In het oog van de orkaan: waar staat u?

Transcriptie

1 In het oog van de orkaan: waar staat u? Jan Rotmans, RDM-campus 28 november

2 !!"#!$#%#&!&'#(!'&!)*+,#-.!%/&!%#-/&+#-'&0!!!!!1//-!'&!##&!%#-/&+#-'&0!%/&!)*+,#-.#&!!!!!!!!!!2#-1/&!3#-4/0#&!

3 Kantelperiode periode waarin heel veel tegelijk verandert is zeldzaamheid in de geschiedenis voorbeeld: eind 19 de eeuw moderniseringsproces fundament Nederland onderwijs, kiesrecht, zorg, sociale opbouw

4 Kantelperiode macro-niveau crises financiële crisis, energie-, grondstoffen-, klimaatcrisis meso-niveau regime kraakt VN, EU, natiestaten worstelen micro-niveau onderstroom krachtiger burgers, bedrijven, organisatie organiseren zich zelf chaos, turbulentie, instabiliteit

5 Wat verandert er dan? denken van lineair naar cyclisch denken organiseren van verticaal naar horizontaal sturen van top-down naar bottom-up

6 Transitie naar duurzame samenleving Opbouw van duurzame samenleving Voorontwikkelingsfase 25 jaar Verticaal Centraal Kantelperiode Doorontwikkelingsfase 25 jaar Horizontaal Decentraal Top-down Bottom-up Tijd We zitten hier

7 Diepste Wortels van Crisis we lenen en geven geld uit dat er niet is financiële onbalans economisch tekort = 3% we lenen van de aarde maar betalen niet terug ecologische onbalans ecologisch tekort = 35% [5 triljoen dollar]

8 Stapeling van Crises tot 2020: financieel-economische crisis na 2020: ecologische crises grondstoffen energie klimaat

9 Grondstoffen Crisis tijd van makkelijk winbare grondstoffen is over 17 kritische aardmetalen worden schaars scandium, neodymium, dysprosium, gadolinium, lanthanum windmolens, elektrische auto s, smartphones, zonnecellen verwachte groei van deze metalen is > 1000%

10 Grondstoffen Crisis 10 kritische aardmetalen gebruikt door Ned. bedrijven 80% van bedrijven heeft problemen met grondstoffen 80% van bedrijven heeft nog geen grondstoffenbeleid 97% van kritische materialen in handen van China alternatieve grondstoffen en hergebruik bestaande

11 !#-!-//5(!##&!5(6-1!+66-!+#!5/1#&$#%'&07!!!!!!!!!!1//-!%#$#&!#-%/-#&!+'(!&60!&'#(!!!!!!!!!!!!

12 !.61#&+#!+#8#&&'/!,#-'6+#!%/&!8-'5#5!!!!#&!+/(!'5!##&!9#0#&!%66-!+#!#86&61'#!!!!!!!!!!!!

13 :;5(##1!<-'5'5!

14 Kantelperiode = Crisis crisis = zegen periode van wanorde en chaos signaal dat het wezenlijk anders moet nodig voor radicale systeemvernieuwing

15 Sectoren in Crisis maatschappelijke sectoren bevinden zich in overgangsfase systeemfeilen (weeffouten) in huidige sectoren spanning tussen samenleving, consumenten en sectoren markt biedt hiervoor onvoldoende soelaas overheid heeft onvoldoende sturend vermogen systeemcrisis

16 Waar zien we die verandering? energie bouw zorg voedsel van centraal, fossiel naar decentraal duurzaam van aanbod & product naar vraag & dienst van doelmatig & efficiënt naar mensgericht van mondiaal, mechanisch naar regionaal duurzaam

17 Paradigma Wisseling oude wereldbeeld nieuwe wereldbeeld exploitatiemodel co-operatiemodel economisch rendement maatschap. rendement lineaire processen kringlopen waarde ontlenen waarde creëren zelfredzaam samenredzaam

18 Structuur Wisseling oude structuur nieuwe structuur verticaal horizontaal hiërarchisch netwerken top-down bottom-up centraal decentraal zuilen gemeenschappen

19 Sturingswisseling oude sturing nieuwe sturing mono-actor sturing netwerksturing controle, beheersing adaptief, anticipatief zekerheid onzekerheid simplexiteit complexiteit regisseren faciliteren

20 Samenleving kantelt oude, verticale instituties lopen op hun einde vakbonden, omroepen, kerken, milieuorganisaties, politieke partijen nieuwe, horizontale verbanden ontstaan gemeenschappen, coöperaties, sociale & fysieke netwerken Opbouw en Afbraak

21 Sluipende Revolutie creatieve, innovatieve jongeren breken uit systeem commerciële grootbedrijven van de markt bureaucratische grootbedrijven van de staat beweging van onderop vanuit passie en inspiratie glocalisering

22 Samenleving kantelt!!!!!!!!!%/&=!!!!!!!!!!!"#$%&&'(!"##$!)*#+,*-.&&'(!!%"-.#&&'(!"##$!/"%"-.#&&'(!!.*01/*2-!"##$!3*4*5160(

23 !!!>61#&+#!*/-#&!5(/,,#&!5(##+5!1##-!!!!1#&5#&!?'(!4#(!660!%/&!+#!6-.//&!#&!!!!#-%/-#&!+#!4#%'04#'+!%/&!+#!5(6-1!!!!!!!!!!!!

24 Kantelperiode = Machtswisseling heftige strijd tussen remmers en versnellers tussen gevestigde orde en opkomende orde

25 (?55#&!%#-5&#$$#-5!#&!-#11#-5!%/&!(-/&5')#!!

26 Voorbode voor Groene Eeuw technologische doorbraken 3D-printer nieuwe groene, maakindustrie bio-economie kleinschalig in gemeenschappen van onderop

27 !!!!!"#&.#&+!B#-5,#8)#C=!!!!!!!"##$%&'!())$!"$#*+*$!!!!!!!!!!!!

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38 Stichting Urgenda

39 Stichting Urgenda

40 Stichting Urgenda

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

51

52

53 Dutch Research Institute For Transitions

54

55

56

57

58

59 Zwembad Urban Hotspring

60 Rijnhavenpark

61

62

63

64

65

66 Olivijn als Icoon? mineraal om CO2 te binden inbedden in maatschappelijke context beweging van onderop om olivijn toe te passen aanpassing van wet- en regelgeving Rotterdam als koploper?

67 Conclusie komende 10 jaar wordt heftig en stormachtig kantelperiode op weg naar nieuw type samenleving ontstaat een nieuwe, groene economie olivijn kan onderdeel vormen van groene economie