. Datum definitieve ontwerp voor de Catharijnesingel en de inrichtingskaders (raadscommissie 14 mei 2008): wordt in november 2008 voorgelegd (inclusief 3D-visualisatie) 9. e. Bomenvisie Stationsgebied (raadscommissie 14 mei 2008): concept bomenvisie is juli 2008 ter informatie aangeboden aan de commissie. Onderzoek mogelijkheden groene daken volgt in december f. Bevaarbaarheid Leidsche Rijn (raadscommissie 14 mei 2008): De bevaarbaarheid van de Leidsche Rijn wordt uitgewerkt in de grondexploitatie Smakkelaarsveld, in combinatie met de bibliotheek. 8 Deze motie werd overgenomen bij de behandeling van de bilaterale ontwikkel/ projectovereenkomst Radboud c.a./ koppen OV-terminal. 9 En conform toezegging college op 10 januari

8 1.5 Duurzaamheid In de programmabegroting staat dat komend jaar de mogelijkheden worden onderzocht om duurzaamheid toe te voegen aan de eerder vastgestelde doelstellingen van het nieuwe sleutelproject. Het gaat bij duurzaamheid meer dan de optelsom van verschillende maatregelen. In zijn meest vergaande vorm vormt duurzaamheid een integraal pakket op het gebied van sociale structuur, economie en gebouwde omgeving (inclusief bereikbaarheid). Het meest ideale model is te behalen bij de ontwikkeling van een nieuwe wijk (zoals Rijnenburg). En hoewel in de afgelopen jaren de planvorming in het Stationsgebied (grotendeels) is afgerond, is er ook en misschien juist binnen dit bijzondere stedelijk gebied nog veel duurzaamheidswinst te behalen. (zie daarvoor ook 1.2.) Die winstmogelijkheden worden thans door velen gezien. Wij ervaren dan ook veel bereidheid en inspanning van alle betrokkenen om alsnog duurzaamheidsdoelstellingen toe te voegen. 97% van het sloopafval van het Muziekcentrum Vredenburg wordt hergebruikt. Inmiddels is het haalbaarheidonderzoek gestart. De opgave is duurzaamheid in zo breed mogelijke betekenis toe te voegen aan het lopende ontwikkelingstraject. Voorbeeld hiervan is de toepassing van warmte-koude opslag in combinatie met de biowasmachine. In de oorspronkelijke plannen werd uitgegaan van bodemsanering per geval. Bij brief van 22 januari 2008 informeerden wij de commissie Stedelijke Ontwikkeling over een nieuwe methode van integrale aanpak door toepassing van combinaties. Ander voorbeeld is de toepassing van het systeem van ondergronds afval transport (OAT). In het Masterplan Stationsgebied, dat contractueel zijn vertaling heeft gekregen in de bilaterale contracten, was hier nog geen rekening mee gehouden. Over OAT zijn dan ook in de contracten geen afspraken gemaakt. Bij brief van 19 februari 2008 informeerden wij u over het initiatief OAT toe te passen in het Stationsgebied. Dat betekent dat de gesloten contracten moeten worden opengebroken (hetgeen wij niet wenselijk vinden) of dat met de private partners via aanvullende afspraken OAT te integreren is. Het komt wat betreft OAT en voor veel andere onderwerpen op het gebied van duurzaamheid aan op het aantonen van bedrijfseconomische en maatschappelijke voordelen. Zie ook hoofdstuk 4.2 (Stadskantoor). Verder besteden wij in het haalbaarheidsonderzoek duurzaamheid aandacht aan flora en fauna in het gebied. Wij hebben bij de vóór het zomerreces aangeboden bomenvisie, aangegeven aanvullend op de bomenvisie een groenvisie op te stellen (december 2008). Ook de mogelijkheden van faunavriendelijke maatregelen (bijvoorbeeld nestkasten) worden in het haalbaarheidsonderzoek meegenomen. Wij werken in het haalbaarheidsonderzoek samen met Senter Novem 10 en de provincie Utrecht (bureau Klimaat op Orde). 10 De Utrechtse vestiging van Senter Novem is gevestigd aan de Catharijnesingel 59 8

9 2. Programma 2.1 Algemene ontwikkelingen Hiervoor is onder 1.2 en 1.5 geconstateerd dat de revitalisering van het Stationsgebied meer dan ooit een kans biedt om een duurzaam en hoogwaardig milieu te realiseren voor bedrijvigheid, wonen, winkelen, cultuur en recreatie. Landelijk staat de woningmarkt en de markt voor commercieel vastgoed onder druk. In het Utrechtse Stationsgebied is hiervan geen sprake. Het Stationsgebied wordt als een toplocatie beschouwd, waarvoor vanuit eindgebruikers en beleggers ook nu een grote vraag bestaat. Dit wordt onder meer bevestigd in de Vastgoedmonitor De centrale ligging (op landelijk, regionaal en lokaal niveau), het hoge voorzieningenniveau en de beoogde revitalisering liggen aan dit vertrouwen vanuit de markt ten grondslag. 2.2 Programmatabel In tabel 1 is de huidige stand van de programmatabel weergegeven. De belangrijkste wijziging betreft het toevoegen van het kantoorprogramma op de locatie van de Knoopkazerne. 11 Tabel 1 Programmatabel Stationsgebied Functie Eenheid BERAP BERAP Verschil wonen * aantal kantoren m 2 b.v.o retail m 2 v.v.o ** leisure m 2 b.v.o cultuur m 2 b.v.o hotel m 2 b.v.o horeca m 2 b.v.o * waarvan max tot 2015 ** inclusief 1000 m² dienstverlening in plinten HC (bijv. uitzendbureau s) In de volgende diagram is de verhouding tussen de verschillende programmaonderdelen weergegeven. Programma fase 1 en fase 2 Actualisatie % 3% 2% 11% 34% 7% 37% Wonen (*) Kantoren Retail** Leisure Cultuur Hotel Horeca 11 Raadsbesluit 10 januari 2008 over de programmatische invulling Knoopkazerne. 9

10 2.3 Gecontracteerd programma Programma vastgelegd in contracten marktpartijen Gemeente NSV RGD OVT HC BV Jaarbeurs Totaal Nog te gecontracteerd contracteren woningen (st.) kantoren (m² bvo) retail (m² vvo) leisure (m² bvo) cultuur (m² bvo) hotel (m² bvo) horeca (m² bvo) De wijzigingen ten opzichte van de bestuursrapportage 2007, zijn het gevolg van de ondertekende bilaterale ontwikkel/ projectovereenkomst Radboud c.a. en koppen OV-terminal en de besluitvorming over de programmatische invulling Knoopkazerne 12 In onderstaande grafiek is de afzetprognose van het te realiseren vastgoed weergegeven. Hierbij is het jaar van oplevering als uitgangspunt genomen. Gerealiseerd vastgoed Fase 1 Stationsgebied Volume KANTOREN RETAIL WONEN LEISURE CULTUUR HOTEL HORECA > Jaar 2010: woon/ winkelgebouw De Vredenburg 2011: Kop Jaarbeurs (casino, megabioscoop en hotel) 2012: Stadskantoor en Knoopkazerne 2013: NH-Kwartier fase 1 en Mineurslaan Zuid 2014: Entreegebouw (is gefaseerd in zijn geheel gereed medio 2018) 2015: Renovatie Hoog Catharijne (Radboudkwartier) na 2015: NH Kwartier fase 2 en Gildenkwartier 12 Gebaseerd op de intentieovereenkomst defensiecomplexen d.d. 19 april 2007 en de bilaterale ontwikkelovereenkomst met NS Vastgoed. Wordt nog uitgewerkt in aparte ontwikkelovereenkomst met Rijksgebouwendienst. 10

11 3. OV-terminal In de vorige bestuursrapportage Stationsgebied, schreven wij over de projectovereenkomst tussen ProRail en gemeente met daarin afspraken over de rollen en verantwoordelijkheden van partijen en werkwijze tijdens de realisatiefase van het deelproject OV-terminal. De gemeenschappelijke uitvoeringsorganisatie van ProRail en de gemeente is inmiddels bijna een jaar operationeel en functioneert goed. In de directie van de uitvoeringsorganisatie worden besluiten genomen over de totale scope van het project die bestaat uit een rijksdeel en een gemeentelijk/regionaal deel. Na de zekerstelling van de bijdragen van V&W en N.S. is gewerkt aan de voorbereiding van aanbesteding en uitvoering en aan de diverse vergunningenprocedures. De artikel 19 procedure is in april 2008 ter visie gelegd en heeft in totaal 11 zienswijzen opgeleverd. Daar nemen wij in het najaar 2008 een besluit over. ProRail heeft faseringsboeken opgesteld waarin de uit te voeren werkzaamheden stapsgewijs gevisualiseerd worden. ProRail doet daarin het voorstel. Verschillende deelprojecten waaronder het fietsgebouw, de 1 e fase van het busstation oost en de fietsenstalling onder de buurtsporen worden ten opzichte van eerdere planningen - versneld gerealiseerd. De OV-terminal is onderverdeeld in een groot aantal deelprojecten die gefaseerd aanbesteed en gerealiseerd zullen worden. De eerste deelprojecten die vanaf het vierde kwartaal van 2008 door ProRail aanbesteed en gegund worden, zijn: - sloop deel trambaan en verplaatsen eindhalte tram; 13 - de technische ruimten, installaties en kabels- en leidingen; - de buurtsporen; - het ophogen van de perrons en het vernieuwen van de perronkappen; - de uitbreiding van de stationshal aan de westzijde en de aanleg van de interwijkverbinding; - de bouw van het fietsgebouw. In de loop van 2009 zal er dus op verschillende plekken in de OV-terminal sprake zijn van sloop- en bouwwerkzaamheden. Naast de algemene aanvraag bouwvergunning/ artikel 19 Wro procedure, komen er voor de verschillende deelprojecten van de OV-terminal afzonderlijke vergunningsaanvragen. De uitwerking van de fasering zal ook de komende maanden worden voortgezet door ProRail. Begin 2009 zullen faseringsboeken gereed zijn voor de oostzijde, de westzijde van de OV-terminal en het stationsgebouw zelf. Wanneer de besluitvorming over de vertramming daar aanleiding toe geeft zullen ook de consequenties van dit besluit in de planning en fasering van de OVT verwerkt worden. Twee belangrijke onderdelen uit de gemeentelijke scope binnen de OV-terminal in 2009 zijn de uitwerking van de toeleidende HOV-routes tot voorlopige ontwerpen en het maken van afspraken met de winkeliers op de Stationstraverse en de Catharijnehof over de verwerving van hun winkels zodat deze tijdig gesloopt kunnen worden. 13 Zie ook hoofdstuk 5: Openbare Ruimte & Infrastructuur 11

12 3.1 Planning De meest recente planning 14 van de OV-terminal gaat uit van de onderstaande opleverdata van deelprojecten. 15 Deelproject Gereed Sloop tramtracé November 2009 Sloop sporthal December 2010 Fietsgebouw Juni 2010 Perrons en perronkappen April 2011 Fietsenstalling buurtsporen Juni 2011 Busterminal West + HOV-banen Augustus 2011 Stationsgebouw (traverse en terminal west) Oktober 2011 Buurtsporen April 2012 Busterminal Oost + HOV-banen November 2013 Oplevering OV-terminal November Rabobrug Hoewel de Rabobrug geen onderdeel uit maakt van het project OV-terminal, zijn er wel verschillende interfaces. De aanlandingen van de brug aan zowel de oostkant van het spoor (fietsgebouw) als de westkant van het spoor (Knoopkazerne en fietsenstalling) worden in het komend jaar vormgegeven. De aanbesteding van het ontwerp van de Rabobrug gebeurt door de gemeente ( Stadsontwikkeling) en start eind De uitvoering van dit deelproject wordt als derdenwerk aan ProRail overgedragen. 3.3 Stationsplein Oost In de bilaterale ontwikkelovereenkomst met NS Vastgoed en in de bilaterale intentieovereenkomst met Corio/ Hoog Catharijne zijn afspraken gemaakt over de ontwikkeling van het Stationsplein Oost. De uitwerking van de afspraken heeft geleid tot een nadere rolverdeling. Voor Corio is deze vastgelegd in de BOO/BPO Radboud c.a. en koppen OV-terminal. De gemeente is de ontwikkelaar van het plein (de openbare ruimte). NS Poort treedt op als adviseur/ontwikkelaar van de gemeente (als 'fee-ontwikkelaar'). Corio is als beoogde belegger verantwoordelijk voor de realisering van de winkels op het Stationsplein oost. Het voorlopig ontwerp wordt in het najaar 2008 vastgesteld. 3.4 Stationsplein West De ontwikkeling van het verhoogde plein tussen de OV-terminal en het Jaarbeursplein heeft geleid tot een concept voorlopig ontwerp in juli Onder het plein komt een fietsenstalling van fietsparkeerplaatsen. Het definitieve ontwerp is begin 2009 gereed. Net als bij het Stationsplein Oost, is de gemeente de ontwikkelaar. Er is sprake van een intensive samenwerking tussen NS Poort (Stadskantoor), ProRail (OV-terminal), Jaarbeurs (Beaxtrixgebouw) en gemeente over de ontwerpkwaliteit. Er gelden hoge eisen in verband met afwatering, hoogteverschillen, verkeersstromen, materiaalkeuze etc. 14 Intern bij ProRail, versie 2.0 d.d. 7 april Deze planning van ProRail is verwerkt in de concept planning 3.01 van 2 juni

13 3.5 Busstations Als gevolg van de druk om zo snel mogelijk projecten in uitvoering te krijgen, verwachten wij problemen met het vinden van tijdelijke bushaltes. Door de ontwikkeling van NH-Kwartier, Bibliotheek, voorzetgebouw enz. wordt letterlijk alle ruimte uit het gebied gehaald. Wij staan voor de keuze om of projecten uit te stellen, of voor een langere periode tijdelijke busstations te realiseren op grotere afstand van de treinen. 3.6 Integraal beheer Dit najaar nemen wij het initiatief voor vervolgafspraken met betrokken partijen over integraal beheer in en rond de OV-terminal. In het verleden zijn de gemeenschappelijke visie en uitgangspunten met betrekking tot dit onderwerp vastgelegd 16. Deze intenties worden in concrete afspraken omgezet. Die afspraken hebben ook betrekking op de exploitatie en het beheer van de OV-gerelateerde fietsenstallingen die in het kader van de OV-terminal gerealiseerd worden. Hiertoe zal een integrale businesscase fietsparkeren opgezet worden. Definitief Ontwerp OV-terminal. 16 Intentieovereenkomst Beheer OVT, getekend 11 juli 2007 gemeente Utrecht, NS Stations BV, ProRail BV 13

14 4. Vastgoed In dit hoofdstuk gaan wij vooral in op de lopende gemeentelijke bouwprojecten en de overige gemeentelijke gebiedsontwikkelingen. De te bereiken resultaten in 2008 zijn opgesomd in de programmabegroting. Kortheidshalve verwijzen wij daarnaar. 4.1 Getekende contracten (tussen september 2007 tot 1 juli 2008) De bilaterale ontwikkel-/projectovereenkomst Radboud c.a. en de koppen OV-terminal tussen Hoog Catharijne BV en de gemeente werd op 10 januari 2008 in de gemeenteraad behandeld en voorzien van een positief advies. De ondertekening vond op 31 januari 2008 plaats. Met de ondertekening van deze BOO/ BPO zijn de planontwikkelingen aan de oostkant van de OV-terminal, de verwerving door de gemeente van het eigendom van Corio aan de westzijde ( parkeergarage en reclamemast Jaarbeursplein en de Catharijnehof/sporthal) zeker gesteld. De overdracht heeft in maart 2008 plaatsgevonden. Ondertekening BOO/BPO Radboud c.a. en koppen OV-terminal. 4.2 Bijzondere gemeentelijke projecten Muziekpaleis Nadat de gecombineerde raadscommissie Stedelijke Ontwikkeling en Maatschappelijke Ontwikkeling op 1 april 2008 akkoord was gegaan met de vrijgave van het investeringskrediet voor de bouw van het Muziekpaleis, is gestart met de sloop. Deze verloopt voorspoedig en zal eind van dit jaar gereed zijn. Ten aanzien van de procedures kunnen wij melden dat de commissie MER op 7 augustus 2008 een positief toetsingsadvies heeft uitgebracht. De ter visielegging ingevolge artikel 19 Wro - heeft van 11 juni tot 24 juli 2008 plaatsgevonden. Deze heeft geleid tot het indienen van 5 zienswijzen waar wij in oktober 2008 een standpunt over innemen. De samenwerkingovereenkomst tussen Tivoli, SJU en de gemeente is in juli 2008 ondertekend. De stichting is 9 september 2008 opgericht. Wij zijn - in het kader van de bouwteamovereenkomst in onderhandeling over de definitieve aanbesteding. Eind december verwachten wij de raadscommissie Stad&Ruimte te kunnen informeren over de uiteindelijke gunning. 14

15 Start sloop Muziekcentrum Vredenburg. Stadskantoor (NS Poort ontwikkelaar gebouw, gemeente gebruiker) Bij brief van 26 mei 2008 informeerden wij de raadscommissie Stedelijke Ontwikkeling over onze besluiten over: - het voorlopig ontwerp casco Stadskantoor; - het programma van eisen voor het inbouwpakket; - de overeenkomst betreffende realisatie en oplevering (ORO); - de opstalakte voor het toekomstig gebruik van het Stadskantoor. De besluiten vormen in onderlinge samenhang het pakket voor de definitieve ontwerpen en de verdere ontwikkeling en het gebruik. De brief werd 17 juni in de raadscommissie behandeld. De ORO is vervolgens op 30 juni ondertekend. Zoals wij in de brief hebben aangegeven, zijn de belangrijkste acties en mijlpalen op korte termijn de volgende: - start artikel 19 procedure Wro; de aanvraag is ingediend vóór 1 juli 2008 en wordt behandeld in het kader van de oude Wet ruimtelijke ordening; - definitief ontwerp casco; wij nemen hierover dit najaar een besluit; - raadsvoorstel rendabel krediet; wij zullen u in november een voorstel voorleggen; - bilaterale projectovereenkomst; wij nemen hierover in december 2008 een besluit. Inmiddels wordt in nauwe samenwerking met delen van het gemeentelijk personeel - het voorlopig ontwerp voor het inbouwpakket ontwikkeld. In een vijftiental werkgroepen zijn vakexperts aan de slag met vraagstukken zoals digitalisering van archieven, uitrusting van een standaardwerkplek en het aanbesteden van servicecontracten voor het Stadskantoor. Qua afbakening zijn de deelvragen geordend in de projectzuilen Hardware (het gebouw en inbouwpakket), Software (middelen en ICT) en Orgware (manier van werken). Het definitief ontwerp voor het inbouwpakket is eind 2008 klaar. De gemeentelijke ambities ten aanzien van de nieuwe huisvesting krijgen de komende tijd vorm en inhoud. - Wij hebben de doelstellingen van Agenda 22 overgenomen voor het stadskantoor. Vanuit de gedachte een gebouw te maken dat écht toegankelijk is voor een ieder, adviseert cliëntenbelang Utrecht hoe het gebouw geoptimaliseerd kan worden voor mensen met een beperking. Conform toezegging in de raadscommissie Stedelijke Ontwikkeling van 17 juni 2008 komen de specifieke aspecten van bereikbaarheid aan de orde bij het definitieve ontwerp van het inbouwpakket. 15

16 - Er loopt een onderzoek naar ondergronds afval transport voor o.a. het stadskantoor. - Ook is er veel aandacht voor duurzaamheid. Er wordt een aanvraag voorbereid voor een CONCERTO subsidie van de Europese Unie voor de ontwikkeling van een sustainable community van gebouwen en huizen aan de westzijde van het station. Het stadskantoor is doorslaggevend voor het halen van de gezamenlijke ambitie voor het gebied. De gemeente is bereid om te investeren in innovatieve oplossingen om het energieverbruik in het stadskantoor te reduceren en het energiebewustzijn van de organisatie te vergroten. Begin 2009 nemen wij besluiten over het definitieve inbouwpakket en starten wij met de voorbereiding van de bouw. Volgens planning wordt het Stadskantoor opgeleverd op 31 december Na de oplevering start de inhuizing die in 2012 voltooid is. Voorlopig Ontwerp Stadskantoor. Bibliotheek Bij brief van 28 augustus 2007 informeerden wij de raadscommissie Stedelijke Ontwikkeling over de locatiekeuze van de nieuw te bouwen centrale Bibliotheek (Smakkelaarsveld) en de vervolgstappen. Op 15 juli 2008 hebben wij ingestemd met het juryadvies om de opdracht voor de vastgoedontwikkelingen op te dragen aan architectenbureau Rapp+Rapp. Na constatering van een fout in de totaal puntentelling is gebleken dat de opdracht aan bureau VMX verstrekt diende te worden. Op grond hiervan is het besluit van 15 juli op 19 augustus gecorrigeerd. Besluitvorming over het haalbaarheidsonderzoek, de voorkeursvariant voor de herinrichting van het Smakkelaarsveld, de voorkeursvariant voor een verbrede Leidsche Rijn en de investeringsanalyse vindt in september 2008 plaats. De raadscommissie Stad&Ruimte wordt daarna geïnformeerd. 16

17 4.3 Gemeentelijke gebiedsontwikkelingen NH-Kwartier/Jaarbeursplein (inclusief nieuwe garage onder het Jaarbeursplein) Het NH-kwartier is één van de weinige locaties waarvan de gemeente grotendeels grondeigenaar is. Het is een belangrijke verdienlocatie voor de gemeente. Er zijn bij de ontwikkeling van deze locatie enkele complicerende factoren. Een deel is eigendom is van een private onderneming. Bovendien is sprake van een te realiseren ondergrondse openbare parkeergarage in combinatie met exclusief parkeren voor kantoren en woningen. Daarnaast is sprake van realisatie van openbare ruimte op de parkeergarage en loopt de toekomstige Westpleintunnel onder en door het gebied. In 2007 is onderzoek gedaan naar een mogelijke aanbesteding van (delen van) deze locatie. In afweging van de besluiten over vertramming, is de oorspronkelijke planontwikkeling stilgelegd. Met de eigenaar ING Real Estate van het Leeuwensteyn kantoor wordt in verband met mogelijke vertramming - onderzocht in hoeverre herontwikkeling van deze locatie mogelijk is. Er hebben zich verschillende potentiële eindgebruikers gemeld. Zodra er meer duidelijkheid is, zullen wij de planontwikkelingen verder ter hand nemen. Jaarbeursplein. 17

18 5. Openbare Ruimte & Infrastructuur 5.1 Dynamische verkeersstructuur Zoals wij ook reeds onder 1.2. meldden, zijn er veel ontwikkelingen die de plannen beïnvloeden en voor vertraging zorgen. Over twee majeure ontwikkelingen met grote impact op de verkeersstructuur en de stedenbouwkundige plannen, nemen wij dit jaar een besluit: het Actieplan Luchtkwaliteti Utrecht 2008 (september) en de vertramming (eind van het jaar). Beide besluiten hebben consequenties voor o.a. de OV-terminal, het NH-Kwartier inclusief Leeuwensteyn, de HOV toeleidende routes en de Westpleintunnel. Bij het schrijven van deze bestuursrapportage waren de mobiliteitsvisie en de vertrammingsstudie nog in voorbereiding. Zodra het Actieplan Luchtkwaliteit 2008 is vastgesteld, zal de uitwerking op het niveau van het Stationsgebied plaatsvinden (1 e helft 2009): de verkeersstructuur Stationsgebied. Over de vertrammingsstudie merken wij het volgende op. Op 15 juli 2008 informeerden wij u over ons besluit de bestaande tramlijn door te trekken naar de Uithof, met nog te bepalen keuze tussen twee varianten. Beide varianten hebben in meer of mindere mate gevolgen voor de plannen van het Stationsgebied (inhoudelijk en financieel). Bij het besluit willen wij in ieder geval ervoor zorgen dat voortgang van één van de varianten, de voortgang van de planontwikkeling Stationsgebied niet verder vertraagt. Op basis van het vertrammingsbesluit, wordt een functioneel ontwerp opgesteld. Tijdelijke eindhalte tramlijn In de concept planning 3.01 gaat ProRail uit van het langer handhaven van de tramlijn aan de oostzijde. De halte Moreelse Park wordt per eind 2008 opgeheven; de halte Centraal Station wordt tijdelijk als eindhalte ingericht. Vanaf medio 2010 starten veel werkzaamheden rondom/op het dan resterende tramtracé aan de oostzijde. Dat betekent dat uiterlijk medio 2010 er een tijdelijke eindhalte aan de westzijde beschikbaar moet zijn. De exacte locatie van de tijdelijke eindhalte wordt eind 2008 vastgesteld. Ook hier ligt een relatie met het vertrammingsbesluit. Westpleintunnel In de bestuursrapportage 2007 is gemeld dat de tunnel op stedelijk niveau een bijdrage moet leveren aan de verbetering van de luchtkwaliteit. Al eerder hebben wij aangegeven uit te gaan van de gestrekte variant (de verlengde Westpleintunnel). Aan de tunnelmonden zijn voorzieningen nodig om er voor te zorgen dat ook daar aan de eisen voor luchtkwaliteit wordt voldaan. Jaarbeursplein Ook voor het Jaarbeursplein geldt dat het besluit over vertramming van invloed is op de planontwikkeling. In het Masterplan loopt het tramtracé over het Jaarbeursplein. Na definitieve besluitvorming over het tracé van de tram eind december, wordt de planontwikkeling van het Jaarbeursplein gestart. Het ontwerp van dit plein wordt in samenhang met de nieuwe Jaarbeurspleingarage opgesteld. Wij nemen eind 2009/begin 2010 een besluit over het ontwerp. 5.2 Fiets Opvallende trend is de toename in het gebruik van de fiets. De toename is wellicht het gevolg van bereikbaarheidsproblemen met de auto en de stijgende brandstofprijzen. De fiets is een factor van belang in het herontwikkelingsproces van het Stationsgebied. Meer dan wij in de fase van de totstandkoming van het Masterplan Stationsgebied hadden gedacht, is de fietser met de voetganger de voornaamste weggebruiker in het Stationsgebied. Iedere dag bewegen zich een groot aantal fietsers door het gebied. Het aantal geparkeerde fietsen neemt nog steeds toe. 18

19 Wij zijn heel tevreden met deze toename. Fietsen is meer opzichten gezond: voor de fietsers zelf en ook voor de luchtkwaliteit. Het ruimtebeslag van een geparkeerde fiets is aanzienlijk kleiner dan van een auto. Het aantal geparkeerde fietsen in het Stationsgebied overtreft in veelvoud de hoeveelheid autoparkeerplaatsen. De hoeveelheden geparkeerde fietsers in het Stationsgebied maakt het nodig beleid te ontwikkelen. Het deur tot deur gedrag is vanwege de grote aantallen niet meer mogelijk. In de drukste gedeelten in het Stationsgebied en in de oude binnenstad zal er net als bij de auto - een verbod op het parkeren van fietsen moeten komen. Daar moeten wel gebouwde stallingsvoorzieningen tegenover staan. Er moeten dus middelen worden vrijgemaakt om in het centrum gebouwde fietsstallingen te realiseren. Zie ook 8.5. Extra fietsklemmen en stallingen aan het Stationsplein en de Catharijnesingel. 5.3 Ondergrondse infrastructuur De afgelopen periode is de uitvoering van de boring en zinker op het Smakkelaarsveld voorbereid en gerealiseerd. In 2009 zullen enkele tracédelen van de Catharijnesingel worden verlegd, vóóruitlopend op de definitieve verlegging van kabels en leidingen in Met de NUON wordt een voorstel voorbereid om te komen tot verlegging van de hoofdleiding van de NUON bij de Westpleintunnel. De mobiliteitsvisie en de vertrammingsstudie en de te nemen besluiten hierover, leveren uitstel en daarmee uitvoeringsproblemen op voor met name de verlegging van kabels en leidingen. Ook bestaat de kans dat indien er grote wijzigingen optreden in het programma, er zich dubbele kosten zullen voordoen. Bij grote wijzigingen is een integraal functioneel ontwerp van de openbare ruimte onontbeerlijk. Verder zullen wij volgend jaar beleid maken inzake nutsvoorzieningen in de openbare ruimte. De kwaliteit van de openbare ruimte wordt o.a. beïnvloed door allerlei kastjes etc. voor nutsvoorzieningen. In overleg met de nutsbedrijven studeren wij op mogelijkheden om zo veel mogelijk van deze voorzieningen weg te werken. 19

20 Gestuurde boring vanaf de Knipstraat onder de Catharijnebaan door naar de Bergstraat. 5.4 Archeologie en Monumenten Archeologie en Monumenten bestaan in het Stationsgebied uit drie onderdelen: 1) Het reguliere archeologische onderzoek: Dit onderzoek vindt plaats in het kader van de Wet op de Archeologische Monumentenzorg (WAMZ), die in september 2007 in werking is getreden. Uitgangspunt van de nieuwe wetgeving is dat archeologische resten zoveel mogelijk in de bodem behouden blijven. Als behoud niet mogelijk is, wordt voorafgaand aan de bouwwerkzaamheden archeologisch onderzoek verricht. Dit archeologische onderzoek kan variëren van bureaustudies tot grootschalige opgravingen. Er is inmiddels een inventarisatie van de bekende en verwachte archeologische waarden in het Stationsgebied uitgevoerd (Bruning 2008). Ook is een onderzoeksagenda opgesteld met een selectie van thema s die voor het Stationsgebied relevant zijn en die de kernpunten zullen zijn van het archeologische onderzoek. Op basis van de inventarisatie en de onderzoeksagenda wordt beslist op welke locaties en in welke vorm het archeologische onderzoek wordt verricht. 2) Maatregelen ter bescherming van het rijksmonument Stadsbuitengracht. Daartoe behoren de restanten van kasteel Vredenburg, de stadsmuur, de stadspoorten en torens, en de kademuren van de Catharijnesingel. In deelgebieden Vredenburg en Catharijnesingel bevinden zich resten van de kasteel Vredenburg en de middeleeuwse stadsverdedigingswerken in de bodem. 3) Het betekenis geven van de archeologische resten en de monumenten (verbeelding van het verleden). Separaat aan de besluitvorming over de bestuursrapportage, nemen wij besluiten over de inpassing van de archeologische resten en het betekenis geven hieraan. Wij zullen de raadscommissie daarover informeren. Zie ook

21 Archeologische opgraving op het Vredenburg van resten van de middeleeuwse woonwijk De Teerling. 21

22 5.5 Aanbesteding Vredenburgknoop (zandbak in de Catharijnebaan) (zie ook 4.2. Muziekpaleis) Bij infrastructurele werken is het gebruikelijk eerst de in de ondergrond aanwezige kabels & leidingen om te leggen, dan vervolgens de bestaande infrastructuur (voor zover nodig) te slopen en tenslotte de nieuwe infrastructuur aan te leggen. Deze volgorde was ook aanvankelijk aangehouden bij de realisering van de Vredenburgknoop en reconstructie van de Catharijnesingel. De beschikbare werkruimte ter plaatse van de Vredenburgknoop is vanwege de veelheid van functies erg beperkt. Voor de aanleg van een beschermende damwand aan de westzijde van de bestaande verdiepte bakconstructie ten behoeve van kabels & leidingen is een werkruimte van 15 m breed noodzakelijk. Die ruimte is er in de praktijk nauwelijks zonder andere functies en met name verkeer ernstig te belemmeren. Door de uitvoeringsvolgorde te veranderen (omleidingen kabels & leidingen Smakkelaarsveld en Catharijnesingel; slopen bak en daarna tijdelijk vullen met zand en vervolgens continueren van alle werkzaamheden) ontstaat over de volle breedte van de Catharijnebaan voldoende werkruimte voor alle bouwactiviteiten. Deze alternatieve aanpak, met als werktitel zandbak, heeft inhoudelijke, procedurele en financiële voordelen. Bovendien ontstaan logistieke voordelen (aanpak is overzichtelijker, eenvoudiger en minder verknipt) en ontstaan er mogelijkheden voor een bomendepot en een tijdelijk stadsstrand. Dit najaar worden in het kader van de voorbereiding van de 'zandbak' een aantal vergunningen aangevraagd (velvergunning, monumentenvergunning sloopvergunning). 5.6 Bouwlogistiek Bufferen vrachtwagens Om zoveel mogelijk stremmingen van vrachtverkeer op het wegennet te voorkomen, is onderzoek gedaan naar locaties waar vrachtwagens - indien noodzakelijk tijdelijk kunnen parkeren of kunnen bufferen. Met name bij kleine bouwterreinen zonder buffercapaciteit moeten leveringen op afroep kunnen plaats vinden. Geschikte locaties zijn o.a. een terrein bij Westraven en het kazerneterrein aan de Overste den Oudenlaan. In de aanloop van de herontwikkeling (tot 2010) is er nog relatief weinig bouwverkeer en hoeft dit parkeer/ buffersysteem nog niet te worden gefaciliteerd door een centrale bufferlocatie beschikbaar te stellen. De aannemer regelt dan zelf locaties om de vrachtwagens tijdelijk (buiten de stad) te parkeren. De gemeente controleert of de situatie op de rijbaan en parkeren buiten de bouwhekken beheersbaar blijft. Vanaf 2010 tot in ieder geval 2013 komt het bouwproces in een versnelling terecht. Vanaf dat moment zal de gemeente het bouwlogistiek proces actief faciliteren door het beschikbaar stellen van één centrale locatie als eerste leveradres van de bouwgoederen. Een van de onderzochte locaties wordt daarvoor ontwikkeld als bufferlocatie. Parkeren bouwvakkers Het is de verwachting dat veel bouwvakkers van heinde en verre zullen komen met eigen vervoer. Wij hebben de betrokken bouwbedrijven aangegeven parkeren van bouwverkeer in de openbare ruimte binnen de stad te willen voorkomen. De hoofdaannemer van het desbetreffende werk is verantwoordelijk voor het vinden van een oplossing voor het parkeren elders. De gemeente faciliteert de bouwbedrijven met informatie over de mogelijkheden (P&R Westraven, Papendorp, Leidsche Rijn, busbufferlocatie GVU aan de Overste den Oudenlaan, Jaarbeursterreinen en parkeergarage Jaarbeursplein). Er komt extra toezicht op de naleving hiervan en zonodig handhaving. 22

23 6. Planning De indicatieve uitvoeringsplanning Stationsgebied Utrecht (verder: de APS-planning) is het resultaat van afstemming tussen de projecten van de private partners en de projecten van de gemeente. De gemeente (Projectorganisatie Stationsgebied) is verantwoordelijk voor het beheer en de coördinatie van de APS-planning. Elke contractpartner is verantwoordelijk voor het ter beschikking stellen van de informatie. Planning is één van de belangrijkste sturingsinstrumenten in het ontwikkelingsproces. De planning wordt met de private partners opgesteld en geaccordeerd in het Afstemmingsoverleg Programmering Stationsgebied (het directeurenoverleg tussen Jaarbeurs, Corio, NS Poort, ProRail, Rabo en gemeente). De laatst vastgestelde planning dateert uit september Onderstaande planning op hoofdlijnen betreft een tussentijdse bijstelling van de planning in juni 2008 (versie juni 2008). Deze versie wordt vastgesteld in het APS van oktober De planning van de projecten is in het algemeen één jaar (soms 2 jaar) vertraagd ten opzichte van de planning gepresenteerd in de Bestuursrapportage Voor de oorzaken, zie hoofdstuk 1.2. en hoofdstuk 5.1. De planningsverwachting van de belangrijkste projecten is hieronder weergegeven. Planning is overigens een momentopname. Globale fasering uitvoering belangrijkste projecten grondexploitatie fase 1 Project Infra Westpleintunnel (voorbereiding & uitvoering) Vredenburgplein Croeselaan Catharijnesingel midden en knoop Jaarbeursplein Catharijnesingel zuid Nieuwe Stationsstraat Stationsplein West Stationsplein Oost Vastgoed OV-Terminal Kop Jaarbeursterrein (casino, hotel, bioscoop) Gebouw Vredenburg Noord Muziekpaleis Westflank noord Parkeergarage Catharijnesingel NH-blok (fase 1+ 2) Entréegebouw + voorzet + renovatie HC Oostflank noord Westflank zuid planning versie 2.07, september 2007 planning versie 3.01, 2 juni 2008 planning versie 3.01, 2 juni

24 7. Financiën, risicomanagement en weerstandsvermogen 7.1 Financieel beeld Grondexploitatie Stationsgebied 2008 In de onderstaande tabel zijn de uitkomsten van de financiële analyse van de Actualisatie 2008 weergegeven en afgezet tegen het beeld van Financieel beeld Actualisatie 2007 en 2008 Actualisatie 2007 Actualisatie 2008 Fase 1 Fase 1 Verschil % Kosten -/- 344,42 -/- 377,47 -/- 33,05 10% Opbrengsten* 330,30 368,98 38,68 15% Optimalisatie taakstelling 14,12 8,49 5,63 * inclusief gemeentelijke bijdrage van 70 miljoen Het algemene beeld is dat de kosten stijgen. Deze kostenstijging wordt ruimschoots gecompenseerd door hogere opbrengsten. Per saldo is daardoor de optimaliseringtaakstelling afgenomen. In de komende periode dienen nog maatregelen te worden getroffen ter grootte van 8,49 miljoen (2,2% van het totale investeringsniveau van de grondexploitatie) om bij het afsluiten van het project een sluitende grondexploitatie te kunnen presenteren. De totale opbrengsten stijgen vanwege hogere grondopbrengsten voor de herontwikkeling van Radboudkwartier en de Koppen OV-terminal. Bovendien is de bijdrage van de Rijksgebouwendienst uit de herontwikkeling van de Knoopkazerne in de grondexploitatie verwerkt (Raadsbesluit 10 januari 2008). De kostenstijging wordt veroorzaakt door onder andere bovenstaande contracten. Zie voor verdere toelichting paragraaf 7.2. Een sluitende grondexploitatie blijft het uitgangspunt. Wij blijven ons inspannen om optimaliseringmogelijkheden te zoeken, waarbij we wel constateren dat de mogelijkheden daartoe steeds beperkter zijn nu de belangrijkste contracten (met uitzondering van de locatie NH-Kwartier) zijn ondertekend. In de voorjaarsnota 2009 zullen wij u informeren over de voortgang van het invullen van de optimaliseringtaakstelling. In de eerdere hoofdstukken (1.2 en 5.1) gaven wij aan dat de start van een aantal grote projecten schuift als gevolg van een aantal ontwikkelingen. Zie verder 7.3. Toekomstige plankaart Stationsgebied. 24

25 Het in dit hoofdstuk gepresenteerde financiële beeld beperkt zich tot fase 1 (het gebied ten zuiden de Leidsche Rijn). Fase 2 (het gebied ten noorden van de Leidsche Rijn + Jaarbeursterrein noord) gaat naar verwachting 2015 in ontwikkeling en wordt tegen die tijd financieel en programmatisch onderbouwd. 7.2 Verschillenanalyse op hoofdlijnen In tabel 7.2. worden de belangrijkste verschillen aan zowel de kosten- als opbrengstenkant samengevat en vervolgens toegelicht. Belangrijkste verschillen: Infra Vastgoed Algemeen N Recht NS uitrijkaarten parkeergarage Jaarbeurspleingarage N Plankosten (extra contractmanagement Corio en Knoopkazerne) N Amendement groener Stationsgebied N Bouw- en woonrijpmaken plinten Hoog Catharijne N Onrendabele top parkeergarage Catharijnesingel N Indexering kostenramingen van 2007 naar 2008 (2,5%) N Uitbreiding Catharijnesingel fase 1 t/m brug Knipstraat N Fietsenstalling Stationsplein West V Opbrengsten tijdelijke exploitatie Jaarbeurspleingarage V Opbrengsten BOO Radboud Koppen OVT V Verwerving Jaarbeurspleingarage V 100% bijdrage ProRail fietsenstalling Stationsplein West V Opbrengst Knoopkazerne N=nadeel V=voordeel Bijstellingen met een nadeel (N) Uitrijkaarten parkeergarage Jaarbeurspleingarage Op basis van de drie-partijen-overeenkomst tussen Corio, NS en gemeente van 2 november 1966 claimt NS een recht op parkeerbonnen (=uitrijkaarten voor 1 dag) in de Jaarbeurspleingarage. Met de aankoop van de Jaarbeurspleingarage door de gemeente is deze verplichting bij de gemeente komen te liggen. Er vindt overleg plaats tussen de gemeente en NS Poort om afspraken te maken hoe partijen met deze verplichting in de toekomst omgaan. Uit recente gegevens is gebleken dat NS jaarlijks circa uitrijkaarten verstrekte. Deze zijn in de grondexploitatie gewaardeerd op circa 2 miljoen. Plankosten Uit de contracten met de Rijksgebouwendienst (Knoopkazerne) en Corio (BOO/ BPO Radboud c.a. en Koppen OV-terminal) vloeien extra contractmanagementkosten voort. Het betreft onder andere juridische advisering en toetsing. Deze kosten zijn ingeschat op circa 1,5 miljoen. Amendement voor groener Stationsgebied Conform raadsbesluit en het daarbij behorende amendement is in de grondexploitatie een budget opgenomen van 5,8 miljoen (opbrengst minus kosten contractuele verplichtingen). Nadeel wordt gecompenseerd door netto opbrengst van Rijksgebouwendienst. (zie voordelen) Bouw- en woonrijpmaken plinten Hoog Catharijne In de BOO/BPO Radboud c.a. en Koppen OV-terminal zijn afspraken gemaakt met Corio over de uitgifte van de plinten rondom Hoog Catharijne. Corio vult de plinten in met de functies retail inclusief dienstverlening en leisure. Hiermee komen er meer activiteiten op maaiveld wat de leefbaarheid van het gebied ten goede komt. Alvorens tot uitgifte over te kunnen gaan, dient de gemeente de plinten bouwrijp op te leveren aan Corio. De kosten hiervan zijn geschat op 1.75 miljoen. 25

26 Gevelplint van Hoog Catharijne aan het Stationsplein. Onrendabele top parkeergarage onder de Catharijnesingel In 2007 is door Corio en de gemeente de haalbaarheid onderzocht van een parkeergarage onder de Catharijnesingel. Hieruit kwam naar voren dat er een onrendabele top op de garage zit van circa 9 miljoen. In de BOO/ BPO Vredenburg e.o. tussen Corio en de gemeente is opgenomen dat in het vervolg traject gezocht gaat worden naar optimaliseringmogelijkheden om dit tekort te dekken. Hierbij loopt de gemeente risico van 3 miljoen en Corio 6 miljoen. Uit de laatste gegevens blijkt dat de garage niet goedkoper gebouwd of geëxploiteerd kan worden. Om die reden is 3 miljoen in de grondexploitatie opgenomen en uit de risicoanalyse gehaald. Indexering kostenramingen Ieder jaar worden de kostenramingen in de grondexploitatie geïndexeerd met 2,5%. Dit is een langjarig gemiddelde dat wordt gehanteerd binnen alle grondexploitatieprojecten in de gemeente Utrecht. In de risicoanalyse zijn marktontwikkelingen, waaronder stijgende grondstoffenprijzen, als risico opgevoerd. Uitbreiding Catharijnesingel fase 1 Op basis van het voorlopig ontwerp van de Catharijnesingel, expeditie Muziekpaleis en de Vredenburgknoop is de aanleg van de Catharijnesingel (fase 1) voorzien tot en met de brug Knipstraat. In 2007 lag de grens ter hoogte van de in- en uitrit van de parkeergarage onder de Catharijnesingel en de inrit van de expeditietunnel Muziekpaleis. Fietsenstalling Stationsplein West Voor het project Stationsplein West is een administratieve technische wijziging doorgevoerd. Zowel de kosten voor de aanleg van de fietsenstalling onder het plein als de 100% bijdrage van ProRail zijn nu in de grondexploitatie opgenomen. Voorheen was alleen de aanleg van het plein als kostenpost opgenomen. Bijstellingen met een voordeel (V) Opbrengsten tijdelijke exploitatie Jaarbeurspleingarage Sinds maart 2008 is de parkeergarage op het Jaarbeursplein in eigendom van de gemeente Utrecht. De sloop van de garage is voorzien in 2010 waardoor de garage voorlopig nog geëxploiteerd kan worden. 26

27 De exploitatie is ondergebracht bij het parkeerbedrijf. Op basis van historische resultaten is jaarlijks een netto opbrengst van 1,5 miljoen voorzien in de grondexploitatie. Opbrengsten BOO / BPO Radboud c.a. en Koppen OV-terminal In deze BOO/ BPO zijn afspraken gemaakt over de renovatie en uitbreiding van het huidige Hoog Catharijne. Aan de oostzijde van het spoor breidt Corio het winkelareaal uit met circa m² vvo. Het resultaat van de BOO/ BPO is een grondopbrengst voor de gemeente van 11 miljoen. Verwerving Jaarbeurspleingarage en reclamemast Het aankoopbedrag is lager dan oorspronkelijk was aangenomen. Bijdrage Rijksgebouwendienst uitbreiding Knoopkazerne De contractopbrengst als gevolg van het raadsbesluit op 10 januari 2008 zijn opgenomen in de grondexploitatie. 7.3 Aandachtspunten grondexploitatie Organisatie en stafkosten Onder 7.1 gaven wij aan dat een aantal projecten gaat schuiven als gevolg van verschillende ontwikkelingen. Dat heeft gevolgen voor de regieorganisatie. In 2001 is bij het instellingsbesluit van de tijdelijke dienst "projectorganisatie Stationsgebied" ervan uitgegaan dat deze tijdelijke dienst vanaf 2008 in twee jaar zou worden afgebouwd. Het was de bedoeling de uitvoering in 2010 onder te brengen bij de lijndiensten. Zoals eerder gesteld, (zie ook onder 1.2) dient er evenwel tenminste 5 jaar langer specifieke regie te worden gevoerd. Over de financiële consequenties hiervan, rapporteren wij bij de verantwoording 2008 / voorjaarsnota Archeologie Het totale budget voor archeologisch onderzoek en het conserveren, behouden en zichtbaar maken van archeologische restanten en vondsten bedraagt thans 4,2 miljoen. In het najaar 2008 zullen wij hierover rapporteren. Westpleintunnel: (zie ook hoofdstuk 5.2) Vorig jaar hebben wij in de Bestuursrapportage gerapporteerd over de financiële problematiek over de Westpleintunnel. Op dit moment worden uitgaande van de mobiliteitsvisie nieuwe varianten onderzocht die binnen de financiële kaders van de grondexploitatie passen. 7.4 Cashflow en rente In verband met het minimaliseren van de rente- en inflatie-effecten, sturen wij zo veel mogelijk op het realiseren van inkomsten voorafgaand aan het doen van uitgaven. De start van de uitvoering loopt om diverse redenen vertraging op (zie o.a. 1.2 en 5.1). Enerzijds betekent dit in financiële zin uitstel van grote investeringen in het openbaar gebied maar anderzijds het later innen van vastgoedopbrengsten. In de grafiek zijn de cumulatieve netto cashflow en de daaruit volgende rentelasten uitgezet over de looptijd van het project. De groene lijn geeft het gepresenteerde beeld weer van Uit de meest recente planning van de uitvoering van het project voorzien we een positiever verloop van de cashflow (blauwe lijn). In 2010 zal er nog steeds een negatieve cashflow ontstaan, maar fors minder negatief dan voorzien in Daarnaast is er slechts sprake van één jaar een negatief cashflowresultaat. Dit heeft een positief effect op de rentelasten. 27

28 Cashflow Stationsgebied fase Boekwaarde Jaar Rente Contante w aarde reeks 2008 Contante w aarde reeks 2007 Verklaring grafiek: Boekwaarde: Gemeentelijke bijdrage minus plankosten POS : Gemeentelijke investeringen als conditionering, plankosten, verwerving Jaarbeurspleingarage : Opbrengsten Corio, 1e fase NH-Kwartier en NS Vastgoed : Bulkinvestering Westpleintunnel 7.5 Risicomanagement Het risicomanagement is met name gericht op het beheersen van de toprisico s. Deze kunnen van grote invloed zijn op de voortgang van het project en hebben een grote financiële impact. Bij de Bestuursrapportage 2007 zijn de volgende zes toprisico s geïdentificeerd. 1. Bouwkavels worden niet tijdig bouwrijp opgeleverd (woon/winkelgebouw De Vredenburg, Muziekpaleis etc.). 2. Optimalisatie parkeerplaatsen in ondergrondse parkeergarage Catharijnesingel wordt niet gevonden. 3. Kabels en leidingen moeten worden verlegd maar de toekomstige tracés zijn nog onduidelijk of er is slechts beperkte ruimte beschikbaar. 4. Aanbestedingen vallen hoger uit dan Grex-ramingen. 5. Bereikbaarheid is onvoldoende gewaarborgd / Tijdelijke maatregelen voldoen niet. 6. Over het hoofd zien van de benodigde vergunningen of doorlooptijden niet goed ingeschat. In de nieuwe risicoanalyse (zie bijlage 4) is risico 2 als een knelpunt aangemerkt en derhalve als kostenpost in de grondexploitatie verwerkt. Risico 3 behoort niet meer tot de toprisico s omdat er meer duidelijkheid is over de toekomstige tracés van de kabels en leidingen. Aan de lijst met toprisico s is een nieuw risico toegevoegd, te weten het effect van het onderzoek naar vertramming. In het Stationsgebied heeft dit met name effect aan de westzijde: herziene planvorming en vertraagde uitvoering. De gevolgschade (vertraging, onderzoek en aanleg) wordt doorberekend aan het Bestuur Regio Utrecht. Het niet vergoeden van de kosten is een risico. Wij sturen door middel van het uitvoeren van beheersmaatregelen op het minimaliseren van de financiële risico s. De geïnventariseerde risico's Stationsgebied hebben een netto omvang van 38 miljoen euro. Bij het bepalen van het gemeentebrede weerstandsvermogen in de programmabegroting 2009 hebben wij met dit bedrag rekening gehouden. Afgezet tegen het totale investeringsniveau van het project van circa 377 miljoen bedraagt de benodigde weerstandscapaciteit in percentages circa 10%. Dit is bij dergelijke complexe projecten een gebruikelijk kengetal. 28

29 8. Communicatie Externe betrekkingen, communicatie, wijkmanagement 8.1 Evaluatie tijdelijke maatregelen Vredenburg Maatregelen die langer dan drie jaar duren kun je niet tijdelijk noemen, zo luidt een van de conclusies uit de Evaluatie tijdelijke maatregelen Vredenburg die deze zomer werd afgerond. Doel van de evaluatie was om, voorafgaand aan de werkelijke bouw, mogelijke optimalisaties in kaart te brengen. De evaluatie bestond uit een kwalitatief en een kwantitatief onderzoek. In het kwalitatieve deel werden interviews gehouden op straat en gesprekken gevoerd met focusgroepen van deskundigen, bewoners, ondernemers en taxi- en buschauffeurs. Het kwantitatieve deel bestond uit online enquêtes, straatinterviews en verkeerstellingen. Uit de evaluatie komen tal van aanbevelingen op het gebied van maatregelen ten behoeve van voetgangers en fietsers, bewegwijzering, veiligheid, esthetiek en informatievoorziening. Sommige aanbevelingen zijn gemakkelijk over te nemen, bijvoorbeeld de aanbeveling voor een bewustmakingscampagne gericht op (parkerende) fietsers, betere bewegwijzering en grootsere communicatie rond de schutting. Andere aanbevelingen vergen nader onderzoek, bijvoorbeeld als het gaat om maatregelen waarbij vervoerders, politie en brandweer een belangrijke stem hebben gehad, zoals de fietsroutes aan de Rijnkade en Catharijnesingel en de oversteekmogelijkheden bij C&A. In het najaar van 2008 komt een totaalvoorstel voor de wijze waarop de uitkomsten van de evaluatie tot aanpassingen zullen leiden. 8.2 Onderwijs In vervolg op de afstudeermodule Aanpak Stationsgebied Utrecht als onderdeel van de studie Integrale Veiligheidskunde aan de Hogeschool Utrecht wordt bezien of het Stationsgebied in 2009/10 afstudeeronderdeel kan zijn bij de studie Bouwkunde. Daarnaast wordt een speciaal marketingplan geschreven gericht op basisonderwijs en middelbaar onderwijs in de gemeente Utrecht. Steeds meer onderwijsinstellingen bezoeken het Infocentrum Stationsgebied en koppelen zo n bezoek aan speciale opdrachten. Voor deze doelgroep worden nu speciale pakketten ontwikkeld. Het Stationsgebied participeert in een onderwijsproject van Aorta gericht op Utrechtse middelbare scholen met als speciaal item stations van de toekomst. 8.3 CU Campagne November 2007 ging de campagne CU2030 van start. Gemeente en partners willen met deze gezamenlijke aanpak de bouwput in communicatief opzicht overzichtelijk houden, bijvoorbeeld met bebording volgens een eenduidig concept. Daarnaast moet de gezamenlijke aanpak de ambitie voor het nieuwe stationsgebied sterk neerzetten. De campagne krijgt in het najaar van 2008 een vervolg met de start van een gezamenlijk fonds van de partners, gericht op de kinderen van de stad. 29

30 8.4 Uitvoeringscommunicatie Om de Utrechters op de hoogte te houden van de werkzaamheden worden verschillende middelen en media ingezet. Bewonersbrieven, advertenties, flyers en de digitale nieuwsbrief zijn belangrijke informatiedragers. Alle informatiedragers verwijzen naar de twee belangrijkste platforms waarop alle informatie over het stationsgebied te vinden is: de website CU 2030.nl en het Infocentrum. Beide platforms zijn eind 2007 aangepast aan de nieuwe campagnestijl. In de eerste helft van 2008 bezochten 2000 bezoekers het Infocentrum. De website werd in dezelfde periode bezocht door gemiddeld ruim 3000 bezoekers per maand. In het komend half jaar wordt een marketingplan voor beide platforms gemaakt om meer bezoekers te trekken. De middelen worden aangevuld met contactmomenten met verschillende doelgroepen. De schouwen worden sinds 2007 zeswekelijks bezocht door met name bewoners en ondernemers. Sinds de komst van de bouwschutting werden 9 schouwen georganiseerd (5 in 2007, 4 in 2008). Uit de evaluatie tijdelijke maatregelen Vredenburg komt naar voren dat het publiek de schouwen kent en positief waardeert. In 2008 en 2009 krijgen de schouwen dan ook een vervolg. Periodiek wordt bekeken of het format voor de schouwen aanpassing behoeft. Naast de schouwen zijn er vaste contactmomenten met de ondernemers in het gebied (co-producties met de Kamer van Koophandel), met vertegenwoordigers van de ambulante handel, met de wijkraad en met belangenorganisaties zoals de fietsersbond. RTV Naarmate de bouwactiviteiten toenemen, zal ook de informatiebehoefte bij een groter publiek groeien. Samen met de private partners en RTV onderzoekt de gemeente in hoeverre het wenselijk en haalbaar is in een kort wekelijks programma op stads-tv aandacht te besteden aan de uitvoering. Gedacht wordt aan een format met vaste onderdelen waarbij er niet alleen aandacht is voor overlast maar ook voor techniek, archeologie, de beleving van de bewoners, ondernemers en gebruikers van het gebied en achtergrondverhalen van alle partners. Consultatie Terwijl de uitvoering bezig is, gaat de planvorming door. In de verschillende planfasen worden de Utrechters betrokken bij de plannen. Zo was er in april een consultatieavond over het functioneel ontwerp van het Smakkelaarsveld. Uit verschillende varianten, met veel groen dan wel meer water, kozen de bewoners ten faveure van het groene ontwerp. In 2008/2009 zullen bewoners wederom aan de ontwerptafel zitten, bijvoorbeeld over het definitieve ontwerp voor de Catharijnesingel, en de ontwerpen voor het Stationsplein West en de Nieuwe Stationsstraat. 8.5 Bewustmakingscampagne fietsers De overlast van wild geparkeerde fietsen is, met name op en rond het Vredenburgplein, een probleem. Te vaak staan fietsen hier gevaarlijk of hinderlijk geparkeerd, bijvoorbeeld doordat ze stegen, woningen, nooduitgangen en de ingangen van winkels blokkeren. De gemeente heeft inmiddels meer fietsparkeerplaatsen teruggeplaatst dan er voor de bouw waren en blijft zoeken naar alternatieven. Daarnaast wordt, conform de aanbevelingen uit de evaluatie tijdelijke maatregelen Vredenburg, gestart met een bewustwordingscampagne onder fietsers. Via advertenties, flyers, labels aan fietsen, acteurs en verkeersregelaars worden fietsers gewezen op de aanwezige fietsparkeerplaatsen rond het Vredenburg. Met ingang van september kunnen wild geparkeerde fietsen op en rond het kruispunt C&A/Bijenkorf/Vredenburgplein worden verwijderd. 30

31 8.6 Bouwputtoerisme Op verschillende manieren wordt de Utrechter betrokken bij de bouw. Bijvoorbeeld door rondleidingen langs bijzondere plekken en momenten. Dat kan een plek uit het verleden zijn maar ook een sloopsituatie of een technisch hoogstandje. Enkele voorbeelden: - Archeologie: najaar 2007 waren de Utrechters welkom op de bouwplaats aan het Vredenburg voor het bezichtigen van De Teerling. Ook in 2008 en 2009 worden waar mogelijk archeologische vindplaatsen opengesteld voor publiek. Daarnaast wordt de archeologie in het gebied zichtbaar gemaakt. Een bijvoorbeeld hiervan is het zandkasteel in het Volksbuurtmuseum van het voormalige kasteel Vredenburg. - Smakkelaarsveld: in het najaar van 2008 starten presentaties voor belangstellenden op het Smakkelaarsveld. Daar kunnen werkzaamheden aan de bekabeling bekeken worden in een diepe zinker. De aannemer geeft ter plaatse tekst en uitleg over de techniek van de werkzaamheden - Sloop Muziekcentrum Vredenburg: ook in de bouwput op het Vredenburg komen er mogelijkheden voor belangstellenden om een rondleiding te krijgen over het sloopterrein. - Dit najaar worden aan de website cu2030.nl webcams toegevoegd met zicht op de bouwputten Vredenburg en Smakkelaarsveld. Passie voor de bouwput Verschillende partijen in de stad, waaronder de netwerkorganisatie Passie voor Utrecht, werken samen aan een levendige bouwput met activiteiten voor alle Utrechters. Inmiddels werd een werkbudget van Euro gereserveerd voor initiatieven in de bouwput (zie ook 1.3). Eind 2008 zal een prijsvraag worden uitgeschreven onder alle Utrechters voor een programma op verschillende plekken in het Stationsgebied. Het kan dan bijvoorbeeld gaan om een kooklab of een expositie in de leegstaande sporthal Catharijne, een estafette in de parkeergarage Jaarbeursplein of paaseieren zoeken in de bouwput van het Vredenburg; alles is mogelijk. 8.7 Wijkmanagement Stationsgebied De opgave van het Stationsgebied heeft een forse impact op de bewoners, ondernemers en andere gebruikers in en rond het gebied. De dienst Wijken levert een belangrijke bijdrage aan het management van alle voor de planontwikkeling en uitvoering relevante contacten. Het Stationsgebied ligt in / grenst aan vier wijken: Binnenstad, West, Zuidwest en Noordwest. Voor de eerste drie zijn de planontwikkeling en uitvoering het ingrijpendst. Het wijkmanagement in het gedeelte binnenstad behoeft een voortdurende intensieve aandacht gelet op de uitvoering aan het Vredenburg en het Smakkelaarsveld en omgeving. De OV-terminal komt daar de komende jaren nog bij. Aan de kant van de Jaarbeurs vereisen bijvoorbeeld de sloop van de woningen en de herinrichting aan de Croeselaan de nodige inzet vanuit wijkmanagement. Een aparte opgave betreft ook de aansluiting van het Lombokplein (thans Westplein) binnen het Stationsgebied op de Kop van Lombok in de wijk West. Er wordt bezien of de totale opgave van het Stationgebied een aparte benadering/inzet vereist op het gebied van wijkmanagement. 31

32 Bijlagen cu2030.nl 32

33 Bijlage 1: Samenvatting bestuursrapportage Stationsgebied 2008 Algemeen De planning ten opzichte van de ambities in het collegeprogramma utrecht in uitvoering ( ), is door een aantal oorzaken (binnen en buiten de gemeente) fors gewijzigd. Ondanks de economische en maatschappelijke veranderingen, biedt de revitalisering van het Stationsgebied meer dan ooit een enorme kans om een duurzaam en hoogwaardig milieu te realiseren voor bedrijvigheid, wonen, winkelen, cultuur en recreatie. Ook de economische partners zijn zich hiervan bewust. Er is een groot vertrouwen om het gebied voor de toekomst geschikt te maken. De economische effectrapportage uit 2003 wordt geactualiseerd. Het Stationsgebied is voor alles een dynamisch gebied, dat gedurende de gehele fase van herontwikkeling (en ook daarna), te maken heeft en zal krijgen met dynamische processen die van invloed zijn op doelen en resultaten. Daarbij valt op dit moment te denken aan Europese regels luchtkwaliteit, collegeprogramma Utrecht voor elkaar, mobiliteitsvisie en eventuele vertramming. Dit alles heeft effecten voor de realisering en maakt het nodig het ontwikkelingsproces nauwgezet te volgen en te blijven regisseren. De projectorganisatie Stationsgebied kan minder snel (dan in 2002 werd verondersteld) worden afgebouwd. Wij verwachten dat deze in 2015 kan worden afgebouwd (in plaats van in Over de financiële consequenties hiervan, rapporteren wij bij de verantwoording 2008/ voorjaarsnota Om de economische programma-effecten te herijken, is aan Bestuursinformatie opdracht verstrekt om de economische effectrapportage uit 2003 te actualiseren. Daarin worden de effecten van duurzaamheid meegenomen. De opgave is duurzaamheid in zo breed mogelijke betekenis toe te voegen aan het lopende ontwikkelingstraject. Inmiddels is het haalbaarheidonderzoek gestart. Programma De belangrijkste wijziging in de programmatabel betreft het toevoegen van het kantoorprogramma op de locatie van de Knoopkazerne (raadsbesluit 10 januari 2008). OV-terminal De voorbereiding van de uitvoering vordert gestaag. In 2009 komen de eerste onderdelen in uitvoering. Wanneer de besluitvorming over de vertramming daar aanleiding toe geeft, krijgt dit zijn vertaling in de planning en fasering van de OV-terminal. Uiterlijk medio 2010 moet er een tijdelijke eindhalte aan de westzijde beschikbaar zijn. De exacte locatie van de definitieve en tijdelijke eindhalte wordt het najaar van 2008 vastgesteld. De aanlandingen van de brug aan zowel de oostkant van het spoor (fietsgebouw) als de westkant van het spoor (Knoopkazerne en fietsenstalling) worden in het komend jaar vormgegeven. Het voorlopig ontwerp van Stationsplein oost wordt in het najaar 2008 vastgesteld. De intenties over integraal beheer in en rond de OV-terminal worden in concrete afspraken omgezet. Ook komt er een integrale businesscase fietsparkeren. Stadskantoor De gemeentelijke ambities ten aanzien van de nieuwe huisvesting krijgen de komende tijd vorm en inhoud (o.a. agenda 22, biowas, oat). De gemeente is bereid om te investeren in innovatieve oplossingen om het energieverbruik in het stadskantoor te reduceren en het energiebewustzijn van de organisatie te vergroten. Begin 2009 volgt besluitvorming over het definitieve inbouwpakket en start de voorbereiding bouw. Volgens planning wordt het Stadskantoor opgeleverd op 31 december 2011 met aansluitend de inhuizing die medio 2012 voltooid is. 1

34 Openbare ruimte&infra Zodra de mobiliteitsvisie is vastgesteld, zal de uitwerking op het niveau van het Stationsgebied plaatsvinden (1 e helft 2009). Op basis van het vertrammingsbesluit, wordt een functioneel ontwerp van de HOV routes opgesteld. Nadere besluitvorming over de Westpleintunnel is mogelijk op basis van de vast te stellen mobiliteitsvisie. Eind 2009/begin 2010 valt er een besluit over het ontwerp Jaarbeursplein. In de drukste gedeelten in het Stationsgebied en in de oude binnenstad zal er net als bij de auto - een verbod op het parkeren van fietsen moeten komen. Daar moeten wel gebouwde voorzieningen tegenover staan. Er moeten dus middelen worden vrijgemaakt om in het centrum gebouwde fietsstallingen te realiseren. Om werkruimte te creëren, wordt een gedeelte van de Catharijnebak tijdelijk volgestort met zand en komt er een bomendepot en een tijdelijk stadsstrand. In het najaar van 2008 volgen besluiten over de inpassing van de archeologische resten op en rond het Vredenburg en het betekenis geven hieraan. Planning De planning van de projecten is in het algemeen één jaar (soms 2 jaar) vertraagd ten opzichte van de planning gepresenteerd in de Bestuursrapportage Het bijstellen van planningen is een voortdurende activiteit. Financiën, risicomanagement en weerstandsvermogen Het algemene beeld is dat de kosten stijgen. Deze kostenstijging wordt ruimschoots gecompenseerd door hogere opbrengsten. Per saldo is daardoor de optimaliserings taakstelling afgenomen. In de komende periode dienen nog maatregelen te worden getroffen ter grootte van 8,49 miljoen (2,2% van het totale investeringsniveau van de grondexploitatie) om bij het afsluiten van het project een sluitende grondexploitatie te kunnen presenteren. Een sluitende grondexploitatie blijft het uitgangspunt. College blijft zich inspannen om optimaliseringmogelijkheden te zoeken, met de aantekening dat de mogelijkheden daartoe steeds beperkter zijn nu de belangrijkste contracten (met uitzondering van de locatie NH-Kwartier) zijn ondertekend. In de voorjaarsnota 2009 wordt de raad geïnformeerd over de voortgang van het invullen van de optimaliseringtaakstelling. Er zijn verschillende aandachtspunten bij de grondexploitatie: organisatie- en stafkosten, archeologie en Westpleintunnel. Op dit moment worden - uitgaande van de mobiliteitsvisie - nieuwe varianten onderzocht die binnen de financiële kaders van de grondexploitatie passen. Het risicomanagement is met name gericht op het beheersen van de toprisico s. Deze kunnen van grote invloed zijn op de voortgang van het project en hebben een grote financiële impact. Aan de toprisicolijst is een nieuw risico toegevoegd, te weten het effect van het onderzoek naar vertramming. In het Stationsgebied heeft dit met name effect aan de westzijde: herziene planvorming en vertraagde uitvoering. Communicatie In het najaar van 2008 komt een totaalvoorstel voor de wijze waarop de uitkomsten van de evaluatie tijdelijke maatregelen Vredenburg tot aanpassingen zullen leiden. Als onderdeel van de studie Integrale Veiligheidskunde aan de Hogeschool Utrecht wordt bezien of het Stationsgebied in 2009/10 afstudeeronderdeel kan zijn bij de studie Bouwkunde. Er wordt een speciaal marketingplan geschreven gericht op basisonderwijs en middelbaar onderwijs in de gemeente Utrecht. 2

35 De campagne CU 2030 krijgt in het najaar van 2008 een vervolg met de start van een gezamenlijk fonds van de partners, gericht op de kinderen van de stad. Samen met de private partners en RTV onderzoekt de gemeente in hoeverre het wenselijk en haalbaar is in een kort wekelijks programma op stads-tv aandacht te besteden aan de uitvoering. Met ingang van september kunnen wild geparkeerde fietsen op en rond het kruispunt C&A/Bijenkorf/Vredenburgplein worden verwijderd. Op verschillende manieren wordt de Utrechter betrokken bij de bouw (bouwputtoerisme). Eind 2008 zal een prijsvraag worden uitgeschreven onder alle Utrechters voor een programma op verschillende plekken in het Stationsgebied (passie voor de bouwput). 3

36 Bijlage 2: Utrecht voor elkaar In het collegeprogramma Utrecht voor elkaar is voor het Stationsgebied het volgende opgenomen. Hoofdlijn: In het nieuwe collegeprogramma blijft de transformatie van het Stationsgebied van cruciale betekenis voor de stad. Programmapunten zijn: 12. Uitgangspunt voor de ontwikkeling van het Stationsgebied blijven visie A (waarvoor de bewoners hebben gekozen) en de in 2006 gesloten contracten met NS Vastgoed, Koninklijke Jaarbeurs en Còrio. De eerste fase van de aanpak van het Stationsgebied wordt in 2017 afgerond. Het saldo van de grondexploitatie komt uit op nul. 13. we maken de openbare ruimte in het stationsgebied aantrekkelijker door groen op het Smakkelaarsveld (binnen de gemaakte afspraken over gedeeltelijke bebouwing), een aantrekkelijke entree naar het station en een goede inrichting van de ruimtes boven de Catharijnesingel. Een plan voor de entrees naar het station en de inrichting van de Catharijnesingel is klaar voor juli De ontwikkeling Smakkelaarsveld is onderdeel van fase 2 van het Stationsgebied. Plan klaar in Er komt een nieuwe centrale bibliotheek op een nog te bepalen plaats in het stationsgebied; hierbij zoeken we private partners. Een plan voor de locatie en investeringspartners is uiterlijk eind 2007 klaar. Daarnaast zijn specifieke passages over het Stationsgebied in andere programma-onderdelen van het collegeprogramma opgenomen: - Stimulering energiebesparing in ontwikkelingsgebieden, zoals het Stationsgebied. - We onderzoeken nieuwe vormen om Utrecht op de kaart te zetten, zoals bouwputtoerisme rond de verbouwing van het stationsgebied. Bouwputtoerisme komt aan de orde, wanneer de eerste fase van de bouw stationsgebied loopt en basisvoorwaarden (veiligheid, bereikbaarheid en dergelijke) zijn geregeld. Taxatie op dit moment: Er komt een nieuwe centrale bibliotheek op een nog te bepalen plaats in het stationsgebied, mits de financiering rondkomt; mogelijkheden voor publiekprivate financiering worden onderzocht. Een plan voor de locatie en investeringspartners is uiterlijk eind 2007 klaar. 1 1 Zie Utrecht voor elkaar, uitwerking collegeprogramma , hoofdstuk 3 Stedelijke ontwikkeling, blz. 11 en 12, 17, 20 en 33. 1

37 Longlist risico's POS ID Cluster/Pro gramma Bijlage 3: Risico-analyse Eventomschrijving Oorzaakomschrijving Gevolgomschrijving Beheersmaatregel/actie Invalshoek doorzaak score Gevolg score Omvang Minimum Verwacht Maximum Netto verwacht 32 Finance, Planning & Legal Bruikbare / onherroepelijke vergunningen worden niet of te laat afgegeven; publiekrechtelijke procedures leiden tot vertraging 44 OVT College wil eerder vertramming van busbanen itt huidig ontwerp OVT 58 Bouwputma nagement Tijdelijke maatregelen zijn niet toereikend. - Milieueisen (luchtkwaliteit/ geluid) - Bezwaren (oa. door beroepsbezwaarmakers) - Landelijke regelgeving is moeilijk toepasbaar - Vertraging van de uitvoering - Programma aanpassen (invloed op planning, financiën en politieke besluitvorming) - Gronden worden niet afgenomen door ontwikkelaars (latere afdracht in grex) Nieuw college met nieuwe ideeën - Besluitvorming, ontwerpen, procedures en uitvoering wijzigen - gevolgen voor kosten en doorlooptijd - Onderschatting van problematiek e/o overschatting oplossing; - onoplosbaar - Overlast voor de stad door onbereikbaarheid (delen van het) gebied - ontevreden gebruikers gebied - imagoschade - Onveilige situaties - hogere kosten - Coördinator vergunningen; aansturen vergunningmanagement - Communicatiestrategie: beinvloeden bezwaarhebbenden - planaanpassingen met het oog op milieueisen en bezwaren - Opstellen luchtkwaliteitsplan - Zorgvuldig processen en procedures doorlopen - in beeld brengen (financiele) consequenties - apart administreren - rekening voor meerkosten naar BRU - Communicatiestrategie ontwikkelen - Monitoren en bijsturingsplan - In kaart brengen noodzakelijke tijdelijke maatregelen - Overleg met partijen - Extra budget in grex reserveren - Prioriteiten stellen randvoorwaarden - goodwill acties (gratis ov op zaterdag) Juridisch Politiek Maatschappelijk Infra & Openbaar Gebied 102 Finance, Planning & Legal Niet op tijd bouwrijp opleveren van kavels Aanbestedingsresultaten vallen hoger uit dan de budgetramingen in de grondexploitatie 7 Vastgoed Archeologische resten in ondergrondse parkeergarage Catharijnesingel dienen onaangeroerd te blijven 53 Bouwputma nagement Overmatige onttrekking van openbare ruimte ten behoeve van bouwplaatsinrichting - kabel-/leidingbedrijven zijn nog niet zover vanwege onderhandelings- en besluitvormingsprocessen (a) - bodemsaneringen zijn noodzakelijk (mobiele verontreiniging) (b) - archeologisch onderzoek (onbekendheid ondergrond) (b) - seizoensgebonden vergunninge Marktomstandigheden: de utiliteitsbouw bevindt zich momenteel in hausse; civiele werken idem dito Er wordt geen vergunning verleend door Monumentenzorg Ontwikkelaars / aannemers claimen veel ruimte Stremmingen, grote vertragingen, of mogelijk uitstel van de uitvoering van bouwprojecten. Claims en hogere kosten Grondexploitatie buiten de financiele kaders (kosten stijgen harder dan de opbrengsten) Vertragingen - verlies aan parkeerplaatsen - Moeilijke bouwkundige inpassing - Andere functies komen in het gedrang - Ongemak gebruikers openbaar gebied - Extra tijdelijke maatregelen Voor alle projecten geldt: - zorgvuldig plannen en continu vinger aan de pols houden - werkgroepen olv JJ en convenant nutsbedrijven (ad a) - verkennend bodemonderzoek (ad b) - archeologisch onderzoek (T. Hazeberg) - uitvoeren flora en fauna onderzoek - Planwijzigingen - Gevolgen in beeld brengen en eventueel Aanpassen in de residuele grondwaarde berekeningen - faseren (afwegen startdatum bouwprojecten) - slim ontwerpen (minimaliseren verlies aan parkeerplaatsen) - onderhandelen met afdeling archeologie - bestuurlijk besluit vragen (oplossen buiten grex om) - Corio betrekken bij ontwerpproces Duidelijke kaders (bouwreglement en Referentiekader Bouwputmgt) meegeven aan ontwikkelaars/ aannemers en vastleggen in contracten Communicatieplan Organisatorisch Financieel Ruimtelijk Maatschappelijk Infra & Openbaar Gebied Geen passend ontwerp verkeersstructuur dat voldoet aan de regels voor lucht- en geluidskwaliteit Onbekendheid toekomstige capaciteitsbeslag (aantallen auto s en geluidsbelasting). Knip Croeselaan is nog niet uitgewerkt Vertragingen mbt procedures en dus uitvoering Onderzoek: nieuwe geluids- en luchtmetingen en capaciteitsberekeningen Blijven ontwerpen Reconstructie Graadt van Roggenweg (24 okt.plein) Juridisch Kopie van Berap 2008 Bijlage 3 Risicolijst

38 Longlist risico's POS ID Cluster/Pro gramma Eventomschrijving Oorzaakomschrijving Gevolgomschrijving Beheersmaatregel/actie Invalshoek doorzaak score Gevolg score Omvang Minimum Verwacht Maximum Netto verwacht 56 Bouwputma nagement Conflicten projecten Stationsgebied met andere projecten en studies in Utrecht - Gebrekkige afstemming met bijvoorbeeld het project Bereikbaarheid Utrecht West - ontbreken van procedures met aanpalende projecten - ontwikkelsnelheden lopen uiteen - Gebrekkige bereikbaarheid Stationsgebied (ook voor bouwverkeer) - Claims - Vertraging - Onvrede onder gebruikers van het stationsgebied - Organiseren afstemoverleg - Planning verschillende projecten toetsen en knelpunten in kaart brengen - Communicatieplan opstellen en uitvoeren - verkeerscirculatieplan - plannersoverleg POS, LR en DSO Maatschappelijk Infra & Openbaar Gebied 90 Infra & Openbaar Gebied Over het hoofd zien van benodigde vergunningen of doorlooptijden niet goed ingeschat Inpassing en uitvoering trace kabels & leidingen in de nieuwe stationsstraat - Er zijn veel vergunningen benodigd; het overzicht raakt zoek - centraal managen van de vergunningen faalt - Complexiteit fasering en logistiek vanwege de afhankelijkheid van en samenhang met omliggende projecten, o.a.: OVT, voorzetgebouwen HC, Catharijnesingel, Vertramming - benodigd 23 meter voor k&l en totale breedte slechts 33 Planningsproblemen, vertragingen, claims - complexe inpassing in ondergrond - complexe fasering van projecten/stagnatie in uitvoering - kwetsbare structuur - nieuwe vergunningencoördinator moet worden aangesteld - planbegeleiders voor VG en IOR inschakelen (Bouwbeheer e/o IBU) - invoeren van vergunningenregistratie en bewakingssysteem - Goede probleemanalyse maken (planning en fasering in beeld van omliggende projecten) - Zonodig creatieve oplossingen, zoals k&l-tunnel, k&l "stapelen" Organisatorisch Ruimtelijk Infra & Openbaar Gebied Financiering bodemsaneringen niet rond te krijgen 87 Vastgoed Optimalisatie parkeerplaatsen als gevolg van verlies parkeerplaatsen onder HOV knoop wordt niet gevonden. Raming saneringen gaat boven budget uit Mobiele grondwaterverontreiniging is niet gedekt in de grondexploitatie Uitlekdepot is noodzakelijk waarmee geen rekening is gehouden in grex Financieel tekort Vertraging Valt ruimtelijk niet in te passen Hogere financiele bijdrage in parkeergarage door gemeente - Aanpassen uitvoering bodemsanering (goedkoper) - Nieuwe financieringsbronnen vinden (subsidies??) - Ook andere vormen accepteren: Mobiele sanering voorgesteld o.b.v de biowasmachine-methode Slim ontwerpen Tegenvaller accepteren 'profit sharing'is een kans Financieel Financieel Infra & Openbaar Gebied 101 Bouwputma nagement 29 Finance, Planning & Legal Ontwerp Vredenburgknoop haalt APSplanning niet Bereikbaarheid (stad en bouwplaats) is onvoldoende gewaarborgd Geen besluit kredietaanvraag muziekpaleis tbv realisatie (gunning hoofdaannemer) - te laat begonnen met planvorming, vergunningen en procedures - planning te positief ingeschat (geen rekening gehouden met bezwaartermijen) - besluitvorming parkeergarage (MTonderwerp) -Complexiteit van het gebied en tegengestelde belangen van allerlei verschillende gebruikers - Onvoldoende beschikbare infrastructuur Geen daadkrachtige fusie van MCV, SJU en Tivoli (randvoorwaarde Raad), vanwege tegengestelde belangen e.d. - Vertragingen - Hogere kosten - mogelijke claims Corio - imagoschade - vertragingen - claims - imagoschade - Niet tijdig bouwrijp kunnen maken van terrein gebouw Vredenburg Noord - (Dit leidt weer tot schadeclaim Corio) - Vertraging bouw en exploitatie Muziekpaleis - Sturing op proces door projectverantwoordelijke: Jaap Deutekom - Slimme aanbesteding (tezamen met Muziekpaleis -bereikbaarheidsplan op basis van verkeerscirculatieplan en nieuw verkeersmodel (VRU 2.0) eind 2007) Fusie afdwingen en voortouw nemen in opzet exploitatie Organisatorisch Organisatorisch Politiek Finance, Planning & Legal APS-planning is niet up-to-date -Partijen leveren geen accurate gegevens aan om eigen positie te beschermen - Positieve weergave van de proceduretijd van projecten -Verkeerde conclusies worden getrokken uit planning. - Verkeerde voorstelling van zaken - Schaduwplanningen worden opgesteld Teruggrijpen op eerdere afspraken (informatie-protocol) informatieprocedure aanpassen Regelmatige update van de APS planning (addendum) Organisatorisch Kopie van Berap 2008 Bijlage 3 Risicolijst

39 Longlist risico's POS ID Cluster/Pro gramma Eventomschrijving Oorzaakomschrijving Gevolgomschrijving Beheersmaatregel/actie Invalshoek doorzaak score Gevolg score Omvang Minimum Verwacht Maximum Netto verwacht 46 Communic atie 109 Infra & Openbaar Gebied Maatschappelijk draagvlak voor de herontwikkeling brokkelt af Inrichtingsplannen openbaar gebied dienen aangepast te worden agv vertramming - Publiek ondervindt last van bouw en tijdelijke maatregelen - Vertragingen door procedures - invloed van negatieve berichtgeving media Wens College en BRU tot vertramming HOV-baan richting de Uithof: Vertrammingsstudie Reputatie van het stationsgebied in het geding Reeds gemaakte plannen moeten herzien/aangepast worden. Dit kost tijd en geld: - Aanpassen Rasterkaart Stationsgebied - Aanpassen Structuurplan Bouwputcommunicatie; goed nieuws brengen/ nieuws goed brengen Aanpassen planning en financiele middelen regelen Maatschappelijk Politiek Infra & Openbaar Gebied Fietsparkeren is probleem POS (2.000 pp) Fietsparkeren wordt bestuurlijk niet geaccepteerd als stedelijk probleem Ontwerpen moeten mogelijk aangepast worden Financieel oplossen in grex - Lobby bij bestuur - Subsidie Maatschappelijk Infra & Openbaar Gebied Onduidelijkheid over traces voor kabels en leidingen 107 Vastgoed Besluit tot vertrammen van de HOV naar de Uithof 110 Communic atie Grenzen vastgoed en inrichting openbaar gebied staan nog niet vast Vertrammingstudie in opdracht van College De invloed van belangengroepen oppositie tegen de plannen van het Stationsgebied 9 Vastgoed Nieuwe beheerovereenkomst kost GU meer geld 12 Vastgoed Verwachte opbrengst in grondexploitatie wordt niet gerealiseerd ( 27 miljoen) Nieuwe beheerovereenkomst semiopenbaar gebied voor HC op grond van afspraak BOO Alleen fase 1 kan gerealiseerd worden en fase 2 dus niet - Kabels en leidingen worden onnodig verlegd of moeten meerdere keren verlegd worden - Extra kosten gemeente Impuls voor herontwikkeling KFNgebouw en kwaliteitsverbetering voor NH-kwartier - Vertraging - Imago - Kosten gerechtelijke procedures - Vasthouden aan gedefinieerde gebieden - Creatieve goedkope oplossingen bedenken - Harde randvoorwaarden vanuit kabels en leidingen Ruimtelijk Gefinancierd door BRU Ruimtelijk Communiceren: o.a. Schouw Stationsgebied - Inspelen op wensen en eisen Financiele tegenvaller voor GU Goede kostenverdeling afspreken in beheerovereenkomst HC. De grondslag hiervoor is vastgelegd in de BOO Vredenburg Tekort in grondexploitatie Slimme aanbestedingsstrategie Vertramming en samenwerking KFN Maatschappelijk Financieel Financieel Finance, Planning & Legal 61 Infra & Openbaar Gebied 95 Infra & Openbaar Gebied Details in de onderhandelingen op voorwaarden BPO s Onduidelijkheid over tracés kabels & leidingen rondom Catharijnesingel Onduidelijkheid over tracés kabels & leidingen en mogelijke extra verlegging ivm Westpleintunnel 13 Vastgoed Onvoldoende afstemming tussen vastgoedprojecten en infraprojecten 38 OVT Budgetoverschrijding door een tegenvallend aanbestedingsresultaat. In BIO en BOO zijn de grote lijnen vastgelegd; in BPO s moeten ook alle details worden vastgelegd (bv. kabels en leidingen, bouwplaats, etc.) Cumulatie van kleine risico s leidt tot additionele kostenposten en vertraging Urgentie en complexiteit uitvoering Vertragingen, claims, dubbele kosten (aanleg van tijdelijke tracés) - Urgentie en complexiteit uitvoering - Aanleg westpleintunnel nog onzeker Gebrekkige organisatie en communicatie Vele grote projecten komen in dezelfde periode op de markt waardoor de kosten kunnen stijgen en de aanbestedingsresultaten kunnen tegenvallen. Vertragingen, claims, dubbele kosten (aanleg van tijdelijke tracés) Inefficiënties, conflicterende situaties, vertragingen, claims, wanprestaties Geen projectrealisatie mogelijk binnen de gestelde kaders. - Eén aanspreekpunt voor wederpartij en gedisciplineerd vasthouden aan escalatiemodel - Kwalitatief hoogwaardig onderhandelingsteam + input - Toets/controle op resultaten van onderhandelingen + nadere aanscherping te behalen resultaat - tijdig opleveren definitief ontwerp van Catharijnesingel - creatieve oplossingen verzinnen - tijdig opleveren definitief ontwerp van Westplein (trambaan) - Organiseren interne afstemming binnen POS en met IBU - Eén projectmanager per deelgebied - Dekking via verevening binnen de projectscope. - Mogelijk aanpassen DO - Mogelijk aanpassen PvE / VO - Voor het GU-deel: dekking via de risicoreservering OVT. Juridisch Ruimtelijk Ruimtelijk Organisatorisch Financieel Kopie van Berap 2008 Bijlage 3 Risicolijst

40 Longlist risico's POS ID Cluster/Pro gramma Eventomschrijving Oorzaakomschrijving Gevolgomschrijving Beheersmaatregel/actie Invalshoek doorzaak score Gevolg score Omvang Minimum Verwacht Maximum Netto verwacht 39 OVT Toevoegingen of wijzigingen op de scope tijdens het project. 43 OVT Aansluiting van Stationsplein Oost en Stationsplein West op de stationshal 48 Communic atie 54 Finance, Planning & Legal 97 Infra & Openbaar Gebied Ondersteuning van het Bouwputcommunicatieplan door partners (jaarlijks vast te stellen) Onzorgvuldige toetsing artikel 19- aanvragen Bijvoorbeeld additionele maatschappelijke wensen en eisen. De ontwerpfasen van de stationspleinen loopt sterk achter bij ontwikkelingen OVT Partners zijn terughoudend in het actief bijdragen en meewerken aan bouwputcommunicatie Interne toetsingsprocedure artikel 19 nog niet geimplenteerd. Sneltram over Jaarbeursplein Sneltram wordt niet tijdig omgezet naar stadstram PVE OV-Terminal houdt geen rekening met het omzetten naar een Stadstram Vertraging ontstaat voor de OVT inclusief mogelijke kostenconsequenties en/of claims. bijbestellingen mislopen / kansen missen van voordelige oplossingen POS/Gemeente staat er alleen voor, draait dus ook op voor de kosten en kiest om die reden voor suboptimale oplossingen Zaken worden toegestaan die nadelige effecten hebben voor andere projecten Kwaliteit Jaarbeursplein blijft belangrijk achter Expliciete en volledige bestuurlijke besluitvorming hierover organiseren inclusief de financiële consequenties. Contracteringsplan stationspleinen opstellen en synchroniseren met contracten OVT - Per project lobbyen voor geld bij partners - Bouwputcommunicatie vastleggen in contracten (BPO s) implementeren van de ontwikkelde toetsprocedure - Beinvloeding besluitvorming stadstram - Stedenbouwkundig plan NH Kwartier aanpassen - actie zetten op OVT Organisatorisch Ruimtelijk Organisatorisch Juridisch Ruimtelijk OVT Bereikbaarheidsrisico s Complexiteit, vele deelprojecten die gelijktijdig uitgevoerd worden. Onvoldoende afstemming. 78 OVT Vertraging in de ruimtelijke procedures. - Bijvoorbeeld bezwaren die worden ingediend - uitblijven overeenstemming met hulpdiensten over bereikbaarheid - aanvullende studies zijn noodzakelijk Vertraging in de uitvoering, inclusief mogelijke kostenconsequenties en/of schadeclaims. Vertraging in de uitvoering, inclusief mogelijke kostenconsequenties. - Zorgvuldig afstemmen en organisatorische verankering in de GUO. - Bouwregisseur vanuit de POS - Strakkere sturing van POS op procedures - Coördinator procedures - Coördinator veiligheid - Communicatie Maatschappelijk Politiek Finance, Planning & Legal Budget grondexploitatie niet toereikend voor bouwrijpmaken (zie ook 59, Rita Kuijsters) 88 Vastgoed de verdiencapaciteit van het noordgebouw valt mogelijk tegen Onbekendheid bodem (archeologie, saneringen, kabels & leidingen) Tijdelijke tracés noodzakelijk voor kabels & leidingen - complexe bouw (trilling HOV-baan) - beperkte mogelijkheden voor programma - voorinvesteringen nodig vanwege dragende constructie - mogelijk tramtracé onder het gebouw tekort grondexploitatie stelposten toewijzen meevallers gebruiken - hoge bouwkosten - gederfde rente - tegenvallende opbrengsten - mogelijk tekort grex - programma optimaliseren - reserveren in grex Financieel Financieel Vastgoed financiële mismatch met betrekking tot stationsplein vanwege discussie over (aantal) kiosken 94 Vastgoed Sneltram wordt niet of niet tijdig verplaatst 55 Infra & Openbaar Gebied 64 Infra & Openbaar Gebied Gebrek aan afstemming en/of conflicten tussen deelprojecten tijdens uitvoering Onduidelijkheid over ontwerpen HOVbanen en verkeerstracés uit oogpunt van techniek en besluitvorming 104 Vastgoed Opbrengsten retail Stationsplein West à 1,7 miljoen kunnen niet worden gerealiseerd 105 Vastgoed Ondergrondse inritten parkeergarages Kop Jaarbeurs en Jaarbeursplein. Kosten circa 17, hiervan is 7 mio gedekt door Amrath en Holland Casino stedenbouw heeft weerstand tegen kiosken op het plein geen duidelijkheid over toekomstig tracés trams Groot aantal partijen met wensen en eisen, maar onduidelijk wie de verantwoordelijkheid neemt - Vanwege de onzekerheid over de aanleg van de westpleintunnel (financieel en ontwerp) - Vertrammingstudie Vanuit stedenbouwkundige optiek is er geen ruimte, mede met het oog op loopstromen mogelijk tekort van ca. 2 miljoen - 2 kiosken toestaan (in plaats van 4) - compensatie in de interwijkverbinding vinden Bibliotheek wordt later opgeleverd stevig sturen op besluitvorming en planning - Vertragingen - claims Mogelijk tijdelijke aanleg noodzakelijk van toeleidende routes - Aanstellen uitvoeringscoordinator - Organiseren uitvoeringsoverleg (geintegreerde planningen) - Besluit trace Westpleintunnel - Creatieve maatregelen (workshops) Minder opbrengsten voor het plein Vastgoedprogramma elders in het stationsgebied realiseren Financieel Organisatorisch Organisatorisch Ruimtelijk Financieel Stedenbouwkundige kwaliteit Financieel tekort Financiering zoeken Ruimtelijk Kopie van Berap 2008 Bijlage 3 Risicolijst

41 Longlist risico's POS ID Cluster/Pro gramma Eventomschrijving Oorzaakomschrijving Gevolgomschrijving Beheersmaatregel/actie Invalshoek doorzaak score Gevolg score Omvang Minimum Verwacht Maximum Netto verwacht 108 Vastgoed Contractueel vastgelegd programma komt niet overeen met gerealiseerd programma In artikel 19 wordt meer ruimte gegund dan feitelijk ingevuld door de marktpartijen Missen van kansen (financieel en stedenbouwkundig) in het conserverend bestemmingsplan correcties doorvoeren voor het programma (oude WRO). In contracten vastleggen dat ongebruikt volume terugvallen naar gemeente Financieel OVT De benodigde wijziging van de expeditie oplossing onder het stationsplein oost is niet meer mogelijk 113 OVT Slechte tijdelijke verkeersoplossing oostzijde station 116 POS POS moet stedelijke problemen oplossen die buiten de scope van de POS vallen oa. Fietsparkeren, fietsroutes 4 Vastgoed Ontwerp Entréegebouw moet aangepast worden ter hoogte van de tunneloversteek / ontwerp UN-Studio Catharijneknoop wijkt af van Corio 11 Vastgoed Tegenvallende vastgoedontwikkelingen na Vastgoed Geen samenwerkingsovereenkomst tussen NS Poort, GU en RGD (domeinen) / geen bestuurlijke goedkeuring van de afspraken 21 Finance, Planning & Legal 27 Finance, Planning & Legal Nietige bepaling afdrachten door NSV aan gemeente (nietige overeenkomst?) Vastgesteld DO voldoet niet aan eisen GU Geen draagvlak en dekking voor een beter oplossing - complexiteit - geen overeenstemming over invulling fasering Complexe problemen die moeilijk oplosbaar zijn Milieuwetgeving en kwaliteitseisen leefbaarheid en veiligheid - Rabo houdt Gildenkwartier aan als kantoor - Onduidelijkheid over huidig programma Rabobank en effect daarvan op Stationsgebied - economische dip wanneer gronden worden uitgegeven Onverschuldigde betaling; geen titel voor afdracht RGD aan GU voor programma Geen titel voor afdracht (onverschuldigde betaling) Geen tijdige start bouw Stadskantoor BPO s tussen GU en NSV niet of te laat tot stand 34 Vastgoed Geen inwerkingtreden BOO Jaarbeurs tgv opschortende voorwaarden Niet bereiken van overeenstemming ter zake: - 2 van de 3 te sluiten TPO s - inhoud notariële akte omslag en conversie Vanwege: bovenmatige eisen Jaarbeurs en casino, hotel en bios hebben effect op activiteiten Jaarbeurs (milieuvergunning) Overbelasting busbaan en hinder OV door expeditieverkeer - hinder - imagoschade - extra kosten - Extra kosten - Tijd/vertraging Minder programma en minder grondopbrengsten - Overschrijding max kantoorvolume - Minder kantoorprogramma op eigen grond GU - Forse tegenvaller grex Geen opbrengsten GREX ( m2) - Opstarten werkgroep expeditie oplossing olv IMO Opstarten werkgroep fasering met ProRail - Probleem terugleggen bij probleemeigenaar - Meer capaciteit in geld en tijd - Ontwerp optimaliseren binnen de regelgeving - duidelijke programmakader s formuleren voor UN-studio -Gebruik van ruimte in BRU-afspraken -Raad ervan overtuigen dat behoudt Rabo geen afbreuk doet aan visie A Onderhandelen, niet toestaan uitbreiden programma RGD; uitgangspunt grondtransacties (abc-levering) - Geen afdracht in grex - Landsadvocaat weer betrekken bij juridische constructie - Uitgangspunt grondtransacties (ABC levering) - Medewerking opschorten aan BPO stadskantoor totdat titel van afdrachten is vastgelegd Latere afdracht in grex (minder renteopbrengsten) -geen ontwikkeling op de Kop Jaarbeurs en daardoor geen afdracht aan de grex -exploitanten wijken uit naar andere locaties -Stedenbouwkundige kwaliteit niet conform Masterplan - Geen herontwikkeling van het Noordterrein Ruimtelijk Ruimtelijk Organisatorisch Financieel Financieel Financieel Juridisch sturen op voortgang Financieel Resultaatgericht onderhandelen en escalatiekanalen benutten - kantoor m2 elders realiseren (ca m2 - is een kans) Juridisch Kopie van Berap 2008 Bijlage 3 Risicolijst

42 Longlist risico's POS ID Cluster/Pro gramma Eventomschrijving Oorzaakomschrijving Gevolgomschrijving Beheersmaatregel/actie Invalshoek doorzaak score Gevolg score Omvang Minimum Verwacht Maximum Netto verwacht 36 Vastgoed De omklap van Jaarbeursactiviteiten van het noordterrein naar zuidterrein wordt niet gerealiseerd (in 2012, doch uiterlijk 2015) 62 Infra & Openbaar Gebied Onvoldoende afstemming tussen vastgoedprojecten en infraprojecten 40 OVT verwerving commercie (Corio) en huurvrij maken stationstraverse vallen duurder uit dan begroot 50 Communic atie 96 Infra & Openbaar Gebied Leefklimaat in het Stationsgebied verslechtert Capaciteitstekort van gekwalificeerd technisch personeel (IBU, Tauw, Oranjewoud etc) - Ruimtelijk en financieel is het voor de Jaarbeurs niet haalbaar zich te concentreren op het Zuidterrein ( bvbo) - Benodigde vergunningen worden niet verleend - Jaarbeurs heeft geen prikkel om omklap voortvarend te realiseren Gebrekkige organisatie en communicatie - Geen medewerking van betrokken partijen. - Tijdsdruk heeft suboptimale fianciële afspraken tot gevolg. - Corio krijgt blanco cheque voor huurvrij maken (op kosten van GU) Afnemende aandacht gemeente (vertrek Eelko van de Boogaard) Project Stationsgebied wordt gerealiseerd in een periode van hoogconjunctuur waarin veel projecten in Nederland worden gestart - Noordterrein komt niet vrij voor herontwikkeling - Geen inkomsten uit Noordterrein, dus geen dekking voor fase 2 Stationsgebied Inefficiënties, conflicterende situaties, vertragingen, claims, wanprestaties Budgetoverschrijding ten laste van gemeente Kwaliteit, leefbaarheid en veiligheid nemen af - Kwaliteitsverlies - Vertragingen - Aanbesteding valt tegen (hogere kosten) - Verwerving croeselaan (desnoods onteigening door GU) - Druk op alternatieve planvorming bij de Jaarbeurs - harde datum opnemen in Addendum I van de BOO - wekelijks MT-overleg - Afstemming organiseren door Jaap en Bert toe te voegen aan programmaoverleg vastgoed (Oost respectievelijk West) - Procesafspraak in BOO Radboud/Koppen OVT opnemen - Verevening - gemeente pakt regie hiervan in handen - dekking via risicoreservering OVT Politiek Organisatorisch Financieel Beleid en uitvoering aanscherpen Maatschappelijk Timing (fasering projecten) Ruimtelijk Infra & Openbaar Gebied Beperkte keuzeruimte voor inrichting openbaar gebied en ondergrondse infra 91 Vastgoed complexe onderhandelingen: relatie Corio één-op-eén doorgelegd naar NS Poort (ontwikkelende partij) 92 Vastgoed 200 studentenwoningen kunnen niet gebouwd worden (opdracht Raad) 98 Finance, Planning & Legal Aanbestedingsplicht vastgoedontwikkelingen 103 Vastgoed Complexe bouwkundige inpassing diverse modaliteiten onder de te bouwen bibliotheek (tram-bus, parkeergarage, kabels en leidingen en entree bieb) Ontwerp achterstand inrichting openbaar gebied en ondergrondse infra ten opzichte van vastgoed a.g.v. bewuste MT keuze - Hanteren van aannames die later onjuist blijken - Keuzen worden opgedrongen - Kwaliteit sluit niet aan - Aanslag op plankosten vanwege noodzakelijke inhaalsslag - Versnelling in planontwikkeling voor openbaar gebied door gebruik referentiekader/kwaliteitskaart (door IBU) - bouwvergunningen toetsen op IORaspecten (door bouwbeheer) - afstemming voorafgaand aan bouwvergunning goed plannen: planningsinstrument VG en Ruimtelijk vanwege ontruimen patatboulevard foutkans Structuur helder en transparant maken Organisatorisch Geen geschikte locatie binnen stationsgebied Roanne Arrest (Europees Hof van Justitie) Beperkte ruimte in combinatie met benodigde functies Kan ten koste gaan van commercieel vastgoed en dus geld. - Geen rechtstreekse contracten met marktpartijen meer mogelijk - misschien noodzakelijk aanpassen huidige BOO contracten Slim ontwerpen in relatie met Fietsgebouw - risicoanalyse op huidige BOO's - Benutten kennis Bureau Aanbestedingen - aanbestedingsplicht meenemen in nieuwe contractsonderhandelingen - beperkt eisen stellen hetgeen publiek rechtelijk is toegestaan Complex en daardoor duur bouwen Afstemming tussen HOV, NUTSbedrijven, POS en bibliotheek Maatschappelijk Juridisch Ruimtelijk Vastgoed Stationsplein West wordt duurder dan begroot (Basisvariant staat in grex, er zijn echter aanvullende wensen: bereikbaarheid hulpdiensten en vastgoedvrij op het plein) - aansluitingen op KFN-gebouw en Beatrixgebouw zijn onvoldoende begroot - oorspronkelijke gebaseerd op sober en doelmatige kwaliteit (basis variant) ipv hoogwaardige kwaliteit Tekort Grondexploitatie - Kwaliteit terugschroeven - alternatieve financiering zoeken - Met KFN en Jaarbeurs duidelijke afspraken maken Financieel Kopie van Berap 2008 Bijlage 3 Risicolijst

43 Longlist risico's POS ID Cluster/Pro gramma Eventomschrijving Oorzaakomschrijving Gevolgomschrijving Beheersmaatregel/actie Invalshoek doorzaak score Gevolg score Omvang Minimum Verwacht Maximum Netto verwacht 115 OVT Realisatie fietsgebouw zuidoost loopt vertraging op - DO staat ter discussie - aanlanding Rabobrug moet geintegreerd worden - onduidelijkheid over woningprogramma Vertraging kost geld Slechte oplossing fietsparkeren - Integraal ontwerp - Heldere standvastige communicatie over het ontwerp. Organisatorisch POS Key players Stationsgebied vertrekken Nieuwe uitdaging, carriere etc. - Gemis bevlogenheid - Achtergronden van de plannen vervagen - Goede contacten met partners moeten weer opgebouwd worden 49 Communic atie 99 Finance, Planning & Legal Onvindbaarheid Infocentrum Stationsgebied Benodigde eigendommen zijn niet tijdig in het bezit van de gemeente 114 OVT Financiele projectbeheersing OV-T niet (goed) geregeld 5 Vastgoed Voorzetgebouw Catharijnesingel kan gerealiseerd worden 77 OVT Gemeentelijke deelprojecten (scope GU) worden te laat gerealiseerd (bijvoorbeeld de toeleidende verkeersroutes). Fysieke ingang van ICS ligt verstopt en mogelijkheden voor expliciete wegbewijzering e.d. worden tegengewerkt - Weinig spontane bezoeken waardoor het bereik onder geïnteresseerden niet optimaal is - Kosten staan niet in verhouding met het gebruik onderschatting verwervingstraject - uitvoeringsplanning wordt niet gehaald; - plannen worden later gerealiseerd -Gebrek aan capaciteit Geen inzicht in stand van zaken financien project OV-T Lerende organisatie en deskundige medewerkers - via andere media (internet, advertenties, e.d.) communiceren Organisatorisch Ruimtelijk Verwervingsplan POS Juridisch Druk opvoeren op ProRail Financieel Instemming door Brandweer - Meevaller voor grex Plan ontwikkelen Technisch Vertraging als gevolg van interne planvorming gemeente, procedures ed. Kosten voor tijdelijke maatregelen, claims, imagoschade - Zorgvuldig afstemmen en rapporteren van deelprojecten binnen de GUO. - Hoge prioritering binnen de organisatie. - Strakke aansturing projecten uit de scope GU door de POS Politiek Vastgoed Gebrekkige afstemming tussen BOO koppen OVT en POK 23 Finance, Planning & Legal Onvoldoende organisatorische afstemming 86 Vastgoed Omarmen van stedenbouwkundig plan voor Jaarbeursterrein Noord dat onvoldoende financiele middelen genereert (living city = leisure) 33 Finance, Planning & Legal 117 Communic atie 25 Finance, Planning & Legal Verschillende snelheden contracteren (POK gaat sneller dan BOO) - Organisatie niet adequaat ingericht voor huidige rol POS (behalen van beoogde resultaten dmv contracten) - Ontbreken van duidelijk toetskader (toetsprotocol) Keuze voor stedenbouwkundige kwaliteit boven financien Planschade/nadeelcompensatie Ontwerpen hebben negatieve gevolgen voor direct omwonenden en bedrijven Impact politieke machtsverschuiving op het project Stationsgebied Woningprogramma finlesstrook niet mogelijk GU kan verplichtingen niet nakomen, zoals sloop sporthal en oplossen exploitatie - nadelig resultaat voor gemeente - gedwongen voorinvesteringen door gemeente Verkiezingen - Ontbreken draagvlak - Wijziging van plannen - Bestaande lobbynetwerken verliezen waarde - niet realiseren Westpleintunnel - milieuwetgeving inzake bouwen bij sporen 79 OVT Verevening financiële tegenvallers in de gemeentelijke scope kunnen mogelijk gecompenseerd worden met financiële meevallers in de scope GUO Inspanningsverplichting opnemen in POK - integrale projectsturing - Ontwikkelen toetsprotocol - Melden afwijkingen van BOOafspraken op basis van toetsprotocol Minder middelen voor fase 2 - Discussie in MT (bewust besluit) - zoeken naar alternatieve financiering van fase 2 - Fase 2 deels niet uitvoeren - Brief met strekking kennis genomen van plan edoch hieraan vallen geen rechten te ontlenen Organisatorisch Organisatorisch Financieel Extra kosten grex Planschade risico-inventarisatie Maatschappelijk Ontwikkelen volgen en er op anticiperen Gu moet finlesstrook weer verwerven alternatief programma voor finlesstrook ontwikkelen (flexibiliteit in de vlek) Politiek Financieel Vast agendapunt in directieoverleg Kopie van Berap 2008 Bijlage 3 Risicolijst

44 Longlist risico's POS ID Cluster/Pro gramma Eventomschrijving Oorzaakomschrijving Gevolgomschrijving Beheersmaatregel/actie Invalshoek doorzaak score Gevolg score Omvang Minimum Verwacht Maximum Netto verwacht 80 OVT Bijbestellingen Bereiken van synergie in de uitvoering en kostenbesparingen in aanpalende projecten ten gunste van de grex. Bijv. Stationsplein West (incl fietsenstallingen), Stationsplein Oost, fiets-voetgangersspoorbrug, bebouwing fietsgebouw met studentenwoningen Vast agendapunt in directieoverleg OVT Wensenlijst Extra kwaliteit doordat uitgespaard geld wordt geinvesteerd en niet aan Rijk terugbetaald. Bijvoorbeeld extra stijgpunt busperron west naar de stationshal, afwerking busbuffer en onderkant stationstraverse, extra stijgpunten beide stationspleinen Vast agendapunt in directieoverleg Kopie van Berap 2008 Bijlage 3 Risicolijst

45 Bijlage 4: Programmabegroting 2009, onderdeel Stationsgebied Algemene doelstelling Stationsgebied Samen met de partners het plangebied ontwikkelen tot een vernieuwd centrumgebied. Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten 1 Een economisch optimaal benut Stationsgebied. 1.1 Vergroten van de werkgelegenheid en benutten van de economische potentie voor de stad als geheel Een aantrekkelijk en intensief gebruikt Stationsgebied. 2.1 Verbeteren van de leefbaarheid en de veiligheid in het Stationsgebied Een goed bereikbaar Stationsgebied. 3.1 Verbeteren van de bereikbaarheid van het Stationsgebied. 781 Bedragen zijn in duizenden euro's.

46 1.1 Projectorganisatie Stationsgebied Wat willen we bereiken? Algemene doelstelling Samen met de partners het plangebied ontwikkelen tot een vernieuwd centrumgebied met intensief ruimtegebruik, hoogwaardige openbare ruimte, kantoren, woningen, detailhandel en leasurefuncties, evenals een hoogwaardige OVterminal door uitbreiding en opwaardering van de transfercapaciteit en de daar aanwezige infrastructuur voor trein, tram en hoogwaardig openbaar vervoer (HOV). Deze missie is vastgelegd in de uitvoeringsovereenkomst met het Rijk van 2 juli In het Collegeprogramma Utrecht voor elkaar (hoofdstuk 3, 12 e.v.) is aanvullend aan deze doelstelling het volgende opgenomen: Uitgangspunt voor de ontwikkeling van het Stationsgebied blijven visie A (waarvoor de bewoners in 2002 hebben gekozen) en de in 2006 gesloten contracten met NS Vastgoed, Koninklijke Jaarbeurs en Corio (de beheerder van Hoog Catharijne). Wij maken de openbare ruimte in het Stationsgebied aantrekkelijker door groen op het Smakkelaarsveld (binnen de gemaakte afspraken over gedeeltelijke bebouwing van het Smakkelaarsveld), een aantrekkelijke entree naar het station en een goede inrichting van de ruimte boven de Catharijnesingel. Er komt een nieuwe centrale bibliotheek op een nog nader te bepalen plaats in het Stationsgebied. Hierbij zoeken we private partners. De stedenbouwkundige principes van het (geactualiseerd) masterplan zijn: herstellen, verbinden en betekenis geven. Daaraan voegen wij het principe van duurzaamheid toe. De doelstellingen van fase 1 realiseren we in de periode tot De onderstaande effecten en streefwaardes en looptijden zijn gebaseerd op inzichten uit Wij laten de ingevoerde gegevens actualiseren. Zo mogelijk kunnen wij de resultaten hiervan presenteren bij de begrotingsbehandeling. Effectdoelstelling 1 Een economisch optimaal benut Stationsgebied. Door de uitbreiding van vierkante meters winkels, voorzieningen en kantoren wordt werkgelegenheid toegevoegd. Daarnaast neemt, door de uitbreiding van het vastgoed en de kwaliteitsverbetering van de openbare ruimte, de waarde van het vastgoed toe. De afzetmogelijkheden voor de marktpartijen zijn door de combinatie van bovenstaande factoren zeer gunstig. Als gevolg hiervan nemen de jaarlijkse inkomsten voor de gemeente toe door een stijging van de netto ozb-opbrengsten per jaar als gevolg van de toegenomen waarde van het totale vastgoed in het vernieuwde Stationsgebied. Effectdoelstelling 2 Een aantrekkelijk en intensief gebruikt Stationsgebied. De leefbaarheid is sterk verbeterd door sociaal veilige en aantrekkelijke routes voor langzaam en snelverkeer (stadscorridor, de interwijkverbinding), een kwalitatief hoogwaardig ingericht openbaar gebied met aantrekkelijke pleinen en parken (onder andere Jaarbeursplein, Vredenburgplein, Smakkelaarsveld en Moreelsepark), toegevoegd groen en water (onder andere herstel singels en Leidsche Vaart), de toegevoegde woningen in het gebied en heldere afspraken over beheer. 2/6

47 Effectdoelstelling 3 Een goed bereikbaar Stationsgebied. De nieuwe OV-terminal zorgt voor optimale transfermogelijkheden tussen de verschillende vormen van vervoer: trein, bus, tram, fiets en auto. De bereikbaarheid voor het openbaar vervoer verbetert door: de uitbreiding van de stationshal in combinatie met onder meer de vernieuwde en verlengde tram- en busperrons aan zowel de oostzijde als de westzijde van het station; de aanleg van de toeleidende HOV-routes; de bouw van ov-gerelateerde fietsenstallingen. Ook de bereikbaarheid van de overige modaliteiten (fiets, voetganger, auto) zijn toegesneden op de herontwikkelingen in het totale stationsgebied. Effectindicatoren Streefwaarde a Toename aantal banen in het Stationsgebied met fte* 1.b Toename netto contante waarde in het Stationsgebied met miljoen euro* 1.c Toename ozb-opbrengsten per jaar met miljoen euro** 2.a Toename waardering openbaar gebied, schoon en heel b Toename beleving gevoel van veiligheid c Aantal ov-reizigers 0 55 miljoen 100 miljoen1 * Bron: economische effectrapportage Bestuursinformatie/Ecorys 2003 ** Bron: analyse Bestuursinformatie bij Masterplan Relevante omgevingsfactoren Er is een aantal belangrijke omgevingsfactoren: de ambities en randvoorwaarden van het Rijk (de ministeries VROM en VenW); de commerciële belangen van private partners, waaronder Corio, Jaarbeurs, NS en Rabobank; de nog altijd toenemende vervoersstromen in het gebied; de veelheid van partijen en belangen die zich in dit gebied manifesteren; de ingewikkelde eigendomsrelaties. Deze omgevingsfactoren bepalen in belangrijke mate de haalbaarheid en het tempo van de geplande ontwikkelingen. De activiteiten van vijf stichtingen zorgen voor permanente juridische procedures Wat gaan we ervoor doen? In de programmatabel van het Stationsgebied staan de streefwaarden. Die tabel actualiseren we elk jaar bij de bestuursrapportage Stationsgebied. In 2009 gaan de coördinerende, voorbereidende, randvoorwaardelijke werkzaamheden en conditionering van projecten door. Het gaat daarbij om: werkzaamheden op publiekrechtelijk vlak (procedures en vergunningen); het opstellen en sluiten van project- en ontwikkelovereenkomsten met de private partijen en het toetsen op nakoming ervan; het ontwerpen en voorbereiden van projecten die door de gemeente uitgevoerd worden (vooral infrastructuur en openbare ruimte). Daarnaast komen het Muziekpaleis, de OV-terminal en hotel/woningen aan de kop van het Jaarbeursterrein in uitvoering. 1 Is de verwachte prognose ProRail; in verband met vaste terminologie in het begrotingsformat, hanteren we de term streefwaarde. 3/6

48 Werkgelegenheid en economische potentie Prestatiedoelstelling 1.1 Vergroten van de werkgelegenheid en benutten van de economische potentie voor de stad als geheel. Prestaties lange termijn In 2015 willen we de volgende streefwaarden gerealiseerd hebben: Toename aantal woningen met Toename m² winkels m² vvo Toename m² leisure met m² vvo Toename m² cultuur met m² bvo Toename m² hotel met m² bvo Toename m² horeca met m² bvo Toename m² kantoren (inclusief raadsbesluit betreffende Knoopkazerne) met m² bvo Prestaties korte termijn (2009) De uitvoering van de volgende projecten is of wordt gestart in 2009: Muziekpaleis, inclusief expeditietunnel en Catharijnebak. Woon-winkelgebouw De Vredenburg. Kop Jaarbeurs; Parkeergarage (waarop aansluitend Megabioscoop en casino (Holland Casino) worden gerealiseerd). Planontwikkeling: Bibliotheek op het Smakkelaarsveld. Bebouwing Stationsstraat-Noord. Selectie ontwikkelaar/eindgebruiker eerste fase NH-kwartier. Ondergrondse parkeergarage Jaarbeursplein. Knooplocatie (RGD) in combinatie met Westflank-Zuid (kantoren; NS Poort). Westflank-Noord (woningen en kantoren; NS Poort). Planologische procedures Voor de volgende projecten lopen artikel 19 WRO en planologische procedures conform nieuwe Wro (initiatief van de private partners): Megabioscoop, Holland Casino, Parkeergarage (allen Kop Jaarbeurs). Hotel annex woningen (Kop Jaarbeurs). OV-terminal. Muziekpaleis/expeditietunnel. Gebouw Vredenburg-Noord. Stadskantoor. Entreegebouw/parkeergarage. Het verloop en de voortgang van de procedures zijn onder meer afhankelijk van de ontwikkelingen luchtkwaliteit. Overeenkomsten In het Stationsgebied worden diverse gronden en panden verworven. Minnelijke verwerving is het uitgangspunt. Voor de vastgoedprojecten die private ontwikkelaars realiseren, worden intentie-, ontwikkel- en projectovereenkomsten gesloten. Voor projecten op gemeentegrond, sluiten we uitgifteovereenkomsten. Voor de eerste twee hieronder genoemde ontwikkelovereenkomsten moeten we als eerste stap (in 2008) intentieovereenkomsten sluiten. Afhankelijk van de uitkomst van die trajecten en besluitvorming wat dat betreft kunnen we vervolgens in 2009 ontwikkelovereenkomsten sluiten. bilaterale ontwikkel-/projectovereenkomst bebouwing Stationsstraat-Noord; ontwikkelovereenkomst NH-kwartier (eerste fase); ontwikkelovereenkomst bibliotheek en woningen. Bilaterale Project Overeenkomsten (BPO) en uitgifteovereenkomsten en notariële akten: Uitgifteovereenkomst Entreegebouw annex parkeergarage Catharijnesingel. BPO Poortgebouw. 4/6

49 Leefbaarheid en veiligheid Prestatiedoelstelling 2.1 Verbeteren leefbaarheid en veiligheid in het Stationsgebied. Prestaties lange termijn In onderstaand overzicht staan de belangrijkste projecten die aan het einde van de looptijd zijn gerealiseerd en een grote bijdrage leveren aan het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid in het Stationsgebied: Westpleintunnel; herstel Catharijnesingel en Leidsche Vaart; Stadscorridor; overige voorzieningen (onder andere groen, water, bruggen, fietsroutes). openbare pleinen en parken (Jaarbeursplein, Stationspleinen, Vredenburgplein, Smakkelaarsveld en Moreelsepark); Prestaties korte termijn (2009): Deelgebied Vredenburg en omgeving: DO2 Vredenburg-Noord als onderdeel van DO Catharijnesingel. Integratie VO Vredenburgplein in DO Catharijnesingel. Deelgebied Catharijnesingel en omgeving: Deelgebied Smakkelaarsveld en omgeving.: VO/DO HOV toeleidende routes. Afronden realisatie Tijdelijk Fietsgebouw. Deelgebied Nieuwe Stationsstraat en omgeving: Opstellen/afronden VO/DO Nieuwe Stationsstraat. Opstellen/afronden VO/DO HOV-toeleidende routes. Deelgebied Croeselaan/Jaarbeursplein: Afronden Voorlopig Ontwerp. Besluitvorming Definitief Ontwerp. Tijdelijke inrichting ter plekke van nieuwbouw Rabobank. Openbare Ruimte Stadskantoor: Opstellen Definitief Ontwerp. Westpleintunnel/Daalsetunnel: Besluitvorming Functioneel Ontwerp. Start Voorlopig Ontwerp. Start conditionering. Overige mijlpalen (vooral die gelegen op kritieke tijdpad): Implementatie aanpak archeologie en monumenten. Implementatie aanpak sanering waaronder biowasmachine. Implementatie aanpak vergroening (raadsmotie). Structurele aanpak procedures en vergunningen. Tour de France (Grand Depart 2010). Implementatie aanpak tijdelijke situatie. DO Catharijnesingel (inclusief VO/DO Moreelsepark, DO Vredenburg-Noord, VO Paardenveld, Weerdsingel). Conditionering Catharijnesingel (sloop bakken, verleggen kabels en leidingen). Uitvoeringsgereed ontwerp Vredenburgknoop in bouwteamverband. VO Smakkelaarsveld in samenhang met ontwerpproces Stadsbibliotheek. VO s/do s tunnels (Daalse Tunnel, Leidsche Veertunnel, Van Sijpesteijntunnel). Integratie plannen openbare ruimte met plannen vastgoedpartijen. Voortgang van deze werkzaamheden wordt mede beïnvloed door de besluitvorming bij private partijen en gemeente. Behalve werken in deelgebieden, vindt in het programma Infrastructuur en Openbare Ruimte een aantal gebiedsdekkende activiteiten plaats: biowasmachine, warmte-koudeopslag en duurzaamheid. 2 VO= voorlopig ontwerp; DO= definitief ontwerp. 5/6

50 Bereikbaarheid Prestatiedoelstelling 3.1 Verbeteren van de bereikbaarheid van het Stationsgebied. Prestaties lange termijn Behalve de realisering van de OV-terminal (Rijk) betreft het hier gemeentelijke projecten: HOV-banen; Toeleidende routes van bus en tram naar OV-terminal. Prestaties korte termijn (2009): OV-terminal: onherroepelijke vrijstelling artikel 19 wet RO; bouwvergunning; conditionering; start bouw; Gemeente: bestuurlijke vaststelling van het bereikbaarheidsplan. definitieve ontwerpen en artikel 19-procedures voor de toeleidende routes OV-terminal; start bouw knoop HOV-viaduct Vredenburg en technische voorbereiding en procedures andere onderdelen Vredenburgknoop. Duurzaamheid Prestatiedoelstelling 4.1 Een zo duurzaam mogelijk Stationsgebied, vanuit lucht-, water- en bodemkwaliteit en gebruik van openbare ruimte. Komend jaar onderzoeken wij de mogelijkheden van het toevoegen van de doelstelling duurzaamheid aan de eerdere vastgestelde doeleinden van het nieuwe sleutelproject. Aangezien er gemeentelijke kaders zijn (masterplan met deelproducties, structuurplan enzovoort) en voor het merendeel van het gebied ondertekende contracten met de private partners, betekent duurzaamheid een aanvulling ten opzichte van de NSP-doelstellingen. Prestaties lange termijn Een zo duurzaam mogelijk Stationsgebied, vanuit lucht- en water en bodemkwaliteit en gebruik van openbare ruimte. Prestaties korte termijn (2009): Uitvoeren van een haalbaarheidsonderzoek, waaruit moet blijken of er voldoende middelen vrij te maken te zijn om de doelstellingen van duurzaamheid in de vastgestelde plannen te realiseren. Prestatie-indicatoren Realisatie 2007 Begroting 2009 Begroting a Bilaterale ontwikkelovereenkomsten (bestuurlijke goedkeuring) b Bilaterale projectovereenkomst (bestuurlijke goedkeuring) c Uitgifteovereenkomsten a Op te leveren VO/DO b Conditionering a Op te leveren VO/DO b Conditionering /6

51

52 In het Stationsgebied van Utrecht wordt hard gewerkt aan de toekomst van onze stad. Verschillende partners werken samen in een megaproject van vele jaren. Jaren waarin het Stationsgebied ingrijpend zal veranderen. De ambities zijn groot. Het gebied biedt straks een betere mix tussen werken, wonen en recreëren. Het nieuwe Stationsgebied en de historische binnenstad zullen weer één levendig geheel gaan vormen. Website Op cu2030.nl vindt u alle actuele informatie over de plannen, inclusief foto s, tekeningen en impressies van het toekomstige Stationsgebied. Hoe ziet het nieuwe station eruit? Hoe verloopt de transformatie van Muziekcentrum Vredenburg tot Muziekpaleis? Surf naar de site voor actuele info. Infocentrum Hoe ziet het Stationsgebied er straks uit? Welke sfeer en uitstraling krijgt de stad? Hoe zit het met de bereikbaarheid? Waar komen woningen, winkels en kantoren? Loop eens binnen bij het infocentrum (Gildenkwartier 193). Daar ziet u de toekomst van het Stationsgebied met eigen ogen. We organiseren ook ontvangsten voor groepen. Adres Infocentrum Adres Gildenkwartier 193 (ingang naast Media Markt) Telefoon Open [email protected] maandag - vrijdag van uur zaterdag van uur. cu2030.nl