Wegwijs in de Vennootschapsbelasting

Transcriptie

1 Wegwijs in de Vennootschapsbelasting Prof.dr. J.N. Bouwman Twaalfde druk Sdu Uitgevers Den Haag

2 Voorwoord bij de twaalfde druk / V Lijst van gebruikte afkortingen / XXIX 1 De vennootschapsbelasting in Nederland en Europa / Inleiding/l Lichamen en winst / Het klassieke stelsel / De rechtsgrond van de VPB / Andere stelsels / Inleiding/ IB-verrekeningsstelsels / VPB-verrekeningsstelsels / Overige stelsels / Europa / Inleiding/ Positieve integratie (harmonisatie) / Negatieve integratie (discriminatie en belemmering) / Rechtsbronnen van de VPB / De geschiedenis van de Nederlandse VPB /10 2 De subjectieve belastingplicht / 13 Deel A / Algemene aspecten van de subjectieve belastingplicht / 14 2A.1 Belastingplicht /14 2A.2 Lichamen /14 2A.2.1 Het begrip lichaam /14 2A.2.2 Buitenlandse samenwerkingsverbanden /15 2A.3 Nederland /17 2A.3.1 Inleiding/17 2A.3.2 Nederland in Europa /17 2A.3.3 De Nederlandse exclusieve economische zone /18 2A De exclusieve economische zone /18 2A Heffingsrechten in de Nederlandse exclusieve economische zone /19 2A.4 De vestigingsplaats van lichamen /19 2A.4.1 Inleiding /19 2A.4.2 Art. 4AWR/20 2A.4.3 Art. 2, lid 4, Wet VPB 1969 / 22 2A.4.4 Art. 2, lid 8, Wet VPB 1969 / 24 VII

3 Deel B / De subjectieve binnenlandse belastingplicht / 26 2B.1 Inleiding / 26 2B.2 Begin en einde van de binnenlandse belastingplicht / 27 2B.2.1 Overzicht/27 2B.2.2 Voorperiode / 28 2B.3 De belastingplichtige lichamen / 29 2B.3.1 Inleiding / 29 2B.3.2 Art. 2, lid 1, onderdeel a, Wet VPB 1969 / 29 2B Naamloze vennootschappen / 29 2B Besloten vennootschappen / 30 2B Open commanditaire vennootschappen / 31 2B Andere vennootschappen op aandelen / 33 2B De Europese Vennootschap (SE) en de Europese Coöperatieve Vennootschap (SCE) / 34 2B.3.3 Art. 2, lid 1, onderdeel b, Wet VPB 1969 / 36 2B Coöperaties / 36 2B Verenigingen op coöperatieve grondslag / 37 2B.3.4 Art. 2, lid 1, onderdeel c, Wet VPB 1969 / 38 2B Onderlinge waarborgmaatschappijen / 38 2B Verenigingen werkzaam op onderlinge grondslag / 38 2B.3.5 Art. 2, lid 1, onderdeel d, Wet VPB 1969 / 39 2B.3.6 Art. 2, lid 1, onderdeel e, Wet VPB 1969 / 39 2B De lichamen / 39 2B Indien en voor zover zij een onderneming drijven / 41 2B Ondernemingsvermogen bij aanvang en einde van de belastingplicht / 48 2B Transparence fiscale / 49 2B.3.7 Art. 2, lid 1, onderdeel f/51 2B Inleiding/51 2B Art. 2, lid 2 / 51 2B.3.8 Art. 2, lid 1, onderdeel g / 53 2B Inleiding/53 2B Directe overheidsbedrijven / 53 2B Indirecte overheidsbedrijven / 54 2B Vergelijking / 56 2B Art. 33 Wet VPB 1969 / 56 2B.3.9 Het EESV en het wetsvoorstel rechtspersoonlijkheid openbare vennootschappen / 57 2B Inleiding/57 2B Het Europees Economisch Samenwerkingsverband / 57 2B Wetsvoorstel rechtspersoonlijkheid openbare vennootschappen / 58 2B.3.10 Art. 2, lid 5, Wet VPB 1969 / 58 2B.4 Art. 4 Wet VPB 1969 / 59 2B.4.1 Inleiding / 59 2B.4.2 Een uiterlijk daarmee overeenkomende werkzaamheid / 61 2B.4.3 Waarmee in concurrentie wordt getreden / 61 2B.4.4 Art. 4, onderdeel b, Wet VPB 1969 / 63 2B.4.5 Amateursportverenigingen / 64 VIII

4 Deel C / De subjectieve buitenlandse belastingplicht / 66 2C.1 Inleiding/66 2C.2 Begin en einde van de subjectieve buitenlandse belastingplicht / 66 2C.3 Art. 3 Wet VPB 1969 / 67 2C.3.1 Art. 3, onderdeel a, Wet VPB 1969 / 67 2C Rechtspersonen / 67 2C Verenigingen en andere rechtspersonen / 68 2C.3.2 Art. 3, onderdeel b, Wet VPB 1969 / 68 2C.3.3 Art. 3, onderdeel c, Wet VPB 1969 / 69 2C.3.4 Art. 3, onderdeel d, Wet VPB 1969 / 70 Deel D / Subjectieve vrijstellingen / 71 2D.1 Subjectieve vrijstellingen / 71 2D.2 Art. 5 Wet VPB 1969 / 71 2D.2.1 Landgoederen / 71 2D.2.2 Invaliditeits-, ouderdoms-, weduwen- en wezenpensioenfondsen / 72 2D Algemeen/72 2D Inperking subjectieve vrijstelling / 72 2D Art. 3 Uitv.besl. VPB 1971 / 73 2D De lichamen / 74 2D.2.3 Instellingen van weldadigheid of algemeen nut / 76 2D.2.4 Art. 5, lid 1, onderdeel d, Wet VPB 1969 / 76 2D Lichamen werkzaam op het gebied van de landbouw / 76 2D Lichamen werkzaam op het gebied van de onderlinge schadeverzekering / 77 2D Lichamen die de verzorging van uitvaarten op zich nemen / 77 2D.2.5 Ziekenhuisverplegingsfondsen en ziektekostenverzekeraars / 77 2D.2.6 Uitvoerders sociale verzekeringswetten / 77 2D.2.7 Openbare leeszalen en bibliotheken / 77 2D.3 Art. 6 en 9, lid 1, onderdeel h en i. Wet VPB 1969 / 78 2D.3.1 Inleiding/78 2D.3.2 Art. 6 Wet VPB 1969 / 78 2D Inleiding/78 2D Algemeen maatschappelijk belang / 78 2D Sociaal belang / 79 2D Bijkomstig streven naar winst / 80 2D.3.3 Art. 9, lid 1, onderdelen h en i, Wet VPB 1969 / 80 2D Inleiding/80 2D Art. 9, lid 1, onderdeel h, Wet VPB 1969 / 80 2D Art. 9, lid 1, onderdeel i. Wet VPB 1969 / 82 2D Cumulatie art. 9, lid 1, onderdelen h en i. Wet VPB 1969 / 83 2D.3.4 Voorbeelden / 83 2D.4 De vrijgestelde beleggingsinstelling / 84 2D.4.1. Inleiding/84 2D.4.2 Voorwaarden / 84 2D Inleiding/84 2D Voorwaarde 1 / 85 2D Voorwaarde 2 / 86 2D Voorwaarde 3 / 87 2D Voorwaarde 4 / 90 IX

5 2D Voorwaarde 5 / 90 2D Voorwaarde 6 / 90 2D.4.3. Fiscale positie van de VBI / 91 2D VPB en bronheffingen op door de VBI genoten voordelen / 91 2D Dividendbelasting en door de VBI uitgekeerd dividend / 91 2D.4.4 Fiscale positie van de aandeelhouder in de VBI / 92 2D Ondernemer/natuurlijk persoon / 92 2D Aan de VPB onderworpen lichaam / 92 2D Aanmerkelijkbelanghouder/natuurlijk persoon / 93 2D Box-3-aandeelhouder / 93 2D In het buitenland gevestigde aandeelhouders / 93 2D.4.5. Aangifteplicht tijdens de VBI-status / 93 2D.4.6. Statusverlies (van de VBI) / 93 3 De algemene regels van de winstbepaling bij binnenlandse belastingplichtigen / Belastbaar bedrag en boekjaar / Belastbaar bedrag / Boekjaar/ Functionele valuta / Winstberekening voor de VPB / Verwijzing naar de Wet IB 2001 / Jaarwinst / Kapitaalstortingen / Inleiding/ Vormen van kapitaalinbreng / Nominaal gestort kapitaal / Agio / Informeel kapitaal/algemeen / Informeel kapitaal/vermogenssfeer / Informeel kapitaal/kosten-batensfeer / Het moment waarop informeel kapitaal wordt geconstateerd / Inbreng van kapitaal bij de oprichting van een bv of nv / Algemeen/ Privaatrechtelijke opmerkingen / Fiscaalrechtelijke opmerkingen / Realiteit van de kapitaalstorting / Kapitaal versus geldlening / Rekwalificatie / De deelnemerschapslening / Bewijslast / Onzakelijke geldleningen in de zin van NTFR 2008/902 / Onttrekkingen en winstuitdelingen / Onttrekkingen versus kosten / Onttrekkingen / Inleiding / Bedrijfsvreemde uitgaven die niet opkomen in de relatie tussen aandeelhouder en vennootschap / Winstuitdelingen / Het begrip winstuitdeling / Onmiddellijke en middellijke winstuitdelingen /135

6 Moment van de winstuitdeling / Omvang van de winstuitdeling / Terugbetaling van winstuitdelingen / Afwaardering van schulden / Voorbeelden van winstuitdelingen / Inleiding / Actueel loon, pensioenen en VUT / De aandeelhouder/bewoner / Andere voorbeelden van winstuitdelingen / Art. 10, lid 1, onderdeel b, Wet VPB 1969 / Art. 10, lid 1, onderdeel c, Wet VPB 1969 / Art. 10, lid 1, onderdeel d, Wet VPB 1969 / Art. 10, lid 1, onderdeel e, Wet VPB 1969 / Algemeen / Betalingskorting / Art. 10, lid 1, onderdeel f, Wet VPB 1969 / Art. 10, lid 1, onderdeel g, Wet VPB 1969 / Art. 10, lid 1, onderdeel h, Wet VPB 1969 / Art. 10, lid 1, onderdeel i, Wet VPB 1969 / Art. 10, lid 1, onderdeel j. Wet VPB 1969 / Art. 10, lid 1, onderdeel k. Wet VPB 1969 / Terugbetaling van kapitaal / Inkoop van eigen aandelen / Inleiding / Art. 10c Wet VPB 1969 / Afwaardering op een onzakelijke geldlening / Bijzondere regels / Inleiding / Art. 8 Wet VPB 1969 / Inleiding / Art. 8, lid 3, Wet VPB 1969 / Art. 8, lid 4, Wet VPB 1969 / Art. 8, lid 5, Wet VPB 1969 / Art. 8, lid 6, Wet VPB 1969 / Investeringsaftrek (art. 8, lid 8 tot en met 11, Wet VPB 1969) / Art. 8, lid 12 en 13, Wet VPB 1969 / Art. 8, lid 15, Wet VPB 1969 / Dooruitdelingsfaciliteit (art. 8a Wet VPB 1969) / Intercompany pricing (art. 8b Wet VPB 1969) / Inleiding / Art. 8b Wet VPB 1969 / At arm's length-prijsbepaling / Voorbeelden / Winstverschuivingen / Art. 8c Wet VPB 1969 / Art. 8d Wet VPB 1969 / Art. 9 Wet VPB 1969 / Inleiding / Art. 9, lid 1, onderdeel a, Wet VPB 1969 / Art. 9, lid 1, onderdeel b, Wet VPB 1969 / Art. 9, lid 1, onderdeel c, Wet VPB 1969 / Art. 9, lid 1, onderdeel d, Wet VPB 1969 /198 XI

7 3.6.6 Art. 9, lid 1, onderdeel e, Wet VPB 1969 / Art. 9, lid 1, onderdeel f, Wet VPB 1969 / Commissarisbeloning (art. 11 Wet VPB 1969) / Inleiding / De civielrechtelijke positie van de commissaris / Art. 11 Wet VPB 1969/ De commissaris/aanmerkelijkbelangaandeelhouder / De beloning / Art. 11 Wet VPB 1969 en de deelnemingsvrijstelling / Het herinvesteringsreservelichaam / De herbestedingsreserve / Inleiding / Art. 12 Wet VPB 1969 / Vergelijking art. 9, lid 1, onderdeel h en art. 12 Wet VPB 1969 / Renteaftrekbeperkingen / Inleiding/ Winstdrainage/ Inleiding/ Art. 10a, lid 1 en 2, Wet VPB 1969 / Inleiding/ Rente, kosten, valutaresultaten en schulden / Schulden die rechtens dan wel in feite direct of indirect zijn verschuldigd aan een verbonden partij / Schulden die rechtens dan wel in feite verband houden met één van de rechtshandelingen / De rechtshandelingen / Ontsmetting of besmetting van een lening / De tegenbewijsregeling / Inleiding/ In overwegende mate zakelijke overwegingen / Compenserende heffing / Verbonden personen / Verbonden lichamen / Verbonden natuurlijke personen / Art. 10a, lid 6, Wet VPB 1969 / Art. 10a, lid 1, Wet VPB 1969 en het Europese recht / De crediteur van een art. loa-lening / Renteloze of laagrentende concernleningen / Inleiding / Art. 10b, eerste volzin, Wet VPB 1969 / Inleiding / Geldlening / Looptijd / Rechtens dan wel in feite geen vergoeding / Rechtens dan wel in feite een onzakelijk lage vergoeding / Gelieerde partijen / Geen aftrek van vergoedingen en waardemutaties / Art. 10b, tweede volzin, Wet VPB 1969 / Thin capitalisation (onderkapitalisatie) / Inleiding / 254 XII

8 4.4.2 Toepassingsbereik van art. lod Wet VPB 1969 / Inleiding / Art. lod, lid 2, Wet VPB 1969/ Art. lod, lid 3, Wet VPB 1969 / De ratio's / Inleiding / Het teveel aan vreemd vermogen volgens de vaste ratio / Het teveel aan vreemd vermogen volgens de concernratio / Bijzonderheden / Omvang aftrekbeperking / Inleiding / Art. 10d, lid 1, Wet VPB 1969 / Art. lod, lid 3, Wet VPB 1969 / De verhouding met andere wettelijke renteaftrekbeperkingen / Art. lod Wet VPB 1969 en de vaste inrichting / Inleiding / Art. lod, lid 9, 10 en 11, Wet VPB 1969 / Nederlandse vaste inrichtingen van buitenlandse belastingplichtigen / De crediteur van een lening in de zin van art. lod Wet VPB 1969 / De innovatiebox en het coöperatieregime / Inleiding / De innovatiebox / Inleiding / Voorwaarden / Voorwaarde 1 / Voorwaarde 2 / Voorwaarde 3 / Voorwaarde 4 / Voorwaarde 5 / De werking van de innovatiebox / De ingroeiregeling / Het vijfde en het zesde lid / Negatieve voordelen / Een voorbeeld / Het begrip 'voortbrengingskosten' / Het verwijderen van een actief uit de innovatiebox / Slot / Bijkomende regels / Overgangsrecht / Het bijzondere regime voor coöperaties / Inleiding/ Winstberekening bij coöperaties / Inleiding / Rente op inleggelden / Afsluiting / Aftrekbare uitdelingen / Verlengstukwinst / Vier extra eisen voor aftrek / Versoepelingen van het coöperatieregime / 302 XIII

9 Art. 9, lid 1, onderdeel b/ Voorbeeld / Inleiding / Schema winstbepaling / Het voorbeeld / De deelnemingsvrijstelling en deelnemingsverrekening / Inleiding / De werking van de deelnemingsvrijstelling en deelnemingsverrekening / Korte historie en rechtsgronden van de deelnemingsvrijstelling en de deelnemingsverrekening / Historie/ Rechtsgronden / Het begrip deelneming/ Een deelneming in een vennootschap op aandelen / Algemeen / Aandeelhouderschap / Het5%-criterium/ Een deelneming in een fonds voor gemene rekening / Een deelneming in een coöperatie / Een deelneming in een open commanditaire vennootschap / Onder een deelneming begrepen bezittingen / Fictieve deelnemingen / De grens van 5% j Versoepelingen van het 5%-vereiste ex art. 13, lid 2, Wet VPB 1969 / Versoepeling voor deelnemerschapsvorderingen en winstbewijzen / Een belang in een vereniging of onderlinge waarborgmaatschappij / Aflopende deelnemingen / Deelnemingen die als voorraad worden gehouden / Welke lichamen kunnen een deelneming hebben? / Algemeen / De open cv/ Deelnemingsvoordelen waarvoor de deelnemingsvrijstelling geldt / Inleiding / De waardering van een deelneming / Uit hoofde van een deelneming / Inleiding / Jurisprudentie / Dividend / Meegekocht dividend / Verkapt dividend / Valutakoersresultaten op dividendvorderingen / Koersresultaten / Inleiding / Valutakoersresultaten op deelnemingen / 340 XIV

10 Afwaarderingsverliezen ex art. 13ca Wet VPB 1969 (oud) / Compartimentering / Inleiding / Jurisprudentie / Art. 13h Wet VPB 1969 / Opties / Inleiding / Callopties / Putopties / Earn-outregelingen, prijsaanpassingen en antispeculatiebedingen / Inleiding / Earn-outregelingen / Prijsaanpassingen / Antispeculatiebedingen / Valutaresultaten op andere rechtshandelingen / Voordelen uit het lidmaatschap van een coöperatie / Deelnemingskosten en deelnemingsvrijstelling / Inleiding / Andere kosten dan aan- en verkoopkosten die verband houden met een deelneming / Inleiding / Deelnemingskosten andere dan aan- en verkoopkosten in historisch perspectief/ Andere deelnemingskosten onder het huidige regime / Overgangsregels / Aankoopkosten / Algemeen/ Overgangsrecht / Verkoopkosten / Fiscale concernfinancieringsaspecten / Inleiding / Leningen / Kapitaalinbreng / BNB 1988/217* en art. 10, lid 1, onderdeel d, Wet VPB 1969 / Art. 13b Wet VPB 1969 / Inleiding / Art. 13b, lid 1, Wet VPB 1969 / Art. 13b, lid 2, Wet VPB 1969 / Het vervreemden van de onderneming uit de deelneming / Art. 13b, lid 5, Wet VPB 1969 / Verbonden lichamen en natuurlijke personen / Slotopmerkingen / Art. 13ba Wet VPB 1969 / Inleiding / De hoofdlijn en voorgeschiedenis van art. 13ba Wet VPB 1969 / Het bereik van art. 13ba Wet VPB 1969 / Art. 13ba, lid 1, Wet VPB 1969 / Art. 13ba, lid 2, Wet VPB 1969 / De totstandkoming van de opwaarderingsreserve / Overzicht van de afnemingen van de opwaarderingsreserve / De belaste afneming van lid 5 / 387 XV

11 De belaste afneming van lid 8 / De belaste afneming van lid 9 / De belaste afneming van lid 10 / De belastingvrije afneming van lid 7 / De belastingvrije afneming van lid 8 / Het verloop van de opwaarderingsreserve bij toepassing van lid 12 / Het verloop van de opwaarderingsreserve bij toepassing van lid 13/ Zetelverplaatsing van een lichaam met een opwaarderingsreserve / Overgangsrecht / De opwaarderingsreserve en het opgeofferde bedrag in de zin van art. 13d, lid 2, Wet VPB 1969 / Omzetting van een vaste inrichting in een deelneming waarvoor de deelnemingsvrijstelling geldt / Inleiding / Art. 13c, lid 1, Wet VPB 1969 / Inleiding / Buitenlandse onderneming / Positieve voordelen / Ten laste van de in Nederland belastbare winst / Verlies van voor de omzetting / Omzetting / Nog niet verrekend vaste-inrichtingsverlies / De belastingplichtige of het verbonden lichaam / Art. 13c, lid 2, Wet VPB 1969/ Art. 13c, lid 3, Wet VPB 1969 / Art. 13c, lid 4, 5 en 6, Wet VPB 1969 / Inleiding / Art. 13c, lid 4 en 5, Wet VPB 1969 / Art. 13c, lid 6, Wet VPB 1969 / Overgangsregeling / Het liquidatieverlies / Inleiding/ Liquidatieverliezen op buitenlandse en binnenlandse deelnemingen / Ontbinding van een lichaam / De berekening van het liquidatieverlies / Inleiding/ Het opgeofferde bedrag / De liquidatie-uitkeringen / Niet-aftrekbare liquidatieverliezen / Het tijdstip waarop liquidatieverliezen in aftrek komen / Vaststelling van het opgeofferde bedrag bij beschikking / Fiscale veelheid / De deelnemingsverrekening / Inleiding / De beleggingsdeelneming / Inleiding / Art. 13, lid 9, Wet VPB 1969 / Art. 13, lid 10, Wet VPB 1969 / 435 XVI

12 6.8.3 De kwalificerende beleggingsdeelneming / Inleiding / Onderworpenheidstoets / De bezittingentoets / Afsluiting / De verrekeningssystematiek / Inleiding/ Brutering / Verrekening / Herwaarderingsverplichting (art. 13a Wet VPB 1969) / Algemeen / Art. 13a, lid 1, Wet VPB 1969 / Art. 13a, lid 2, Wet VPB 1969 / Bedrijfsfusie, juridische splitsing, juridische fusie, omzetting en terugkeer / 467 Deel A / Inleiding / 468 7A.1 Inleiding/468 7A.2 Fusies / 468 7A.2.1 Inleiding / 468 7A.2.2 De fusie via aandelenoverdracht / 469 7A Algemeen/469 7A De aan de VPB onderworpen overdrager / 471 7A.3 Afstoting of verzelfstandiging / 473 7A.4 De Fusierichtlijn / 473 7A.5 Omzetting / 474 7A.6 Terugkeer uit de nv of bv / 474 Deel B / De bedrijfsfusie / 475 7B.1 Inleiding / 475 7B.2 Art. 14 Wet VPB 1969 / 477 7B.2.1 Inleiding / 477 7B.2.2 De geruisloze bedrijfsfusie van art. 14, lid 1, Wet VPB 1969 / 485 7B Inleiding / 485 7B De gevolgen van een geruisloze bedrijfsfusie ex art. 14, lid 1, Wet VPB 1969 / 495 7B Overgang van de bezittingen van een fonds voor gemene rekening / 497 7B.2.3 De geruisloze bedrijfsfusie van art. 14, lid 2, Wet VPB 1969 / 497 7B De tekst van art. 14, lid 2, Wet VPB 1969 / 497 7B Het verzoek van art. 14, lid 2, Wet VPB 1969 / 501 7B Slot/503 7B.2.4 Standaardvoorwaarden bij art. 14, lid 2, Wet VPB 1969 / 503 7B Inleiding / 503 7B Aanhef bij de standaardvoorwaarden / 503 7B Voorwaarde 1 / 503 7B Voorwaarde 2 / 504 7B Voorwaarde 3/511 XVII

13 7B Voorwaarde 4/511 7B Voorwaarde 5/512 7B Voorwaarde 6/513 7B Voorwaarde 7 / 514 7B Voorwaarde 8 / 516 7B.2.5 Het opgeofferde bedrag van de overdrager in de overnemer / 516 7B.3 Bijzondere onderwerpen / 517 7B.3.1 Inleiding/517 7B.3.2 Overdracht aan een nieuw opgericht in Nederland gevestigd 7B.3.3 lichaam/517 Overdracht van een onderneming door een natuurlijk persoon aan een nv of bv gevolgd door overdracht aan een dochter-nv of-bv / 518 7B.3.4 Overdracht van een buitenlandse vaste inrichting / 518 7B.3.5 Overdracht van een Nederlandse vaste inrichting / 519 7B.3.6 Overdracht van art. 13b- en 13c-activa / 520 7B.3.7 Holdings en bedrijfsopvolging op de voet van art. 14 Wet VPB 1969/520 7B Inleiding / 520 7B Bedrijfsopvolging met toepassing van art. 14 Wet VPB 1969 / 520 7B.3.8 Verliesoverdracht rond de bedrijfsfusie / 522 7B.3.9 Samenloop bedrijfsfusie en fiscale eenheid / 523 7B.3.10 Wetsvoorstel Invoeringswet titel 7.13 BW / 523 7B.4 Voorbeeld van een bedrijfsfusie met toepassing van art. 14 Wet VPB 1969 / 524 Deel C / De juridische splitsing / 528 7C.1 Privaatrechtelijke aspecten van de juridische splitsing / 528 7C.1.1 Inleiding / 528 7C.1.2 De Nederlandse juridische splitsing / 528 7C Vormen van juridische splitsing / 528 7C Andere kenmerken van de juridische splitsing / 531 7C Cijfervoorbeelden / 532 7C.2 VPB-gevolgen van de juridische splitsing / 534 7C.2.1 Inleiding/534 7C.2.2 De juridische splitsing met geruis / 535 7C De splitser / 535 7C De verkrijger / 538 7C Aandeelhouders en crediteuren van het splitsende lichaam / 540 7C.2.3 Geruisloze juridische splitsing / 547 7C Inleiding/547 7C De splitser en de verkrijger / 547 7C Standaardvoorwaarden juridische afsplitsing / 552 7C Aandeelhouders en crediteuren van het splitsende lichaam / 558 7C.3 De juridische splitsing en winstdrainage / 562 7C.4 Samenloop juridische splitsing en fiscale eenheid / 562 7C.5 Wetsvoorstel Invoeringswet titel 7.13 BW / 562 7C.6 Voorbeeld van een geruisloze juridische splitsing met toepassing van art. 14a Wet VPB 1969 / 563 XVIII

14 Deel D / De juridische fusie / 568 7D.1 Privaatrechtelijke aspecten van de juridische fusie / 568 7D.1.1 Inleiding / 568 7D.1.2 De Nederlandse juridische fusie / 568 7D Vormen van juridische fusie / 568 7D Cijfervoorbeeld / 571 7D.2 VPB-gevolgen van de juridische fusie / 572 7D.2.1 Inleiding/572 7D.2.2 De juridische fusie met geruis / 573 7D De verdwijner / 573 7D De verkrijger / 573 7D Aandeelhouders en crediteuren van het fuserende lichaam / 574 7D.2.3 Geruisloze juridische fusie / 576 7D Inleiding / 576 7D De verdwijner en de verkrijger / 576 7D Standaardvoorwaarden juridische fusie / 577 7D Aandeelhouders of leden van het fuserende lichaam / 583 7D.3 De juridische fusie en winstdrainage / 585 7D.4 Samenloop juridische fusie en fiscale eenheid / 585 7D.5 Voorbeeld van een geruisloze juridische fusie met toepassing van art. 14b Wet VPB 1969 / 585 Deel E / Omzetting van rechtspersonen / 589 7E.1 Algemeen / 589 7E.2 Vijf omzettingen / 590 7E.2.1 Inleiding / 590 7E.2.2 Omzetting van een nv of bv in een coöperatie / 590 7E.2.3 Omzetting van een coöperatie in een nv of bv / 591 7E Inleiding / 591 7E De voorwaarden / 591 7E Commentaar bij de voorwaarden / 592 7E.2.4 Omzetting van een nv of bv in een stichting / 593 7E.2.5 Omzetting van een stichting in een nv of bv / 593 7E.2.6 Omzetting van een coöperatie in een stichting / 594 Deel F / Omzetting van een nv of bv in een IB-onderneming (terugkeerregeling) / 595 7F.1 Inleiding / 595 7F.2 Art. 14c Wet VPB 1969 / 596 7F.2.1 Inleiding / 596 7F.2.2 De vereisten voor toepassing van art. 14c Wet VPB 1969 / 596 7F Inleiding / 596 7F Vereiste 1: De bv heeft uitsluitend natuurlijke personen als aandeelhouders / 596 7F Vereiste 2: De bv wordt ontbonden / 596 7F Vereiste 3: De bv drijft een onderneming in materiële zin / 598 7F Vereiste 4: De onderneming wordt voortgezet door de aandeelhouders / 599 XIX

15 7F Vereiste 5: Gezamenlijk verzoek / 601 7F Vereiste 6: Nadere voorwaarden / 602 7F.2.3 Gevolgen toepassing art. 14c Wet VPB 1969 / 608 7F Inleiding / 608 7F Geen winst bij of als gevolg van de ontbinding / 608 7F Indeplaatstreding / 610 7F Overgang van verliezen en buitenlandse resultaten / 611 7F Schulden aan en vorderingen op de bv bij meerdere aandeelhouders / 613 7F.2.4 Bijzondere aspecten / 613 7F Inleiding / 613 7F Pensioen- en lijfrenterechten / 614 7F De niet in Nederland gevestigde nv of bv / 616 7F Buitenlandse rechtspersonen / 616 7F.3 IB-aspecten (terugkeerreserve) /617 7F.3.1 Inleiding/617 7F.3.2 De vorming van de terugkeerreserve / 617 7F Inleiding/617 7F Een niet in aanmerking genomen positief vervreemdingsvoordeel voor de aanmerkelijkbelangregeling / 617 7F Een niet in aanmerking genomen negatief vervreemdingsvoordeel voor de aanmerkelijkbelangregeling / 620 7F Overige aspecten / 621 7F.3.3 Afsluiting / De fiscale eenheid / 625 Deel A / Inleiding / 626 8A.1 Art. 15 en 15a Wet VPB 1969 / 626 8A.2 Het karakter van de fiscale eenheid / 627 8A.2.1 Algemeen / 627 8A.2.2 De positie van de dochtermaatschappijen of ledenmaatschappijen gedurende de fiscale eenheid / 629 8A.3 Voor- en nadelen van een fiscale eenheid / 630 8A.4 Afsluiting/631 Deel B / De fiscale eenheid van art. 15 Wet VPB 1969 / 632 8B.1 Inleiding / 632 8B.2 De vereisten voor een fiscale eenheid ex art. 15 Wet VPB 1969 / 633 8B.2.1 Inleiding / 633 8B.2.2 Vereiste 1. Alleen de in art. 15, lid 3, Wet VPB 1969 genoemde lichamen kunnen een fiscale eenheid vormen / 634 8B Inleiding / 634 8B De Nederlandse rechtsvormen / 634 8B De naar vreemd recht opgerichte rechtsvormen / 635 8B.2.3 Vereiste 2. De in de fiscale eenheid deelnemende maatschappijen dienen in Nederland gevestigd te zijn / 636 8B Wettelijke situatie / 636 8B Uitbreiding van de Nederlandse fiscale eenheid tot niet in Nederland belastingplichtige lichamen? / 637 XX

16 8B.2.4 Vereiste 3. De moedermaatschappij bezit de juridische en economische eigendom van 95% van de aandelen in de dochtermaatschappij / 639 8B Inleiding/639 8B Juridische en economische eigendom / 639 8B De 95%-eis / 643 8B Rechten van derden / 646 8B.2.5 Vereiste 4. De tijdvakken waarover de belasting wordt geheven, moeten samenvallen / 647 8B.2.6 Vereiste 5. Voor het bepalen van de winst moeten bij alle maatschappijen dezelfde bepalingen van toepassing zijn, tenzij de minister van Financiën anders bepaalt / 648 8B.2.7 Vereiste 6. De aandelen in een dochtermaatschappij mogen niet als 8B.2.8 voorraad worden gehouden / 649 Vereiste 7. Door de moeder- en dochtermaatschappij (en) moet een verzoek worden gedaan voor de totstandkoming van een fiscale eenheid / 650 8B Het verzoek / 650 8B De beschikking / 651 8B.2.9 Fiscale eenheid en vaste inrichting / 651 8B Inleiding/651 8B Drie extra vereisten / 652 8B Het heffingsobject / 653 8B.2.10 Kortdurende fiscale eenheden / 654 8B.3 Regels rond de voeging van een fiscale eenheid / 654 8B.3.1 Inleiding / 654 8B.3.2 Het voegingstijdstip / 654 8B.3.3 De vermogensopstellingen bij het begin van de fiscale eenheid / 655 8B.3.4 Waardering van activa en passiva / 656 8B Algemeen/656 8B Fiscale reserves / 657 8B Opwaarderingsreserve / 658 8B Oprichting van een dochter binnen de fiscale eenheid / 659 8B Bijzondere waarderingsregels / 659 8B.3.5 Herwaardering bij de totstandkoming van een fiscale eenheid / 659 8B Inleiding / 659 8B Art. 15ab, lid 1, Wet VPB 1969 / 659 8B Art. 15ab, lid 6, Wet VPB 1969 / 660 8B.3.6 Nog niet-uitgewerkte aanspraken en voorwaardelijke verplichtingen / 663 8B.3.7 Overbrenging saldo voortbrengingskosten innovatiebox / 663 8B.3.8 Aankoopkosten / 663 8B.3.9 Latente liquidatieverliezen op het voegingstijdstip / 664 8B Inleiding / 664 8B Art. 15ab, lid 2, Wet VPB 1969 / 665 8B Art. 15ab, lid 3, Wet VPB 1969 / 667 8B Art. 15ab, lid 4, Wet VPB 1969 / 668 8B.3.10 Voorlopige aanslagen / 668 8B.3.11 Verliesverrekening rond het voegingstijdstip / 669 8B.4 Verliesverrekening rond het voegingstijdstip / 669 8B.4.1 Inleiding / 669 8B.4.2 De winstsplitsing / 669 XXI

17 8B Inleiding / 669 8B Art. 15ah, lid 1, Wet VPB 1969 / 670 8B Art. 15ah, lid 2, Wet VPB 1969 / 671 8B Art. 15ah, lid 3, Wet VPB 1969 / 673 8B Art. 15ah, lid 4, Wet VPB 1969 / 676 8B Winsttoerekening en horizontale verliesverrekening / 676 8B.4.3 Het verloop van de verliesverrekening over het voegingstijdstip heen / 679 8B Inleiding / 679 8B Vooruitwenteling over het voegingstijdstip / 680 8B Terugwenteling over het voegingstijdstip / 686 8B Volgtijdige voeging / 686 8B Verliesverrekening over het voegingstijdstip en een pas opgerichte dochter / 688 8B Verliesverrekening over het voegingstijdstip dat in de loop van het boekjaar van een dochter valt / 689 8B Formele aspecten van de verliesverrekening over het voegingstijdstip / 690 8B.5 Regels tijdens het bestaan van de fiscale eenheid / 690 8B.5.1 Inleiding / 690 8B.5.2 Art. 15ac Wet VPB 1969 / 690 8B Inleiding / 690 8B Art. 15ac, lid 1, Wet VPB 1969 / 690 8B Art. 15ac, lid 2, Wet VPB 1969 / 691 8B Art. 15ac, lid 3, Wet VPB 1969 / 694 8B Art. 15ac, lid 4, 5 en 6, Wet VPB 1969 / 694 8B Art. 15ac, lid 7, Wet VPB 1969 / 698 8B.5.3 Art. 15ad Wet VPB 1969 / 698 8B.5.4 Art. 10a, lid 4, onderdeel d, Wet VPB 1969 / 699 8B.5.5 Art. 26 Wet VPB 1969/699 8B.5.6 Regels rond de fiscale eenheid in de Invorderingswet 1990 / 699 8B Inleiding / 699 8B Art. 39IW 1990/ 700 8B Art. 24 IW 1990 / 701 8B.5.7 Enkele regels uit het Besluit fiscale eenheid 2003 / 702 8B Art. 8 Besluit FE 2003 / 702 8B Art. 10 Besluit FE 2003 / 702 8B.5.8 Het heffingsobject bij een fiscale eenheid met een vaste inrichting / 703 8B Inleiding / 703 8B Afdeling 1 / 703 8B Afdeling 2 / 705 8B Afdeling 3 / 707 8B.5.9 Overige aangelegenheden/713 8B Inleiding/713 8B Het herleven van schulden / 713 8B Inhouding van dividendbelasting tijdens de fiscale eenheid / 714 8B De vermindering van af te dragen dividendbelasting en de fiscale eenheid / 714 8B De verdeling van de VPB-last tijdens de fiscale eenheid / 715 8B.6 Het einde van de fiscale eenheid / 715 8B.6.1 Inleiding/715 XXII

18 8B.6.2 Beëindiging van een fiscale eenheid / 715 8B.6.3 Het ontvoegingstijdstip / 717 8B.6.4 De vermogensopstelling / 718 8B.7 Materiële gevolgen van het einde van een fiscale eenheid voor de VPB / 718 8B.7.1 Inleiding / 718 8B.7.2 Art. 15aj Wet VPB 1969 / 718 8B Inleiding/718 8B Art. 15aj, lid 1, Wet VPB 1969 / 719 8B Art. 15aj, lid 2, Wet VPB 1969 / 721 8B Art. 15aj, lid 3, Wet VPB 1969 / 723 8B Art. 15aj, lid 4, Wet VPB 1969 / 725 8B Art. 15aj, lid 5, Wet VPB 1969 / 725 8B Art. 15aj, lid 6, Wet VPB 1969 / 726 8B Art. 15aj, lid 7, Wet VPB 1969 / 726 8B Het opgeofferde bedrag in een ontvoegde dochtermaatschappij / 726 8B Art. 16 Besluit FE 2003 / 727 8B Art. 16a Besluit FE 2003 / 728 8B Art. 28 Besluit FE 2003 / 728 8B.7.3 Art. 15ai Wet VPB 1969 / 728 8B Inleiding / 728 8B De hoofdlijn van art. 15ai Wet VPB 1969 / 730 8B Art. 15ai, lid 1, Wet VPB 1969 / 730 8B Art. 15ai, lid 2, Wet VPB 1969 / 736 8B Art. 15ai, lid 3, Wet VPB 1969 / 737 8B Art. 15ai, lid 4, Wet VPB 1969 / 739 8B Art. 15ai, lid 5, Wet VPB 1969 / 740 8B Art. 15ai, lid 6, Wet VPB 1969 / 740 8B Art. 15ai en art. 15aj, lid 1, Wet VPB 1969 / 740 8B Slot / 740 8B.7.4 Investeringsaftrek en ontvoeging / 741 8B.8 Verrekening van verliezen over het ontvoegingstijdstip / 741 8B.8.1 Inleiding / 741 8B.8.2 Verrekening bij een dochtermaatschappij / 741 8B Inleiding / 741 8B Art. 15af Wet VPB 1969 / 741 8B Terugwenteling van verliezen over het ontvoegingstijdstip / 745 8B.8.3 Verrekening bij een moedermaatschappij / 745 8B Inleiding / 745 8B Art. 15ag Wet VPB 1969 / 746 8B Verrekening over het ontvoegingstijdstip en art. 20a Wet VPB 1969 / 746 8B.9 Samenloop fiscale eenheid, fusie en juridische splitsing / 747 8B.9.1 Inleiding / 747 8B.9.2 Art. 14 Besluit FE 2003 / 748 8B Inleiding / 748 8B Art. 14, lid 2, Besluit FE 2003 / 748 8B Art. 14, lid 3 en art. 18a Besluit FE 2003 / 749 8B.9.3 Art. 17 Besluit FE 2003 / 751 8B.9.4 Art. 18 Besluit FE 2003 / 752 8B.9.5 Doorschuiving art. 15ai-claim en juridische fusie / 752 8B.10 Overgangsrecht / 754 XXIII

19 Deel C / De fiscale eenheid van art. 15a Wet VPB 1969 / 757 8C.1 Inleiding / 757 8C.2 De vereisten voor een fiscale eenheid ex art. 15a Wet VPB 1969 / 757 8C.2.1 Inleiding / 757 8C.2.2 Juridische en economische verwevenheid / 758 8C.2.3 Gelijke heffingstijdvakken / 759 8C.2.4 De nadere voorwaarden moeten zijn vervuld / 759 8C.2.5 Gelijke winstregimes / 760 8C.2.6 Geen aftrek van uitgedeelde verlengstukwinst / 760 8C.2.7 De lichamen van art. 15a Wet VPB 1969 / 760 8C.2.8 Tegemoetkoming ter voorkoming van dubbele belasting / 760 8C.2.9 Het verzoek / Emigratie van lichamen en eindafrekening / Inleiding / Art. 15c Wet VPB 1969 / Inleiding / Art. 15c, lid 1, Wet VPB 1969 / Art. 15c, lid 2, Wet VPB 1969/ Art. 15d Wet VPB 1969 / De giftenaftrek / Inleiding / Giften met een zakelijk karakter / Giften zonder een zakelijk karakter (art. 16 Wet VPB 1969) / Het begrip giften / Het jaar van aftrek / Schriftelijke bescheiden / De begunstigde instellingen / Giften op instigatie van de aandeelhouder / Relatie tussen art. 16 en art. 9, lid 1, onderdeel h, Wet VPB 1969 / Cijfervoorbeelden van de giftenaftrek / Het object van de vennootschapsbelasting bij buitenlandse belastingplichtigen / Inleiding / 777 Belastbare winst uit Nederlandse onderneming / 778 Inleiding / 778 Nederlandse onderneming / 778 Inleiding / 778 Vaste inrichting / 778 Vaste vertegenwoordiger / 780 Art. 17a Wet VPB 1969 / 781 Winstbepaling van vaste inrichtingen / 788 Inleiding / 788 Winstsplitsing / 789 Ondernemingssplitsing / 790 XXIV

20 11.3 Belastbaar inkomen uit aanmerkelijk belang / Belastbare winst uit een BES-vaste inrichting / Het tarief/ Afsluiting / De verliescompensatie / Inleiding / Historie van de verliesverrekening in de Wet VPB 1969 / Het begrip verlies, termijnen van verliesverrekening en kwijtscheldingswinst / Het begrip verlies / Termijnen van verliesverrekening / De huidige regeling / Overgangsrecht / Kwijtscheldingswinst en verliesverrekening / Beleggingsinstelling en verliesverrekening / Houdster- en concernfinancieringsmaatschappijen en verliesverrekening / Inleiding / De werking van art. 20, lid 4, 5 en 6, Wet VPB 1969 / Inleiding/ Houdster- of concernfinancieringsmaatschappij / Houdster- ofconcernfinancieringsverliezen / Verrekening van houdster- of concernfinancieringsverliezen / Verrekening van gewone verliezen en houdster- en concernfinancieringsverliezen / Overgangsrecht / Art. 20, lid 4, Wet VPB 1969 en fiscale eenheid / Formele aspecten / Vaststelling van het verlies / Terugwenteling / Vooruitwenteling / Uitsluiting van verliesverrekening (art. 20a Wet VPB 1969) / Inleiding / Vooruitwenteling en belangenwijziging / Inleiding / De hoofdregel (art. 20a, lid 1, Wet VPB 1969) / Uitzonderingen op de hoofdregel / Art. 20a, lid 12, Wet VPB 1969 / Terugwenteling en belangenwijziging / Inleiding / De hoofdregel (art. 20a, lid 9, Wet VPB 1969) / De uitzondering op de hoofdregel / Rechtsmiddelen tegen toepassing van art. 20a, lid 9, Wet VPB 1969 / Slot/ Art. 20a en de fiscale eenheid / Overgangsrecht / 840 XXV

21 13 Het tarief van de vennootschapsbelasting / Het algemene tarief/ Afwijkende tarieven / Beleggingsinstellingen ex art. 28 Wet VPB 1969 / Het ongedaan maken van een fiscaal gefacilieerde herkapitalisatie / Afkoop enz. van pensioen-, VUT- en loondervingsuitkeringen / Groene en sociaal-ethische instellingen en bepaalde participatiemaatschappijen / Afkoop van een stamrecht / Aanslag en aansprakelijkheid / De aanslag / De voorheffingen / Inleiding / Verrekening van voorheffingen / Nederlandse dividend- en kansspelbelasting zonder voorheffingskarakter / Inleiding / Wegens de dooruitdelingsfaciliteit in de dividendbelasting niet-verrekenbare Nederlandse dividendbelasting / Ten laste van een beleggingsinstelling ex art. 28 Wet VPB 1969 ingehouden dividendbelasting / De antidividendstrippingbepaling / De invordering / De Invorderingswet / Termijnen / Aansprakelijkheid op basis van de Invorderingswet 1990 / De beleggingsinstelling ex art. 28 Wet VPB 1969 (FBI) / Hoofdlijnen van de regeling / Voorwaarden voor statusverwerving / Inleiding / De voorwaarden voor statusverkrijging / Voorwaarde 1 / Voorwaarde 2 / Voorwaarde 3 / Voorwaarde 4 / Voorwaarde 5 / Voorwaarde 6 / Voorwaarde 7 / Voorwaarde 8 / Statusverwerving / Winstbepaling / Herbeleggingsreserve / Belastbaar bedrag, voor uitdeling beschikbare winst en uitdelingstekort / 863 XXVI

22 Inleiding / Voor uitdeling beschikbare winst / Uitdelingstekort / Deelnemingsvrijstelling en deelnemingsverrekening / De afrondingsreserve / Tegemoetkomingen ter zake van bronbelasting / Statusver lies / De verzekeringsondernemingen / Inleiding / Belastingplicht voor de Wet VPB 1969 / Specifieke regels voor levensverzekeraars en naturauitvaartverzekeraars / Inleiding / Enkele begrippen / Inleiding / Levensverzekeraar / Levensverzekering / Premie/ Voorziening Verzekeringsverplichtingen / Subjectieve vrijstelling voor natura-uitvaartverzekeraars / Fiscale winstbepaling van levensverzekeraars en naturauitvaartverzekeraars / Inleiding / Winstuitkeringen / Jaarwinstbepaling / Het BWRV 2001 / De egalisatiereserve voor levensverzekeraars / Inleiding / De jaarlijkse toevoeging / Afnemingen van de egalisatiereserve / Specifieke regels voor schadeverzekeraars / Inleiding / Voorziening Verzekeringsverplichtingen en schadereserve / Voorziening Verzekeringsverplichtingen / Schadereserve / De subjectieve vrijstelling voor schadeverzekeraars / De egalisatiereserve voor schadeverzekeraars / Inleiding / De jaarlijkse toevoeging / Afnemingen van de egalisatiereserve / De calamiteitenreserve / Bijzondere regeling voor storm-, hagel-, krediet- of molestverzekeraars / 877 XXVII