Module Dierziekten rundvee

Transcriptie

1 Module Dierziekten rundvee De CO 2 -voetafdruk van dit drukwerk is berekend met ClimateCalc en gecompenseerd bij: treesforall.nl Cert. no. CC /NL

2 Colofon Auteurs Jolanda Holleman, Windkracht 10 Redactie Henrike van Riel Beeld Arka media BV Het Ontwikkelcentrum heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Bent u desondanks van mening dat we u hebben benadeeld, dan kunt u contact met ons opnemen. Eerste druk, Ontwikkelcentrum, Ede, Nederland [email protected] Internet: Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opname of op enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van het Ontwikkelcentrum.

3 Inhoudsopgave Inleiding 5 Ziektebeelden rundvee 7 1 Baarmoederontsteking 7 2 BCK (boosaardige caterraalkoorts), coryza gangraenosa 9 3 Bevangenheid, hoef- of klauwbevangenheid 10 4 Botulisme 11 5 Brucellose, abortus bang 12 6 BSE (Bovine Spongieuze Encephalopathie), gekkekoeienziekte 13 7 BVD (Bovine Virus Diarree) 14 8 Coccidiosis (Eimeria) 17 9 Coronavirus Difterie, kalverdifterie Besmettelijke leucose, EBL (enzoötische bovine leucose) E-coli Fotosensibiliteit, zonnebrand, eczema solara Huidschimmelziekte, trichofytie IBR (Infectieuze Bovine Rhinotracheitis) Kopziekte, grastetanie, voedingstetanie, hypomagnesaemie Lebmaagverplaatsing Leptospirose Leverbot, fasciola hepatica L Longworm, grashoest, dictyocaulus viviparus Luizen Maagdarmwormen Mastitis, uierontsteking Melkziekte Mineralengebrek Mineralenoverschot MKZ (mond- en klauwzeer) Ziekte van Mortellaro, Italiaanse stinkpoot, dermatitis digitalis Navelbreuk Navelontsteking Neospora Paratuberculose, para-tbc, ziekte van Johne Pinkengriep, BRS (Bovine Respiratoire Syncytiaal virus) Aan de nageboorte blijven staan, Retentio Secundinarum Rotavirusdiarree Salmonellose, paratyfus Scherp in Schurft, schurftmijten Slepende melkziekte, acetonemie Stinkpoot, tussenklauweczeem, Dermatitis Interdigitalis Trommelzucht, oplopen, blast, tympanie 74 3

4 4 42 Tussenklauwontsteking, haarworm, kleiworm, slakkepoot, tussenteenflegmoon Vergiftiging Vitaminegebrek Voedingsdiarree bij kalveren Wratten, papillomatose Zoolzweer Schmallenbergvirus Blauwtong 85

5 Inleiding Als (melk)veehouder probeer je je koeien zo gezond mogelijk te houden. Een gezonde koe die lekker in haar vel zit produceert goede melk. Ook bespaar je als veehouder veel kosten, zoals dierenartskosten, medicijnen, productiedaling, wachttijd, enzovoort. Gezonde dieren geven je ook veel werkplezier. Het is de uitdaging om te voorkomen dat je dieren besmet worden. Veel preventie ontstaat al door goed management. Als je dieren toch besmet worden, is het zaak om de verschijnselen zo vroeg mogelijk te herkennen, zodat de schade beperkt blijft. Ken daarom je dieren, en weet wanneer ze afwijkend gedrag vertonen. Maak ook gebruik van je managementtools, zoals de registratie van je melkproductie om afwijkingen snel te signaleren. Als melkveehouder moet je dus verstand hebben van ziektes die je koeien kunnen belagen: symptomen, oorzaak, besmettingsroute, ziekteverloop, preventie en behandeling. Hiermee ben je de ziektes al een enorme stap voor en kun je adequaat handelen. Instructie voor activatie van de digitale module vind je op de achterzijde van deze uitgave. 5

6 6

7 Ziektebeelden rundvee 1 Baarmoederontsteking Beschrijving Een baarmoederontsteking is een infectie aan de baarmoeder die in de meeste gevallen ontstaat na het afkalven. Ziekteverloop en verschijnsel Een baarmoederontsteking kan acuut zijn of chronisch. Bij acute baarmoederontsteking kunnen de dieren echt heel ziek zijn. Ze hebben koorts (boven 39,5 C) en hebben een pussige, roodbruinig gekleurde, waterdunne uitvloeiing die heel erg stinkt. Ze hebben koude oren, vreten minder en geven minder melk. Afb. 1 Het opnemen van de temperatuur is belangrijk bij baarmoederontsteking. Een chronische ontsteking duurt langer dan drie weken. Deze dieren hebben continue etterige uitvloeiing. Ze zijn er niet ziek van. Een koe met chronische baarmoederontsteking kan verminderd vruchtbaar raken of zelfs niet meer tochtig worden. Oorzaak Een baarmoederontsteking ontstaat vaak na het afkalven. Als de baarmoedermond openstaat, kunnen bacteriën gemakkelijk binnendringen. Een baarmoederontsteking kan ontstaan als een koe aan de nageboorte blijft staan. De kans op een ontsteking is ook groot bij koeien die zwaar afkalven. Hiervan is sprake als de dierenarts of veehouder heeft moeten helpen bij het afkalven. Ziektebeelden rundvee 7

8 Besmetting Baarmoederontsteking is een infectie als gevolg van een bacterie. Als deze bacterie in bijvoorbeeld de afkalfbox aanwezig is, kan een volgende koe die afkalft hiermee in aanraking komen. Een goede hygiëne, vooral rond het afkalven, is dus belangrijk. Preventie Om te voorkomen dat de koeien een baarmoederontsteking krijgen, is de hygiëne bij het afkalven erg belangrijk. Zorg dat het afkalven altijd gebeurt in een schone en eventueel ontsmette omgeving, bijvoorbeeld in een speciale afkalfbox. De veehouder of dierenarts moet altijd schone handen en armen hebben. Ook het materiaal, bijvoorbeeld de verlosketting, moet schoon zijn. Verder is het belangrijk om de achterhand rond de schedeopening na het afkalven goed te reinigen en/of te ontsmetten. 8 Ziektebeelden rundvee

9 2 BCK (boosaardige caterraalkoorts), coryza gangraenosa Beschrijving BCK is een virusziekte die in de meeste gevallen wordt overgebracht door schapen. Ziekteverloop en verschijnselen BCK begint met aanhoudende matige tot hoge koorts en het dier oogt zeer ziek. Er komt pus uit de neus en de ogen tranen. De lymfeklieren van de keel zijn opgezet. Er verschijnen zweren rond ogen, neus, mond en later rondom de schede en de kroonranden. Hierdoor gaat het dier kreupel lopen. De ademhaling is sneller en snuivend. Het hoornvlies van de ogen wordt troebel. Later worden de dieren heel schrikkerig, en onstabiel. Het ziekteverloop heeft in bijna alle gevallen binnen één tot twee weken een dodelijke afloop. Afb. 2 Dier met neusuitvloeiing (BCK). Oorzaak De ziekte BCK wordt veroorzaakt door direct ademhalingscontact met schapen die besmet zijn. Besmette schapen zijn zelf niet ziek, maar kunnen wel andere dieren besmetten. De tijd tussen infectie en de eerste ziekteverschijnselen ligt tussen enkele weken en driekwart jaar. In de meeste gevallen wordt slechts één dier ziek, al zijn er gevallen bekend waarin meerdere dieren op een bedrijf ziek werden. Besmetting Er zijn geen gevallen bekend dat koeien elkaar kunnen besmetten met BCK. De besmetting gaat dus alleen van schaap naar koe. Preventie Je kunt de ziekte BCK alleen voorkomen door alle contacten met schapen te vermijden. Er is geen entstof beschikbaar tegen deze ziekte. Ziektebeelden rundvee 9