Over de crisis niets dan goeds

Transcriptie

1 Over de crisis niets dan goeds

2

3 Wat is nodig? 1. Bewustwording en educatie 2. Vaststellen wat we van waarde vinden 3. Persoonlijk leiderschap

4 Inhoud Inleiding Waarom dit boek? Uit de interviews Klankbeeld Hoe gaan we de goede kant op? Aanbevelingen

5 Natuur Achtergrond Milieu en duurzaamheid Louis Bolk Instituut Platform voor Duurzame en Solidaire Economie Franciscaans Milieuproject Stoutenburg

6 Louis Bolk Instituut Onderzoek voor écht duurzame landbouw, voeding en gezondheid Onafhankelijk Samenwerken met de natuur Systeembenadering Participatief onderzoek

7 Hoe denken we over klimaatverandering? Gaan we klimaatverandering beperken tot twee graden? Op hoeveel graden temperatuurstijging koersen we af? Is er in 2030 s zomers nog ijs op de noordpool? Is 50% emissiereductie voldoende?

8

9 Waarom dit boek? Grote crises van klimaat en biodiversiteit, maar samenleving steekt de kop in het zand

10 Liever een geruststellende leugen dan een ongemakkelijke waarheid

11 Draagkracht van de aarde overschreden Rockström, 2009

12 Verband tussen temperatuur, CO 2 en zeespiegelniveau Hansen, 2012

13 Overzicht jaren met hoogst gemeten temperatuur

14 Wereldgemiddelde oppervlaktetemperatuursverandering

15 Hoeveelheid zee-ijs aan de Noordpool (in duizenden kubieke kilometers)

16 Biodiversiteitsverlies (Mean Species Abundance) PBL, 2009

17 Living Planet Index: Nederland

18 Living Planet Index: mondiaal

19 Huidige koers is dramatisch Biodiversiteit keldert achteruit Klimaat: doelstelling max 2 stijging wordt niet gehaald (IPCC)

20 Tipping points IJskappen (polen, gletsjers) Amazonegebied Permafrost Clatraten Forse zeespiegelstijging Klimaatsysteem out of control En vele andere Pier Vellinga Directeur Kennis voor Klimaat

21 Iedereen kan elke dag het verschil maken Andere relatie met de natuur Roots & shoots-programma Verantwoordelijkheid om ons ethisch te gedragen Jane Goodall Primatologe

22 Naar een kringloopeconomie met de natuur als voorbeeld Waarde van ecosysteemdiensten: 2x BNP Omschakeling naar hernieuwbare grondstoffen Van take, make and waste naar circulaire economie: kringlopen Natuur als voorbeeld: functioneert al 3,5 mld jaar Louise Vet Directeur NIOO

23 Leren van de natuur (Min. EZ) Veel systemen zijn aan hun eind. Overleven kan alleen door ze natuurlijker te maken en door te leren van de natuur. Rob van Brouwershaven Directeur Natuur en biodiversiteit, Ministerie EZ

24 Naar een duurzame samenleving Voor een duurzame samenleving is nodig: een reductie van 80-90% van emissies en grondstoffengebruik Van efficiënte naar zorgvuldige landbouw Fossiel valt weg als legitieme brandstof Maarten Hajer Directeur PlanBureau voor de Leefomgeving

25 Sceptici aan het werk

26 Verspilling niet-vervangbare fossiele energie Onnodige toename broeikasgasemissies

27 James Hansen

28

29 * Politiek / bestuurlijk / economisch In het huidige systeem* geen borging van menselijke basisbehoeften Klimaat Biodiversiteit Bodemvruchtbaarheid Grondwaterkwaliteit Landschapskwaliteit Aarde mooier achterlaten dan we haar aantroffen?

30 Huidig bestuurlijk model is niet geschikt voor aanpak moderne problemen Focus samenleving op korte termijn Nieuw type probleem: juist lange termijn Aanpak vereist nieuw bestuurlijk model

31 Wat is nodig? 1. Bewustwording en educatie 2. Vaststellen wat we van waarde vinden 3. Persoonlijk leiderschap Duurzaamheid is: Continueren van wat we van waarde vinden Voldoende voor iedereen, voor altijd en overal

32 What s in it for us? Lonkend perspectief: Meer balans tussen mens en leefomgeving Minder productie en groei Minder werkuren Meer tijd voor elkaar Van hebben naar zijn

33 Er gebeurt gelukkig al veel Energiecoöperaties Voedselcoöperaties Wijziging consumptiepatroon (biologisch, streekproducten, regionale kringlopen, minder vlees)

34 Urgenda: NL 100% duurzame energie in 2030 noodzakelijk en haalbaar Windmolens en zonnepanelen Gas- en kolencentrales sluiten Verbranden en vergisten van biomassa Miljardeninvestering nieuwe banen Marjan Minnesma

35 Voorstel Urgenda is onder meer: Wonen: energieneutraal Vervoer: veel meer elektrisch Voedsel: meer seizoensgebonden Productie: hoge besparingen Energie: duurzaam opwekken

36 Tot slot over het boek Aandacht voor duurzaamheid in project Interviews Bijeenkomsten Boekproductie (en aanleiding tot meer) Hier vanavond verkrijgbaar

37 Aanbieding 1 e exemplaar aan staatssecretaris Wilma Mansveld

38 Aanbevelingen voor het IVN Neem de natuur als voorbeeld Benoem wat van waarde is en waarom Practice what you preach én preach what you practice Voorkom verbruik van fossiele brandstoffen Benoem urgentie Benut energie die in urgentie zit Hoe kun jij de urgentie benoemen én een positief handelingsperspectief overbrengen?

39 Wij mensen worden uitgedaagd om onszelf en onze samenleving opnieuw uit te vinden. Jij en ik hebben het voorrecht te leven in het meest opwindende moment van creatieve mogelijkheden in de geschiedenis van de mensheid. We zijn in staat om deze wereld te veranderen in het belang van onszelf, van onze kinderen en van alle toekomstige generaties. Wíj zijn degenen waar we op hebben gewacht. David Korten

40 Veel plezier en succes met jullie duurzaamheidsweekend!