Einstein op de helling

Transcriptie

1 Einstein op de helling Vincent Icke Sterrewacht Leiden Natuurwetenschappelijk Gezelschap Leiden 2016

2 Sybren de Groot Sybren hield bij hoog en bij laag vol dat hij de hele natuurkunde kon uitleggen in een half uur een dreigement dat hij voor zover ik weet nooit heec uitgevoerd. prof. Karel van het Reve

3 Terug naar de basis De historische wortels van onze problemen

4 Quantum veldentheorie Van AbnormalisaKe naar RenormalisaKe

5 Thermodynamica van straling Thermodynamica was een briljant succes Zwarte straler Ultraviolet catastrofe Briljante mislukking

6 QuanKsaKe van straling Planck hypothese E = hν Ultraviolet catastrofe bedwongen Briljant succes

7 De Broglie hypothese E = hν ; mv = h/λ Bohr toestanden QuanKzaKe van materie E = V = a/r ; mv = h/λn ; E = b/n 2 Geen banen, FOMbo! Briljant succes Maar geen dynamica

8 Spiegeltje, spiegeltje Ik zie, ik zie wat jij ook allang gezien hebt maar niet opgemerkt

9

10

11

12

13

14 Licht is een stroom deeltjes

15 Oorzaak en gevolg Deelfde oorzaken hebben niet alkjd dezelfde gevolgen Oorzaken zonder gevolg... en gevolgen zonder oorzaak RadioacKef verval Heelal?

16 Waarschijnlijkheid Oorzaak en gevolg moeten beide worden gespecificeerd Overgangswaarschijnlijkheid Onbepaaldheid Geen onzekerheid Dat lijkt een taalkweske maar is dieper

17 Quantummechanica De Broglie hypothese Schrödinger: dispersierelake ω 2 + k 2 klassieke golven E + p 2 -> ω + k 2 golf funcke / t + 2 / x 2 Schrödingervergelijking Briljant succes

18 Quantum veldentheorie Quanta & speciale relakviteit RelaKviteit: geen gelijkkjdigheid PotenKaal kan niet globaal zijn De vorm is in de fase ω 2 + k 2 klassieke golven E + p 2 -> ω + k 2 golf funcke exp(iψ)

19 Fundamentele wisselwerking

20

21

22

23

24

25

26 Feynman Diagram grafische samenvajng van de complexe amplitude van een wisselwerking

27 Feynman Diagram foton vertex vertex

28 Som over alle mogelijke Feynman diagrammen elektromagneksch veld elektrische stroom elektrische stroom

29 Locale symmetrie Locale fase-draaiing Veldquanta Briljant succes

30 Globale symmetrie Lokale symmetrie

31 Veld

32 Veldboson U(1), SU(2), SU(3)

33 Feynman vertex veldboson lokale U(1) fase-draaiing symmetrie fermion

34 Feynman Diagram

35 Algemene relakviteit Knippen & plakken met ruimte-kjd

36 Van Stevin tot Einstein Stevin deed het Galilei niet Einstein loste het op

37 Simon Stevin Wonder en is gheen wonder

38 DelC, 1585

39

40

41

42

43

44 Albert Einstein ( )

45 Knippen & plakken General RelaKvity 101 Ruimte-Kjd is bouwmateriaal

46 Evenwijdige lijnen

47 Knip

48 Plak

49 Kromming meten

50 Kromming meten C = πd C < πd

51 Alles valt met dezelfde versnelling

52

53 Kromme ruimten Arabische boldriehoeken Algemene oppervlakken Algemene ruimten

54

55 Hasan ibn Khalil al-laradi'i

56

57

58 gmn

59 Einstein Vergelijking De structuur en dynamica van ruimte-kjd worden bepaald door massa, energie en impuls van materie

60 Einsteins meest briljante vondst Bron van kromming

61

62 Hoepel op met je trampoline

63 GravitaKe-lens-effect

64 Halo s van donker spul

65

66 Terug naar de toekomst Tasten in het duister naar mogelijke uitwegen

67 Vreselijk vacuüm Twee briljante mislukkingen

68 Vacuüm polarisake Opnieuw: oorzaak & gevolg Dobbelstenen die je niet kunt zien Casimir-Polder effect

69

70 Dezelfde oorzaken hebben niet allkjd dezelfde gevolgen Er zijn oorzaken zonder gevolg... en gevolgen zonder oorzaak

71

72

73

74

75 RenormalisaKe wint

76 RenormalisaKe verliest Λ

77 Quantum wat? Quanta & Speciale relakviteit QFT Briljant succes Quanta & Algemene relakviteit Briljante mislukking

78 Einstein Vergelijking Λ QCD = De Wraak van de Ultraviolet Catastrofe

79

80 Spectraallijn

81 De energie die het gehad zou kunnen hebben De energie van een toestand

82 Einstein Vergelijking ΛQCD = De groowe van de potenkële energie speelt een rol, niet het verschil tussen toestanden

83 Dat doet de Lambda Een ander antwoord is niet te geven

84 Willem de Siwer

85

86 Links en rechts in de Einstein Vergelijking

87 Wat is er mis? Quanta & Algemene relakviteit Briljante mislukking Quanta fout? RelaKviteit fout? Beide?

88 Wisselwerking, geen = De wiskunde voorbij De symbolische inhoud van een vergelijking

89 Globale symmetrie Lokale symmetrie

90 Veld

91 Kromme ruimte-kjd Lorentz Veldboson U(1), SU(2), SU(3)? Lorentz-groep is conknu U(1), SU(2), SU(3) zijn compact

92 Einsteins meest briljante vondst Bron van kromming

93 Einstein Vergelijking De structuur en dynamica van ruimte-kjd worden bepaald door massa, energie en impuls van materie

94 Hoezo, bepaald door? Dat is wiskunde, geen wisselwerking worden bepaald door

95 Aan welke kant sta jij? De algebra van een mening

96 Lambda links Vacuum-energie gecompenseerd door de structuur van ruimte-kjd

97 Behoudswet

98 Lambda Rechts Zoeken naar een toestandsvergelijking

99 Toestandsvergelijking

100

101 Chandrasekhar Limiet vermeerdert de effeckeve massa

102

103

104

105

106

107 vermindert de effeckeve massa Inverse Chandrasekhar

108 donkere materie donkere energie In de In kosmologie GRT schalen zijn ρ en ρ Λ en Λ verschillend min of meer met gelijk de Kjd

109 Eén theorie per persoon alstubliec!

110 Eén theorie per persoon Feiten? Hoezo feiten?

111 Eén theorie per persoon In the absence of facts, every theory is an opinion, no mawer how abstract the algebra in which it is expressed.

112 Opmerkzaamheid Nieuwsgierigheid helpt niet De gave der opmerkzaamheid Welk meetgegeven speelt de rol van RadioacKviteit Foto-electrisch effect Perihelium precessie Donker spul

113

114 GravitaKe-lens-effect achromaksch? Iets anders? Kosmische roodverschuiving anders dan GRT?

115 De nieuwe Einstein Even rekenen

116 Einstein wij

117 De nieuwe Einstein 1.5e9 mensen in 1879 Nu 7.1e9 Factor 4.7 Eén hyper-genie per 300 yr 300/4.7 = 64 yr = 1943 Twee nieuwe Einsteins nu

118 De nieuwe Einstein It takes a village to raise a child It takes a world to raise a scienkst

119 Non è finita la commedia V. Icke 2016 Nature Physics, 12:374, April