B B Zandwege

Transcriptie

1 F 3 F F 1 5 F 7 F F F Bareelweg Bareelweg 16 E 12 F 6 F 18 E F 8 E F 22 E B B B B Zandwege C A A A 9 7 A A 5 Kanunnik Logghestraat Zandwege Priester Fonteynestraat Lodewijck de Raetstraat 19 A A A C 2 Kanunnik Logghestraat 1 A A C 13 A A Lodewijk de Raetstraat Lodewijk de Raetstraat 25 A A 23 D 21 A Lodewijk de Raetstraat 3 C 30 A A 28 Zandwege B B 11 9 D C B 7 22 D 20 B A C 3 1 A 5 A

2 nis voor fornuis herstellen gemetste put vernieuwen klokrooster DA16 DA16 terras ventilatie gas sanitaire toevoer W sanitaire toevoer K sanitaire afvoer elektriciteit afvoer dampkap TL18W D125 dampkapkast nis voor fornuis DN15 TL30W bovenkasten vernieuwing afvoer regenwaterput D110 nis voor koelkast en diepvries op terras: herstellen gemetste put vernieuwen klokrooster radiator 800W op wandtegels onderkasten DA16 berging TL 18W DN15 D125 TL 15W bovenkasten nis voor koelkast vernieuwing afvoer afvalwater D110 vernieuwing afvoer regenwaterput D110 keuken E27 24W uitneembare kast voor vaatwas DA50 DA16 DA16 spoelbakkast met boiler 10L D16 boiler bestaand muurtje 1,35m hoogte slaapkamer DA16 radiator 800W op wandtegels ventilatie gas sanitaire toevoer W sanitaire toevoer K sanitaire afvoer elektriciteit uitneembare kast voor vaatwas DA50 DA16 DA16 MDF wand 1,25m hoogte met tablet keuken DA16 boiler E27 24W vernieuwing afvoer afvalwater D110 uit te voeren werken : - vernieuwing riolering onder keuken - herstelling pleisterwerken in keuken - nieuwe dekvloer, vloer en plint in keuken - nieuwe wandbetegeling in keuken - nieuwe keukenmeubelen + gootsteen - vernieuwing sanitaire leidingen in keuken - vernieuwing CV leidingen in keuken + radiator 800W - evaluatie sanitaire en CV leidingen volledige woning - vernieuwing elektriciteit in keuken - aanpassingen en keuring elektriciteit volledige woning - elektrische boiler 10L vloerscheiding natuursteen terras terras uit te voeren werken : - vernieuwing riolering onder keuken - herstelling pleisterwerken in keuken - nieuwe dekvloer, vloer en plint in keuken - nieuwe wandbetegeling in keuken - nieuwe keukenmeubelen + gootsteen - vernieuwing sanitaire leidingen in keuken - vernieuwing CV leidingen in keuken + radiator 800W - evaluatie sanitaire en CV leidingen volledige woning - vernieuwing elektriciteit in keuken - aanpassingen en keuring elektriciteit volledige woning - elektrische boiler 10L vloerscheiding natuursteen slaapkamer woonkamer inkomhal woonkamer WC keuken inkomhal berging woonkamer berging WC badkamer WC TL30W TL30W DN15 D125 dampkapkast bovenkasten afvoer door dak nis voor fornuis nis voor koelkast garage inkomhal WONING TYPE A : keukentype 1 woonkamer vloerscheiding natuursteen uit te voeren werken : - vernieuwing riolering onder keuken - herstelling pleisterwerken in keuken - nieuwe dekvloer, vloer en plint in keuken - nieuwe wandbetegeling in keuken - nieuwe keukenmeubelen + gootsteen - vernieuwing sanitaire leidingen in keuken - vernieuwing CV leidingen in keuken + radiator 800W - evaluatie sanitaire en CV leidingen volledige woning - vernieuwing elektriciteit in keuken - aanpassingen en keuring elektriciteit volledige woning - elektrische boiler 10L keuken E27 24W vernieuwing afvoer afvalwater D110 ventilatie gas sanitaire toevoer W sanitaire toevoer K sanitaire afvoer elektriciteit radiator 800W op wandtegels DA16 garage uitneembare kast voor vaatwas DA16 DA16 boiler DA50DA16 DA16 oprit: herstellen gemetste put vernieuwen klokrooster oprit WONING TYPE C : keukentype 2 herstellen gemetste put vernieuwen klokrooster afvoer dampkap DA16 ventilatie gas sanitaire toevoer W sanitaire toevoer K terras sanitaire afvoer elektriciteit DN12 radiator 800W op wandtegels TL 18W DN15 nis voor fornuis D125 TL 15W vernieuwing afvoer afvalwater D110 vernieuwing afvoer regenwaterput D110 keuken uitneembare kast voor vaatwas DA50 DN12 DN12 slaapkamer berging bovenkasten E27 24W nis voor koelkast uit te voeren werken : - vernieuwing riolering onder keuken - herstelling pleisterwerken in keuken - nieuwe dekvloer, vloer en plint in keuken - nieuwe wandbetegeling in keuken - nieuwe keukenmeubelen + gootsteen - vernieuwing sanitaire leidingen in keuken - vernieuwing CV leidingen in keuken + radiator 800W - evaluatie sanitaire en CV leidingen volledige woning - vernieuwing elektriciteit in keuken - aanpassingen en keuring elektriciteit volledige woning - elektrische boiler 10L spoelbakkast met boiler 10L D16 boiler vloerscheiding natuursteen bestaand muurtje 1,35m hoogte WONING TYPE E : keukentype 4 slaapkamer inkomhal woonkamer WC keuken DA16 woonkamer garage WC badkamer ventilatie gas sanitaire toevoer W sanitaire toevoer K sanitaire afvoer elektriciteit berging herstellen 2 gemetste putten op terras achter berging vernieuwen klokrooster + dubbel deksel woonkamer WC nis voor koelkast uit te voeren werken : - vernieuwing riolering onder keuken - herstelling pleisterwerken in keuken - nieuwe dekvloer, vloer en plint in keuken - nieuwe wandbetegeling in keuken - nieuwe keukenmeubelen + gootsteen - vernieuwing sanitaire leidingen in keuken - vernieuwing CV leidingen in keuken + radiator 800W - evaluatie sanitaire en CV leidingen volledige woning - vernieuwing elektriciteit in keuken - aanpassingen en keuring elektriciteit volledige woning - elektrische boiler 10L vloerscheiding natuursteen garage bovenkasten TL36W DN15 dampkapkast D125 TL18W nis voor fornuis keuken vernieuwing afvoer afvalwater D110 E27 24W vernieuwing afvoer afvalwater D110 DA16 boiler DA50 DA16 DA16 uitneembare kast voor vaatwas tablet 20cm op bestaand muurtje inkomhal berging inkomhal woonkamer vloerscheiding natuursteen TL30W D125 afvoer door dak nis voor fornuis DN15 dampkapkast uit te voeren werken : - vernieuwing riolering onder keuken - herstelling pleisterwerken in keuken - nieuwe dekvloer, vloer en plint in keuken - nieuwe wandbetegeling in keuken - nieuwe keukenmeubelen + gootsteen - vernieuwing sanitaire leidingen in keuken - vernieuwing CV leidingen in keuken + radiator 800W - evaluatie sanitaire en CV leidingen volledige woning - vernieuwing elektriciteit in keuken - aanpassingen en keuring elektriciteit volledige woning - elektrische boiler 10L keuken TL30W E27 24W bovenkasten nis voor koelkast vernieuwing afvoer afvalwater D110 ventilatie gas sanitaire toevoer W sanitaire toevoer K sanitaire afvoer elektriciteit radiator 800W op wandtegels DA16 berging radiator 800W op wandtegels DA16 afvoer dampkap uitneembare kast voor vaatwas DA16 DA16 boiler DA50DA16 DA16 oprit: herstellen gemetste put vernieuwen klokrooster WONING TYPE B : keukentype 1 WONING TYPE D : keukentype 3 WONING TYPE F : keukentype 4 MSDN Architecten

3 herstellen gemetste put vernieuwen klokrooster DA16 terras ventilatie gas sanitaire toevoer W sanitaire toevoer K sanitaire afvoer elektriciteit DA16 radiator 800W op wandtegels TL 18W DN15 nis voor fornuis D125 vernieuwing afvoer afvalwater D110 vernieuwing afvoer regenwaterput D110 uitneembare kast voor vaatwas TL 15W keuken DA50 DA16 DA16 bovenkasten nis voor koelkast E27 24W spoelbakkast met boiler 10L D16 boiler bestaand muurtje 1,35m hoogte uit te voeren werken : - vernieuwing riolering onder keuken - herstelling pleisterwerken in keuken - nieuwe dekvloer, vloer en plint in keuken - nieuwe wandbetegeling in keuken - nieuwe keukenmeubelen + gootsteen - vernieuwing sanitaire leidingen in keuken - vernieuwing CV leidingen in keuken + radiator 800W - evaluatie sanitaire en CV leidingen volledige woning - vernieuwing elektriciteit in keuken - aanpassingen en keuring elektriciteit volledige woning - elektrische boiler 10L vloerscheiding natuursteen

4 afvoer dampkap TL18W D125 dampkapkast nis voor fornuis DN15 TL30W bovenkasten vernieuwing afvoer regenwaterput D110 nis voor koelkast en diepvries op terras: herstellen gemetste put vernieuwen klokrooster onderkasten DA16 DA16 radiator 800W op wandtegels ventilatie gas sanitaire toevoer W sanitaire toevoer K sanitaire afvoer elektriciteit uitneembare kast voor vaatwas DA50 DA16 keuken E27 24W vernieuwing afvoer afvalwater D110 uit te voeren werken : - vernieuwing riolering onder keuken - herstelling pleisterwerken in keuken - nieuwe dekvloer, vloer en plint in keuken - nieuwe wandbetegeling in keuken - nieuwe keukenmeubelen + gootsteen - vernieuwing sanitaire leidingen in keuken - vernieuwing CV leidingen in keuken + radiator 800W - evaluatie sanitaire en CV leidingen volledige woning - vernieuwing elektriciteit in keuken - aanpassingen en keuring elektriciteit volledige woning - elektrische boiler 10L terras DA16 MDF wand 1,25m hoogte met tablet DA16 boiler vloerscheiding natuursteen

5 ventilatie gas sanitaire toevoer W sanitaire toevoer K sanitaire afvoer elektriciteit berging herstellen 2 gemetste putten op terras achter berging vernieuwen klokrooster + dubbel deksel nis voor koelkast uit te voeren werken : - vernieuwing riolering onder keuken - herstelling pleisterwerken in keuken - nieuwe dekvloer, vloer en plint in keuken - nieuwe wandbetegeling in keuken - nieuwe keukenmeubelen + gootsteen - vernieuwing sanitaire leidingen in keuken - vernieuwing CV leidingen in keuken + radiator 800W - evaluatie sanitaire en CV leidingen volledige woning - vernieuwing elektriciteit in keuken - aanpassingen en keuring elektriciteit volledige woning - elektrische boiler 10L vloerscheiding natuursteen bovenkasten TL36W DN15 dampkapkast D125 nis voor fornuis keuken vernieuwing afvoer afvalwater D110 E27 24W vernieuwing afvoer afvalwater D110 DA16 boiler DA50 DA16 DA16 tablet 20cm op bestaand muurtje TL18W uitneembare kast voor vaatwas radiator 800W op wandtegels DA16 afvoer dampkap

6 TL30W D125 afvoer door dak DN15 dampkapkast TL30W bovenkasten nis voor fornuis nis voor koelkast vloerscheiding natuursteen uit te voeren werken : - vernieuwing riolering onder keuken - herstelling pleisterwerken in keuken keuken - nieuwe dekvloer, vloer en plint in keuken - nieuwe wandbetegeling in keuken - nieuwe keukenmeubelen + gootsteen - vernieuwing sanitaire leidingen in keuken - vernieuwing CV leidingen in keuken + radiator 800W - evaluatie sanitaire en CV leidingen volledige woning - vernieuwing elektriciteit in keuken - aanpassingen en keuring elektriciteit volledige woning - elektrische boiler 10L E27 24W vernieuwing afvoer afvalwater D110 ventilatie gas sanitaire toevoer W sanitaire toevoer K sanitaire afvoer elektriciteit radiator 800W op wandtegels DA16 garage uitneembare kast voor vaatwas DA16 DA16 boiler DA50DA16 DA16 oprit: herstellen gemetste put vernieuwen klokrooster

7 bestaande deuropening nis voor koelkast plafondafwerking bovenkast 3 legborden dampkapkast met afvoerbuis bovenkast 3 legborden nis voor dampkap lichtlijst met TL15W lichtlijst met TL18W besteklade nis voor fornuis onderkast 1 legbord onderkast 1 legbord plint multiplex sokkel voor fornuis plint multiplex

8 bestaande raamopening met venstertablet onderkast 1 legbord uitneembare kast voor vaatwas plint multiplex uitneembare plint nieuwe tablet op bestaand muurtje spoelbakkast elektrische boiler 10L onderkast 1 legbord plint multiplex

9 plafondafwerking bovenkast 3 legborden dampkapkast met afvoerbuis bovenkast 3 legborden nis voor dampkap lichtlijst met TL18W lichtlijst met TL30W besteklade onderkast 1 legbord nis voor fornuis onderkast 1 legbord onderkast 1 legbord nis voor koelkast en diepvries plint multiplex sokkel voor fornuis plint multiplex

10 tablet op nieuwe MDF wand onderkast 1 legbord spoelbakkast elektrische boiler 10L uitneembare kast voor vaatwas 1 legbord plint multiplex uitneembare plint

11 plafondafwerking bovenkast 3 legborden dampkapkast met afvoerbuis bovenkast 3 legborden bovenkast 3 legborden nis voor dampkap lichtlijst met TL18W lichtlijst met TL36W besteklade onderkast 1 legbord nis voor fornuis onderkast 1 legbord onderkast 1 legbord nis voor koelkast plint multiplex sokkel voor fornuis plint multiplex

12 tablet op nieuwe MDF wand onderkast met legplank spoelbakkast elektrische boiler 10L uitneembare kast voor vaatwas plint multiplex uitneembare plint

13 aansluiting dampkap door dak bovenkast 3 legborden dampkapkast met afvoerbuis bovenkast 3 legborden nis voor dampkap lichtlijst met TL15W lichtlijst met TL30W bestaand raam met tablet besteklade onderkast 1 legbord nis voor fornuis onderkast 1 legbord nis voor koelkast plint multiplex sokkel voor fornuis plint multiplex

14 bestaande raamopening met venstertablet onderkast 1 legbord uitneembare kast voor vaatwas spoelbakkast elektrische boiler 10L onderkast 1 legbord plint multiplex uitneembare plint plint multiplex

15 keuken dampkap fornuis A B C lichtstrip keuken keuken keuken keuken keuken keuken plafond dampkap VOB 3 x 2,5 ² VOB 3 x 2,5 ² VOB 3 x 6 ² boiler vaatwas D E 1 1 VOB 3 x 2,5 ² 20 A VOB 3 x 2,5 ² 20 A schakelaar enkelpolig schakelaar wissel enkel stopcontact dubbel stopcontact contactdoos met neusplaat fornuis plafondarmatuur TL armatuur 16 A 16 A 40 A 30 ma 40 A 300 ma 40 A 2 x 220V VOB 2 x 10 ²

16 Kanunnik Van Hoonackerstraat Brugge Tel Fax Renovatie van 37 keukens A031-Sint-Pietersmolenwijk 2012/0381/01 Bouwkundig Bestek B /02/2016 Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

17 00. ALGEMENE BEPALINGEN projectgegevens ontwerpteam ontwerpteam - architecturaal ontwerp ontwerpteam - studie technieken ontwerpteam - asbestinventaris documenten documenten architectuur & technieken documenten - verslag asbestinventaris AANNEMINGSMODALITEITEN aannemingsmodaliteiten - algemeen aannemingsmodaliteiten bestek PM aannemingsmodaliteiten voorafgaand plaatsbezoek PM aannemingsmodaliteiten burgerlijke aansprakelijkheid PM aannemingsmodaliteiten volledigheid van inschrijving PM aannemingsmodaliteiten onderaanneming PM aannemingsmodaliteiten verrekeningen PM aannemingsmodaliteiten keuringsattesten PM aannemingsmodaliteiten materialenlijst PM plaatsbeschrijvingen algemeen plaatsbeschrijvingen aangrenzende constructies plaatsbeschrijvingen aangrenzende constructies/bij aanvang van de werken PM plaatsbeschrijvingen aangrenzende constructies/staat van vergelijking PM plaatsbeschrijvingen te renoveren constructies plaatsbeschrijvingen te renoveren constructies/bij aanvang van de werken PM plaatsbeschrijvingen te renoveren constructies/staat van vergelijking PM plaatsbeschrijvingen inboedel bij blijvende bewoning plaatsbeschrijvingen inboedel bij blijvende bewoning/bij aanvang van de werken PM plaatsbeschrijvingen inboedel bij blijvende bewoning/staat van vergelijking PM plaatsbeschrijvingen wegenis en voetpaden plaatsbeschrijvingen wegenis en voetpaden bij aanvang van de werken PM plaatsbeschrijvingen wegenis en voetpaden/staat van vergelijking PM plaatsbeschrijvingen beplanting plaatsbeschrijvingen beplanting/bij aanvang van de werken PM plaatsbeschrijvingen beplanting/staat van vergelijking PM werfcoördinatie algemeen werfcoördinatie planning van de werken PM werfcoördinatie werfleiding en controle PM werfcoördinatie werfvergaderingen PM werfcoördinatie uitzetten bouwwerken PM werfcoördinatie as-builtdossier PM werfcoördinatie renovaties met blijvende bewoning PM werfcondities algemeen werfcondities orde en netheid PM werfcondities geluids- en stofhinder PM werfcondities nazorg PM veiligheidsvoorschriften algemeen PM BOUWPLAATSVOORZIENINGEN bouwplaatsvoorzieningen - algemeen beschermingswerken algemeen beschermingwerken openbare weg PM beschermingswerken - beplantingen beschermingswerken beplantingen/bomen PM Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

18 beschermingswerken beplantingen/struiken en hagen PM aankondiging werf algemeen aankondiging werf - werfdoek PM werflokalen algemeen werflokalen berging van materieel en bouwmaterialen PM werflokalen kantoorruimte PM werflokalen personeelslokaal PM werflokalen sanitaire voorzieningen PM AFBRAAKWERKEN afbraakwerken algemeen afbraakwerken asbestverwijdering afbraakwerken in bewoonde gebouwen afbraak ruwbouwelementen - algemeen afbraak binnenafwerking - algemeen afbraak binnenafwerking volledige ontmanteling SOG ONDERGRONDSE LEIDINGEN ondergrondse leidingen - algemeen rioolbuizen - algemeen rioolbuizen kunststof rioolbuizen kunststof/pvc VH m toezichtputten - algemeen toezichtputten - metselwerk FH st ontvangtoestellen - algemeen ontvangtoestellen - buitenontvanger ontvangtoestellen - buitenontvanger/met klok FH st putdeksels en roosters - algemeen putdeksels en roosters - dubbel deksel FH st METSELWERK renovatiewerken algemeen renovatiewerken behandeling tegen opstijgend vocht renovatiewerken behandeling tegen opstijgend vocht/injecteren FH m BINNENPLEISTERWERKEN binnenpleisterwerken - algemeen wandbepleistering - algemeen wandbepleistering - cementpleisters wandbepleistering - cementpleisters/plinten FH m renovatie pleisterwerk algemeen renovatie wandbepleistering - gipspleisters/dikpleister op metselwerk VH m BINNENPLAATAFWERKINGEN binnenplaatafwerkingen - algemeen lichte scheidingswanden - algemeen lichte scheidingswanden MDF-platen FH m DEK- EN BEDRIJFSVLOEREN dek- en bedrijfsvloeren - algemeen isolerende uitvullagen - algemeen isolerende uitvullagen - cementgebonden Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

19 isolerende uitvullagen cementgebonden - basisprijs FH m isolerende uitvullagen cementgebonden - meerprijs per cm VH m vochtwerende lagen - algemeen vochtwerende lagen - PE-folie PM BINNENVLOERAFWERKINGEN binnenvloerafwerkingen - algemeen tegelvloeren - algemeen tegelvloeren keramisch tegelvloeren keramisch/getrokken tegels FH m plinten algemeen plinten steen plinten steen/keramisch FH m toebehoren - algemeen toebehoren - scheidingsprofielen PM toebehoren scheidingsprofielen / natuursteen PM VAST BINNENMEUBILAIR vast binnenmeubilair - algemeen keukenmeubelen - algemeen keukenmeubelen - onderdelen keukenmeubelen onderdelen/stelpoten en plintplaat PM keukenmeubelen onderdelen/corpus en leggers PM keukenmeubelen onderdelen/fronten en zichtwanden PM keukenmeubelen onderdelen/werkbladen PM keukenmeubelen onderdelen/beslag en handgrepen PM keukenmeubelen onderdelen/toebehoren PM keukenmeubelen type 1 FH st keukenmeubelen type 2 FH st keukenmeubelen type 3 FH st keukenmeubelen type 4 FH st TABLET- EN WANDBEKLEDINGEN tablet- en wandbekledingen - algemeen wandbekledingen - algemeen wandbekledingen betegeling wandbekledingen betegeling/keramisch FH m SANITAIR LEIDINGNET sanitair leidingnet - algemeen afvoerbuizen - algemeen afvoerbuizen - PVC VH m sanitaire drukleidingen - algemeen sanitaire drukleidingen - buizen sanitaire drukleidingen buizen/kunststof VH m SANITAIRE TOESTELLEN & TOEBEHOREN sanitaire toestellen en toebehoren - algemeen afwastafels - algemeen afwastafels - inbouwmodel afwastafels - inbouwmodel/roestvast staal (RVS) FH st SANITAIRE KRANEN & KLEPPEN Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

20 sanitaire kranen - kleppen - algemeen wandafsluitkranen - algemeen wandafsluitkranen - enkelvoudige stopkraan PM wandafsluitkranen - stopkraan met dienstkraan PM dienstkranen - algemeen dienstkranen - dubbele dienstkraan dienstkranen dubbele dienstkraan/binnen FH st dienstkranen dubbele dienstkraan/buiten FH st ééngatskranen - algemeen ééngatskranen - afwastafelmengkraan FH st SANITAIR WARM WATER sanitair warm water - algemeen elektroboilers - algemeen elektroboilers - inbouwmodel FH st GASINSTALLATIES gasinstallaties - algemeen gasleidingen - algemeen gasleidingen - staal VH m gaskranen - algemeen gaskranen - afsluitkranen PM VERWARMING INDIVIDUELE INSTALLATIES verwarming individuele installaties - algemeen verwarming individuele installaties proefopstelling PM leidingnet & toebehoren - algemeen leidingnet & toebehoren - buizen leidingnet & toebehoren - buizen/kunststof VH m verwarmingselementen & toebehoren - algemeen verwarmingselementen & toebehoren - plaatradiatoren FH st warmteregeling & toebehoren - algemeen warmteregeling & toebehoren - radiatorkranen FH st warmteregeling & toebehoren - thermostaatkoppen FH st VENTILATIE ventilatie - algemeen ventilatie proefopstelling PM ventilatiekanalen - algemeen ventilatiekanalen - flexibele kanalen FH m ventilatiekanalen - ophanging en bevestiging PM ventilatieventielen en -roosters - algemeen ventilatiemonden - gevelroosters FH st ventilatiemonden - dakventielen FH st ELEKTRICITEIT BINNENNET elektriciteit binnennet - algemeen verdeelkasten - algemeen verdeelkasten - hoofdverdeelborden FH st stroombeveiliging - algemeen stroombeveiliging - hoofdschakelaars PM Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

21 stroombeveiliging - differentieelschakelaars PM stroombeveiliging - automatische schakelaars PM aarding - algemeen aarding - afzonderlijke aardverbindingen PM aarding - aardingsonderbrekers PM aarding - hoofdbeschermingsgeleiders PM aarding - hoofdequipotentiaalverbindingen PM aarding - bijkomende equipotentiaalverbindingen PM leidingen - algemeen leidingen inbouw kabelbuizen PM trek- en verbindingsdozen - algemeen trek- en verbindingsdozen - inbouw metselwerk PM trek- en verbindingsdozen - inbouw holle wanden PM trek- en verbindingsdozen - inbouw verlaagde plafonds PM trek- en verbindingsdozen - inbouw vloeren PM ELEKTRICITEIT SCHAKELAARS & CONTACTDOZEN elektriciteit schakelaars & contactdozen - algemeen stopcontacten - algemeen stopcontacten - 10/16A FH st stopcontacten - 20/32A FH st aansluitdozen - algemeen aansluitdozen - voeding elektrisch fornuis FH st schakelaars - algemeen schakelaars - enkelpolig FH st schakelaars - wissel FH st ELEKTRICITEIT LICHTARMATUREN elektriciteit lichtarmaturen - algemeen binnenarmaturen E27 - algemeen binnenarmaturen TL - algemeen binnenarmaturen TL - lichtstrip keukenaanrecht binnenarmaturen TL - lichtstrip keukenaanrecht/t8 FH st Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

22 00. ALGEMENE BEPALINGEN projectgegevens BOUWPLAATS Het uit te voeren project betreft de keukenrenovatie van 37 woningen te Sint-Pieters Brugge Bareelweg Kanunnik Logghestraat Lodewijk De Raetstraat Priester Fonteynestraat Zandwege Sint-Pietersmolenwijk, 8000 Brugge BOUWHEER Brugse Maatschappij voor Huisvesting Handboogstraat Brugge Elke Van Haver 050/ ontwerpteam ontwerpteam - architecturaal ontwerp Het architecturaal ontwerp is opgemaakt door MSDN architecten Kanunnik Van Hoonackerstraat Brugge Silvia De Nolf 050/ ontwerpteam - studie technieken De studie van de technieken is uitgevoerd door MSDN architecten Kanunnik Van Hoonackerstraat Brugge Silvia De Nolf 050/ ontwerpteam - asbestinventaris De asbestinventaris is uitgevoerd door Geosan Lodewijk De Raetlaan 10/ Izegem Rolf Popelier 051/ documenten documenten architectuur & technieken PLANNENLIJST Inplantingsplan van de woningtypes Overzichtsplan van de woningtypes Keukentype 1: Grondplan Keukentype 1: Aanzicht 1 Keukentype 1: Aanzicht 2 Keukentype 2: Grondplan Keukentype 2: Aanzicht 1 Keukentype 2: Aanzicht 2 Keukentype 3: Grondplan Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

23 Keukentype 3: Aanzicht 1 Keukentype 3: Aanzicht 2 Keukentype 4: Grondplan Keukentype 4: Aanzicht 1 Keukentype 4: Aanzicht documenten - verslag asbestinventaris Uitgevoerd door de firma Geosan Referentie verslag: GASB Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

24 01. AANNEMINGSMODALITEITEN aannemingsmodaliteiten - algemeen De voorschriften van dit hoofdstuk vormen een toelichting en/of aanvulling bij de wetgeving overheidsopdrachten. Aan alle hieraan verbonden verplichtingen en aansprakelijkheden wordt door onderhavige richtlijnen op geen enkele manier afbreuk gedaan. Meting De aard van alle artikels van dit hoofdstuk 01. Aannemingsmodaliteiten is Pro Memorie (PM), inbegrepen in het geheel van de aanneming aannemingsmodaliteiten bestek PM ALGEMEEN Deze bestektekst is opgemaakt volgens de typetekst van het Bouwtechnisch Bestek Woningbouw, zoals opgemaakt door de Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen (VMSW). In tegenstelling tot de vorige uitgaven van bestekken van de VMSW (B2001 en B2005) is het Bouwtechnisch Bestek Woningbouw GEEN verwijsbestek. Onderhavig bestek is dus de enige bestektekst voor dit project. Bepalingen die door de architect zijn toegevoegd of gewijzigd t.o.v. het Bouwtechnisch Bestek Woningbouw zijn in een duidelijk herkenbare letter- en alineastijl opgemaakt. Indien in artikels verwezen wordt naar andere artikels die door vergetelheid niet opgenomen zijn in dit bestek, is de overeenkomstige recentste beschrijving van deze artikels uit het Bouwtechnisch Bestek Woningbouw van de VMSW van toepassing. Indien tijdens de uitvoering van de werken nieuwe posten zouden moeten uitgevoerd worden, die niet opgenomen zijn in onderhavig bestek, is de overeenkomstige recentste beschrijving van deze posten uit het Bouwtechnisch Bestek Woningbouw van de VMSW van toepassing. MEETCHAR Naast elke artikeltitel staat een meetchar die aangeeft welke meeteenheid en aard van overeenkomst van toepassing is voor dat artikel. Indien een tegenstrijdigheid tussen de meetchar en de paragraaf Meting zou voorkomen in dit bestek heeft de tekst onder de paragraaf Meting voorrang op de meetchar. NORMEN De aannemer is behalve aan alle in het bestek vermelde normen onverminderd onderworpen aan de bepalingen van de geldende normen NBN, technische voorschriften van de STS en, TV s (WTCB) en PTV s (Probeton) zoals die drie maanden voor de aanbestedingsdatum werden gehomologeerd of geregistreerd. VERANTWOORDELIJKHEID Dit bestek vraagt in verschillende artikels om documenten ter goedkeuring voor te leggen aan de ontwerper en/of het Bestuur. De goedkeuring door ontwerper en/of Bestuur ontslaat de aannemer en leden van het ontwerpteam echter niet van hun volledige verantwoordelijkheid aannemingsmodaliteiten voorafgaand plaatsbezoek PM Door het feit dat hij zijn offerte indient, erkent de inschrijver dat hij ter plaatse is geweest en zich op de hoogte heeft gesteld van de bestaande toestand van de bouwplaats, de ligging, de omgeving en de toegangswegen. Hierdoor wordt de inschrijver geacht zich volledig rekenschap te hebben gegeven van de omvang van de aanneming en de moeilijkheidsgraad van de uit te voeren werken, m.b.t. de algemene coördinatie van de werken de inrichting van de bouwplaats de gemeentelijke voorschriften en nutsleidingen de noodzakelijke veiligheidsvoorzieningen op de werf de mogelijkheden tot de aanvoer en het stockeren van bouwmaterialen Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

25 het plaatsen van stellingen de opstelling van aangepast materieel (graafmachines, kranen, ) de eventuele voorafgaande sloopwerken de gebeurlijke aanbouw tegen en de bijhorende afwerkingen van scheidingsmuren of bestaande constructies, aannemingsmodaliteiten burgerlijke aansprakelijkheid PM De aannemer is verantwoordelijk voor iedere schade die hij tijdens of door zijn werken zou toebrengen aan gebouwen, inboedel, beplanting, wegenis, nutsleidingen, e.d. of aan derden zowel aan hun persoon als aan hun goederen. Het betreft de extra contractuele aansprakelijkheid volgens artikel 1382 tot en met 1386 van het Burgerlijk Wetboek aannemingsmodaliteiten volledigheid van inschrijving PM De opsomming van de prestaties in dit bestek moet als niet beperkend worden beschouwd. Door zijn inschrijving verplicht de aannemer zich ertoe in het kader van zijn forfaitaire prijs alle prestaties te leveren die behoren tot en/of in verband staan met de volledige en onberispelijke voltooiing van de werken, zoals die in het aannemingsdossier voorzien zijn. Bijkomende leveringen en prestaties die niet expliciet beschreven zijn in het bestek, detailplannen of uitvoeringsschema s, maar onontbeerlijk zijn voor een volledige en vakkundige uitvoering van de werken of technische installaties maken integraal deel uit van de overeenkomst en worden verondersteld te zijn opgenomen in de prijsbieding. Eventuele leemtes of opmerkingen moeten gemeld worden bij de inschrijving. Zo niet worden deze verondersteld te zijn inbegrepen in de offerte. De aannemer kan zich niet beroepen op onderschatting of misvatting van de beschreven werken om afwijkingen van het aannemingscontract te bedingen aannemingsmodaliteiten onderaanneming PM Niettegenstaande de aanbestedende overheid geen contractuele band heeft met de onderaannemers eist zij van de hoofdaannemer dat hij enkel werkt met onderaannemers die een erkenning hebben voor het deel van de opdracht dat zij zullen uitvoeren. Het bestek kan steeds bijkomende eisen opleggen inzake onderaannemers (zoals habilitatie, erkenningen, e.d.) aannemingsmodaliteiten verrekeningen PM VERREKENINGEN TENGEVOLGE VAN VERMOEDELIJKE HOEVEELHEDEN - VA1 Alle hoeveelheden vermeld op de samenvattende opmeting zijn forfaitair, behalve de hoeveelheden die volgens de documenten tegen prijslijst worden uitgevoerd en die worden voorafgegaan of gevolgd door de vermelding VH of Vermoedelijke Hoeveelheid. Enkel die werken en artikels die uitdrukkelijk als vermoedelijke hoeveelheid zijn opgenomen in het bestek komen in aanmerking. Overschrijdingen van vermoedelijke hoeveelheden moeten voorafgaandelijk aangevraagd worden aan de opdrachtgever. Zij zullen na uitvoering verrekend worden op basis van de opgegeven eenheidsprijzen. De aannemer legt alle nuttige bewijzen voor om de juiste hoeveelheden te bepalen. De opmeting zal gebeuren op initiatief van de aannemer, op het ogenblik dat ze best controleerbaar zijn, in het bijzijn van de architect en/of een afgevaardigde van het Bestuur. VERREKENINGEN TENGEVOLGE VAN WIJZIGINGEN TIJDENS DE UITVOERING VAN DE WERKEN - VA2 Iedere wijziging, toevoeging of weglating van werken moet in principe worden vermeden. Indien toch noodzakelijk zijn zij het voorwerp van een verrekening-aanhangsel VA2. Ze worden opgesteld vóór de uitvoering van de werken en onder opschortende voorwaarde van goedkeuring door de VMSW aannemingsmodaliteiten keuringsattesten PM Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

26 In dit bestek wordt voor verschillende materialen en/of systemen geëist dat zij beschikken over een merk van overeenkomstigheid BENOR of een doorlopende technische goedkeuring ATG of een gelijkwaardig keuringsattest. De producten waarvoor een merk van overeenkomstigheid BENOR of een technische goedkeuring ATG bestaat, of die het voorwerp uitmaken van een kwaliteitscontrole tijdens de fabricage door een door de overheid erkende onpartijdige instelling, worden vrijgesteld van de proeven voor voorafgaande technische keuring. De aanbestedende overheid behoudt zich nochtans het recht voor om, in geval van twijfel, op haar kosten tot een geheel of een gedeelte van de keuringsproeven over te gaan; de resultaten van deze proeven kunnen worden meegedeeld aan de instelling belast met het toekennen van het merk BENOR of ATG of met de kwaliteitscontrole van het desbetreffend product. Wanneer door de aannemer een partij zogenoemd (aan BENOR of ATG) gelijkwaardige producten voorgesteld wordt, toont de aannemer vooraf en op zijn kosten de gelijkwaardigheid aan met een gemotiveerde nota opgesteld in het Nederlands. Deze nota omvat alle stavingsstukken zoals auditrapporten, proefuitslagen,, opgemaakt door een officieel erkend onafhankelijk laboratorium. Indien de gelijkwaardigheid niet aanvaard wordt door de aanbestedende overheid zal deze overgaan tot een volledige partijkeuring ten laste van de aannemer. De betrokken producten mogen niet verwerkt worden voordat alle resultaten positief zijn. De aannemer heeft in dit geval nooit recht op schadevergoeding noch op termijnverlenging aannemingsmodaliteiten materialenlijst PM De aannemer legt op vraag van de architect of het Bestuur bij aanvang van de werken en/of minstens 15 dagen voor iedere levering of verwerking een lijst ter goedkeuring voor van alle te gebruiken materialen en systemen, samen met bijhorende representatieve stalen, kleurkaarten, technische fiches en eventueel voorgeschreven keuringsattesten. Wanneer dit gevraagd wordt, zal de aannemer de materialen, voor de aanvang van de werken, laten beproeven. Materialen De materialen worden zoveel mogelijk in recycleerbare verpakkingen geleverd. Het verpakkingsmateriaal wordt systematisch gesorteerd op de werf. Vlarema is van toepassing. De aannemer toont aan de hand van de veiligheidsfiche (Safety Data Sheet) of de technische fiche aan dat er bij de productie van de gebruikte materialen geen stoffen voorkomen die als schadelijk beschouwd worden door de Europese richtlijn 67/548/EEC. Afwerkingsmaterialen en -producten die in contact staan met de binnenomgeving van het gebouw mogen geen stoffen bevatten die kankerverwekkend (R40, R45, R49), mutageen (R46, R68), schadelijk of giftig voor de voortplanting (R60, R61, R62, R63) of toxisch (R23, R24, R25, R26, R27, R28) zijn. Hierbij wordt verwezen naar de Europese Verordening (EG) nr. 1272/ plaatsbeschrijvingen algemeen De plaatsbeschrijvingen omvatten een volledige en nauwkeurige weergave van de toestand waarin eigendommen, zowel roerend als onroerend, zich bevinden op het ogenblik van het onderzoek. Dit betreft alle eigendommen en openbare domeinen die op een of andere wijze nadelige invloeden zouden kunnen ondergaan door de uitvoering van de werken. Uitvoering De tegensprekelijke plaatsbeschrijvingen en de vergelijkende beschrijvingen worden opgemaakt door een beëdigd onafhankelijk expert, aangesteld door de aannemer. Hij zal minstens veertien dagen op voorhand, door middel van een aangetekend schrijven, de eigenaar(s) van de te bezoeken panden de dag en het uur meedelen voor het plaatsbezoek. Hij zal hen in dit schrijven ook verzoeken om zich eventueel te laten bijstaan door een raadsman of deskundige om het tegensprekelijk karakter van de vaststellingen te verzekeren. Een kopie van dit schrijven wordt naar het Bestuur en de architect verstuurd. Voor de aanvang van de werken wordt een kopie van de door alle betrokken partijen ondertekende plaatsbeschrijving(en) aan alle betrokken partijen en het Bestuur overhandigd. Bij het einde van de werken wordt een tegensprekelijke staat van vergelijking opgemaakt met de vaststelling van de mogelijke schade t.o.v. de toestand vermeld in de plaatsbeschrijvingen Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

27 bij de aanvang van de werken. De aannemer moet de vastgestelde beschadigingen herstellen of de schade vergoeden. Vóór de voorlopige oplevering overhandigt hij de opdrachtgever de schriftelijke verklaringen van de betrokken eigenaars dat ze ofwel geen schade hebben geleden ofwel dat de schade werd hersteld en/of vergoed. De plaatsbeschrijving zal bestaan uit een nauwkeurige tekstuele beschrijving een visualisering van de bestaande situatie d.m.v. foto s of video een ontvangstmelding en door de eigenaar(s) voor akkoord ondertekend exemplaar het eindrapport beslaat een geschreven tekst met vermelding van de wijzigingen t.o.v. de originele plaatsbeschrijving, aangevuld met foto s van de gebeurlijke schadegevallen plaatsbeschrijvingen aangrenzende constructies plaatsbeschrijvingen aangrenzende constructies/bij aanvang van de werken PM Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM). Inbegrepen in de aanneming. Toepassing plaatsbeschrijvingen aangrenzende constructies/staat van vergelijking PM Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM). Inbegrepen in de aanneming. Toepassing plaatsbeschrijvingen te renoveren constructies plaatsbeschrijvingen te renoveren constructies/bij aanvang van de werken PM Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM). Inbegrepen in de aanneming. Toepassing plaatsbeschrijvingen te renoveren constructies/staat van vergelijking PM Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM). Inbegrepen in de aanneming. Toepassing plaatsbeschrijvingen inboedel bij blijvende bewoning plaatsbeschrijvingen inboedel bij blijvende bewoning/bij aanvang van de werken PM Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM). Inbegrepen in de aanneming. Toepassing plaatsbeschrijvingen inboedel bij blijvende bewoning/staat van vergelijking PM Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM). Inbegrepen in de aanneming. Toepassing plaatsbeschrijvingen wegenis en voetpaden De nodige plaatsbeschrijvingen van de openbare en/of private wegenis, inclusief de bestaande infrastructuur (riolering, putdeksels, verlichtingspalen, ) grenzend aan de werf en/of deel uitmakend van de werf. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

28 plaatsbeschrijvingen wegenis en voetpaden bij aanvang van de werken PM Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM). Inbegrepen in de aanneming. Toepassing plaatsbeschrijvingen wegenis en voetpaden/staat van vergelijking PM Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM). Inbegrepen in de aanneming. Toepassing plaatsbeschrijvingen beplanting plaatsbeschrijvingen beplanting/bij aanvang van de werken PM Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM). Inbegrepen in de aanneming. Toepassing plaatsbeschrijvingen beplanting/staat van vergelijking PM Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM). Inbegrepen in de aanneming. Toepassing werfcoördinatie algemeen werfcoördinatie planning van de werken PM Voor de aanvang van de werken moet een globale planning opgemaakt worden in samenspraak met de opdrachtgever, de architect, de betrokken studiebureau s en nutsmaatschappijen. Deze planning houdt rekening met de vastgelegde uitvoeringstermijnen door de verschillende onderaannemers. Eventuele opmerkingen zullen door de aannemer in een herziene versie worden verwerkt. Op regelmatige tijdstippen zal de planning worden geëvalueerd, i.f.v. de vordering van de werken, de vastgelegde uitvoeringstermijn en gebeurlijke termijnsverlengingen. Uitvoering De aannemer is verplicht zich aan onderstaande planning van de bouwwerken te houden. Inschrijving voor de opdracht betekent dat de aannemer zich akkoord verklaart met deze planning. De werken aan één woning mogen maximaal 10 werkdagen aanhouden. De aannemer draagt er zorg voor dat de werken aan één woning steeds beëindigd zijn voor elke officiële verlofperiode van meer dan 4 aaneensluitende kalenderdagen. De aannemer doet steeds werkzaamheden aan 4 woningen op hetzelfde ogenblik. De werken worden uitgevoerd in 2 maal 2 woningen met 5 werkdagen verschil er tussen. De aannemer zal een gedetailleerde planning voor elke woning opmaken vooraleer de werken mogen opgestart worden werfcoördinatie werfleiding en controle PM WERFLEIDING De aannemer neemt persoonlijk de leiding van en het toezicht op de werken op zich of wijst hiervoor een gemachtigde aan, die als werfverantwoordelijke instaat voor de goede uitvoering van de opdracht. De gemachtigde moet door het Bestuur worden erkend. Het Bestuur heeft steeds het recht om de gemachtigde te doen vervangen. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

29 WERFCONTROLE 0p de werf is steeds een kopie van het volledige aannemingsdossier aanwezig. De plannen worden op een afgesproken plaats opgehangen; hierop worden alle verbeteringen en aanpassingen aangeduid. Deze wijzigingen worden, na goedkeuring door de architect en/of opdrachtgever, in het dagboek der werken en/of de werfverslagen genoteerd. Het dagboek der werken en een kopie van alle werfverslagen moeten zich steeds op de bouwplaats bevinden in het werfkantoor. De aannemer stelt het nodige materieel, leveringen en personeel ter beschikking van het Bestuur en de controleorganen om al de door hen nuttig geachte controles uit te voeren werfcoördinatie werfvergaderingen PM Minstens eenmaal per werkweek vindt er een werfvergadering plaats. Er wordt in samenspraak tussen de opdrachtgever, de architect en de aannemer een bepaalde dag van de week en een vast uur afgesproken waarop de werfvergaderingen worden gehouden. Uitvoering Indien geen specifieke problemen in de werfvergadering worden besproken, mag de aannemer vertegenwoordigd zijn door een gemachtigde. Indien voorafgaandelijk gesignaleerd wordt dat op de werfvergadering een specifiek probleem zal worden besproken, moet de aannemer daarbij vertegenwoordigd zijn door een terzake bevoegd afgevaardigde. Eventueel bijkomende vergaderingen op uitnodiging van de architect zijn verplichtend voor de aannemer. In overleg tussen het Bestuur en de architect worden dag en uur bepaald. Van elke werfvergadering wordt door de architect een werfverslag opgemaakt waarin alle besproken punten worden opgenomen en dat aan alle betrokken personen wordt overhandigd of toegestuurd. Deze verslagen zullen de waarde hebben van een aangetekende briefwisseling. Alle punten waarop geen bezwaar gemaakt is, worden als bekrachtigd beschouwd werfcoördinatie uitzetten bouwwerken PM Alle vereiste middelen en prestaties om de maten van de constructies correct vast te leggen, te visualiseren en de controle ervan door het Bestuur mogelijk te maken. Uitvoering Voor de aannemer begint met het uitzetten, verwittigt hij de architect hiervan minimum drie dagen op voorhand. Het uitzetten van de bouwwerken op het terrein gebeurt door het aanbrengen van voldoende referentiepunten en stevige merktekens. De waterpasmerktekens voor de afgewerkte vloerpeilen moeten op onuitwisbare wijze vastgelegd worden in overleg met de architect. Het niveau 0.00 is het peil van de afgewerkte vloerpas van de gelijkvloerse verdieping of zoals aangegeven op de plannen. Bij vastgestelde anomalieën op het terrein moet de aannemer zo nodig de afgeleverde bouwvergunning raadplegen en het Bestuur hiervan onmiddellijk op de hoogte stellen. Na het uitzetten nodigt de aannemer de architect en de opdrachtgever uit tot verificatie op het terrein en het eventueel aanbrengen van de nodige verbeteringen in het bijzijn van de aannemer of zijn gemachtigde. Het Bestuur moet zijn akkoord over de uitgezette maten noteren in het dagboek der werken. Pas dan kunnen de funderingswerken aangevat worden werfcoördinatie as-builtdossier PM De aannemer levert de nodige asbuilt-plannen aan het Bestuur en de veiligheidscoördinatorverwezenlijking voor de samenstelling van het postinterventiedossier. Uitvoering Het betreft de grafische weergave en een minimum aan (digitale) foto s van de uitgevoerde technische installaties en leidingen (gas, sanitair, verwarming, elektriciteit, liften, kokeropstellingen, ) over hun volledig verloop tot aan de aansluiting op de openbare distributieleidingen. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

30 De schema s worden opgemaakt op schaal 1/50 en worden in tweevoud aan het Bestuur overhandigd voor tot de voorlopige oplevering wordt overgegaan. De uitvoeringsplannen van het aanbestedingsdossier kunnen hiervoor als basis gebruikt worden. Indien beschikbaar kunnen de digitale plannen opgevraagd worden bij de ontwerper. Op te maken asbuilt-schema s na uitvoering van de werken van de waterdistributieleidingen van de verwarmingsleidingen van de ondergrondse en bovengrondse rioleringswerken van de gasdistributieleidingen van de elektrische installatie van de ventilatievoorzieningen werfcoördinatie renovaties met blijvende bewoning PM De woningen blijven bewoond tijdens de werken. De aannemer moet de werken zo organiseren dat de bewoonbaarheid van de woningen niet in het gedrang komt. Uitvoering De aannemer neemt alle nodige maatregelen om de veiligheid van de bewoners te verzekeren en de inhoud van de woningen te beschermen. De duur van de werken en voortkomende hinder voor de bewoners moet tot een minimum beperkt blijven. Elke aangevatte werkzaamheid wordt volledig afgewerkt, vooraleer een andere wordt aangevat. De lokalen waarin gewerkt wordt, moeten dagelijks gereinigd worden met bijzondere aandacht voor het verwijderen van stof, glassplinters en verpakkingsresten. Gebeurlijke beschadigingen aan te behouden interieurafwerking worden door de aannemer hersteld. In overleg met het Bestuur zal de aannemer zelf instaan voor de toegankelijkheid van de woningen of gebouwen en hieromtrent de nodige afspraken maken met de bewoners. Alle nodige voorzorgen worden genomen om de veiligheid van in- en uitgaande personen te verzekeren. Tenzij anders bepaald, gebeuren de werken tijdens de normale werkuren tussen 7u en 18u van maandag tot vrijdag of volgens een met het Bestuur afgesproken planning. Voor werken die ingrijpen in de woning zelf moeten de werken gebeuren in nauw overleg met het Bestuur en volgens duidelijke afspraken met de bewoners werfcondities algemeen werfcondities orde en netheid PM De hoofdaannemer richt een nette en ordentelijke werf in en is gedurende de hele uitvoering van de werken verantwoordelijk voor het onderhoud en regelmatig opruimen ervan. Uitvoering TUSSENTIJDS OPRUIMEN & REINIGEN VAN DE BOUWPLAATS Tot aan de voorlopige oplevering staat de aannemer in voor: het wekelijks opruimen van de bouwplaats en reinigen van werflokalen, of telkens het opdrachtgevend Bestuur, architect of veiligheidscoördinator hierom verzoeken het regelmatig opruimen en verwijderen van de werf van alle puin, afval, overschotten van gebruikte materialen of afval van de door hem en/of zijn onderaannemers uitgevoerde werken. het treffen van alle maatregelen om de toegangswegen tot de werf (wegenis, riolen) proper te houden; alle door het gemeentebestuur opgelegde waarborgen betreffende het openbaar domein zijn daarbij ten laste van de aannemer. ALGEMENE SCHOONMAAK VOOR DE VOORLOPIGE OPLEVERING Bij het beëindigen van de werken en voor er tot de voorlopige oplevering kan worden overgegaan, moet de aannemer zorgen voor een grondige opkuis van de volledige werf, zowel buiten als binnen de gebouwen, door hem gebouwd, uitgerust of gebruikt tijdens de werken, ongeacht of de vervuiling door hemzelf of zijn onderaannemers werd veroorzaakt. Deze Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

31 algemene opkuis omvat o.a. het weghalen van klevers, het wassen van alle schrijnwerk en beglazing, bevloeringen, vensterbanken, sanitaire toestellen,. De reinigingswerken gebeuren met aangepaste producten en waar vereist door gekwalificeerd personeel. Keuring De architect en het Bestuur behouden zich het recht voor om na schriftelijke aanmaning, en indien de aannemer hieraan geen gevolg heeft gegeven binnen de 8 dagen na ontvangst, de werf te laten opruimen door derden en de achtergelaten materialen te laten afvoeren. De kosten hiervoor worden onverminderd van de maandelijkse vorderingsstaat of eindafrekening van de aannemer afgehouden werfcondities geluids- en stofhinder PM GELUIDSHINDER De aannemer moet zijn machines en het aangewende materieel voorzien van alle geluiddempende middelen die de techniek hem ter beschikking stelt. In het bijzonder bij werkzaamheden in stedelijke omgevingen moet de geluidshinder tot een minimum beperkt worden, conform eventuele gemeentelijke voorschriften. Alle gebeurlijke klachten en/of boetes zijn ten laste van de aannemer. STOFHINDER Bij werken die gepaard gaan met opwaaiend stof, treft de aannemer de nodige maatregelen om de hinder voor de omgeving te beperken. De voorziene maatregelen kunnen bestaan uit het besproeien met water en/of het spannen van afschermende zeilen. Alle gebeurlijke klachten, schadeclaims en/of boetes zijn ten laste van de aannemer werfcondities nazorg PM De aannemer verbindt zich ertoe om de afgewerkte gebouwen en/of lokalen te beschermen en in goede staat te houden tot aan de voorlopige oplevering. Waar vereist zullen bouwdrogers, vorstbeschermers, e.d. worden voorzien veiligheidsvoorschriften algemeen PM De aannemer neemt op zijn verantwoordelijkheid alle nodige organisatorische en technische maatregelen om gedurende het ganse verloop van de werken de veiligheid te verzekeren van zijn personeel en van alle op de werf toe te laten personen. Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM). Inbegrepen in de eenheidsprijzen van alle respectievelijke uitvoeringsposten waarop het veiligheids- & gezondheidsplan betrekking heeft. Materialen en uitvoering Alle werken worden uitgevoerd overeenkomstig de voorschriften van: de Codex over het welzijn op het werk de welzijnswet van 04/08/1996 het KB van 25/01/2001 betreffende tijdelijke of mobiele bouwplaatsen, en haar wijzigingen de nog geldende voorschriften van het Algemeen Reglement voor de Arbeidsbescherming (ARAB) de diverse publicaties van het Nationaal Actiecomité voor de Veiligheid en hygiëne in het Bouwbedrijf (NAVB). De aannemer zal zich schikken naar de aanbevelingen van de veiligheidscoördinatorverwezenlijking en de richtlijnen van het veiligheids- & gezondheidsplan, zoals gevoegd bij het aanbestedingsdossier. Alle eventueel hieraan verbonden kosten zijn inbegrepen in de aanneming. Volgens het art.159 van het KB van 15/07/2011 inzake overheidsopdrachten is de opvraging van documenten zoals vermeld in punt 1 en punt 2 van art. 30 van het KB van 25/01/2001 (gewijzigd door het KB van 19/01/2005) facultatief. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

32 Aangezien het veiligheids- en gezondheidsplan voldoende nauwkeurig beschrijft op welke wijze het bouwwerk moet worden uitgevoerd, worden er door de coördinator-ontwerp geen bijkomende documenten opgevraagd aan de inschrijvers. Door het ondertekenen van het inschrijvingsbiljet van de VMSW bevestigt de inschrijver dat hij de werkmethode zal volgen die voortvloeit uit dit veiligheids- en gezondheidsplan. Personen die de veiligheidsvoorschriften overtreden, kunnen van de bouwplaats worden gestuurd. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

33 02. BOUWPLAATSVOORZIENINGEN bouwplaatsvoorzieningen - algemeen De voorbereidende werkzaamheden voor de inrichting van de bouwplaats omvatten alle administratieve en organisatorische maatregelen en technische middelen om de werken volgens de bepalingen van het aanbestedingsdossier mogelijk te maken en dit overeenkomstig de omvang van de opdracht, de moeilijkheidsgraad en de eisen van veiligheid en hygiëne. Alle bedrijfsmiddelen, zoals materieel, energie, water, communicatiemiddelen, transport, e.d., alsook de (voorlopige) aansluiting aan de installaties van algemeen nut, de nodige vergunningen, vergoedingen of borgstellingen nodig voor de verwezenlijking van de aanneming zijn standaard inbegrepen in de eenheidsprijs. Dit geldt tevens voor alle deelaspecten van de inrichting van de werf, behalve indien de aanbestedingsdocumenten voor sommige van deze artikelen uitdrukkelijk een afzonderlijke post zouden voorzien. Uitvoering De inrichting en organisatie van de bouwplaats gebeurt voor de aanvang van de werken en volledig op kosten van de aannemer. De concrete planning hiervan wordt volledig overgelaten aan het initiatief en de verantwoordelijkheid van de aannemer, tenzij het bestek specifieke voorschriften oplegt. Het Bestuur kan steeds een schetsmatig voorstel van de geplande inrichting opvragen ter goedkeuring beschermingswerken algemeen beschermingwerken openbare weg PM De bestaande openbare wegen en voetpaden moeten op doelmatige wijze beschermd worden tegen iedere gebeurlijke beschadiging. Er mogen geen materialen of afval op de openbare weg worden gestapeld en het verkeer mag niet onnodig worden belemmerd. De geldende politionele verordeningen hierover moeten opgevolgd worden. Bij eventuele schade zal de aannemer op zijn kosten de bestaande uitvoering volledig herstellen, voor de voorlopige oplevering. Bijkomende herstellingswerken die na de oplevering nodig zouden zijn, zullen door de opdrachtgever op de aannemer worden verhaald beschermingswerken - beplantingen beschermingswerken beplantingen/bomen PM De aannemer moet de bestaande bomen waarvan de verwijdering niet uitdrukkelijk wordt voorzien, op afdoende wijze beschermen tegen ieder risico tot beschadiging of vernietiging. Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM) Uitvoering De te behouden bomen worden beschermd, de bescherming wordt gedurende de ganse loop van de werken in stand gehouden. De beschermingshoogte is aangepast aan de kruinhoogte met een minimum van 1,80 m. De beschermingszijvlakken zijn tenminste 0,5 m breder dan de kruindiameter van de boom. Binnen deze zone mogen geen bouwactiviteiten plaatsvinden (graven, ophogen, bouwverkeer, opslag van materialen, ), behoudens de uitdrukkelijke toestemming van de opdrachtgever en architect. Na voltooiing worden de beschermingsmiddelen verwijderd en afgevoerd van de bouwplaats. De bomen die tijdens de beschermingsperiode toch beschadigd worden, zullen vervangen worden (soort en grootte zoals de beschadigde exemplaren) of vergoed worden op kosten van de aannemer. De schade zal berekend worden op basis van de Uniforme methode voor de waardebepaling van straat-, laan-, en parkbomen behorende tot het openbaar domein. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

34 beschermingswerken beplantingen/struiken en hagen PM De aannemer moet de bestaande struiken en beplantingen waarvan de verwijdering niet uitdrukkelijk wordt voorzien, op afdoende wijze beschermen tegen ieder risico tot beschadiging of vernietiging. Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM) aankondiging werf algemeen De aannemer voorziet informatie over de werf voor voorbijgangers. Uitvoering De opstelling van de werfaankondiging zal gebeuren in samenspraak met het Bestuur en moet in overeenstemming zijn met alle wettelijke en/of gemeentelijke verordeningen. Indien de werf aan verschillende straten paalt, wordt in elke straat een werfaankondiging geplaatst. De werfaankondiging wordt in weersbestendige materialen uitgevoerd. De leesbaarheid van de informatie moet gedurende de volledige uitvoeringstermijn gegarandeerd zijn. De aannemer is verantwoordelijk voor de veilige opstelling, stabiliteit en verankering van het geheel, ook bij hevige regen en stormwinden. De onderkant van de werfaankondiging bevindt zich op een hoogte van min. 250 cm boven het plaatselijk niveau van het voetpad. De werfaankondiging wordt pas verwijderd mits uitdrukkelijke goedkeuring van het Bestuur en blijft eigendom van de opdrachtgever, ook na verwijdering. Na verwijdering wordt de inplantingsplaats in zijn oorspronkelijke staat hersteld. Behalve de vermelding van de hoofdaannemer en eventuele onderaannemers op de borden worden bijkomende reclamepanelen niet toegestaan, behoudens de uitdrukkelijke goedkeuring van het Bestuur. Iedere andere vorm van publiciteit is verboden en moet van de werf worden verwijderd aankondiging werf - werfdoek PM De aankondiging van de werf gebeurt d.m.v. een spandoek. Meting aard van de overeenkomst: Pro memorie (PM) Uitvoering Het spandoek bevat een informatiegedeelte en een impressiebeeld van het te realiseren project. Het impressiebeeld wordt aangeleverd door de ontwerper. De te vermelden informatie en de richtlijnen voor de opmaak zijn bepaald door de VMSW. Deze gegevens kunnen teruggevonden worden op VMSW/Publicaties-en-downloads werflokalen algemeen De aannemer voorziet de nodige werflokalen voor de volledige duur van de werken. De werken omvatten ook de aanleg, onderhoud, verwijdering en herstel van het grondoppervlak. Materialen Alle werflokalen zijn opgetrokken uit een degelijke en solide constructie en moeten volledig afsluitbaar zijn. Uitvoering De aannemer bezorgt het Bestuur voorafgaandelijk een schetsmatig overzicht van de inplanting van de werflokalen. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

35 De werflokalen zijn gemakkelijk bereikbaar en toegankelijk, worden netjes onderhouden tijdens hun volledige gebruiksduur en zijn wind-, stof- en waterdicht. Werflokalen die op de openbare weg moeten staan, moeten voldoen aan de geldende gemeentelijke en politiereglementen. Toepassing Verplaatsbaar werflokaal te plaatsen op een door de gemeentelijke diensten goedgekeurde plaats werflokalen berging van materieel en bouwmaterialen PM Materieel en bouwmaterialen gevoelig voor vocht moeten opgeslagen worden op een droge plaats. De aannemer voorziet hiervoor de nodige opslagruimten. Meting aard van de overeenkomst: Pro memorie (PM) Uitvoering De aannemer moet de bergruimten afsluiten, de gestapelde voorwerpen beschutten en ze beschermen tegen hitte, koude, vochtigheid en brandgevaar. De aannemer draagt zelf de volledige verantwoordelijkheid bij gebeurlijke diefstal van goederen werflokalen kantoorruimte PM Voor werken met een uitvoeringstermijn langer dan 100 kalenderdagen en een bestelbedrag van meer dan (excl. btw) voorziet de aannemer een tijdelijke kantoorruimte. Meting aard van de overeenkomst: Pro memorie (PM) Uitvoering De kantoorruimte zal voldoende ruim zijn om het houden van o.a. werfvergaderingen met een zestal personen mogelijk te maken. De keet wordt voorzien van het nodige meubilair (tafel voor zes personen, zes stoelen, afsluitbare bergkast voor de berging van de werfverslagen, technisch dossier, attesten, vorderingsstaten, stalen, ) De kantoorruimte is voorzien van aangepaste verlichting en moet in de winter behoorlijk verwarmd kunnen worden. De kantoorruimte moet op alle officiële werkdagen tijdens de normale werktijden toegankelijk zijn voor de opdrachtgever, architect en VMSW werflokalen personeelslokaal PM De aannemer moet zijn arbeiders lokalen ter beschikking stellen waar zij kunnen schuilen, hun kleding bergen, zich verzorgen en eten. Meting aard van de overeenkomst: Pro memorie (PM) Uitvoering De lokalen moeten overeenstemmen met de voorschriften van het ARAB en aanbevelingen van het NAVB. De keet moet behoorlijk verlicht zijn, in de winter behoorlijk verwarmd kunnen worden en voorzien zijn van aangepast meubilair. Deze bouwketen mogen niet gebruikt worden voor het opslaan van materialen en gereedschap werflokalen sanitaire voorzieningen PM Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

36 De aannemer voorziet de nodige sanitaire voorzieningen met minimaal één (chemisch) toilet. Meting aard van de overeenkomst: Pro memorie (PM) Uitvoering De sanitaire voorzieningen zijn voorzien van verlichting en een watervoorziening. Zij moeten overeenstemmen met de eisen van het ARAB inzake veiligheid en hygiëne. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

37 03. AFBRAAKWERKEN afbraakwerken algemeen PLAATSBEZOEK De aannemer is verplicht om vóór het indienen van zijn offerte een plaatsbezoek te brengen aan de af te breken constructies om zich te vergewissen van de plaatselijke omstandigheden. Hij maakt hiervoor een afspraak bij de bouwheer zodat deze de aannemer toegang kan verlenen. PLANNING De aannemer legt minstens twee weken voor de aanvang van de afbraakwerken een werkplanning ter goedkeuring voor aan het Bestuur. De aannemer houdt rekening met eventuele aanpassingen die door het Bestuur gevraagd worden. De aannemer treft de nodige maatregelen bij slechte weersomstandigheden. VOORZORGSMAATREGELEN EN VEILIGHEIDSVOORSCHRIFTEN Het uitvoeren van de afbraak- en stutwerken gebeurt onder volledige verantwoordelijkheid van de aannemer. Hij neemt alle nodige voorzorgsmaatregelen om schade aan omliggende gebouwen, de openbare weg en nutsleidingen te voorkomen. De aannemer herstelt op zijn kosten alle schade die door de afbraakwerken wordt veroorzaakt. Ook eventuele kosten voor bijkomende werken, leveringen en testmetingen die door de netbeheerder uitgevoerd moeten worden om de schade te herstellen, zijn ten laste van de aannemer. De nodige beveiliging voor personen en de afscherming voor onbevoegde personen wordt voorzien. De aannemer neemt de nodige maatregelen om de verspreiding van stof te beperken. Bij gebruik van stellingen worden zeilen geplaatst. De werknemers die in deze afgeschermde zone werken, moeten geschikte werkkledij en persoonlijke beschermingsmiddelen dragen. Het puin van de afbraakwerken mag niet naar beneden gegooid worden, er moet gebruik gemaakt worden van stortkokers. De puincontainers moeten afgedekt worden om zo weinig mogelijk stof te doen opwaaien. Er worden bij de afbraak geschikte arbeidsmiddelen gebruikt zodat zo weinig mogelijk stof geproduceerd wordt. Er wordt een geschikte stofafzuiging voorzien op de machines. De richtlijnen van de Instructiefiches gebaseerd op de Nepsi-fiches opgemaakt door het NAVB worden opgevolgd. Wanneer de aannemer onverwacht materialen ontdekt waarvan hij vermoedt dat ze asbesthoudend zijn (en die niet opgenomen zijn in de asbestinventaris), verwittigt hij onmiddellijk de architect. Een staal van het materiaal wordt naar een erkend labo voor asbestonderzoek gestuurd. Indien het staal asbesthoudend blijkt te zijn, maakt de aannemer een verrekeningsvoorstel op voor de bijkomend te verwijderen asbesttoepassingen. De aannemer vangt de verwijderingwerkzaamheden pas aan na goedkeuring van de architect en bouwheer. De verwijdering gebeurt volgens artikel De aannemer zorgt ervoor dat overtollig oppervlaktewater afgevoerd wordt. Bij nalatigheid hiervan kan hij kan onder geen beding overmacht inroepen. Massieven worden met geschikte middelen gesloopt. Voor het gebruik van explosieven moeten de nodige toelatingen bekomen worden en moet de bestaande reglementering nageleefd worden. Bij gedeeltelijke afbraakwerken binnen in gebouwen is het strikt verboden om compacte laders of compacte graafmachines te gebruiken, tenzij het Bestuur hiervoor schriftelijk toestemming geeft. De aannemer blijft echter volledig aansprakelijk bij gebeurlijke ongevallen of het berokkenen van schade. AFVOER VAN PUIN Alle in of rond de af te breken constructies achtergelaten inboedel, afval, sluikstorten, e.d. wordt voorafgaandelijk aan de afbraakwerken verzameld en reglementair gestort. Alle afbraakmaterialen worden na de afbraak eigendom van de aannemer en worden volgens vordering van de werken weggevoerd naar officieel erkende stortplaatsen of verwerkingscentra. De aannemer moet op verzoek van het Bestuur de bewijzen hiervan kunnen voorleggen. Het is verboden de openbare weg te belemmeren met de afbraakmaterialen. Onder geen beding worden afbraakmaterialen, puin, vuilnis of afval op de werf achtergelaten, ingegraven of verbrand. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

38 ARCHEOLOGIE Indien voorwerpen met een wetenschappelijke of een kunsthistorische waarde ontdekt worden tijdens de sloopwerken, het graafwerk of de verdere uitvoering van de werken, meldt de aannemer dit onmiddellijk aan het Bestuur. Deze voorwerpen worden automatisch eigendom van de bouwheer. De bouwheer heeft het recht om de aannemer bijzondere voorschriften op te leggen tot (voorlopige) vrijwaring, inventarisering, conservering of opruiming van de voorwerpen afbraakwerken asbestverwijdering Het KB 16/03/2006 betreffende de bescherming van de werknemers tegen de risico s van blootstelling aan asbest is van toepassing op de afbraakwerken van elementen die asbest bevatten. Een asbestinventaris van de af te breken gebouwen en/of gebouwdelen is opgemaakt ten laste van de bouwheer en is toegevoegd aan het aanbestedingsdossier. De verwijdering van asbesthoudende materialen is opgenomen in specifieke asbestverwijderingsartikels per toepassing verder in dit hoofdstuk. De aannemer verwijdert de asbesthoudende materialen volgens de in het KB toegelaten methode. In geval van twijfel over de toe te passen verwijderingsmethode neemt de aannemer vóór zijn inschrijving contact op met de regionale directie van het Toezicht op het Welzijn op het Werk om te bepalen welke methode voor de betreffende asbesttoepassing moet gebruikt worden. De aannemer bepaalt op basis hiervan zijn eenheidsprijs voor de asbestverwijdering. Verrekeningen hieromtrent worden niet aanvaard. De techniek van de eenvoudige handelingen die toegelaten is voor sommige hechtgebonden asbesttoepassingen kan door de aannemer zelf uitgevoerd worden. De richtlijnen van het WTCB hieromtrent worden gevolgd (zie o.a. artikel Ontmanteling van elementen uit asbestcement in buitenomstandigheden WTCB-dossiers Nr. 2/2008). De verwijdering van asbest d.m.v. de couveusezakmethode en de methode van de hermetisch gesloten zone mag enkel door een door de minister van werk erkende asbestverwijderingsfirma uitgevoerd worden. Een attest van de erkenning wordt voor de aanvang van de asbestverwijderingswerken voorgelegd aan de architect afbraakwerken in bewoonde gebouwen De afbraakwerken gebeuren in de omgeving van of binnen in gebouwen die bewoond blijven tijdens de uitvoering van de werken. Daarom zal de aannemer alle nodige maatregelen treffen om de veiligheid van de bewoners te verzekeren en de inhoud van de woningen te beschermen. Dit is inbegrepen in de prijs van de afbraakwerken. Hij zorgt in overleg met het Bestuur voor een duidelijke communicatie met de bewoners over de planning en voortgang van de werken. De duur van de werken en voortkomende hinder voor de bewoners moet tot een minimum beperkt worden. De toegang tot de woningen moet steeds verzekerd blijven. Elke aangevatte werkzaamheid wordt volledig afgewerkt vooraleer een andere wordt aangevat. De werken moeten uitgevoerd worden tussen 7u en 18u, van maandag tot vrijdag of volgens de met het Bestuur afgesproken planning afbraak ruwbouwelementen - algemeen De werken omvatten: het aanbrengen van de nodige stellingen en/of ladders voor het bereiken van de gewenste plaatsen; het aanbrengen van de nodige beschermingen, met windvaste zeilen en dergelijke, tegen hemelwater; het treffen van de eventueel nodige veiligheidsmaatregelen aan de straatzijde volgens de geldende reglementeringen van de gemeente. Eventuele kosten hiervoor zijn ten laste van de aannemer; de eigenlijke afbraak van de ruwbouwelementen; het herstellen van de losgekomen en afbrokkelende te behouden constructiedelen met gelijkwaardige materialen volgens de instructies gegeven door het Bestuur; het wegnemen van de stellingen, ladders, schoren en stutten na akkoord van het Bestuur; het verwijderen van alle afvalmaterialen en puin naar erkende stortplaatsen of recyclagecentra. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

39 Uitvoering Indien de afbraakwerken een invloed kunnen hebben op de aanpalende gebouwen en de openbare weg maakt de aannemer voor de start van de afbraakwerken een plaatsbeschrijving op. De aannemer zorgt dat de niet te slopen gebouwelementen afdoende beschermd en niet beschadigd worden. Waar dragende delen van de bestaande ruwbouw weggebroken worden, zorgt de aannemer dat de stabiliteit van het volledige gebouw of de zone waarin de werken plaatsvinden niet in gevaar komen. Hiervoor gebruikt hij de nodige stellingen, beveiligingen, tijdelijke schoren, onderstuttingen en beschermingsmaatregelen. Er wordt uiterst omzichtig tewerk gegaan. Beschadigingen aan te behouden constructiedelen worden door de aannemer en op zijn kosten in hun oorspronkelijke toestand hersteld afbraak binnenafwerking - algemeen afbraak binnenafwerking volledige ontmanteling SOG De afbraak van alle nog aanwezige binnenafwerkingen tot het bekomen van een quasi ruwbouwtoestand. Meting aard van de overeenkomst: Som over geheel (SOG) Uitvoering Het betreft de ontmanteling van keukenmeubilair / inbouwkasten / lichte wanden / behangpapier / wandbeplatingen / plafondafwerking / vloerafwerking / dekvloeren / sanitaire toestellen en leidingen / elektrische toestellen en leidingen. Volgende elementen moeten behouden worden: elektrische toestellen die eigendom zijn van de bewoner, in samenspraak met de bewoner en met het bestuur van de huisvestingsmaatschappij. De afbraak gebeurt uiterst omzichtig zodat geen beschadigingen ontstaan in de overige ruimtes van de woningen, en zodat de hinder voor de bewoners tot een minimum beperkt wordt. De aannemer zal om deze reden de keukenruimte op elk moment stofvrij afschermen. Toepassing Volledige ontmanteling van de keukenruimte in alle woningen, tot op het niveau van een ruwbouwtoestand. Reglementair Afkoppelen en na de werken opnieuw aansluiten van alle bestaande toestellen van bewoners is inbegrepen in dit artikel. Niet reglementaire situaties van bewoners dienen gemeld te worden aan het bestuur. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

40 17. ONDERGRONDSE LEIDINGEN ondergrondse leidingen - algemeen Alle ingegraven elementen voor het verzamelen, behandelen en afvoeren naar de openbare riolering van huishoudelijk afvalwater, fecaal water en regenwater van een gebouw of gebouwencomplex. Materialen & Uitvoering De volgende normen zijn van toepassing: NBN EN 752 Buitenriolering NBN EN Algemene eisen voor rioleringsonderdelen NBN EN Aanleg en testen van rioleringen en afvalwaterleidingen TV Sanitair Reglement - deel 1: Installaties voor de afvoer van afvalwater in gebouwen is van toepassing. Het rioleringssysteem voldoet aan de voorschriften van de rioolbeheerder. De aannemer wint de nodige inlichtingen in bij de plaatselijk rioolbeheerder. Het rioleringsschema (met vermelding van de types afvalwater, leidingdiameters, toestellen, e.a.) is opgenomen in het bestek. Bij ontbreken ervan, bij tegenstrijdigheden of bij ontbrekende gegevens licht de aannemer het bestuur hiervan tijdig in. Voorafgaand aan de werken zoekt de aannemer zelf alle noodzakelijke informatie i.v.m. de juiste ligging en peilen van de openbare riolering op en na goedkeuring door het bestuur, past hij het rioleringstracé hieraan aan. De riolen op het privé terrein zijn steeds opgevat als een gescheiden systeem (scheiding tussen regenwater en fecaal en huishoudelijk afvalwater). Het rioleringsnet wordt over zijn ganse lengte door verticale stijgbuisleidingen verlucht. De verluchtingsbuizen worden in overleg met het bestuur gepositioneerd. Toezichtstukken zijn te voorzien bij richtingsveranderingen. De graafwerken voor de sleuven van de ondergrondse leidingen worden beschreven onder artikel Alle af te voeren grond die voortkomt uit graafwerken voor elementen in dit hoofdstuk wordt gemeten onder artikels As-builtplannen: voor de voorlopige oplevering levert de aannemer aan het bestuur tekeningen van het rioleringsstelsel zoals het is uitgevoerd, met de exacte ligging en hoogtepeilen van de leidingen, toestellen, verzamelputten en aflopen rioolbuizen - algemeen Alle ondergrondse leidingen voor de afvoer van afvalwater en regenwater, afkomstig van leidingen, toestellen en putten. De werken omvatten: de leidingen, alle hulpstukken; de koppelstukken en verbindingen met de putten en toestellen; de muurdoorgangen en kokers; de dichtheidscontrole, de wederaanvullingen; alle werken voor het voorlopig afvoeren van het oppervlaktewater; het ongeschonden bewaren van aanwezige kabels en leidingen; de as-built-plannen. Materialen en uitvoering ALGEMEEN Volgende normen zijn van toepassing: NBN EN Statische berekening van ingegraven buisleidingen onder verschillende belastingsomstandigheden - Deel 1: Algemene eisen SB Index III-24 Buizen en hulpstukken voor riolering en afvoer van water BUIZEN - BOCHTSTUKKEN De rioolbuizen zijn bestand tegen corrosie, oplosmiddelen, wasmiddelen en temperaturen tot 90 C. Alle buizen en hulpstukken zijn onderling verenigbaar. Alle hulpstukken zijn voorzien in het gamma van de fabrikant. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

41 De diameters van de buizen stemmen overeen met de aanduidingen op de rioleringsplannen en/of worden afgestemd op de te verwachten maximum debieten. Elke richtingsverandering worden uitgevoerd met aangepaste bochtstukken. De aftakkingen van verticale en horizontale leidingen worden uitgevoerd onder hoeken van maximaal 45. Wanneer de hoek tussen twee op elkaar aan te sluiten leidingen meer bedraagt dan 45 zal de aansluiting gebeuren door twee opeenvolgende bochtstukken elk met een hoek kleiner dan 45. MONTAGE - VERBINDINGEN - AANSLUITINGEN Het montagewerk en de verbindingen worden uitgevoerd door daartoe opgeleide en bekwame vaklui. Er wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van rechte buizen uit één stuk. De plaatsing van buizen met vaste of losse moffen begint stroomafwaarts, met het mofeind stroomopwaarts gericht. Buizen worden haaks gezaagd, van bramen ontdaan en eventueel afgeschuind. Voor het samenvoegen van de buizen worden de mof en het spie-einde zorgvuldig gereinigd en verbonden volgens de voorschriften van de fabrikant. Alle beschadigde buizen worden vervangen. De aannemer verwezenlijkt alle aansluitingen op leidingen, toestellen en putten. De uiteinden van de afleiders, overlopen van putten enz. worden zorgvuldig met de afvoer verbonden en waar nodig waterdicht uitgewerkt. Ingeval van waterdruk worden de dichtingwerken uitgevoerd volgens een aan het bestuur ter goedkeuring voor te leggen detailtekening. Binnen het gebouw worden de buizen tot in het vlak van de onderste vloeren of kelderwanden gebracht waar ze eindigen met een mof. Tijdens de werken worden de moffen afgedekt met een beschermkap. Buiten het gebouw worden op analoge wijze de voorlopig openstaande buizen afgedekt zodat er geen vuilresten, grond e.d. in kunnen terechtkomen. Buizen, verticaal geplaatst of opgehangen, worden standaard voorzien van aangepaste bevestigingsmaterialen. De voorschriften van de fabrikant worden strikt nageleefd. De bevestigingswijze zal voldoende stevig zijn om het gewicht van de gevulde horizontale leidingen te dragen. De beugels mogen niet meer dan 200 cm uit elkaar staan en op maximum 30 cm aan weerszijden van elke verbinding. DOORVOEREN Geen enkele buisverbinding of koppeling mag in een muurdoorvoering aangebracht worden. De doorvoeren zijn zo voorzien dat zettingen de buis niet kunnen belasten. Bij doorgangen door muren of platen worden de leidingen vrij geplaatst. De nodige aanpassingswerken, het maken van gaten, het dichten van de openingen tussen de buizen en de gaten met een geschikt elastisch materiaal of een plastisch blijvende mortel, zijn inbegrepen. Doorgangen doorheen bouwdelen moeten na afwerking aan dezelfde prestaties (waterdichtheid, brandveiligheid, stabiliteit, luchtdichtheid, ) voldoen als de prestaties gesteld aan deze bouwdelen. Doorgangen doorheen balken mogen enkel gebeuren in overleg met het bestuur en de stabiliteitsingenieur. LEIDINGTRACE - HELLING Het leidingtracé wordt zorgvuldig uitgezet, volgens de aanduidingen op de riolerings- en/of grondplannen. De juiste peilen van de riolering zullen in aanwezigheid van het bestuur correct worden uitgepast in functie van de vereiste helling, het uitpassen vangt steeds aan bij het laagste punt. De rioleringsbuizen worden gelegd met een minimale en constante helling, waarbij de diameter van de buis in verhouding tot de helling en het af te voeren volume een minimale afwateringssnelheid van 0,60 m/sec. en een maximale snelheid van 2,50 m/sec. garanderen. Richtwaarden voor de helling: circa 0,5 cm/m voor regenwater, 1 cm/m voor vuil water en 2 cm/m voor fecaal water. BEDDING - AANVULLINGEN De buizen worden over hun ganse lengte ondersteund. Ter plaatse van de verbindingen van de buizen worden in het funderingsbed tijdelijke uitsparingen aangebracht die het mogelijk maken de verbindingen af te werken over de volledige omtrek van de buizen, de waterdichtheid ervan te controleren en de kragen of verbindingsstukken aan te brengen. Ofwel wordt een voorgevormde fundering toegepast, ofwel worden de buizen aan de zijkanten onder een hoek van 45 tot halve hoogte aangevuld. De aanvulling van de ingegraven riolering wordt pas uitgevoerd na goedkeuring door het bestuur en na het uitvoeren van de controleproeven op de waterdichtheid (zie keuring). Keuring Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

42 Materialen met een BENOR merk, BUtgb of EUtgb- technische goedkeuring of gelijkwaardig genieten vrijstelling van voorafgaandelijke technische proeven. Deze vrijstelling slaat niet op de controle van de uitvoeringskwaliteit op de bouwplaats. Het rioleringsstelsel wordt vóór aanvulling onderworpen aan een waterdichtheidcontrole volgens SB250 Index III rioolbuizen kunststof rioolbuizen kunststof/pvc VH m Meting meeteenheid: lm meetcode: netto te plaatsen lengte, gemeten volgens de aslijn en tot de binnenkant van de put of toestel. De leidingen, hulpstukken en toezichtstukken worden doorgemeten volgens aslijn. De hulpstukken worden niet gemeten en zijn begrepen in de eenheidsprijs. aard van de overeenkomst: Vermoedelijke Hoeveelheid (VH) De leidingen onder de keuken worden volledig vernieuwd. Na een evaluatie wordt nagegaan of de leidingen ook in andere delen van de woning dienen vernieuwd dienen te worden. Rioolbuizen en hulpstukken uit hard niet-geplastificeerd PVC met aangevormde mof met rubber manchetafdichting. Materiaal NBN EN Kunststofleidingsystemen voor ondergrondse drukloze rioleringen - Ongeplasticeerd poly(vinylchloride) (PVC-U) - Deel 1: Eisen voor buizen, hulpstukken en het systeem is van toepassing. De leidingen met bijhorende koppelstukken en hulpstukken beschikken over het BENORkeurmerk, een technische goedkeuring ATG of gelijkwaardig. Kleur van de leidingen: roodbruin voor afvalwater (DWA), grijs voor hemelwater (RWA). Specificaties Markering: Voor ondergrondse rioleringsbuizen vanaf 1 m buiten het gebouw: U - RIOOL-EGOUT - NBN EN PVC-U - SN klasse - Fabrikant - BENOR diam x dikte - fabricatiecode Voor ondergrondse rioleringsbuizen binnen en buiten het gebouw: UD - RIOOL-EGOUT - NBN EN PVC-U - SN klasse - Fabrikant - BENOR diam x dikte - fabricatiecode Sterktereeks: SN2/SN4 De hulpstukken hebben dezelfde herkomst en wanddikte als de buis. Uitvoering De verwerking en verbindingen worden uitgevoerd volgens de voorschriften van de fabrikant. De leidingen die blootgesteld zijn aan temperaturen lager dan 5 C, en die mogelijk stoten kunnen ontvangen, moeten hiertegen worden beschermd. Diepte: minimum 60cm onder de begane grond. Helling: circa 1 cm/m (fecaal water) en 1 cm/m (huishoudelijk afvalwater en regenwater) Bedding: gestabiliseerd zand Wederaanvulling: gestabiliseerd zand De nieuwe rioleringselementen worden volledig dicht aangewerkt aan de bestaande rioleringselementen aan de hand van passende koppelstukken. Toepassing Alle rioolbuizen onder de keuken worden vernieuwd volgens de aanduidingen op plan, van het afvoerputje op het terras tot onder de scheidingswand van de keuken. De aannemer evalueert de rioolbuizen waarna in overleg beslist wordt of ook andere delen vernieuwd dienen te worden. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

43 toezichtputten - algemeen Toezichtputten voor verzamelen van afvoeren en voor inspectie en reiniging, met inbegrip van alle graafwerken en aanvullingen, de aansluitingen van de rioleringsbuizen, het funderingsbeton, de opzetstukken en deksels, de ondergrondse afdekking, het metselwerk, de eventuele bepleistering en bestrijking. Materialen Onder een belasting van 60 kn mogen de elementen niet knikken, noch scheuren vertonen. De geprefabriceerde putten zijn voorzien van een fabrieksmerk, fabricagedatum en in voorkomend geval het keurmerk. Zie ook Index III-38 van het SB 250. Uitvoering De toezichtputten worden zorgvuldig ingegraven en voorzien van een aangepaste funderingsvoet. De funderingen reiken minstens 10 cm buiten de putwanden. In opgevoerde grond worden de putten zoveel mogelijk met het gebouw verbonden, door een uitkraging uit de funderingen of door betonzolen. De funderingsplaten worden uitgevoerd in schraal beton. De schachthoogte wordt zo bepaald dat het deksel circa 20 cm onder het maaiveld komt te liggen of in het vlak van het eventueel verhard oppervlak, de aanvulling gebeurt met zand. Een verdeelplaat verzekert de belastbaarheid en markeert de ligging. Keuring Volgens NBN EN Afvoerputten voor gebouwen - Deel 2: Beproevingsmethoden. Er mag slechts overgegaan worden tot aanvulling nadat de volledig afgewerkte inspectieput werd gekeurd door het bestuur toezichtputten - metselwerk FH st Meting Bestaande toezichtputten uit ter plaatse opgetrokken metselwerk volledig te herstellen. meeteenheid: per stuk aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Materiaal Ter plaatse opgetrokken metselwerk op een fundering van beton en voorzien van een beraping van waterdicht cement met teerlaag. Specificaties Type: volgens de aanduidingen op plan, meetstaat Binnenafmetingen (enkel): 30x30cm. Diepte: wordt bepaald door het peil van de rioleringsleidingen. Funderingsplaat: dikte 15cm uit ongewapend beton (volgens NBN EN 771-3). Metselwerk: dikte 10 cm (volle betonblok of volle baksteen) (volgens NBN EN 771-1). Beraping en bestrijking: waterdichte cementering binnenzijde (20 mm), cementering en bestrijking buitenzijde. Uitvoering Het metselwerk wordt uitgevoerd volgens de regels van de kunst en volgens de richtlijnen van de fabrikant. Aan de binnenkant worden de voegen tijdens het metselen uitgekrabd en achteraf platvol gevoegd met een mortel volgens NBN EN De toezichtput wordt aan de binnenzijde bepleisterd met een waterdichte mortel in meerdere lagen tot een dikte van 20 mm. Aan het aanmaakwater wordt een vochtwerend product toegevoegd dat de sterkte-eigenschappen van de cementpleister niet aantast en vrij is van organische stoffen en oliën. Het product wordt vooraf aan het bestuur ter goedkeuring voorgelegd. De laatste laag wordt vlak geëffend en glad afgestreken, de hoeken worden mooi uitgerond. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

44 De buitenvlakken in aanraking met de grond worden uitbepleisterd tot 10 mm dikte. Na voldoende verharding en droging van beton en cementlaag wordt de bepleistering bestreken met 2 lagen koude bitumenemulsie telkens à rato van 500g/m2. Afdekking: de toezichtsputten zijn toegankelijk.ze worden afgewerkt met een betonkader voor een klokrooster. De aanvullingen rond de inspectieput worden uitgevoerd met: te verdichten gestabiliseerd zand. Toepassing Aanpassen en herstellen van de gemetste toezichtputten onder het terras of de oprit na aanbrengen van de nieuwe rioleringsbuizen onder de keuken ontvangtoestellen - algemeen Ontvangtoestellen buiten het gebouw, ingewerkt in de verharding, bestemd voor opvang van oppervlakte- en/of kuiswaters met inbegrip van de grondwerken, de afvoer van alle overtollige grond en de fundering. Materialen Volgende normen zijn van toepassing: NBN B Gietijzeren onderdelen en toestellen voor het afvoeren van de waters van gebouwen - Algemene technische voorschriften NBN B Gietijzeren onderdelen en toestellen voor het opvangen en het afvoeren van de waters van gebouwen - Klokvormige waterslikkers met reukafsluiter NBN B Gietijzeren onderdelen en toestellen voor het opvangen en afvoeren van het water der gebouwen - Vierkante of rechthoekige controleluiken met enkel deksel met zichtbaar gietijzer NBN EN Afvoerputten voor gebouwen - Deel 1: Eisen NBN EN Afvoerputten voor gebouwen De afmetingen van de toestellen worden zo gekozen dat ze, rekening houdend met de fabricagetoleranties en zonder bijbewerking, kunnen geplaatst worden in een modulair oppervlak. Uitvoering De ontvangputten worden in de verharding ingewerkt op het gewenste peil en vastgezet met cementmortel. De prefab geulen worden aangezet op een fundering uit beton met sterkteklasse C25/30. Het samenvoegen van de prefab elementen gebeurt volgens de richtlijnen van de fabrikant met gepaste middelen om een waterdicht geheel te vormen. De aansluiting op de riolering of putten gebeurt met speciaal voor dit doel prefab elementen ontvangtoestellen - buitenontvanger ontvangtoestellen - buitenontvanger/met klok FH st Kloksterfput met waterslot. Meting meeteenheid: per stuk meetcode: netto uit te voeren hoeveelheid aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Materiaal Kloksterfputten voorzien van een waterslot van minimum 60 mm. Specificaties Materiaal: DUR-aluminium volgens NBN EN 1706 Buitenafmetingen rooster: 250x250mm Aansluiting: verticaal De aansluitwaarde: ND 100 Belastingsklasse: B 125 (volgens NBN EN 124) Uitvoering Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

45 De buitenontvanger wordt ingegoten in een omkadering uit licht gewapend beton. Dit kader wordt niet zichtbaar/zichtbaar in de buitenverharding geplaatst. De buitenontvanger wordt een weinig verdiept gelegd t.o.v. de voorziene omgevende verharding. Toepassing Vervangen van de buitenontvangers met klok op de toezichtputten onder terras of oprit putdeksels en roosters - algemeen Putranden te voorzien van een deksel of rooster, boven de voorziene (inspectie-, regenwater-, septische, ) putten van allerlei aard met inbegrip van de eventuele schilderwerken. Materialen De normen NBN t.e.m. NBN zijn van toepassing. De deksels van putten moeten kindveilig opgevat worden en mogen niet kunnen opgelicht worden (voldoende zwaar, beschermingsmechanisme, ). Uitvoering De putranden en/of omkaderingen uit beton worden in de verharding ingewerkt op het gewenste peil en vastgezet met een cementmortel putdeksels en roosters - dubbel deksel FH st Dubbel deksel met putrand Meting meeteenheid: per stuk aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Materiaal Reukdichte dubbele deksels en bijhorende putranden, beantwoordend aan NBN B Specificaties Materiaal: DUR-aluminium volgens NBN EN 1706 Vorm: vierkant Uitzicht putrand: vlak Uitzicht deksel: geribd/gewafeld Buitenafmetingen van de putrand: 300x300mm. Belastingsklasse: B 125 (volgens NBN EN 124) Uitvoering De putrand wordt op het gewenste peil ingebed met een cementmortel. Toepassing Dubbel deksel op de 2 e toezichtput van woningtype D. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

46 20. METSELWERK renovatiewerken algemeen renovatiewerken behandeling tegen opstijgend vocht renovatiewerken behandeling tegen opstijgend vocht/injecteren FH m De bestaande muren worden behandeld tegen opstijgend vocht door injectie met een vochtafstotend of poriënvullende product. De werken omvatten: de voorbereiding van het oppervlak de levering van de producten de eigenlijke behandeling Meting meeteenheid: per lopende m meetcode: netto te behandelen muurlengte. aard van overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Materiaal De aannemer legt een technische fiche van het systeem ter goedkeuring voor aan de architect. Het product moet toepasbaar zijn voor het betreffende type metselwerk. Specificaties Product: op voorstel aannemer Uitvoering De bepalingen van TV Vocht in gebouwen zijn van toepassing. Voorafgaandelijk worden de te behandelen muren over een hoogte van minimaal 25 cm vanaf de vloer vrijgemaakt van alle bekledingen (plinten, pleisterwerk, ). De werkwijze is in overeenstemming met het aan te brengen injectieproduct. De voorschriften van de fabrikant moeten nauwkeurig gevolgd worden. Na aanbrengen van het injectieproduct worden de boorgaten aan de oppervlakte gedicht met een krimpvrije mortel die verenigbaar is met het injectieproduct. Keuring De aannemer biedt een garantie van minimaal 10 jaar op de goede waterdichtheid van de geïnjecteerde wanden. Bij het falen van de waterdichtheid binnen de garantieperiode verbindt de aannemer zich ertoe alle eventuele herstellingswerken op eigen kosten uit te voeren. De garantieperiode gaat in vanaf de voorlopige oplevering. Toepassing Alle muren van de keukens worden aan de zijde van de keuken vrijgemaakt van bekledingen en behandeld tegen opstijgend vocht door middel van injectie. De aannemer ziet er op toe dat er geen beschadigingen optreden aan de andere zijde van de muren. Gebeurlijke beschadigingen dienen kosteloos hersteld te worden. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

47 50. BINNENPLEISTERWERKEN binnenpleisterwerken - algemeen De werken omvatten: de plaatsing van de nodige stellingen en het afdoende beschermen van reeds uitgevoerde werken de controle en voorbereiding van de ondergrond (ontstoffen door borstelen of stofzuigen); het opruwen en/of aanbrengen van de nodige voorstrijk- of gronderingslagen volgens de aard van de ondergrond en conform de voorschriften van de fabrikant; de bescherming tegen corrosie van in te pleisteren metalen componenten; het leveren en plaatsen van rand-, hoek- en stopprofielen, versterkingsnetten, zettingsvoegen; de luchtdichte aansluiting van het pleisterwerk op ramen en deuren, in coördinatie met hoofdstuk 40; de uitvoering van de voorgeschreven pleisterlagen, alle leveringen inbegrepen; het vlak en glad zetten van het oppervlak, het zuiver afwerken van rand-, hoek- en stopprofielen, het bijwerken van alle onvolkomenheden volgens de vereiste afwerkingsgraad, ; het zorgvuldig aanwerken ter hoogte van venstertabletten, plinten, deurlijsten, valse plafonds, doorvoeren van elektrische, sanitaire, ventilatie en cv-installaties, e.d., ; het opruimen van het afval, de reiniging en/of bescherming van het aangebrachte pleisterwerk. Materialen De bepalingen van TV Binnenbepleisteringen - Deel 1 en TV Binnenbepleisteringen - Deel 2 (WTCB) zijn van toepassing. Alle materialen, pleistersamenstellingen en toebehoren worden onderling en in functie van de ondergrond op elkaar afgestemd, zodat een optimale hechting en stabiliteit van de lagen onderling en op de ondergrond verzekerd is. De pleistermortels dragen een CE-markering, volgens: NBN EN Gipsbindmiddelen en gipspleister - Deel 1 NBN EN Specificaties voor mortels voor metselwerk - Deel 1: Pleistermortel voor binnen- en buitentoepassingen. In overeenstemming met TV Voorkomen en bestrijden van radon in woningen (WTCB), bevatten de gipspleisters geen fosforgips, en zijn uitsluitend samengesteld uit natuurgips en/of ro-gips. Radon exhalatie van het product < 10 microbq/kg/s. Attest van de fabrikant voor te leggen. Tenzij anders vermeld heeft de aannemer de keuze tussen éénlagige spuitpleisters, mengklare manuele pleisters, of hechtpleisters met eindlaagpleisters. De aannemer legt het pleisterprocédé dat hem het meest geschikt lijkt voor het uit te voeren werk ter goedkeuring voor aan het Bestuur. Droge voorgemengde fabriekspleisters worden geleverd in zakken met vermelding van de uiterste houdbaarheidsdatum en opgeslagen in een droge ruimte. De aannemer pleisterwerken gebruikt de gepaste voorbehandelingsproducten volgens de voorschriften van de fabrikant van de pleistermortel. Het aanmaakwater moet zuiver en vrij zijn van organische stoffen (leidingwater of drinkbaar putwater), gebruik van regenwater, verkleurd en/of slecht ruikend water wordt niet toegestaan. Hoek- en stopprofielen beantwoorden aan NBN EN Metalen regelwerk en hoekprofielen - Definities, eisen en beproevingsmethoden - Deel 1: Binnenpleisterwerk. Zij zijn drager van een CE-markering. De materialen zijn conform het bestek, respectievelijk aangepast voor dik of dunpleisters; type en bevestigingswijze zijn ter goedkeuring voor te leggen aan het Bestuur. Uitvoering Volgens TV 199, TV 201 en de uitvoeringsvoorschriften van de fabrikant. De voorbereidende werken t.a.v. de ondergrond stemmen overeen met TV 201 3, de uitvoering met TV ALGEMEEN Het pleisterwerk wordt uitsluitend door ervaren vaklui uitgevoerd. Vooraf vergewist de uitvoerder zich van de uitvoeringsomstandigheden en het type ondergrond. Indien bepaalde aspecten aanleiding kunnen geven tot een verminderde uitvoeringskwaliteit, wordt de architect hiervan onmiddellijk op de hoogte gesteld. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

48 COÖRDINATIE De uitvoering van de pleisterwerken wordt aangevat na voltooiing van alle ruwbouwelementen die in aanraking komen met de bepleisteringen: d.w.z. na plaatsing van het buitenschrijnwerk en beglazing, na het het dichten van sleuven van ingewerkte leidingen met een cementmortel, kokers, doorgangsbuizen, vóór plaatsing van het binnenschrijnwerk (binnendeuren, keukens, inbouwkasten, ), vóór het leggen van vloertegels of bekledingen, vóór de montage van eventuele opbouwleidingen. OMGEVINGSINVLOEDEN De uitvoering van de pleisterwerken moet gebeuren in regen- en winddichte ruimten. De door de fabrikant voorgeschreven uitvoeringsomstandigheden m.b.t. temperatuur (min 5 C en max 30 C) en vochtigheidsgraad van de ruimte en de ondergrond moeten worden nageleefd. Bepleisteren op metselwerk en/of beton mag pas gebeuren nadat de krimp ten gevolge van het opdrogen gebeurd is (minstens 6 weken oud). Bepleistering op bevroren of ontdooiende ondergronden is verboden, evenals pleisterwerken bij vorstrisico s (tot vier weken na de werken). BESCHERMINGSMAATREGELEN - STELLINGEN Alle delen die niet gepleisterd worden worden zorgvuldig beschermd tegen vervuiling en beschadiging (d.m.v. afplakken met bouwfolie, beschermende tape en/of papier). Er wordt strikt op toegezien om geen stellingen te plaatsten op watervoerende of elektrische leidingen. Bij vastgestelde beschadigingen moeten deze worden vervangen! Gaten in de steunwanden mogen enkel worden gemaakt na voorafgaandelijke toelating van de architect. Alle materialen en bouwelementen bevuild door de aannemer pleisterwerken zullen door hem met geschikte middelen worden gereinigd, zonder ze te beschadigen. Beschadigingen aangebracht door de aannemer pleisterwerken worden op zijn kosten hersteld. Ook indien de pleisterwerken door derden zouden beschadigd worden, zal de aannemer de beschadigingen herstellen. PROFIELEN EN VERSTERKINGEN Er worden hoekprofielen voorzien op alle uitspringende hoeken en randen zowel horizontaal als verticaal, met het oog op een stootvaste en strakke afwerking. Stopprofielen worden voorzien bij alle aansluitingen op andere bouwelementen (buitenschrijnwerk) en/of de beëindiging van het pleisterwerk. De profielen worden steeds aangebracht over hun volledige lengte en/of hoogte. Zij worden volledig in het lood hetzij evenwijdig gesteld met de aanpalende vlakken. Versterkingsnetten worden voorzien bij aansluitingen tussen verschillende ondergronden en waar hechtingsproblemen te verwachten zijn. De netten worden ingebed in de pleisterspecie en kunnen afgestemd op de toepassing bestaan uit een gaasvormig nylonnet, een glasvezelweefsel en/of te nagelen stroken corrosievrij metaalgaas. Ze mogen geen nadelige invloed hebben op het pleisterwerk, noch op het uitzicht. Uitzettingsvoegen in de ondergrond moeten ook worden doorgetrokken in de afwerking. Hiervoor worden uitzettingsprofielen voorzien en aangepaste voegen volgens TV AANBRENGEN PLEISTERLAGEN Het pleisterwerk wordt in principe tot ongeveer 3 à 5 cm boven het afgewerkt vloerpeil voorzien. Het pleisterwerk mag daarbij op geen enkele plaats onder de voetloden (vochtscherm) doorgetrokken worden. Gebeurlijke uitlopers van de bepleistering dienen net boven de vochtschermen of tot op de vereiste hoogte achter de plint te worden afgesneden. De kopse kanten van binnendeuropeningen in muren dwars op een buitenmuur en minder dan 2m van de buitenmuur worden mee bepleisterd voor een betere luchtdichtheid. Keuring De uitvoeringstoleranties en beoordeling van de in het bestek opgegeven afwerkingsgraad zijn volgens TV Toleranties op de bepleistering. Deze zijn o.a. voor de afwerkingsgraad normaal : maximaal 5 mm op een regel van 2 meter en 2 mm op een regel van 20 cm voor de vlakheid en maximaal 8 mm afwijking op de vertikale stand per 2,5 m hoogte. speciaal : maximaal 3 mm op een regel van 2 meter en 1,5 mm op een regel van 20 cm voor de vlakheid en maximaal 5 mm afwijking op de vertikale stand per 2,5 m hoogte. Het maximaal aantal toegestane onregelmatigheden per 4 m2 (gebrek aan gepolijste oppervlakte over max 0,5 dm2) bedraagt 4 voor de afwerking normaal en 2 voor de afwerking speciaal. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

49 De uitvoering omvat steeds een afwerkingsronde, na de uitvoering van de technieken en binnenafwerkingen, voor het plaatselijk bijwerken rond leiding- en ventilatiekanalen, aansluitingen, wandbepleistering - algemeen wandbepleistering - cementpleisters wandbepleistering - cementpleisters/plinten FH m Meting meeteenheid: per lopende meter meetcode: alle aan te pleisteren openingen van ramen worden vol gerekend, ter compensatie voor het rondom aanpleisteren van de dagkanten. Niet aan te pleisteren openingen (groter dan 0,5 m2) worden daarentegen afgetrokken (bijv. binnendeuren die afgewerkt worden met een omlijsting of ramen en deuren uitbekleed met plaatmateriaal). De pleisterwerken zijn niet vatbaar voor verrekeningen ook niet in de dikte. aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Materiaal Cementgebonden vochtbestendige onderlaagpleister bestemd voor te betegelen wanden in natte ruimten volgens TV en TV 227. De hydraulische mortels beantwoorden aan NBN EN 998-1, het cement draagt het Benor-merk volgens NBN EN Het zand is grof, middelgrof tot fijn volgens NBN en Cementgebonden mortels mogen niet worden toegepast op ondergronden van gips of anhydriet en mogen niet onderling gemengd worden met gips. Specificaties Samenstelling: cement, gekalibreerde rivierzanden, toeslag- en hulpstoffen Uitvoering Zuigende ondergronden worden vooraf bevochtigd of behandeld met een primer volgens de voorschriften van de fabrikant. Bij droog, warm of winderig weer is het bovendien noodzakelijk de aangebrachte pleister te benevelen tegen te snel uitdrogen. Uitvoeringswijze: volgens voorschriften fabrikant van de mortel Nominale dikte volgens TV : minimum 12 mm. De eindlaag wordt vlak afgewerkt, geschikt voor betegeling met een dunbed volgens TV 227 Toepassing Cementeren van alle plinten in de keukens na injectie renovatie pleisterwerk algemeen Plaatselijke herstelpleisterwerken aan bestaand pleisterwerk. De eenheidsprijs omvat het nazicht van de bestaande toestand (in samenspraak met de architect), het afkappen van de loshangende delen, de voorbereidingen en de afwerking. Meting meeteenheid: per m2 meetcode: netto oppervlakte. Oppervlakten kleiner dan 0,5 m2 worden gerekend als 0,5 m2 aard van de overeenkomst: Vermoedelijke Hoeveelheid (VH) Uitvoering Het voorbereiden van de ondergrond, het aanmaken van de mortel en de uitvoering van het pleisterwerk gebeurt overeenkomstig artikel pleisterwerken - algemeen In samenspraak met de architect worden de te herstellen zones ter plaatse aangemerkt en voorafgaandelijk opgemeten. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

50 Loshangende en/of beschadigde delen worden plaatselijk tot op het metselwerk afgekapt. Waar nodig worden de ondergrond en de zijranden voorbehandeld met een fixeer- en/of hechtingslaag volgens de voorschriften van de fabrikant. Sleuven, aangebracht door de aannemers technieken, worden voorafgaandelijk opgevuld met een aangepaste cementmortel. De aansluiting tussen bestaande en nieuwe delen wordt verstevigd met een wapeningsvlies. Het eigenlijke pleisterwerk wordt uitgevoerd in gelijke dikte als het bestaande pleisterwerk en sluit er perfect bij aan. Het herstelde pleisterwerk wordt schilderklaar afgewerkt voor de bewoner en voorbehandeld met een watergedragen primer met hoog penetratievermogen op basis van kunstharsen. Toepassing Het pleisterwerk in de keukens wordt volledig gerenoveerd in samenspraak met de architect en het bestuur. Per woning wordt uitgegaan van een vermoedelijke hoeveelheid van 10m² pleisterwerk renovatie wandbepleistering - gipspleisters/dikpleister op metselwerk VH m2 Meting meeteenheid: per m2 meetcode: netto oppervlakte, alle openingen groter dan 0,5 m2 worden afgetrokken. De pleisterwerken zijn niet vatbaar voor verrekeningen in de dikte. aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Materiaal Wandbepleistering met gipshoudende pleisters volgens TV Er wordt gebruik gemaakt van voorgemengde fabriekspleisters op gipsbasis bestemd voor dikpleisters op metselwerk uit baksteen, betonsteen of silicaatsteen. Specificaties Pleistergroep volgens NBN EN : op voorstel aannemer rekening houdend met tabellen 9 en 10 van TV Stopprofielen: verzinkt staal (Z275) Hoekprofielen: verzinkt staal (Z275) Aansluiting buitenschrijnwerk: stopprofiel Dagkanten zwaluwstaart kunststofplaten: niet toegestaan Uitvoering Na voorbereiding van de ondergrond volgens TV en tabel 11, worden de pleisterlagen gespoten of handmatig aangebracht. De aansluitingen op het buitenschrijnwerk gebeuren overeenkomstig TV , de detailtekeningen en in coördinatie met de luchtdichtheidsvoorzieningen opgenomen in hoofdstuk 40. Nominale dikte volgens TV : minimum 10 mm. Dekking boven versterkingsnetten: minstens 5 mm. Afwerkinggraad volgens TV : normaal Toepassing Het pleisterwerk in de keukens wordt volledig gerenoveerd in samenspraak met de architect en het bestuur. Per woning wordt uitgegaan van een vermoedelijke hoeveelheid van 10m² pleisterwerk. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

51 51. BINNENPLAATAFWERKINGEN binnenplaatafwerkingen - algemeen Alle noodzakelijke leveringen en werken voor het realiseren van lichte binnenconstructies en uitbekledingen met plaatmaterialen tot een volledig afgewerkt geheel. Materialen Alle gebruikte materialen zijn bestand of worden beschermd tegen schade door corrosie, schimmelvorming of insecten. Alle hout gebruikt voor regelstructuren moet het FSC- of PEFClabel dragen en de leverancier moet FSC of PEFC CoC gecertificeerd zijn. De platen worden droog, horizontaal en op een vlakke ondergrond opgeslagen, goed beschermd tegen beschadiging. De voegproducten worden droog en vorstvrij opgeslagen. Uitvoering De plaatafwerkingen moeten uitgevoerd worden door een hierin gespecialiseerd (onder)aannemer. De uitvoering zal gebeuren in regen- en winddichte ruimten en bij risico s op vervormingen als gevolg van vocht enkel in een droog gebouw (relatieve luchtvochtigheid maximaal 80%). De aannemer gaat na of de ondergrond voldoende vlak, haaks, droog, net, stabiel en coherent is en maakt deze waar nodig geschikt. Indien zichtbare gebreken aanleiding kunnen geven tot een slechte uitvoeringskwaliteit, wordt de ontwerper hiervan op de hoogte gesteld. Er wordt hierbij rekening gehouden met de voorschriften van de fabrikant van de platen, lijmen, bevestigingsmiddelen en/of de achterliggende draagstructuur. De bevestiging van het geheel aan de dragende structuren gebeurt volgens voorstel van de aannemer. Op aanvraag van het Bestuur zal de aannemer de nodige werktekeningen voorleggen. De afwerkingen en hun bevestigingen moeten weerstaan aan de verschillende belastingen die zullen aangrijpen op het geheel. Er wordt rekening gehouden met aan de afwerking opgehangen en bevestigde structuren. Waar vereist worden aangepaste bevestigings- of ophangversterkingen geïntegreerd. Dit wordt vooraf besproken met de architect. Er moet een goede uitvoeringscoördinatie met de andere onderaannemers gegarandeerd zijn. De nodige uitsparingen, versterkingen,, worden in overleg met de respectievelijke onderaannemer voorzien, rekening houdend met de vereiste afwerking. Onvolkomenheden, zoals rond doorvoeren voor technische installaties, worden bijgewerkt. De aannemer is verantwoordelijk voor een scheurvrije uitvoering van de wand- en plafondafwerkingen en zal dilatatievoegen aanbrengen volgens aanduiding op de plannen, de voorschriften van de fabrikant en/of volgens zijn ondervinding. Als er bijkomende bewegingsvoegen tengevolge van scheurvorming in de ondergrond moeten voorzien worden, zal dit aan de architect voorgelegd worden lichte scheidingswanden - algemeen Levering en plaatsing van vrijstaande, niet-dragende lichte scheidingswanden, met inbegrip van het raamwerk, de voorgeschreven isolatiematerialen, de plaatmaterialen, de bevestigingsmiddelen en afwerking volgens de voorgeschreven afwerkingsgraad lichte scheidingswanden MDF-platen FH m2 Lichte scheidingswanden uitbekleed met MDF-platen. Meting meeteenheid: m2 meetcode: netto wandoppervlakte. Openingen groter dan 0,50 m2 worden afgetrokken. aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Materiaal Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

52 De lichte scheidingswanden voldoen aan de voorschriften van TV 233 Lichte binnenwanden (WTCB), aangevuld met de uitvoeringsvoorschriften van de fabrikant. De platen beantwoorden aan de voorschriften van NBN EN 622 en zijn voorzien van een CEmarkering. De platen hebben een FSC-of PEFC-label en de leverancier is respectievelijk FSC of PEFC CoC gecertificeerd. Specificaties Wanddikte: 10 cm Materiaal draagstructuur: hout (voldoet aan STS 04.1, is geschaafd aan de zijden waarop de beplating wordt aangebracht en is beschermd met een procédé A volgens STS 04.31) Opvatting draagstructuur: enkele draagstructuur Staanderafstand: maximaal 40 cm Isolatiemateriaal: geen Beplating langs elke zijde: enkelvoudige beplating Platen: type (volgens NBN EN 622): MDF.HLS volumemassa (persing): min. 600 kg/m3 formaldehydegehalte (volgens NBN EN 717-2): klasse E1 dikte: min. 15 mm breedte: in overleg met architect en bestuur lengte: afgestemd op de wandhoogte randafwerking: met facet brandreactie (volgens NBN EN ): klasse D-s2,d0. oppervlaktekwaliteit: bestemd om te schilderen Aanvullende specificaties (te schrappen door ontwerper indien niet van toepassing) Belastingsklasse (volgens TV 233): a (de wand kan zware objecten zoals wastafels en kleine rekken dragen) Uitvoering De scheidingswanden worden uitgevoerd conform TV 233 en de voorschriften van de fabrikant. De scheidingswanden worden geplaatst op de bevloering. De platen eindigen 10 mm boven de vloer. De voegen worden opgekit met een elastisch blijvende watervaste kit. De scheidingswanden worden uitgevoerd van vloerniveau tot 125cm Aansluitingen: op de vloer: d.m.v. plint zoals voorzien in hoofdstuk 53 Dimensionele toleranties volgens TV 233 tabel 28 en TV : klasse normaal Verzonken schroeven en/of ingedreven kopse nagels worden opgestopt met kneedhout. Naden worden schilderklaar opgestopt met kneedhout. Aanvullende uitvoeringsvoorschriften (te schrappen door ontwerper indien niet van toepassing) Nutsleidingen: in te werken volgens plannen sanitair en elektriciteit Toepassing Tussenwanden tussen keuken en woonkamer in keuken type C. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

53 52. DEK- EN BEDRIJFSVLOEREN dek- en bedrijfsvloeren - algemeen isolerende uitvullagen - algemeen In de uitvullagen worden alle oneffenheden, peilverschillen, leidingen, kokers, dozen, buizen, van en op de draagvloer weggewerkt, zodat de dekvloer in een vrij constante dikte kan aangebracht worden. De vereiste voorzieningen voor rand- en zettingsvoegen zijn inbegrepen. Materiaal en Uitvoering De bepalingen van TV 189 en 193 zijn van toepassing. De draagvloer moet voldoende zuiver zijn om een goede hechting te waarborgen. De peilen van de afgewerkte uitvullagen beantwoorden aan de eisen gesteld in TV Het afgewerkte peil houdt steeds rekening met de dikte van de dekvloer, eventuele akoestische vloermatten, isolatie en de vloerbekleding. Eventuele uitzetvoegen van de draagstructuur worden steeds in de uitvullaag doorgetrokken. Eventuele vochtweringslagen ter hoogte van het buitenschrijnwerk en/of dorpels zullen voorafgaandelijk op een adequate manier rechtop gezet worden om de isolerende uitvullaag naadloos te laten aansluiten tegen de gevel. Rond eventuele uitsparingen voor trapopeningen, kokerdoorvoeren, worden geschikte randbekistingen voorzien isolerende uitvullagen - cementgebonden isolerende uitvullagen cementgebonden - basisprijs FH m2 Meting meeteenheid: m2 meetcode: netto uit te voeren oppervlakte. Uitsparingen groter dan 0,5 m2 worden afgetrokken. aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Materiaal De isolerende uitvullaag bestaat hoofdzakelijk uit (gerecycleerde) isolerende granulaten met een diameter van 2 tot 4 mm, gemengd met water en cement (zonder toevoeging van zand). Aanvullende toeslagstoffen (perlietkorrels, gemalen rubber, ) of bindmiddelen (bitumenemulsie, ) worden voorafgaandelijk ter goedkeuring voorgelegd aan de architect. De mortel beschikt over een certificering volgens de BUtgb-Goedkeuringsleidraad BA Mortels met lichte, isolerende vulstoffen gebruikt als onderlaag of uitvullaag voor vloeren of gelijkwaardig. Het cement is BENOR gekeurd. Specificaties Dikte: 4 cm Natte volumemassa mortel (NBN EN ): min. 350 kg/m3 Aanvullende specificaties (te schrappen door ontwerper indien niet van toepassing) Rekenwaarde voor de warmtegeleidbaarheid Ui voor binnentoepassingen (volgens BCCAcertificaat mortels met lichte isolerende vulstoffen ): max. 0,09 W/mK. Uitvoering De specie wordt aangemaakt in een betonmolen, gepompt en gestort. Indien de specie verpompt wordt met perslucht wordt gebruik gemaakt van slangen met voldoende diameter en zonder insnoeringen om elke ontmenging te voorkomen. Bij een sterk waterzuigende draagvloer (bijv. uitgedroogd beton) wordt de draagvloer eerst bevochtigd en vervolgens aangebrand met cement om een goede hechting te verzekeren. Aanvullende uitvoeringsvoorschriften (te schrappen door ontwerper indien niet van toepassing) De zuiver gemaakte draagvloer en leidingen worden vooraf ingestreken met een speciale primer. Toepassing Isolerende uitvullaag te voorzien onder de cementgebonden dekvloer. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

54 isolerende uitvullagen cementgebonden - meerprijs per cm VH m2 Meting meeteenheid: m2 meetcode: netto oppervlakte per cm in meer. Uitsparingen groter dan 0,5 m2 worden afgetrokken. De vermoedelijke hoeveelheid wordt vermenigvuldigd met de totale dikte. aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Toepassing De dikte van de isolerende uitvullaag kan niet op voorhand bepaald worden omdat de vloeropbouw per woning kan verschillen. De prijs voor de minimumdikte zoals voorzien in artikel wordt daarom verhoogd met een meerprijs op te geven per cm extra dikte. De meting van dit artikel zal in samenspraak met architect en bestuur worden vastgesteld na ontmantelin van de bestaande keuken vochtwerende lagen - algemeen vochtwerende lagen - PE-folie PM Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM). Inbegrepen in de eenheidsprijs van de dekvloer. Materiaal Specificaties Type: ongewapend Dikte: min. 0,3 mm Uitvoering De folie wordt geplaatst met overlappingen van minstens 30 cm en wordt tegen de muren opgetrokken tot op 2 cm boven het afgewerkte vloerpeil. Beschadigde delen worden hersteld met een bijkomend stuk folie, steeds met minstens 30 cm overlapping. Aanvullende uitvoeringsvoorschriften (te schrappen door ontwerper indien niet van toepassing) De folie wordt losliggend geplaatst. De naadoverlappingen worden zorgvuldig verlijmd over de volledige breedte van de naad en samengedrukt. Naadbreedte: min. 5 cm. Opstandhoogte: min. 10 cm Toepassing Aan te brengen onder de cementgebonden dekvloer. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

55 53. BINNENVLOERAFWERKINGEN binnenvloerafwerkingen - algemeen Materialen De kwaliteit van de gebruikte materialen moet overeenstemmen met de bestemming van de lokalen en de te verwachten gebruiksbelastingen. De aannemer legt voorafgaandelijk een kleurenkaart, stalen en eventueel gevraagde attesten, alsook een technische documentatie van alle voorbehandelingsproducten, hechtingsmaterialen, elastische kitten, e.d. ter goedkeuring voor aan de architect. De voorgelegde stalen moeten het gemiddelde uitzicht, kleur(en) en oppervlaktestaat van de uiteindelijke levering vertonen. De maatafstemming moet overeenstemmen met de modulatie van het plaatsingspatroon en de uitvoeringstechniek. Bij de voorlopige oplevering overhandigt de aannemer de onderhoudsvoorschriften voor de geplaatste binnenvloerafwerkingen aan de bouwheer. Uitvoering De vloerafwerkingen mogen slechts uitgevoerd worden in een winddicht gebouw en na voltooiing van de pleisterwerken. De aannemer controleert de toestand van de ondervloer (ponssterkte, vochtgehalte, vlakheid, horizontaliteit, laagdikte en pashoogte) en deelt zijn eventuele opmerkingen mee aan de architect. De vloerafwerkingen mogen slechts geplaatst worden als voldaan is aan de klimatologische voorwaarden i.f.v. de soort bekleding. Bij vloerverwarmingssystemen moet het door de fabrikant voorgeschreven opstartschema uitgevoerd worden vóór het plaatsen van de betegeling. Er moet minstens één volledige opwarmings- en afkoelingscyclus doorlopen worden. De eventuele scheidingslijn tussen verschillende bevloeringsmaterialen in aaneengrenzende ruimten moet onder het deurblad voorzien worden. Tijdens het plaatsen van de vloerafwerking worden de lokalen beschermd tegen elke ongewenste betreding. De eventuele uitzettingsvoegen moeten over de volledige vloeropbouw doorgetrokken worden. De voeg wordt ter hoogte van de vloerafwerking gevuld met een elastische kit in dezelfde kleur als de overige voegen. Na plaatsing zorgt de aannemer ervoor dat de vloerbekledingen goed beschermd worden tegen bevuiling of beschadigingen tijdens de verdere bouwwerkzaamheden. Eventuele beschadigingen worden op kosten van de aannemer hersteld. Voor de voorlopige oplevering worden de vloeren gereinigd met een volgens het vloertype aanbevolen procédé tegelvloeren - algemeen De werken omvatten: de voorafgaandelijke controle en voorbereiding van het draagvlak: het verwijderen van alle vuil, afval, vreemde stoffen, gips, vetten, enz.,... (ten laste van de algemene aanneming) het opvullen van eventuele holten met een aangepaste specie de levering en plaatsing van de tegels met inbegrip van de plaatsingsmortels of -lijmen; het aanwerken van de vloerbekleding tegen uitsparingen en doorvoeringen, de eventuele beëindigingen, in- en uitwendige hoeken en ontmoetingen waarop bijzondere vormstukken worden toegepast; de voorziening van de nodige rand-, scheidings- en uitzetvoegen; het inwerken van alle onder art beschreven speciale toebehoren; het opgieten en/of opvoegen van de vloer en het afkitten van de uitzettingsvoegen; het opkuisen en reinigen van de vloerbekleding, incl. het verwijderen van alle vlekken van legmortel, lijm of voegspecie. Uitvoering LEGPATRONEN - VOEGBREEDTE De tegelverdeling per lokaal en het punt van waaruit de tegels moeten uitgelegd worden, zal bepaald worden in samenspraak met de architect. Smalle stroken van minder dan een halve Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

56 tegel moeten vermeden worden. Voor een precieze voegverdeling wordt voor het betegelen steeds een volledige rij tegels uitgelegd in beide richtingen van het lokaal. VERDEELVOEGEN Bij zwevende dekvloeren moeten verdeelvoegen de tegeloppervlakte verdelen in velden met een maximale oppervlakte van 50 m² (40 m² bij vloerverwarming) of met een lengte van maximaal 8 m. De te voorziene voegen worden steeds voorzien over de volledige diepte van de bevloering, d.w.z. bedding inbegrepen en langsheen alle gemetste muren, rondom deurkaders en langs deuropeningen onder de deurbladen, volgens de aslijnen van kolommen,. In de overgang tussen twee verschillende vloerbekledingen wordt een scheidingsprofiel geplaatst volgens artikel UITHARDINGSPERIODE - BESCHERMING Gedurende de droogperiode moeten de werken beschermd worden tegen rechtstreekse bestraling, vocht, hoge temperaturen en vorst. De algemene aannemer draagt er, in overleg met de tegelzetter, de nodige zorg voor dat de tegels na plaatsing niet te vroeg belopen worden. Er moet bij voortgang van andere werkzaamheden rekening worden gehouden met een goed verdeelde belasting bij het stapelen van materialen, e.d. Verdeelde belastingen (stapelen van materialen) zonder puntlasten worden ten vroegste na 15 dagen toegelaten, de periode tot volledige ingebruikname bedraagt 28 dagen. VOEGTECHNIEKEN - AFWERKING Het opvoegen gebeurt pas nadat de vloer belopen mag worden. In de voegen tussen de bevloering en de muren wordt nooit mortel aangebracht, om de uitzetting van de bevloering toe te laten. Ze worden voorzien van een vulmateriaal (polyethyleenschuimstroken of gelijkwaardige randisolatie). Deze akoestische randisolatie mag nergens onderbroken worden door de vloerwerken en pas na het afwerken van de vloer op hoogte van de vloer afgesneden worden.bij het afwerken van de bevloering wordt de voeg afgekit met een daartoe geschikte plastische voegmassa, in de kleur van de andere voegen. Voor het bepalen van de juiste kleur van de voegspecie, kan worden gevraagd om voorafgaandelijk enkele voegstalen aan te brengen, tot het uitdrukkelijk akkoord van de architect wordt bekomen. De reiniging maakt deel uit van de afwerking van de vloerbetegeling en wordt uitgevoerd door de tegelzetter. Onmiddellijk na het gieten van de voegen moet een reiniging verricht worden om alle vervuiling afkomstig van de opvoeging (cementsluier) te verwijderen. Hierbij moet erop toegezien worden dat bij deze bewerking de voegen niet uitgewassen worden, zodat het voegoppervlak gesloten en glad blijft. Keuring MATERIALEN - CONTROLEPROEVEN Enkel voor partijen van meer dan 5000 m² tegels worden proeven verricht in het laboratorium overeenkomstig STS en de normen NBN B t/m 011. De monsterneming gebeurt tegensprekelijk, d.w.z. in het bijzijn van aannemer en bestuur. De tegels worden in iedere partij op verschillende plaatsen genomen, om een gemiddeld monster te hebben. TOLERANTIES De bevloering moet in alle richtingen horizontaal en volkomen vlak gelegd worden behalve als het anders aangeduid is op de plannen of verder in dit bestek. De afwijkingen van de afgewerkte niveaus t.o.v. de opgegeven referentieniveaus bedragen maximaal: Afstand d tussen een punt van de vloerbedekking en het dichtstbijzijnde referentiepeil (in m) Maximaal toegestane afwijking (in mm) 1 m < d 3 m 6 mm 3 m < d 6 m 8 mm 6 m < d 15 m 10 mm Tussen twee aan elkaar grenzende tegels mag er een maximum hoogteverschil zijn van 1 mm (te verhogen met de tolerantie op de gebruikte tegel). Op een rij van twee meter, tussen twee willekeurig gekozen punten van de bevloering, mag het hoogteverschil nergens groter zijn dan 3 mm (te verhogen met de tolerantie op de gebruikte tegel). Het nazicht van de toleranties op de vlakheid gebeurt van op tenminste 20 cm afstand van de muren. Zij wordt gemeten met een rechte en stevige lat van 2 m lengte, op het uiteinde voorzien van slijtvaste zolen met Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

57 afmetingen 50x50 mm en een dikte gelijk aan de toegelaten tolerantie van 3 mm. De lat mag de vloer nergens raken en een plaatje van 6 mm dikte mag niet onder de lat kunnen geplaatst worden. De aannemer zal zorgen dat de visuele lijn van de tegelranden en de voegen gerespecteerd wordt, rekening houdend met de toleranties op de tegel. De tolerantie op de voorgeschreven voegbreedte bedraagt maximum 1 mm te verhogen met de dimensionele tolerantie op de gebruikte tegel. De voegen moeten continu zijn in alle punten. Een rij van 2 m, geplaatst met de 2 uiteinden op de boorden van 2 tegels van dezelfde lijn of rang, mag een lijningssverschil van maximaal 2 mm vertonen. KLEUR - UITZICHT Een gelijkmatige voegtint wordt vereist in één en hetzelfde lokaal. De controle op de kleur en het uitzicht van de gekozen tegelvariëteit gebeurt visueel. Merkbare vlekvorming en/of achtergebleven cementsluiers worden niet aanvaard tegelvloeren keramisch Materiaal TV 237 Keramische binnenvloerbetegelingen is van toepassing. NBN EN Keramische tegels Definities, classificatie, eigenschappen en merken is van toepassing. De aannemer zal minimaal vijf stalen van tegels voorleggen, vergezeld van een technische fiche die volgens TV 237 ( ) opgesteld is. De karakteristieken van de hechtingsmaterialen beantwoorden aan hoofdstuk 3 van TV 237. Een technische documentatie van de tegellijm wordt ter goedkeuring voorgelegd aan de architect. De samenstelling van de leg- en voegmaterialen, elastische kitten en de nodige rand-, scheidings- en uitzetvoegen wordt gekozen in functie van de plaatsingsomstandigheden en het soort tegel. De materialen voor de afwerkingsvoegen tussen de tegels beantwoorden aan 3.5 van TV 237. Zij moeten verenigbaar zijn met de aangewende legmortel of plaatsingslijm. Het zand van de voegspecie bevat geen kleurende stoffen en bevat geen klei en ijzerhoudende deeltjes. De producten voor uitzettingsvoegen voldoen aan 3.6 van TV 237. Vóór het aanbrengen van de kit moet men de voeg voorzien van een voegbodem of van een andere kunststof die de hechting van de kit aan de voegbodem verhindert. Het gebruik van een rubberbitumenkit is niet toegelaten. Uitvoering De plaatsing van de tegels zal gebeuren volgens de richtlijnen beschreven in hoofdstuk 6 van TV 237. De toleranties zoals opgenomen in tabel 9 van TV 237 zijn van toepassing. Voor de vlakheid van de tegels wordt echter een strengere tolerantie geëist: maximale afwijking van 0,5%. Keuring De keuring van de materialen en controle van de werken zullen gebeuren volgens hoofdstuk 7 van TV tegelvloeren keramisch/getrokken tegels FH m2 Meting meeteenheid: per m2 meetcode: netto oppervlakte gemeten tussen de onafgewerkte muren. De oppervlakten worden over de voegen en naden heen gemeten. Mee betegelde deurtussenruimten worden meegerekend. Openingen en onderbrekingen groter dan 0,50 m2 worden afgetrokken. aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Materiaal De tegels zijn in de massa gekleurd, 1 ste keuze en behoren tot groep AI a of AII a (volgens NBN EN 14411). Specificaties Afmetingen: 40 x 40 cm Dikte: minimum 8 mm Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

58 Randafwerking: recht Slijtvlak: niet-geëmailleerd (UGL) Rugzijde: geprofileerd Kleurtint: de aannemer zal een stalenkaart met een vijftal kleuren voorleggen Uitzicht: genuanceerd Glans: mat Krasweerstand: minimum hardheid 5 op schaal van Mohs (volgens NBN B ) Slijtweerstand: minimum klasse 4 (PEI-proef volgens NBN EN 14441), of minimum klasse U3 (PEIproef volgens UPEC-klassering) Chemische weerstand (volgens NBN EN ISO ): klasse AA (geen zichtbaar effect) Weerstand tegen vlekken (volgens NBN EN ISO ): min. klasse 4 Weerstand tegen thermische schokken (volgens NBN EN ISO ): geen beschadiging na proef Weerstand tegen haarscheuren (volgens NBN EN ISO ): geen haarscheuren na proef Aanvullende specificaties (te schrappen door ontwerper indien niet van toepassing): Slipweerstand bij bewandeling met schoeisel: minimum R9 (volgens DIN 51130) bij bewandeling zonder schoeisel: minimum klasse A (volgens DIN 51091) De tegellijm draagt een technische goedkeuring ATG of gelijkwaardig. Uitvoering De tegels worden geplaatst met open voegen met mortel op een gestabiliseerd zandbed of op een verharde ondergrond, volgens 6.3 van TV 237. Voegbreedte: 2 mm. Voegkleur: aangepast aan de kleur van de tegel Legpatroon (volgens hoofdstuk 5 van TV 237): kruisende voegen De tegels worden symmetrisch t.o.v. de assen van het lokaal geplaatst. De rand-, scheidings- en uitzetvoegen zijn inbegrepen en uit te voeren volgens de richtlijnen van 6.5 van TV 237. Toepassing Tegelvloer aan te brengen in alle keukens plinten algemeen plinten steen plinten steen/keramisch FH m Meting meeteenheid: per lopende m meetcode: netto lengte, gemeten tussen de muren over voegen en naden heen aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Materiaal De plinten mogen verzaagd worden uit de tegels waarbij het bovenvlak van de plinten steeds gevormd wordt door een tegelzijde. Specificaties Materiaal: idem als keramische tegels vermeld in artikel Hoogte: ca. 70 mm Dikte: minimum 8 mm Lengte: overeenkomstig de modulaire afmetingen van de tegels Vorm: de zichtbare hoeken zijn recht. Uitvoering Het plaatsen van de plinten gebeurt slechts na goedkeuring van de plintstalen door de architect en gebeurt volgens de bepalingen van 6.6. van TV 237 (WTCB). De plinten mogen slechts worden geplaatst na de voltooiing van de pleisterwerken, vloerafwerkingen en het binnen- en buitenschrijnwerk. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

59 De vloerder gebruikt een hechtmiddel naar keuze (cementmortel, lijmmortel, synthetische lijm, ), aangepast aan de tegel en de ondergrond en volgens de voorschriften van de fabrikant. De plinten worden perfect evenwijdig met de wand en loodrecht aansluitend tot net boven de vloer geplaatst. Plaatsingspatroon: de plintvoegen vallen steeds samen met deze van de vloertegels. De verticale tussenvoegen worden gevuld met een voegspecie, die verenigbaar is met de plaatsingsmortel. Bijzondere zorg moet worden besteed aan het vermijden van contactgeluidsbruggen. De plint mag geen contact met de vloer maken, bij het aandrukken in de gebruikte lijm/mortel mag de open voeg tussen vloer en muur niet worden gevuld met mortel. Uitstekende randstroken worden afgesneden, waarna de elastische voegen uitgevoerd worden. De randvoeg onderaan de plinten wordt uitgevoerd volgens hoofdstuk van TV 237. Het gebruik van rubberbitumenkit is niet toegelaten. De kleur van de kitten en de voegmortel is te kiezen door de ontwerper. Alle uitzet- en scheidingsvoegen zijn inbegrepen en uit te voeren volgens de richtlijnen van hoofdstuk 7 van TV 237. Aanvullende uitvoeringsvoorschriften (te schrappen door ontwerper indien niet van toepassing) De hoeken worden in verstek uitgevoerd. Keuring Hoogteverschillen tussen plintstukken, die visueel storend zijn én groter dan 1,5 mm worden afgekeurd. Toepassing De plinten worden enkel geplaatst waar geen wandbetegeling of keukenmeubels aanwezig zijn toebehoren - algemeen toebehoren - scheidingsprofielen PM Scheidingsprofielen voor de overgang tussen twee verschillende vloerbekledingsmaterialen toebehoren scheidingsprofielen / natuursteen PM Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie. Inbegrepen in de prijs van de vloerbekleding. Materiaal Specificaties Materiaal: natuursteen, in overeenstemming met de bestaande tegels en de nieuwe tegels Type: entreporte of stofdorpel Profieldikte: minimum 12 mm. Beeldvlak: wanddikte Afwerking: geschuurd Uitvoering De scheidingsprofielen worden ingewerkt en verankerd op de ondervloer. De bovenzijde van het profiel wordt aangebracht in het beeldvlak van de bevloering. Bij tegelbevloeringen worden de scheidingsprofielen op een normale voegafstand van de tegels gelegd. Alle mortel of lijmresten worden na plaatsing onmiddellijk verwijderd. Toepassing Natuursteen entreporte te voorzien tussen de bestaande vloer van de woonkamer en de nieuwe vloer van de keuken, om zodoende zettingsverschillen te kunnen opvangen. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

60 56. VAST BINNENMEUBILAIR vast binnenmeubilair - algemeen Alle leveringen en werken voor de realisatie van het te voorziene vast meubilair en/of andere vaste uitrustingselementen, tot een afgewerkt geheel. De werken omvatten: de controle m.b.t. technische aansluitpunten (water, gas, elektriciteit), de opmeting van de juiste afmetingen en eventuele aanpassing van de elementen aan de werkelijke afmetingen; de voorbereiding, het uitwerken van uitvoeringdetails volgens de aanwijzingen op de detaiplannen en volgens bestek; de prefabricatie in de werkplaats van de nodige meubelmodules en uitrustingselementen; de opstelling, montage, bevestiging en afregeling van alle elementen en hun toebehoren, de aansluiting van voorziene toestellen en kranen opgenomen in de posten 61, 62 en 68. het opkitten van de aansluitvoegen tussen de schrijnwerkelementen, wanden en plafonds; het verwijderen van alle afval, het ontdoen van klevers, bescherming van de werken, en reiniging voor de voorlopige oplevering,... Materialen De prestaties, veiligheidseisen en beproevingswijzen, waaraan inbouwkasten, tabletten en werkbladen moeten voldoen, stemmen overeen met NBN EN Woon- en keukenmeubelen Opslageenheden en werkbladen Veiligheidseisen en beproevingsmethoden. Zichtbaar blijvende zijwanden worden afgewerkt zoals de kastfronten. Houten plaatmaterialen beantwoorden aan STS Zij beschikken over een CE-markering en dragen het FSC- of PEFC-label en de leverancier is FSC of PEFC CoC gecertificeerd. Formaldehydegehalte: klasse E1 volgens NBN EN 717-2/AC. Platen in vochtige binnenomgevingen zijn steeds van het type 2 (vochtige binnenomgeving). Timmerhout voor afkastingen voldoet aan STS Het hout moet droog en maatvast zijn bij de plaatsing. Zichtbaar blijvend hout is van schrijnwerkkwaliteit volgens STS en wordt geimpregneerd met een B-procédé (volgens STS ) of procédé C1 (volgens STS ) met een doorlopende technische goedkeuring, hetzij heeft een natuurlijke duurzaamheid van klasse III of hoger. Het hout moet droog en maatvast zijn bij de plaatsing. Metalen componenten van het vast meubilair en de inrichting zijn roestbestendig en beantwoorden aan de voorschriften van STS 36 (deel II, 06.74). Schroefkoppen zijn enkel toegestaan binnen de kastelementen, zij worden ingefreesd en voorzien van kunststof afdekkapjes in de kleur van het corpus. Nagels worden ingedreven en opgestopt met zuivere lijnoliestopverf of kneedbaar hout. De nodige documentatie, stalen van plaatmaterialen, beslag en toebehoren worden voorafgaandelijk ter goedkeuring voorgelegd aan het Bestuur. Wanneer twijfel bestaat omtrent de juiste keuzes, wordt vooraf het advies van de architect ingewonnen. Uitvoering Met de eigenlijke plaatsing van vast binnenmeubilair mag pas worden begonnen op het ogenblik dat de ontwerper en de aannemer, na gezamenlijk overleg, oordelen dat de plaatsingsvoorwaarden gunstig zijn, d.w.z. in een droog en gesloten gebouw, met een temperatuur begrepen tussen 15 en 25 C en een relatieve vochtigheid tussen 40 en 70 % R.V. Het inbouwmeubilair mag in geen geval geplaatst worden indien de omstandigheden van die aard zijn dat zij onomkeerbare effecten (opzwellen, kromtrekken of krimpen van het schrijnwerk) tot gevolg kunnen hebben. De kastelementen sluiten verzorgd aan op de constructies, er wordt hierbij rekening gehouden met de uitbekleding van leidingkokers die eventueel moeten worden geïntegreerd en afgewerkt. De aansluitingsvoegen t.o.v. wandafwerking en kastelementen, alsook de voegen tussen sokkel en bevloering worden opgespoten met een elastische kit op basis van niet zuurhoudend, schimmelwerende sanitaire siliconen. Ze polymeriseren volledig, zijn krimpvrij en bestand tegen reinigings- en oplosmiddelen. Kleur: te bepalen door de ontwerper. Keuring Randaansluitingen van het inbouwmeubilair of plaatafwerkingen met omgevende bouwdelen vormen een afgelijnd en zuiver afgewerkt geheel. Kastfronten worden recht afgehangen, met regelmatige tussenvoegen. Alle ophang- en sluitingsmechanismen functioneren zonder haperen. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

61 De oppervlakteafwerking van plaatafwerkingen, tabletten, werkbladen, deur- en schuiffronten vertonen geen beschadigingen keukenmeubelen - algemeen keukenmeubelen - onderdelen keukenmeubelen onderdelen/stelpoten en plintplaat PM Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM). Inbegrepen in de keukenmeubelen. Materiaal Elk kastelement wordt opgesteld op 4 regelbare stelpoten, voorzien van een klemsysteem voor de bevestiging van een plintplaat. De sokkel springt circa 5 cm in op de rand van het kastfront en is minimum cm hoog, of overeenkomstig detailtekeningen. Voor de tussenbouw of onderbouw van toestellen van de huurder (kookfornuis, afwasmachine, koelkast,...) worden volgens detailplannen, de nodige uitsparingen in de plint voorzien. De plint loopt door over zijranden, hoeken worden in verstek geplaatst en afgekit of voorzien van een aangepast hoekprofiel uit aluminium of kunststof. Specificaties Aanrechthoogte bovenkant werkblad: 90 cm Stelpoten: roestbestendig staal Plintplaat: kernplaat uit watervaste multiplexplaat type 2 (vochtige omgeving) volgens NBN EN 636, dikte minimum 18 mm Plaatbekleding: de plintplaten zijn bekleed op beide zijden met hogedruk laminaatplaten, kleur: wit. De aansluitvoeg tussen plintplaat en vloerafwerking wordt afgekit met een elastische (kleur: wit) Toepassing Alle keukentypes keukenmeubelen onderdelen/corpus en leggers PM Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM). Inbegrepen in de keukenmeubelen. Materiaal De platen van het corpus worden zo bevestigd dat de volledige kastconstructie onvervormbaar is. Hiervoor worden verlijmde pen- en gatverbindingen of mechanische verbindingen gebruikt. In het geval van verlijming is de lijm water- en slagvast. Enkel nagelen of nieten is verboden. Het corpus van elke kast is voorzien van de nodige aanslag- en oplegprofielen nodig voor de bevestiging van werkbladen, inbouwelementen en fronten. Uitsparingen voor de doorvoer van waterafvoer- en toevoerleidingen zijn verzorgd en waterbestendig afgewerkt. Deze worden voorzien in de werkplaats van de constructeur. Elke binnenhoekkast is benutbaar vanuit een naburige kast, bodem en boord lopen door. De legplanken zijn in de hoogte verstelbaar d.m.v. in de zijranden inplugbare pennen. Bij dubbele (hang)kasten worden de legplanken, langer dan 80 cm, ook in het midden ondersteund aan zowel de front- als de rugzijde. Specificaties Kernplaat: houtspaanplaten volgens NBN EN 312, densiteit kg/m3, dikte min. 18 mm. Plaatbekleding: op beide zijden gemelamineerd volgens NBN EN (laagdikte min. 120 gr/m2). Zichtranden: kunststoffolie, dikte min. 0,4 mm. Kleur: wit Rugplaat: gemonteerd in groef, in zelfde materiaal als corpus, dikte 8 mm. Zichtzijde: wit Leggers: materiaal: zelfde kernplaat en plaatbekleding als corpussen, dikte 18 mm. steunpennen: vernikkeld staal Laden: geprefabriceerde laden bestaande als combinatie van zijkanten in gelakte metaalplaat en bodems uit zelfde kernplaat en plaatbekleding als corpussen, bodemdikte 18 mm Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

62 Aansluitvoegen: elastische kit, kleur: wit De rug van de afwastafelkast is uitneembaar en geeft toegang tot de voorziene afsluitkraantjes De bodem van de afwastafelkast is voorzien van een aluminiumplaat met opgeplooide randen. Uitvoering De opstelling en montage van de corpussen garandeert een stevig en onvervormbaar geheel waarbij accidenteel verplaatsen van kasten is uitgesloten. De elementen worden horizontaal gesteld en aan elkaar verbonden met klasseervijzen, bedekt met hoedjes in PVC. Op te hangen elementen worden stevig en onzichtbaar tegen de muur bevestigd met een afregelbare ophangconstructie. Toepassing Alle keukentypes keukenmeubelen onderdelen/fronten en zichtwanden PM Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM). Inbegrepen in de keukenmeubelen. Materiaal Specificaties Kernplaat: houtspaanplaten volgens NBN EN 312, densiteit: kg/m3. Plaatdikte: minimum 18 mm Bekleding frontpanelen (i.g.v. houtspaanplaten): op beide zijden gemelamineerd volgens NBN EN (laagdikte min. 120 gr/m2). Randen: acryllijst, dikte min. 1,5 mm. Kleur: wit Oppervlaktetextuur: mat Toepassing Alle keukentypes keukenmeubelen onderdelen/werkbladen PM Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM). Inbegrepen in de keukenmeubelen. Materiaal De vochtbestendigheid van de werkbladen, bestand tegen opzwelling, moet gegarandeerd zijn. Specificaties Kernplaat hout: dikte 40 mm (+/- 2 mm) watervast verlijmde vochtwerende houtspaanplaat beantwoordend aan NBN EN 312, densiteit minimum kg/m3 Bekleding bovenzijde: water- en hittebestendig verlijmd met een kraswerende hogedruklaminaatplaat beantwoordend aan NBN EN van de klasse: HPL-EN 438 HGP, Type P (postforming) met een slijtvastheid 3, een schokweerstand 3 (à 20 N), een krasweerstand 3 (à 20N). Dikte minimum 0,8 mm. Zichtbare zijranden bekleefd met hogedruk-laminaatplaat. Postvorming voorrand: tweemaal afgerond over 90. Onderzijde werkblad: kunstharsfolie, dikte 0,2 mm Oppervlakteafwerking: lichtkorrelig oppervlak mat Kleur: kleurkeuze te bepalen uit het standaard kleurengamma van de fabrikant. Vrijstaande zijranden (ondermeer fornuis) worden afgewerkt met een ingewerkt aluminium profiel. Uitvoering Werkbladen moeten zoveel mogelijk uit één stuk zijn, waarbij lasnaden in het werkblad enkel worden toegestaan hoekverbindingen. De voegen worden gedicht met een schimmelwerende kit. De vrije randen bij het aanrecht ter hoogte van fornuis of koelkast worden afgewerkt met een T-profiel uit geanodiseerd aluminium, geplooid over de voorkant, waterdicht ingewerkt en verlijmd met tand- en groefverbinding. In het werkblad worden de nodige openingen gezaagd met afgeronde hoeken voor het inwerken van de voorziene inbouwelementen. De dichting tussen de inbouwtoestellen en het werkblad worden waterbestendig en verzorgd uitgevoerd. De werkbladen worden stevig verbonden met de kastmodules d.m.v. voldoende schroeven. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

63 De werkbladen worden tegen wanden aangesloten d.m.v. een elastische voeg op basis van neutrale siliconen (kleur: wit / ). De voegkit is na verharding blijvend elastisch, waarbij de bovenlaag niet afzonderlijk verhardt. Zij moet goed vastkleven aan alle materialen en bestand zijn tegen warm water en gewone onderhoudsproducten en detergenten. Indien een werkblad niet steunt op een onderkast, dan wordt er tegen de muur een stevig aluminium L-profiel gemonteerd, waarop het tablet rust en langs onder is vastgeschroefd. Toepassing Alle keukentypes keukenmeubelen onderdelen/beslag en handgrepen PM Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM). Inbegrepen in de keukenmeubelen. Materiaal Draai- en klapdeuren worden opgehangen met voldoende scharnieren (minimum om de 80 cm). Deuren van onderkasten en hangkasten krijgen twee scharnieren per deur; deuren van halfhoge kasten drie scharnieren, deuren van hoge kolomkasten krijgen vier scharnieren. Scharniertype: drie-dimensionaal regelbare klipscharnieren van het zelfsluitend inpot-type (diameter 35 mm) vervaardigd uit vernikkeld staal of hard metaal. Openingshoek: minimum 105 Bestekladen: voorzien van telescopische geleiders type onder- of zijbouwgeleider met viervoudige nylon rol of kogellagers. Het geheel is compleet uitschuifbaar, geruisloos werkend en voorzien van een veiligheidspal tegen uitvallen. De sterkte van de looprails is aangepast aan de afmetingen van de laden en bestand tegen een last van 5N per dm3 nuttig volume. Materiaal: gegalvaniseerd en gelakt staal of vernikkeld staal. Alle kastdeuren en schuiven worden voorzien van een greepsysteem van het type: met zichtbare handgrepen Schuiven en onderkasten: d.m.v. een U-vormige beugel in aluminium. Kleur: natuurkleurig metaal. Breedte: circa 10 cm, voorsprong circa 30 mm. Model ter goedkeuring voor te leggen. Hangkasten: idem als schuiven en onderkasten. Toepassing Alle keukentypes keukenmeubelen onderdelen/toebehoren PM Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM). Inbegrepen in de keukenmeubelen. Materiaal Afschermstrook voor indirecte verlichting: Gemelamineerde houtspaanplaten van dezelfde kwaliteit als de frontplaten Dikte: minimum 12 mm, hoogte circa 70 mm. Plafondaansluiting en muuraansluiting Plafondaansluiting: platen zelfde kwaliteit en afwerking als de kastfronten. Muuraansluiting: platen zelfde kwaliteit en afwerking als de kastfronten. Binnenkastuitrusting: Besteksorteerder: kunststof Toepassing Alle keukentypes keukenmeubelen type 1 FH st Meting meeteenheid: per stuk meetcode: volgens keukentype Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

64 aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Toepassing De type 1 keukens worden voorzien in volgende woongelegenheden: woningen type A en woningen type B keukenmeubelen type 2 FH st Meting meeteenheid: per stuk meetcode: volgens keukentype aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Toepassing De type 2 keukens worden voorzien in volgende woongelegenheden: woningen type C keukenmeubelen type 3 FH st Meting meeteenheid: per stuk meetcode: volgens keukentype aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Toepassing De type 3 keukens worden voorzien in volgende woongelegenheden: woningen type D keukenmeubelen type 4 FH st Meting meeteenheid: per stuk meetcode: volgens keukentype aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Toepassing De type 3 keukens worden voorzien in volgende woongelegenheden: woningen type E en woningen type F. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

65 57. TABLET- EN WANDBEKLEDINGEN tablet- en wandbekledingen - algemeen wandbekledingen - algemeen wandbekledingen betegeling Alle leveringen en werken voor het realiseren van de voorziene wand- en eventueel aansluitende tabletbetegelingen tot een afgewerkt geheel. De werken omvatten alle te voorziene handelingen, zoals beschreven in TV 227; alle noodzakelijke bijkomende handelingen blijven onverminderd een last van de (algemene) aanneming; de voorbereiding van de ondergrond, het verwijderen van alle vuil en loszittende delen; het verwijderen van uitspringende delen en/of uitvlakken, opruwen, van de muurvlakken; de bescherming van reeds geplaats schrijnwerk en/of sanitaire toestellen; de te verwezenlijken uitsparingen voor te integreren kraanwerk, schakelaars, stopcontacten, haken, steunen, e.d., die vooraf geplaatst moeten worden; de eventueel noodzakelijke grondeerlagen voor een verbeterde hechting en/of bescherming tegen vocht (primers, e.d.), de volgens bestek te voorziene waterdichte doeken, ; het leveren en plaatsen van de tegels en te voorziene aansluit- en beschermprofielen; het opvoegen van de muurvlakken en het afwerken van de naden met elastische kitten ; het reinigen van de betegelde muurvlakken, inbegrepen het verwijderen van alle vlekken van mortel of lijm en voegspecie. Materialen De materialen beantwoorden aan TV 227 Muurbetegelingen 3 materialen en toebehoren. Op de rugzijde van de tegels is in onuitwisbare inkt of in reliëfdruk een merk aangebracht dat de identificatie van de fabrikant mogelijk maakt. De toleranties van de tegels beantwoorden aan de bepalingen van NBN EN 14411, voor wat volgende controlemethoden betreft: lengte en rechtheid van de kanten, dikte, rechtheid van de hoeken en vlakheid. Tenzij anders vermeld in de specifieke artikels geldt minimum type normaal, volgens tabel 6 van TV 227. De tegellijmen zijn drager van een CE-markering en beantwoorden aan NBN EN Kleefstoffen voor tegels - Begripsbepalingen en voorschriften. De stelproducten beantwoorden aan: TV en tabel 12 voor dunbed mortellijmen De voegproducten beantwoorden aan TV en zijn verenigbaar met de plaatsingsmortel of plaatsingslijm. Zij bevatten aangepaste toeslagstoffen om een perfecte waterdichtheid en een relatieve elasticiteit te waarborgen. Voor een optimale kwaliteit moet de water/poeder verhouding van de fabrikant strikt worden gerespecteerd. De aan te wenden elastische kitten, volgens TV , zijn vrij van oplosmiddelen (nietzuurhoudende neutrale siliconen op basis van polysiloxanen, polysulfiden, ). Ze polymeriseren volledig, zijn krimpvrij, schimmelwerend en goed bestand tegen reinigings- en oplosmiddelen (richtwaarden: Elasticiteitsklasse F 25 LM, Shore hardheid A , Rek tot breuk > 150%, Modulus bij 100% rek 0,4 N/mm2). Ze zijn minstens bestand tegen temperaturen van -40 tot C. Kleur: standaard wit, tenzij anders vermeld in de specifieke artikels. Hoek- en randprofielen beantwoorden aan TV Een volledige reeks monsters samen met een technische documentatie van de mortels of lijmen en elastische kitten, wordt voorafgaandelijk ter goedkeuring voorgelegd aan het Bestuur. Uitvoering De uitvoering moet beantwoorden aan de voorschriften van TV 227 Muurbetegelingen 5 Uitvoering van de muurbetegeling. In het bijzonder worden de bepalingen van Betegeling in vochtige ruimten en randvoorwaarden volgens tabel 14 strikt opgevolgd. Zettingsvoegen in de tegeldrager moeten worden doorgetrokkken in de wandbetegeling volgens TV Tegelvoegen overeenkomstig TV Afwerkingsvoegen. Voor het optimaal afvoegen van het tegelwerk moeten de voegen vrij zijn van lijm- of specieresten. De voegen en het oppervlak van de tegels worden voor het verharden van de lijm of de mortel schoongemaakt. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

66 Voor het afvoegen moeten de tegels goed bevochtigd worden zodat de voegspecie niet kan verbranden. Onmiddellijk na het plaatsen wordt de betegelde oppervlakte zorgvuldig afgesponst of gereinigd met fijn wit zand. Na droging wordt de cementsluier met een schone, droge doek verwijderd. De verticale en horizontale hoekvoegen worden vrijgehouden van voegmateriaal, zorgvuldig ontvet en afgekit met een blijvend elastische, schimmelwerende niet-zuurhoudende kit. In de voegen tussen de bevloering en de muren wordt geen voegmortel geplaatst om uitzetting toe te laten. Ze worden gevuld met een daartoe geschikte elastische voegkit. De aansluitvoegen met sanitaire toestellen (bad, douche) worden afgewerkt met een sanitaire kit volgens TV of aangepaste profielen volgens TV Keuring De wandbetegeling is vrij van cementsluier, van voeg- of tegelbarsten, krassen of andere oppervlaktebeschadigingen. Rozetten en/of dekplaatjes van geïntegreerd kraanwerk, schakelaars, stopcontacten, moeten de voorziene uitsparingen volledig overlappen. In overeenstemming met tabel 15 van TV beantwoorden de uitvoeringstoleranties minimum aan de klasse R1.2 normale uitvoering. De muurbekleding kan worden afgekeurd bij het voorkomen van niveauverschillen van meer dan 1 mm tussen twee tegels; afwijkingen op de vlakheid van meer dan 5 mm (op lat van 2m) of 2 mm (op lat van 20 cm); afwijkingen op de rechtheid van voegen van meer dan 2mm/m; afwijkingen op de voegbreedte van meer dan 1 mm. Voor de keuring moet men bovenvermelde toleranties nog vermeerderen met de respectievelijke dimensionele fabriekstoleranties van de gebruikte tegels. Een uniforme kleurnuancering is vereist voor één en hetzelfde lokaal wandbekledingen betegeling/keramisch FH m2 Meting meeteenheid: per m2 meetcode: netto uit te voeren oppervlakte aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Materiaal Keramische tegels volgens TV en NBN EN Keramische tegels Definities, classificatie, eigenschappen en merken. De aannemer zal minimaal vijf stalen van tegels voorleggen, vergezeld van een technische fiche volgens TV 237 ( ). Specificaties Soort: drooggeperst gres, in de massa gekleurd, 1ste keuze en behorend tot groep BIa of Bib, wateropname E < 0,5% volgens tabel 5 van TV 227, glans: mat Dikte: minimum 6 mm Afmetingen: geperst gres: 150x150 mm Randafwerking: afgerond Kleurtint: keuze architect uit minimum 5 stalen Voegkleur: bij benadering volgens kleurkeuze van de tegels Prestatiecriteria tegels: Krasweerstand: minimum hardheid 5 op schaal van Mohs (volgens NBN B ) Slijtweerstand: minimum klasse 4 (PEI-proef volgens NBN EN 14441), of minimum klasse U3 (PEI-proef volgens UPEC-klassering) Chemische weerstand (volgens NBN EN ISO ): klasse AA (geen zichtbaar effect) Weerstand tegen vlekken (volgens NBN EN ISO ): min. klasse 4 Weerstand thermische schokken (volgens NBN EN ISO ): geen beschadiging na proef Weerstand haarscheuren (volgens NBN EN ISO ): geen haarscheuren na proef Tegels met gemoduleerde afmetingen in functie van voorzien tegelpatroon. De tegellijm draagt een technische goedkeuring ATG of gelijkwaardig. Uitvoering De tegels worden geplaatst in een dunbed volgens TV door middel van een enkele verlijming op de voorziene ondergrond(-en) van pleisterwerk volgens hoofdstuk 50. De lijmkamvertanding moet zodanig gekozen worden dat het contactoppervlak minimum 65% bedraagt van het tegeloppervlak. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

67 Stelpatroon: symmetrisch (waarbij het gebruik van smalle repen van minder dan een halve tegel wordt vermeden) geplaatst met doorlopende voegen Voegbreedte: gelijkmatige effen voegen van 2 mm breed, waarbij de voegbreedte nooit kleiner is dan het dubbel van de toleranties op de tegelafmetingen. Voor de afwerking van de in het zicht blijvende hoeken / randen wordt gebruik gemaakt van aangepaste profielen uit geanodiseerd aluminium. Waar de dagkanten van raamopeningen en/of raamtabletten mee worden betegeld is bijzondere aandacht geboden om de continuïteit van de luchtdichtheid ter hoogte van de aansluitingen met het metselwerk en het buitenschrijnwerk te verzekeren. De afstand tussen het scharnier van het opengaande raam en de bepleistering moet voldoende ruim zijn om de plaatsing van de betegeling toe te laten. Het afkappen van de bepleistering door de betegelaar is verboden, om beschadiging van het luchtdichtingsmembraan te voorkomen. Toepassing keuken: volgens detailtekeningen, tussen werkbladen en hangkastjes, naast werkbladen en koelkasten en achter fornuis. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

68 60. SANITAIR LEIDINGNET sanitair leidingnet - algemeen Levering, plaatsing en aansluiting van het geheel van sanitaire aanvoer- en afvoerleidingen, inclusief alle toebehoren noodzakelijk voor het optimaal functioneren van de sanitaire toestellen. De aannemer kan zich niet op een onvolledigheid van de plannen of het bestek beroepen om zijn leveringen en/of werken te beperken. Door het indienen van zijn offerte erkent de aannemer dat hij hiermee heeft rekening gehouden bij het opstellen van zijn eenheidsprijzen. Materialen Alle materialen zijn nieuw en worden geleverd in een aangepaste verpakking met genormaliseerde codering om identificatie toe te laten. Alle gebruikte materialen zijn onderling verenigbaar. Bijzondere aandacht wordt besteed aan het vermijden van elektrochemische koppels. In hun functie en plaatsing mogen de materialen geen negatieve invloed hebben op de goede en rendabele werking van de sanitaire installatie of gelijk welke component ervan (elektrolyse, putcorrosie, galvanische koppels). De aannemer zal pas overgaan tot de bestelling van de materialen na goedkeuring door het Bestuur van de materiaallijst en alle nodige technische documentatie in het Nederlands, attesten, monsters, en vermelding van oorsprong. Bij levering op de werf wordt door de ontwerper de overeenstemming met de goedgekeurde materialenlijst nagegaan. Alle afgekeurde leveringen moeten onmiddellijk van de werf verwijderd worden. De goedkeuring van de leveringen houdt geen goedkeuring van de werken in. De aannemer is volledig verantwoordelijk en neemt alle nodige maatregelen voor het transport, de opslag en de verwerking van de materialen volgens de wettelijke voorschriften, de bepalingen van het bestek, de regels van goed vakmanschap en de voorschriften van fabrikant en leverancier. Uitvoering ALGEMEEN De uitvoering voldoet aan de voorschriften van het Technisch Reglement van AquaFlanders en de technische voorschriften van Belgaqua, de plaatselijke waterverdeling maatschappij en De Watergroep. LEIDINGVERLOOP - DIMENSIONERING Het leidingverloop voor watertoevoer- en afvoerleidingen samen met de vereiste diameters zijn schematisch aangeduid op de plannen. Bij ontbreken van dergelijk schema en/of wanneer de aannemer het - i.v.m. het optimaal functioneren van de installatie - nodig acht hieraan wijzigingen door te voeren, zal - voor de aanvang van de werken - een (aangepast) hydraulisch schema ter goedkeuring worden bezorgd aan het Bestuur en de ontwerper. Het definitieve tracé van de leidingen wordt vastgelegd in overleg met de ontwerpers en de andere aannemers. DOORVOEREN - SLEUVEN Boringen, kapwerken en sleuven worden tot een strikt noodzakelijk minimum beperkt en mogen de functionaliteit van de bouwelementen niet beïnvloeden. De nodige uitsparingen worden zoveel mogelijk tijdens de ruwbouwwerken voorzien. Eventuele kruisingen, doorvoeren of andere moeilijkheden worden vakkundig opgelost in coördinatie met de diverse aanwezige ambachten. Er wordt uitsluitend gebruik gemaakt van aangepast trillingsarm materieel (zagen, frezen, slijpen, boren, ). Doorboringen in zichtbaar blijvend metselwerk of betonelementen zullen steeds uitgevoerd worden met een gekoelde diamantboor of -schijf. Daarbij wordt erop toegezien geen wapeningen van het beton te beschadigen of bloot te leggen. Bij twijfel over de juiste locatie van de wapeningen raadpleegt de aannemer voorafgaandelijk de architect en/of de stabiliteitsingenieur. Sleuven in muren hebben een aangepaste sectie, zonder de stabiliteit in gevaar te brengen. Het horizontaal inwerken van leidingen in wanden met een dikte van minder dan 9 cm en het inwerken in de holle ruimten van samengestelde wanden of vloeren is absoluut verboden, tenzij dit expliciet is beschreven in het bestek. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

69 Alle doorvoeringen worden zo voorzien dat muur- of vloerzettingen de buizen niet kunnen belasten. Bij een muur- of vloerdoorgang worden daartoe aangepaste beschermhulzen / doorvoermoffen rond de leidingen geplaatst, waarin de buizen vrij kunnen bewegen. Afhankelijk van de voorziene oppervlakteafwerking zullen de hulzen ca. 1 cm door de afgewerkte muren en de plafonds uitsteken en ca. 2 cm door de bovenzijde van de afgewerkte vloeren. Na het plaatsen van de leidingen moeten de gemaakte sleuven en doorgangen opnieuw worden gedicht, rekening houdend de voorziene oppervlakteafwerking van de omgevende wand. De dichting mag de uitzetting van de leidingen niet verhinderen. Zichtbare leidingen, hun bevestigingen en isolatie worden beschermd tegen bevuiling en beschadiging. Bij het voltooien van de installatie zorgt de aannemer voor een grondige reiniging ervan. BRANDWEERSTAND Er wordt rekening gehouden met eventuele bijkomende eisen betreffende brandveiligheid conform de basisnormen brand (KB 19/12/1997 en aanvullingen). Bij iedere doorgang van een leiding door een aanwezige brandcompartimentering wordt gebruik gemaakt van geattesteerde doorgangshulzen of van een kragensysteem met een brandwerende massa. Attesten dienen voorgelegd te worden bij de monsterkeuring. LUCHTDICHTHEID EN DAMPREMMENDE LAGEN Bij doorvoeren door de omhulling van het beschermd volume moet de continuïteit van de luchtdichte laag perfect en duurzaam verzekerd worden om de resultaten van een eventuele luchtdichtheidsproef niet negatief te beïnvloeden. Dit gebeurt in overleg met de architect. Doorvoeren door dampremmende lagen moet zorgvuldig aangewerkt worden en mogen de dampremmende prestaties niet verminderen. AKOESTIEK De leidingen moeten correct bevestigd worden om de voortplanting van trillingen te dempen en elk hinderlijk geruis bij waterafname te voorkomen. De aannemer dient daarom alle schikkingen te treffen om een stille werking van de installatie toe te laten: Bij zwevende vloeren worden de doorvoeren voorzien een akoestische isolatie rond de buizen zodat de continuïteit van de akoestische vloerisolatie overal verzekerd blijft. Alle contacten tussen de bevestigingsmiddelen en de leidingen worden vermeden door steunbeugels aan de binnenzijde te voorzien met een soepele elastische laag. Het opvullen van de ruimte tussen doorvoerkokers en buizen met een aangepaste isolatie. Voorzieningen treffen om waterslag uit te sluiten. De watersnelheden te beperken om stromingsgeluiden verkleinen. SPOELING VAN DRINKWATERLEIDINGEN Elke installatie wordt na de drukproef grondig gespoeld met koud leidingwater met een snelheid van minstens 1 m/sec. De spoeling gebeurt progressief per leidingsectie vanaf de waterteller naar de aftappunten. De delen van de installatie die apart gespoeld worden moeten van elkaar afgesloten kunnen worden. Het koudwaterleidingnet wordt gespoeld vóór het warmwaterleidingnet. Toestellen in het leidingnet (zoal waterontharders, thermostatische regelkleppen, waterverwarmers, ) worden afzonderlijk gespoeld volgens de voorschriften van de leverancier. Voor deze toestellen wordt een tijdelijke bypass voorzien tijdens het spoelen van de installaties. De controle gebeurt door het water aan de aftappunten te vergelijken inzake troebelheid en kleur met het water genomen aan de teller. Bij visuele verschillen wordt de betrokken leidingsectie opnieuw gespoeld. Indien na de spoeling de installatie nog geruime tijd ongebruikt blijft, moet het water in het leidingnet minstens één keer per week ververst worden. Keuring en markering GELIJKVORMIGHEIDSKEURING De drinkwaterinstallatie dient te voldoen aan de voorschriften van de waterdistributiemaatschappij, het Technische Reglement van het AquaFlanders en de technische voorschriften van Belgaqua. Bij toepassing van het decreet betreffende water bestemd voor menselijke aanwending van 24 mei 2002 (Drinkwaterdecreet) dient de installateur de door hem uitgevoerde waterafvoer en sanitaire installatie te laten goedkeuren door een erkend organisme, aanvaard door de watermaatschappij. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

70 Deze gelijkvormigheidskeuring moet plaatsvinden voor de eerste ingebruikname en bij belangrijke wijzigingen. Daartoe wordt een uitvoeringsplan van de waterafvoer, de sanitaire installatie en een lijst van de aan te sluiten toestellen opgemaakt door de uitvoerder. Voor de verschillende installaties dient een afzonderlijk attest te worden voorgelegd. Voor alle keuringen zal een keuringsattest zonder opmerkingen afgegeven worden. Het aanvragen en de kosten verbonden aan de keuring van de sanitaire installaties, en alle gebeurlijke onkosten verbonden aan veranderingen, die zouden worden opgelegd wegens disconformiteit met de reglementaire voorschriften, zijn volledig ten laste van de inschrijver. De vereiste gelijkvormigheidskeuringen dienen minimaal 30 kalenderdagen vóór de officiële einddatum van de werken ter beschikking gesteld worden van de bouwheer. Bij het ontbreken van de keuringsattesten binnen de vooropgestelde termijn is de aannemer verantwoordelijk voor alle eventuele bijkomende kosten m.b.t. de ontzegeling van verzegelde watermeters, die in dit geval verrekend zullen worden aan de tarieven van de netbeheerder. GETUIGERINGEN & KLEURCODES Bij collectieve installaties worden verplicht getuigeringen aangebracht volgens kleurcoderingen volgens NBN 69. Deze zijn inbegrepen in de prijs van de leidingen. 1e kleur: functie fluïdum - 5 cm breed 2e kleur: typerende eigenschap fluïdum - 2,5 cm breed 3e kleur: bijkomende eigenschap fluïdum - 1,5 cm breed De kleuren worden ringvormig rond de leidingen of de isolatie geplaatst door middel van gekleurde kleefband met een tussenafstand van ca. 6 m en ter plaatse van elke aftakking en afsluitkraan en met tenminste 1 aanduiding per niveau of technisch geheel. De ringen worden naast elkaar aangebracht. Voor bluswater, gassen en stookolieleidingen moet de leiding over zijn volledige lengte in de basiskleur (1e kleur) geschilderd worden. Voor luchtkanalen volstaat een kleuraanduiding van een 10-tal cm hoog aan te brengen om de 3 m en op minstens 2 vlakken. Fluïdum WATER Koud - niet onthard Koud - onthard Warm (sanitair) - vertrek Warm (sanitair) - terug Afvoer - riolering (onder vloer) Afvoer - fecaliën Afvoer - verluchting Afvoer - huishoudelijk (grijs water) Afvoer - regenwater (wit water) Verwarming (secundaire kring) - vertrek Verwarming (secundaire kring) - terug Verwarming (primaire kring) - vertrek Verwarming (primaire kring) - terug BLUSWATER STOOKOLIE Vertrek Terug GASSEN Aardgas LUCHTBEHANDELING Buitenluchtname Behandelde lucht (warm) - aanvoer Behandelde lucht (koud) - aanvoer Afzuiging omgevingslucht - afvoer Afzuiging recyclagelucht - afvoer Kleurcode Groen - wit - zwart Groen - wit - grijs Groen - geel - rood Groen - geel - blauw Groen - zwart - zwart Groen - zwart - bruin Groen - zwart - blauw Groen - zwart - grijs Groen - zwart - wit Groen - oranje - rood Groen - oranje - blauw Groen - groen - rood Groen - groen - blauw Rood Bruin - wit - rood Bruin - wit - blauw Geel - bruin Blauw - blauw Blauw - geel - rood Blauw - wit - rood Blauw - zwart - blauw Blauw - grijs - blauw KENPLATEN Bij collectieve installaties worden kenplaten aangebracht. Deze zijn inbegrepen in de prijs van de toestellen en leidingen. Elk toestel wordt aangeduid met onuitwisbaar gegraveerde kunststofplaatjes overeenkomstig de op de as-built plannen en schema s voorkomende gegevens. Op alle leidingen worden kenplaatjes met benaming en kringnummer aangebracht met een tussenafstand van ca. 10 m en bij alle aftakkingen. De benaming en de nummering stemmen Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

71 overeen met deze aangeduid op de as-built plannen en schema s. De plaatjes worden onverliesbaar bevestigd afvoerbuizen - algemeen Levering en plaatsing van afvoerbuizen voor huishoudelijk afvalwater en regenwater, gelegen binnen het gebouw (types B en BD). Het rioleringsstelsel op funderingsniveau (types U en UD) en de regenwaterafvoerpijpen buiten het gebouw zijn opgenomen in hoofdstuk 17 en hoofdstuk 38. De kokerafdichtingen en toezichtluiken vormen een afzonderlijke post, inbegrepen in hoofdstuk 51. De werken omvatten: eventueel noodzakelijke studies, voor zover niet opgenomen in de aanbestedingsbundel; sleuven, inkepingen en doorboringen in muren en vloeren, nodig voor het verwezenlijken van bovenvermelde werken en alle daaruit voortvloeiende herstellingen; levering en plaatsing van alle afvoerbuizen, met inbegrip van de nodige bocht-, koppel- en hulpstukken, de dichtingen, moffen, de bevestigingsmiddelen; aansluitingen met het rioleringstelsel op funderingsniveau; noodzakelijke verluchtingsleidingen, inclusief eventuele dakdoorsteken; keuring volgens de bepalingen van AquaFlanders en vereiste dichtheidsproeven met aflevering van de nodige attesten; in drievoud: de as-built plannen van het gerealiseerde afvoernet en een volledige onderdelenlijst ten behoeve van de keuring en een volledige technische documentatie en onderhoudsvoorschriften voor de opdrachtgever; verwijderen van alle afval van de werf. Materialen HERKENNING & MARKERING Alle geleverde buizen en hulpstukken moeten voorzien zijn van een fabrieksmerk. De opdruk vermeldt: het buistype - de betreffende norm - naam van de fabrikant - BENOR - diameter en dikte - fabricatiecode, en voor bochten de afbuigingshoek. SANITAIRE AFVOERLEIDINGEN - TYPES B en BD PVC-U Licht grijs (RAL 7037) met zwarte markering: B-SANITAIR - NBN EN Fabrikant - BENOR - diameter x dikte - fabricatiecode PVC-C Licht grijs (RAL 7037) met zwarte markering: B-SANITAIR - NBN EN Fabrikant - BENOR - diameter x dikte - fabricatiecode PE Zwart (RAL 9005) gemarkeerd (opgedrukt of ingevormd): B of DB - SANITAIR - NBN EN Fabrikant - BENOR - diameter x dikte - fabricatiecode ALGEMEEN Het materiaal van de buizen moet bestand zijn tegen was- en oplosmiddelen. Alle vrij opgestelde leidingen moeten bovendien UV-bestendig zijn. De minimale wanddikten, volgens diameter en aard van het materiaal, bedragen respectievelijk: PVC-U Ongeplastificeerde polyvinylchloride Minimale wanddikten Afvoerleidingen Sanitair - Types B en DB PVC-C Gechloreerde polyvinylchloride PE Polyethyleen PP Polypropyleen NBN EN NBN EN NBN EN NBN EN BCCA TRA 1329 BCCA TRA 1566 BCCA TRA 1519 BCCA TRA ,0 mm (Ø t/m 90 mm) 1,8 mm (Ø t/m 90 mm) 3,0 mm (Ø t/m 90 mm) 2,0 mm (Ø t/m 90 mm) 3,2 mm (Ø tot 160 mm) 2,2 mm (Ø 110 mm) 3,4 mm (Ø 110 mm) 3,0 mm (Ø 110 mm) 3,9 mm (Ø 200 mm) 2,5 mm (Ø 125 mm) 3,9 mm (Ø 125 mm) 3,2 mm (Ø 125 mm) 4,9 mm (Ø 250 mm) 3,2 mm (Ø 160 mm) 4,9 mm (Ø 160 mm) 4,3 mm (Ø 160 mm) 6,2 mm (Ø 315 mm) 6,2 mm (Ø 200 mm) 7,7 mm (Ø 250 mm) 9,7 mm (Ø 315 mm) Alle toebehoren zoals T- en Y-stukken, bochten, koppelstukken, hebben dezelfde samenstelling en wanddikte als de buizen, zijn van hetzelfde merk en zijn conform de bepalingen van de BENOR en/of ATG certificatie. Tot en met diameter 160 mm worden zij gespoten uit één stuk. Het gamma van de buizen voorziet ook speciale hulpstukken, zoals uitzetmoffen, schroefkoppelingen, inspectie-elementen met schroefdop. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

72 Uitvoering STUDIE - ONTWERP De installaties moeten voldoen aan TV 200 Sanitaire installaties - Deel 1: Installaties voor de afvoer van afvalwater in gebouwen, aangevuld met de normen van de reeks NBN EN Binnenriolering onder vrij verval. Op de plannen wordt het tracé van de diverse afvoerleidingen aangegeven en de locatie van alle belangrijke onderdelen (toezichtputten, klokputten, collectoren, ). Voor de aanvang van de uitvoering moet een eigen gedetailleerde studie met uitvoeringsplan aan de ontwerper overgemaakt worden met aanduiding van bevestigingspunten, inspectie-elementen, uitzetmoffen, bochten, enz., Deze plannen zullen in drie exemplaren afgeleverd worden. De aannemer zal vooraf de nodige informatie inwinnen, m.b.t. de aansluitingen (gescheiden rioleringsstelsels, ), bij de diensten verantwoordelijk voor het openbaar rioleringsnet. LEIDINGVERLOOP - DIMENSIONERING De afvoernetten voor afvalwater moeten minstens volgend debiet kunnen afvoeren (volgens TV 200): Wastafel, bidet: 30 l/min Bad, douche, gootsteen, wasmachine, vloerkolk DN 50: 48 l/min Vloerkolk DN 70: 90 l/min WC, vloerkolk DN 100: 120 l/min De afvoeren van volgende toestellen hebben een minimum diameter van: gootsteen: 50 mm De afvoerleidingen worden geplaatst volgens de aanwijzingen op de plannen en in het bestek, de voorschriften van de fabrikant en de hierboven vermelde referentiedocumenten. Er wordt zoveel mogelijk gewerkt volgens rechtlijnige tracés en rechte buizen uit één stuk. De buizen worden geplaatst met een constante helling van minimum 1 tot 3 cm per meter (richtwaarden: DN < 100: > 1,5%, DN > 100: > 2%). De plaatsing van buizen met vaste of losse moffen begint stroomafwaarts met het mofeind stroomopwaarts gericht. De buizen worden vorstvrij opgesteld. PLAATSINGSWIJZE Overeenkomstig de aanduidingen op de plannen en in het bestek: opbouw - vrije opstelling (standaard): standaard bij bevestiging van de buizen op zichtbaar metselwerk, in kokers, achter valse plafonds, ; inbouw (ingewerkt in de muren); om akoestische redenen mogen leidingen geen leidingen ingewerkt worden in woningscheidende wanden. De leidingen mogen evenmin geplaatst worden in wanden van onderliggende woningen; deze worden aangebracht in technische kokers met voldoende akoestische demping. VERBINDINGEN - KOPPELSTUKKEN - INSPECTIESTUKKEN De gebruikte verbindingstechnieken zijn conform BENOR en/of ATG bepalingen en met de voorschriften van de fabrikant, die alle waarborgen biedt voor een volledige en blijvende dichtheid van het systeem. PVC-buizen mogen volgens het BENOR toepassingsreglement verlijmd worden tot en met diameter 125 mm, bij grotere diameters dient de koppeling met rubberen ringen te gebeuren. PE kan niet verlijmd worden. De koppeling gebeurt d.m.v. lassen of rubberen dichtingringen. PP kan niet verlijmd worden, veelal wordt lassen toegepast. Daarbij dient de MFR (melt flow rate) van beide te lassen buizen gelijk of aangrenzend zijn. Geen enkele koppeling mag in een muur- of vloerdoorvoering aangebracht worden. Vóór het samenvoegen van de buizen, worden de moffen en buisuiteinden ontvet en ontdaan van bramen en alle verontreinigingen en vreemde stoffen, stoppen,. Voor bochten en vertakkingen maakt men gebruik van specifieke geprefabriceerde hulpstukken, gegoten uit één stuk. Voor de overgang tussen verschillende materialen (PVC / PE / beton / ) worden aangepaste verloopstukken gebruikt. De buizen mogen niet gebogen worden, iedere richtingsverandering gebeurt met een bochtstuk of een speciaal koppelstuk onder een maximale hoek van 45. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

73 De verticale aansluiting op horizontale leidingen of collectoren gebeurt steeds door Y-stukken 45. De horizontale aansluitingen op een verticale kolom gebeuren d.m.v. Y-stukken 45 of T- stukken 90 (88,5 wanneer er geen secundaire verluchting voorzien is). De nodige inspectie-elementen of reinigingsopeningen worden voorzien volgens aanduiding op plannen. Ze moeten toelaten de afvoerleiding volledig te inspecteren, te ontstoppen en/of te reinigen. Zij worden toegankelijk geplaatst en mogen geen obstructie vormen in de leidingen. Deze inspectie-elementen worden minimum op de volgende plaatsen voorzien: verticale leidingen: per verdieping en/of bij de overgang naar een horizontale leiding; horizontale leidingen: minstens om de 12m; op alle plaatsen met een risico op verstopping. UITZETTINGSMOFFEN Bij het bepalen van het leidingtracé en het plaatsen van de leidingen wordt rekening gehouden met de uitzetting van de buizen, door temperatuurschommelingen. Tussen twee vaste punten, en minstens om de 6m voor PE -buizen en 3 m voor PVC -buizen, zullen uitzettingsbenen (of speciale uitzettingsmoffen) worden voorzien om lengteveranderingen van de leidingen op te vangen. Voor de standleidingen worden zij per verdieping en zo laag mogelijk bij de vloer geplaatst. De uitzettingsmoffen worden geleverd door de leverancier van de leidingen en geplaatst volgens zijn instructies. Zij kunnen opgevat worden als een lange mof, bestaande uit een lang insteekgedeelte, afgedicht door een ring in neopreenrubber (zuurvast en bestand tegen veroudering), die, ongeacht bewegingen van de buis, een volmaakte dichtheid waarborgt. De insteekdiepte van de buis moet geregeld worden op het ogenblik van plaatsing. De mof moet op de buitenzijde een aanduiding dragen die, afhankelijk van de plaatsingstemperatuur, de insteekdiepte weergeeft. De lange mof moet bevestigd worden met een vaste beugel (of vast punt). DOORVOEREN - SLEUVEN De sleuven in gemetste muren worden uitgefreesd en hebben een aangepaste sectie. Na plaatsing en bescherming van de afvoerleidingen worden de sleuven aangewerkt met een zandcementmortel. Doorvoeren door vloerplaten worden zorgvuldig geboord of gekapt en na de plaatsing van de afloop terug gedicht met een zandcementmortel. De vrije uitzetting moet steeds gewaarborgd blijven. Bij muur- en vloerdoorgangen worden de leidingen steeds beschermd door aangepaste doorvoermoffen. De doorvoeren zijn zo voorzien dat muur- of vloerzettingen de buis niet kunnen belasten. Dienaangaande en in functie van de uitzetting, worden in de ruwbouw kokers voorzien of worden soepele doorvoermoffen voorzien. De ruimte tussen doorvoermof en buis wordt afgedicht met een aangepaste kit of isolatie. Geen enkele buisverbinding of koppeling mag in een muur of vloerdoorvoering aangebracht worden. BEVESTIGING - BEUGELS Zichtbaar geplaatste, opgehangen en/of in kokers opgestelde leidingen moeten zodanig gemonteerd worden dat de uitzetting van de buizen verzekerd is en doorbuiging vermeden wordt. De bevestigingswijze gebeurt conform de eisen van de fabrikant en/of onderstaande bepalingen. De leidingen worden bevestigd met glijbeugels of vastpuntbeugels die de uitzetting en de krimp in de juiste richting moeten geleiden. De beugels mogen niet drukken op de buizen. Glijbeugels laten toe dat de buis er gemakkelijk doorglijdt. De glijsteunen zijn vervaardigd uit polyethyleen of een roestvast metaal met een breedte van ca. 20 à 30 mm. Tussen de beugels en de buizen wordt een soepele inlegband uit PVC of synthetisch rubber (zonder weekmakers) aangebracht. Vastpuntbeugels kunnen op verschillende manieren verwezenlijkt worden: ofwel door tussen de beugel en de buis twee metalen halfschalen te voorzien, die naargelang de beugels meer aangespannen worden, vaster komen te zitten, zonder dat de buizen ingesnoerd worden; hetzij door gebruik te maken van montageopbouw (tussen twee moffen, tussen twee lassen, enz.). Verticaal geplaatste buizen worden voorzien van minstens één vastpuntbeugel per verdiepingshoogte. Om het uitbuigen van verticale leidingen en/of het doorhangen van horizontale leidingen te verhinderen, worden tussen twee vaste punten voldoende geleidingsbeugels aangebracht. Ook bij elke richtingsverandering en op maximum 30 cm aan weerszijden van elke verbinding, moet een beugel voorzien worden. Alle beugels worden in de muren en/of aan de plafonds bevestigd door middel van een vijspin, bout of draadstang en plug. De sluitmoeren zijn uit roestvast staal. De afstanden tussen de beugels, volgens aard en diameter van de buizen, bedragen respectievelijk (tenzij de richtlijnen van de systeemleverancier andere maten opleggen): Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

74 Materiaal Tussenafstand - Horizontale leidingen Tussenafstand - Verticale leidingen PVC 10 x ND diameter of maximum 125 cm 20 x ND diameter of maximum 150 cm PE 10 x ND diameter of maximum 200 cm 15 x ND diameter of minimum twee per verdieping Aan het plafond opgehangen horizontale leidingen worden zo hoog mogelijk geplaatst. De bevestigingswijze zal voldoende stevig zijn om het gewicht van de gevulde horizontale leidingen te kunnen dragen. De vasthechting gebeurt met vaste beugels en/of voldoende onderlegschalen die de buis volledig immobiliseren. AANSLUITSTUKKEN De aannemer voorziet in alle noodzakelijke aansluitingen van de afvoerbuizen op de sanitaire toestellen, de ondergrondse riolering, putten en afscheidingstoestellen. De juiste opstelling van de aansluitmonden voor sanitaire toestellen dient te gebeuren volgens de bepalingen van hoofdstuk 61- sanitaire toestellen & toebehoren en/of in overleg met de architect. Na plaatsing van de afvoerbuizen worden de aansluitingen, waar nodig, voorlopig afgedekt met een stop en beschermd tegen iedere beschadiging of bevuiling. Alle aansluitingen aan sanitaire toestellen dienen demonteerbaar te zijn. Hiertoe wordt in principe gebruik gemaakt van een schroefkoppeling of een insteekmof, waarin een lipdichting in neopreenrubber wordt geschoven, aangepast aan de doormeter van de aan te sluiten toestellen. De schroefkoppelingen in PE voor diameters van 40 mm t.e.m. 110 mm bestaan uit: een draadstuk (ronde draad); een moer in PP; een drukking met een driehoekige sectie; een dichtingring in neopropeenrubber, bestand tegen veroudering; voor rechtlijnige buisdelen van meer dan 2 m moet men een kraagbus bijvoegen. De aansluiting op de ondergrondse riolering, zoals die bij de ruwbouw binnen het gebouw is gebracht, bestaat uit een PVC- of PE-buis die in de dikte van de betonnen ondervloer beëindigd is met een mof en rubberen lipdichting. De aannemer sanitair koppelt hier de binnenafvoerbuizen op aan met aangepast verloopstuk, zodat er een lucht- en geurdichte aansluiting tot stand komt. De aansluiting op putten is uit te voeren met een kraagstuk voorzien van waterkeringsringen. Voor de voorlopige oplevering van de werken levert de aannemer aan het Bestuur een as-built plan van het afvoernet en de verluchtingsleidingen, zoals uitgevoerd met aanduiding van alle diameters en de aard van de leidingen. OPSLAG & TRANSPORT De ondergrond waarop de buizen gestapeld worden dient vlak te zijn en vrij van scherpe voorwerpen. Bij temperaturen beneden het vriespunt dient het transport en de manipulatie conform de voorschriften van de leverancier. Keuring Volgens NBN EN Binnenriolering onder vrij verval - Deel 5: Installatie en beproeving, instructies voor functionering, onderhoud en gebruik. Buizen die beschadigd raken, zowel tijdens het lossen als bij plaatsing worden vervangen. Voor de indienststelling worden alle leidingen doorspoeld om het geheel te controleren op haar waterdichtheid en alle onzuiverheden te verwijderen afvoerbuizen - PVC VH m Meting meeteenheid: per lopende m meetcode: netto lengte van de leidingen, gemeten volgens aslijn, tot in het centrum van kruisingen, aftakkingen, putten en/of afscheidingstoestellen. De bocht- en koppelstukken en de ophangingen worden niet gemeten en zijn inbegrepen in de eenheidsprijs. aard van de overeenkomst: Vermoedelijke Hoeveelheid (VH). De leidingen in de keuken worden volledig vernieuwd. De overige leidingen worden eerst geëvalueerd. Indien nodig worden ook andere delen van de woning vernieuwd. Materiaal Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

75 Buizen en hulpstukken vervaardigd uit hard PVC, respectievelijk PVC-C (Gechloreerd PVC) / PVC-U (Ongeplastificeerd PVC). De buizen en de hulpstukken dragen het BENOR-merk. Specificaties Type: PVC-C (Gechloreerd PVC) Nominale buitendiameters: overeenkomstig de aanduidingen op de plannen en/of de samenvattende meetstaat. Nominale wanddikten van buizen en hulpstukken: volgens tabellen i.f.v. diameter (60.10). Aansluitingen: d.m.v. kragen en flenzen. Beugels: metaal / kunststof Uitvoering Studie en/of voorstel tot uitvoering: geleverd door de ontwerper. Leidingtracé: volgens principeschema gevoegd bij de aanbestedingsbundel Opstelling: inbouw Verbindingen: door ineenschuiven en lijmen tot diameter 125 mm, bij diameter > 125 mm met rubberen dichtingringen volgens de voorschriften van de leverancier. Beugels: zie Doorvoeren: d.m.v. beschermhulzen rond de leidingen, waarin de buis vrij kan glijden. Een brandwerende isolatie rond leidingen of brandmoffen is te voorzien bij doorvoeren van vloeren en wanden met een brandweerstand. Het leidingsysteem bestaat uit zelfdovend PVC. Leidingen die blootgesteld zijn aan temperaturen lager dan 5 C, en die mogelijk stoten kunnen ontvangen, dienen hiertegen te worden beschermd. Toepassing Afvoersysteem voor gootsteen en vaatwasmachine aan te sluiten op vernieuwde rioleringsaasluiting in keuken door middel van een aangepast reductiestuk. Evaluatie van de afvoerleidingen in de volledige woning sanitaire drukleidingen - algemeen Alle noodzakelijke leveringen en werken voor het realiseren van een volledig functioneel distributienet van koud en warm sanitair water binnen het gebouw. Het kraanwerk en veiligheidsvoorzieningen zijn omschreven in hoofdstuk 62, maar behoren tot het leidingnet en worden, behoudens afzonderlijke meetstaat, integraal begrepen in de eenheidsprijzen van de aanvoerleidingen. Drukleidingen rechtstreeks aangesloten op het openbaar verdeelnet voor de voeding van brandhaspels, worden voorzien in hoofdstuk 68 brandbestrijdingsinstallaties. De werken omvatten: eventuele studies en tracéring van het leidingnet; slijpen, boren en/of kappen van de nodige sleuven en doorvoeropeningen; bevestigingen, mechanische koppelingen en/of het lassen van de leidingen, bijhorende mantelbuizen, collectoren, inbouwdozen, ; alle in het leidingnet te integreren keerkleppen, veiligheidsgroepen, afsluitkranen, aftapkranen, collectoren en koppelstukken (zie ook hoofdstuk 62); eventuele voorziening voor leidingkokers of schalen; aansluitingen na de teller van de binneninstallaties op het water verdeelnet en alle aansluitingen onderling en met andere delen en toestellen van de sanitaire installatie voor zover dit niet voorzien is in de specifieke posten; modelopstellingen; dichtheidsproeven; eventuele isolatie en/of beschermende mantel rond de buizen; opvullen en passend afwerken van de gemaakte sleuven en doorvoeropeningen; gelijkvormigheidskeuring, as-built plannen, technische documentatie, onderhoudsvoorschriften en waarborgen; opruimen van de werf en verwijdering van alle afval; coördinatie met de andere aannemers. De aannemer dient in de eenheidsprijzen van de artikelen opgenomen in rubriek dus ook al de werken en leveringen te voorzien die nodig zijn om samen met de andere artikels van hoofdstukken 61 (toestellen), 62 (waterkranen) en 63 (warmwatervoorzieningen) een volledig en bedrijfsklaar sanitair aanvoersysteem te vormen. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

76 Materialen De keuze van materialen heeft tot gevolg dat de aannemer de volledige verantwoordelijkheid draagt voor het tracé en zijn bevestigingen, o.a. wat betreft vormveranderingen door temperatuur- of drukverschillen. Er wordt rekening gehouden met de maximum toegelaten druk van het waternet om te bepalen welke materialen eventueel ongeschikt of niet toelaatbaar zijn. Er worden altijd leidingen gebruikt die, in functie van hun gebruik en plaatsing, geen nadelige gevolgen hebben door corrosievorming (elektrolyse en putcorrosie). Vermenging van stalen en koperen buizen in een kring moet worden vermeden. Koperen buizen mogen zich enkel stroomafwaarts bevinden van stalen buizen. De buizen en hun hulpstukken maken steeds deel uit van één systeem en vormen bij de verwerking een geheel. De hulpstukken komen verplicht van dezelfde producent/leverancier als de buizen. De aannemer zal van alle gebruikte materialen, een documentatielijst en de nodige stalen ter goedkeuring voorleggen aan het Bestuur. Uitvoering STUDIE De studie van het verdeelnet voor sanitair koud en warm water is in principe opgenomen in het bestek, zo niet is deze ten laste van de aannemer. Voor de studie van de verwarming wordt verwezen naar hoofdstuk 65. PRINCIPE VAN DE INSTALLATIE De bepalingen van het Technisch Reglement voor water bestemd voor menselijke aanwending van AquaFlanders worden gerespecteerd. Bij complexe installaties worden aangepaste berekeningsmethodes toegepast in overleg met de ontwerper. De buisdiameters moet zodanig gekozen zijn dat de circulatiesnelheid van het water beperkt blijft. De maximale snelheden van het water in de aanvoerleidingen bedragen respectievelijk: 1,75 m/s (in technische lokalen) 1,50 m/s (in sanitaire ruimten) 1 m/s (in woon- en slaapruimten) de snelheden moeten echter voldoende zijn om de kans op afzettingen te minimaliseren. Volgende debieten moeten geleverd kunnen worden: Keuken wasbakken: 8 liter/min warm of koud water, Badkamer wastafels: 6 liter/min warm of koud water, Baden: 13 liter/min warm of koud water, Douches: 6 liter/min warm of koud water, WC: 6 liter/min koud water, Uitgietbakken: 6 liter/min koud water, Was- en vaatwasmachines: 10 liter/min koud water. LEIDINGTRACÉ Het tracé van de leidingen is schematisch aangegeven op de plannen. Het juiste leidingenverloop wordt bepaald in overleg met het Bestuur en de diverse aannemers, rekening houdend met de bouwkundige toestand in situ en de kruisingen met andere leidingnetten en de voorziene opstelling van de toestellen. Hiertoe wordt het tracé vooraf met krijtlijnen uitgezet op vloeren en wanden. Lichte wijzigingen in het traject kunnen geen meerprijs tot gevolg hebben. Het leidingennet wordt aangesloten op de voeding. Iedere woongelegenheid beschikt over een afzonderlijke teller. Het leidingtracé houdt rekening met volgende algemene voorwaarden: De leidingen worden zoveel mogelijk horizontaal en vertikaal geplaatst volgens rechtlijnige tracés. In doorgangen van muren en wanden en in vloeren mag geen enkele koppeling of lasnaad aangebracht worden. De leidingen worden zodanig ondersteund dat de uitzetting van de buizen verzekerd is en doorbuiging vermeden wordt. Behalve ter plaatse van mengkranen zijn verbindingen tussen netten voor distributie van koud en van warm water niet toegelaten. De installatie moet zodanig opgevat zijn dat stagnatie van water in bepaalde onderdelen van de installatie uitgesloten is. Toereikende mogelijkheden dienen voorzien te worden om: de installatie te ledigen, In ieder woning en/of appartementen moet zich een afsluitkraan met leegloopmogelijkheid bevinden. De leidingen moeten daartoe met afschot geplaatst worden (minimum 1mm per lopende meter). Elke opgaande standleiding of belangrijke Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

77 vertakking is op het laagste punt voorzien van een stopkraan, onmiddellijk gevolgd door een aftapkraan, die een volledige lediging mogelijk maakt. de installatie te ontluchten; op alle leidingen wordt op het uiteinde een kraan geplaatst om het ontluchten normaal te laten geschieden. De bedieningsorganen moeten, door hun opvatting en plaatsing, gemakkelijk toegankelijk en te bedienen zijn. Alle leidingen in garages, bergingen, kruipkelder en/of valse plafonds krijgen een identificatiemerk, aangebracht na elke afsluitkraan en na elke aftakking. De leidingnetten hebben de kenkleuren volgens Aftappunten van niet drinkbaar water dienen voorzien te worden van een duidelijk zichtbaar kenteken. VERBINDINGEN - KOPPELSTUKKEN - COLLECTOREN De buizen worden haaks gesneden met een aangepaste buissnijder, vervormingen worden vermeden. De buizen worden zorgvuldig inwendig en uitwendig ontdaan van bramen. Stijve buizen mogen niet gebogen worden, richtingsveranderingen en aftakkingen gebeuren met verbindingsstukken eigen aan het systeem en geleverd door dezelfde fabrikant. De verbindingen, bochtstukken, aftakkingen worden zoveel mogelijk op bereikbare plaatsen voorzien. Indien gewerkt wordt met collectoren, moeten deze gegroepeerd worden opgesteld op bereikbare plaatsen. Alle verbindingen moeten gegarandeerd waterdicht zijn en bestand tegen een druk tot min. 6 bar. De gerealiseerde verbindingen moeten zichtbaar blijven tot een hydraulische dichtheidsproef is uitgevoerd (d.w.z. geen anti-corrosiebanden, geen bekleding, geen dekvloer, ). Buizen waarvan de verbindingen reeds gemaakt, zijn mogen niet meer gebogen worden en moeten in de montage spanningsvrij geplaatst worden door middel van beugelbevestiging. UITZETTING Bij het bepalen van het tracé en het plaatsen van de leidingen wordt rekening gehouden met het uitzetten van de buizen. In verhouding tot de verwachte uitzettingen zal erover gewaakt worden dat: voldoende ruimte wordt gelaten tussen de uiteinden van de rechte lijnen; tussen de bocht en de muur; de buizen in de beugels kunnen verschuiven, met uitzondering van een aantal ervan die oordeelkundig worden gekozen. De beugels dienen zodanig aangespannen te worden dat er een vrije beweging van de leidingen mogelijk is. de bewegingen van de rechte leidingen niet belemmerd worden door de aftakkingen ervan, o.a. wanneer de aftakkingen door een muur of een vloer worden gevoerd of worden aangesloten in de nabijheid van de plaats waar de hoofdleiding door een muur of een vloer wordt gevoerd; de aftakkingen een voldoende soepelheid bezitten om de bewegingen van de hoofdleiding te volgen. Voor inbouwleidingen zullen er voorzorgen genomen worden in verband met het uitzetten van de leidingen alvorens ze in de muur of in de dekvloer in te werken. PLAATSINGSWIJZE INBOUWLEIDINGEN De leidingen zijn na afwerking volledig onzichtbaar, tenzij daar waar anders vermeld. Ze worden daartoe ingewerkt in de dekvloer en/of aangebracht in sleuven, kokers of valse plafonds. In gemene muren of woningscheidende wanden mogen geen leidingen worden geplaatst, tenzij anders bepaald in dit bestek. De leidingen zijn fabrieksmatig voorzien van een beschermende mantel of dienen beschermd te worden d.m.v. beschermende kunststofbanden of met een andere gelijkwaardige bescherming, overeenkomstig de specifieke bepalingen van het bestek. In ieder geval moet de beschermende laag van die aard zijn dat ze later geen vetplekken of verkleuringen kan veroorzaken doorheen de muurbekledingen of -bepleisteringen. Metalen leidingen die in de muren of vloeren worden ingewerkt zijn vooraf te omwikkelen met een zelfklevende isolatieband. In massieve muren of in vloeren mogen onder geen beding verbindingen gemaakt worden. Alle gerealiseerde verbindingen moeten zichtbaar blijven tot een hydraulische dichtheidsproef is uitgevoerd (d.w.z. geen anti-corrosiebanden, geen bekleding). Collectoren worden steeds op een centrale en gemakkelijk bereikbare plaats voorzien. De sleuven in gemetste muren worden uitgefreesd en hebben een aangepaste sectie, zonder de stabiliteit in gevaar te brengen. Geen enkele leiding mag worden geplaatst op minder dan 1 cm afstand van het afgewerkt vlak van de wanden van het gebouw. De leidingen naar de apparaten moeten ingeslepen worden (niet kappen) en dienen steeds verticaal te lopen, niet horizontaal. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

78 Na de dichtingproeven en beschermen van de leidingen worden de sleuven in muren aangewerkt met een daartoe geschikte mortel. Leidingen ingewerkt in dekvloeren zullen zo vlug mogelijk bedekt worden met de voorziene uitvullaag, evenwel slechts na het aanbrengen van de nodige beschermlagen en na het uitvoeren van de drukproeven. PLAATSINGSWIJZE OPBOUWLEIDINGEN Bij leidingen in opbouw wordt in principe gebruik gemaakt stijve buizen, die worden bevestigd d.m.v. beugels en/of waar mogelijk gegroepeerd in leidingkokers of opgelegd in schalen. Zo te plaatsen dat het aanbrengen van een thermische isolatie mogelijk blijft. Geen enkele leiding wordt op minder dan 20 mm van de wand of plafond geplaatst. De leidingen in opbouw zijn perfect rechtlijnig, verlopen parallel met de wanden en zullen in daartoe geschikte beugels worden opgehangen. Wanneer verschillende leidingen evenwijdig lopen zullen de steunen gegroepeerd en uitgelijnd zijn. Bij horizontale plaatsing van leidingen op wanden wordt de koudwaterleiding onder de warmwaterleiding geplaatst. De beugels zijn aan de binnenzijde bekleed met een soepel materiaal in hoogwaardig kunststof en laten de uitzetting van de buizen zonder beschadiging toe. Zij stemmen in maat overeen met de buisdiameters. De beugels worden bevestigd met schroef en plug, of op rails van gegalvaniseerd staal bevestigd met vijzen en pluggen. Het beugelsysteem wordt ter goedkeuring voorgelegd aan het Bestuur. De maximum afstand tussen twee bevestigingspunten is afhankelijk van het materiaal en de buitendiameters van de leidingen en zal beantwoorden aan de voorschriften van de fabrikant en deze van het bestek. Daarenboven worden op regelmatige afstanden vaste punten voorzien om de beweging van de buisleidingen te verdelen in afzonderlijke delen. In principe komen de vaste punten bij richtingsveranderingen (T-aftakkingen en bochten) en bij alle toestellen (afsluiters, meters, ). MUURDOORGANGEN Bij elke doorgang van een buis door muren, wanden en vloeren worden de leidingen beschermd door aangepaste kunststof doorvoermoffen, waarin de buizen vrij kunnen bewegen. De hulsranden worden in hetzelfde vlak geplaatst als de afgewerkte oppervlakten van wanden en plafonds, en 1,5 cm hoger dan de afgewerkte vloeren. De ruimte tussen doorvoermof en buis wordt waterdicht afgedicht met een aangepaste inerte isolerende stof of kit. Koppelingen ter hoogte van muurdoorgangen zijn verboden. BESCHERMING - THERMISCHE ISOLATIE VAN DE LEIDINGEN Leidingen in een vorstgevoelige of niet verwarmde omgeving of met risico op condensvorming worden voorzien van een thermische isolatie. De thermische isolatie van de leidingen heeft een warmtegeleidingscoëfficient < 0,04 W/mK (bij 40 C) en is bestand tegen temperaturen van -15 C tot +90 C. Het isolatiemateriaal is zelfdovend en voorzien van een waterafstotende buitenlaag. Het is chemisch neutraal en tast de leidingen niet aan. AANSLUITING TOESTELLEN Voor de aansluiting aan kranen, warmwatertoestellen, worden ter hoogte van de aftappunten haakse hulpstukken of inbouwdozen voorzien met een messing hulpstuk met aangepaste binnendiameter. PREVENTIE - LEGIONELLABESMETTING Doodlopende leidingenstukken worden vermeden. Koud- en warmwaterleidingen worden op voldoende afstand van elkaar gelegd en steeds thermisch van elkaar gescheiden. Keuring GELIJKVORMIGHEIDSKEURING Zie inbegrepen PROEVEN Vooraleer het leidingsysteem in te werken (dekvloer, bepleistering, isolatie of verwarmingslinten) en in elk geval vóór de ingebruikname van de installatie, dient deze aan een dichtheidscontrole onderworpen te worden, volgens de hierna volgende procedure. De accessoires van het leidingsysteem die niet weerstaan aan een druk van 1,5 x PN dienen op voorhand afgeschakeld te worden. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

79 de gemonteerde maar niet ingebouwde leidingen worden met drinkbaar water gevuld en ontlucht; een druk van 1,5 x PN wordt aangebracht; na 10 minuten wordt de druk een eerste maal hersteld tot 1,5 x PN; na 10 minuten wordt de druk een tweede maal hersteld tot 1,5 x PN; na 10 minuten wordt de druk gemeten (PT=30); na 30 minuten wordt de druk nogmaals opgemeten (PT=60) ΔP1 = PT=30 - PT=60 0,6 bar; het drukverlies ΔP1 tussen deze twee laatste metingen mag niet groter zijn dan 0,6 bar. Indien het drukverlies groter is dan 0,6 bar dient de oorzaak van de ondichtheid opgespoord en verholpen te worden en wordt de procedure van begin af aan hernomen; 120 minuten later wordt de druk nogmaals opgenomen (PT=180) ΔP2 = PT=60 - PT=180 0,2 bar; het drukverlies ΔP2 tussen deze twee laatste metingen mag niet groter zijn dan 0,2 bar. Indien het drukverlies groter is dan 0,2 bar dient de oorzaak van de ondichtheid opgespoord en verholpen te worden en wordt de procedure van begin af aan hernomen; de leidingen worden visueel nagezien op lekken en ondichtheden. De dichtheidsproef moet per afgewerkte leidingsectie uitgevoerd worden, met een zo constant mogelijke water- en omgevingstemperatuur. De manometer voor registratie van de drukverliezen dient een aflezing tot 0,1 bar nauwkeurig toe te laten. De proeven worden uitgevoerd door de aannemer met eigen materiaal en eigen personeel. Het Bestuur zal tijdig verwittigd worden van het begin van de proeven. De proef kan afhankelijk van de opbouw van de installatie in fasen gebeuren. Hiermee wordt rekening gehouden bij de prijsofferte. Een verslag van de proef dient voorgelegd te worden vooraleer de leidingen mogen ingewerkt worden. GARANTIES Een garantieattest van de aannemer en de leverancier is bij te leveren waarbij men zich solidair verbindt over 10 jaar, vanaf de voorlopige oplevering, voor elke eventuele schade aan het systeem en ook de gevolgkosten aan eventuele andere onderdelen van het gebouw in te staan. AS-BUILT PLANNEN Voor de voorlopige oplevering van de werken levert de aannemer aan het Bestuur een tekening van het waterleidingsnet zoals het is uitgevoerd met aanduiding van de toezichtstukken, leidingverloop, diameters, aard van de leidingen en kranen. Ook de peilen van de diverse leidingen ten opzichte van het referentiepeil zijn op te geven sanitaire drukleidingen - buizen sanitaire drukleidingen buizen/kunststof VH m Meting meeteenheid: per lopende m meetcode: netto lengte van de leidingen. De toebehoren, bocht- en koppelstukken worden niet gemeten en zijn inbegrepen in de eenheidsprijs. aard van de overeenkomst: Vermoedelijke Hoeveelheid (VH) De leidingen in de keuken worden volledig vernieuwd. De overige leidingen worden eerst geëvalueerd. Indien nodig worden ook andere delen van de woning vernieuwd. Materiaal Sanitaire toevoerleidingen uit kunststof met aangepaste koppelstukken, geschikt voor de distributie van koud en warm drinkwater bij een maximale dienstdruk van 10 bar en een doorlopende gebruikstemperatuur van 60 C en een levensduur van 50 jaar. De leidingen zijn over hun volledige lengte gemerkt (fabrikant, overeenkomstigheidskenmerk, buitendiameter en wanddikte, type / norm / samenstelling, productiedatum, ). Leidingen en hulpstukken behoren tot één systeem (koppelingen, ellebogen, manchetten, verdeelcollectoren,...) en worden geleverd door dezelfde fabrikant. Het systeem van buizen, koppelstukken en toebehoren beschikt op datum van aanbesteding over een geldige ATG of gelijkwaardig. Specificaties Materiaal: PE-X/al/PE-X leidingen. Drieschalige kunststofbuis bestaande uit een binnenbuis uit vernet polyethyleen PE-X, een volledig en homogeen hechtende verbindingslaag, een aluminiumlaag als zuurstofdiffusiescherm, een volledig en homogeen hechtende verbindingslaag, Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

80 een PE-X buitenbuis. Verbindingen d.m.v. perskoppelingen. Galvanische koppels tussen het aluminium en andere metalen worden vermeden door gebruik van aangepaste koppelstukken/scheidingsringen, volgens voorschriften in de technische goedkeuring en van de leverancier. Nominale diameters: overeenkomstig de aanduidingen op plan en meetstaat Dienstdruk: volgens technische goedkeuring Hulpstukken: geleidingsbochten, doorvoermoffen, T-stukken, koppelstukken, beugels of ondersteuningselementen., beschermende mantel, voorzieningen voor uitzetting Uitvoering De uitvoering, de plaatsing en de inregeling van de elementen gebeuren strikt volgens de voorschriften van de technische goedkeuring. Alle hulpstukken, koppelingen, adapters, kraanwerk en het gereedschap voorgeschreven door de fabrikant zijn verplicht te gebruiken. Alle leidingen tussen collector en sanitaire aftappunten zijn verplicht uit één stuk. Zij worden op voldoende plaatsen vastgezet, zodat de dekvloer- en vloerwerken zonder moeite kunnen verlopen. Spanningen ter hoogte van koppelingen worden vermeden door een vloeiend leidingverloop, met respect voor de door de leverancier opgegeven minimale buigstralen en het absoluut vermijden van inklemming in de mantelbuis. Waar vele leidingen bijeenkomen (bv. in de buurt van collectoren), ter plaatse van kruisingen met andere leidingen, wordt voldoende tussenruimte voorzien, opdat de dekvloer voldoende steun heeft op de onderliggende betonvloer. Er wordt bij de uitvoering rekening gehouden met de uitzettingen van het materiaal. Alle doorvoeringen door muren en vloeren, ongeacht het type kunststofbuis, zullen uitgevoerd worden met een mantelbuis, waarin de buis vrij kan bewegen. De diameter van deze mantelbuis is voldoende groot zodat de kunststofbuis een ruime speling krijgt en aldus ontoelaatbare spanningen worden vermeden. Waar nodig om korte buigstralen te verwezenlijken of om de buis te ondersteunen worden geleidingsbochten of segmentschalen gebruikt. Om buizen loodrecht uit de vloer te doen komen, worden zij over hun buitenste kromming ondersteund door bochtstukken uit kunststof, voorzien van voetplaat, om rinkinken tijdens dilatatie te vermijden. Voor de aansluiting van toestellen, worden ter hoogte van de aftappunten haakse koppelingen uit messing gebruikt, die de montage van traditionele hoekafsluitkraantjes toelaten. Zij zitten vervat in aangepaste kunststof inbouwdozen, die in holle scheidingswanden kunnen worden gemonteerd en/of in de muur gemetseld worden, afgedekt met cementmortel die ruw is gemaakt om de hechting van het pleisterwerk te bevorderen. De leidingen worden beschermd tegen direct zonlicht. Bij vorstgevaar tijdens uitvoering worden de leidingen geledigd. Beschermmantel: fabrieksmatig aangebracht Leidingisolatie: fabrieksmatig aangebracht Keuring WAARBORGEN De aannemer levert solidair met de leverancier een schriftelijke systeemwaarborg af van tien jaar, vanaf de voorlopige oplevering, die elke mogelijke schade dekt aan het geheel van de leidingen, koppelingen en alle hulpstukken tussen collectoren en sanitaire aftappunten en de gebeurlijke gevolgschade aan andere onderdelen van het gebouw. Toepassing De sanitaire aanvoerleidingen in de keuken worden volledig vernieuwd en aangesloten met aangepaste koppelstukken op de bestaande leidingen van de woning. Er gebeurt een evaluatie door de aannemer van de bestaande leidingen in de woning, om zodoende te bepalen of deze eveneens vernieuwd dienen te worden. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

81 61. SANITAIRE TOESTELLEN & TOEBEHOREN sanitaire toestellen en toebehoren - algemeen De post "sanitaire toestellen & toebehoren" omvat de levering en plaatsing van de respectievelijke toestellen, met inbegrip van alle bijhorigheden zoals stoppen, bevestigingsmiddelen, aansluitingen, afsluitkranen en rozetten, overlopen, afvoergarnituren met sifon, elastische dichtingen, toebehoren,. De bedieningskranen maken deel uit van een afzonderlijke post en worden behandeld in hoofdstuk 62. Materialen Alle toestellen voldoen aan reglement van Belgaqua. Alle sanitaire toestellen, die deel uitmaken van een geheel of binnen hetzelfde sanitair lokaal hebben dezelfde homogene (witte) kleurnuance en zijn onderling in harmonie qua vorm en uitzicht. Op elk sanitair toestel is een fabrieksmerk aangebracht op een onuitwisbare en bescheiden wijze. Elk toestel moet voorzien zijn van een reukafsluiter. De aansluitingen op afvoerleidingen en reukafsluiters moeten uitgevoerd worden in hittebestendige materialen overeenkomstig NBN EN Afvoerinrichtingen voor sanitaire toestellen - Delen 1-3. Alle zichtbare metalen onderdelen en bevestigingstoebehoren zijn verchroomd of uit inox. De te leveren sanitaire toestellen, opgesteld in een en hetzelfde lokaal, maken steeds deel uit van eenzelfde gamma. Van alle te leveren modellen en hun toebehoren zullen voorafgaandelijk de nodige stalen en technische documentatie ter goedkeuring worden voorgelegd aan de architect en/of bouwheer. Het Bestuur is gerechtigd meer dan één model ter keuze te eisen. De sanitaire kitten zijn vrij van oplosmiddelen (neutrale, niet-zuurhoudende siliconen op basis van polysiloxanen, polysufiden, ). Ze polymeriseren nagenoeg volledig zonder krimp, zijn blijvend elastisch, schimmelwerend en goed bestand tegen reinigings- en oplosmiddelen. Kleur: standaard wit. Azijnzuurhoudende sanitaire siliconen mogen nooit worden gebruikt bij baden en douches uit acrylaat vanwege mogelijke risico s op vlekvorming. Uitvoering De toestellen worden geplaatst en aangesloten door een aannemer gespecialiseerd in loodgieterij en sanitaire werken. De algemeen aannemer staat evenwel in voor een goede coördinatie m.b.t. de water aan- & afvoervoorzieningen, de vloer- en wandafwerkingen, en met alle vaste uitrustingen, zoals inbouwmeubilair,. Er dient rekening gehouden te worden met de specifiek op het product afgestemde plaatsingsvoorschriften van de fabrikant. De sanitaire toestellen worden geplaatst op de locatie zoals aangeduid op de plannen. De juiste opstelniveaus zullen per type toestel en lokaal besproken worden. De toestellen worden waterpas geplaatst en stevig verankerd in wanden en/of vloeren. Alle bevestigingsschroeven, bouten en moeren zijn in roestvast staal (RVS). Openstaande voegen tussen toestellen, vloer- en wandafwerkingen en werkbladen zullen zorgvuldig worden ontvet en opgespoten met een hoogwaardige, blijvend elastische, nietzuurhoudende sanitaire kit of voorzien van een aangepast dichtingsprofiel, overeenkomstig de aanbevelingen van TV Betegeling in vochtige ruimten. Indien vereist volgens de richtlijnen van de fabrikant dient voorafgaandelijk een hechtlaag (primer) te worden aangebracht. De uitvoering moet gebeuren in optimale uitvoeringscoördinatie met de plaatsing van eventuele wandbetegelingen volgens rubriek De sanitaire aansluitingen garanderen een water- en reukdichte aansluiting, een goede lediging en afwatering, conform NBN EN 274. De diameters van zowel aan- als afvoerleidingen zijn afgestemd op deze van de respectievelijke aansluitpunten. Tenzij anders gespecificeerd op plannen en/of in het bestek, worden alle toe- en afvoerleidingen van wastafels, douches, baden en toiletten zoveel mogelijk ingewerkt in vloeren en muren. Alle toestellen, vervaardigd uit metaal, moeten worden voorzien van een klem voor aansluiting op de bijkomende equipotentiaalverbindingen, overeenkomstig het AREI. Na plaatsing wordt alle verpakkingsafval van de werf verwijderd, worden de toestellen en hun toebehoren ontdaan van alle klevers. Voor de voorlopige oplevering wordt de installatie volledig ontvet en gereinigd. Alle elementen welke beschadigd raken, zowel tijdens het lossen als tijdens de plaatsing worden op kosten van de aannemer vervangen. Keuring Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

82 Er worden geen destructieve proeven uitgevoerd als de aannemer een attest van de fabrikant kan voorleggen waaruit blijkt dat de geleverde toestellen van eerste keus zijn. Alle aansluitingen worden na plaatsing getest op hun water- en reukdichtheid. Tegelijkertijd wordt de goede werking van de spoelinrichtingen gecontroleerd. De controles gebeuren in aanwezigheid van de architect afwastafels - algemeen Afwastafels (gootstenen) bestemd voor op- of inbouw in het keukenaanrecht. De installatie omvat de levering en plaatsing van de gootstenen en toebehoren en de levering, plaatsing en aansluiting van de kranen en stopkranen voor koud en warm water. De aansluitingen zijn standaard voorzien op de bijkomende aansluiting van een vaatwasmachine. Materialen De gootstenen, hun toebehoren en kranen, beantwoorden aan NBN EN Keukenspoelbakken - Functionele eisen en beproevingsmethoden en NBN EN Keukengootstenen Aansluitmaten. De gootsteen is voorzien van een overloopinrichting en een opening voor een ééngatsmengkraan. De reukafsluiter realiseert een waterslot van minstens 100 mm, is losschroefbaar en ledigbaar. Het afloopgarnituur wordt voorzien van een (pre-)aansluiting voor de wasmachine, d.m.v. een witte slangpilaar op 90 ter aansluiting van een flexibele slang. Een vaatwasmachine kan dan met een schroefdop waterdicht aangesloten worden op de reukafsluiter. Na het vormduwen van de bakken mag de dikte gemeten bij het gat van de uitloopfitting niet kleiner zijn dan 0,64 mm. Alle zichtbare vlakken zijn vrij van sporen (zichtbaar met het blote oog) van lasnaden en/of krassen veroorzaakt bij de vormgeving. Uitvoering De gootstenen worden stabiel en horizontaal geplaatst. De onderbouw of draagconstructie moet een statische overlast van 1000 N kunnen dragen. De gootstenen worden aangesloten op de aan- en afvoerleidingen. De kraan wordt zodanig geplaatst dat beide spoelbakken bediend kunnen worden. De randaansluitingen met het werkblad garanderen een waterdichte afwerking. Het geheel wordt ontdaan van alle klevers en volledig gereinigd afwastafels - inbouwmodel afwastafels - inbouwmodel/roestvast staal (RVS) FH st Meting meeteenheid: per stuk aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Materiaal Gootstenen in roest vast staal. Het Bestuur is gerechtigd meer dan één keuzemodel te eisen. Specificaties Materiaal: inox 18/8 (AISI 304) Plaatdikte: minimum 0,6 mm (toleranties + onbeperkt / - 0,05 mm) Afwerking: geborsteld satijn. Type: dubbele bak (circa 18L per bak), met geribd afdruipbord Afdruipbord: volgens aanduidingen op plan Afloopgarnituur met overloopbuis en reukafsluiter is bestand tegen water tot 95 C en bestaat uit hittebestendig PVC, diameter 40 mm, aan te sluiten op PVC-afvoerleidingen. Afvoerplug (volgens NBN EN 274): roestvast staal of verchroomd messing, voorzien van een uitneembare korf uit geperforeerd roestvast staal, met dichtingring. Uitvoering De gootstenen worden ingewerkt in de werkbladen en bevestigd met speciale klemhaken (minimaal om de 30 cm). Het uitzagen of uitsparen van de opening in het werkblad is in de prijs inbegrepen (het werkblad zelf is inbegrepen in de rubriek keukenmeubilair). Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

83 Op de contactoppervlakte tussen gootsteen en werkblad wordt vooraf een verdelingspasta aangebracht, waterdicht aan te werken d.m.v. voorgevormde elastische profielen en/of met neutrale, niet- zuurhoudende sanitaire siliconen, kleurloos of te kiezen door de ontwerper. Toepassing Gootsteen met dubbele bak in alle keukentypes. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

84 62. SANITAIRE KRANEN & KLEPPEN sanitaire kranen - kleppen - algemeen De werken omvatten: het leveren, plaatsen en afstellen van alle kranen en hun toebehoren (handgrepen, rozetten,...), met inbegrip van alle stukken nodig om de kranen aan te sluiten op de watertoevoerpunten (stopkraantjes, verbindingsbuisjes, fittingen,...). het verwijderen en het terugplaatsen van de kranen, waar nodig voor een goede coördinatie met de andere werken. het verwijderen van alle verpakkingsafval van de werf, en het proper maken van de oppervlakten die door de werken vervuild zijn. Materialen Alle materialen zijn nieuw en voorzien van een aangepaste verpakking die een gemakkelijke identificatie ervan toelaat. Alle materialen zijn afkomstig uit landen van de EU, zoniet wordt dit uitdrukkelijk vermeld in de voor te leggen materialenlijst! De gebruikte materialen mogen geen negatief effect uitoefenen op de kwaliteit van het leidingwater. De volledige installatie moet daarom beantwoorden aan de voorschriften van AquaFlanders en het repertorium van conform verklaarde apparaten en goedgekeurde beveiligingen, uitgegeven door BELGAQUA, en eventuele bijkomende eisen van de regionale drinkwaterbedrijven en het bijzonder waterverkoopregelement van De Watergroep. Alle kraanwerk uit (verchroomd) messing of brons is conform de bepalingen van: NBN EN Koper en koperlegeringen - Conformiteitsverklaringen NBN EN Sanitaire kranen - Algemene eis voor elektrolytisch aangebrachte chroomnikkellagen. Met uitzondering van de kranen geplaatst in kelderverdiepingen, dienstruimten en in buitenomgeving en wanneer het bestek niets anders voorschrijft, worden alle zichtbare onderdelen op elektrolytische wijze achtereenvolgend met verschillende lagen nikkel en chroom bekleed. De stukken zullen volkomen vrij zijn van gebreken, die hun vorm of sterkte kunnen schaden. De bekleding is ononderbroken, effen, glad, glanzend en aanhechtend. De kranen moeten aangesloten worden op het openbaar watervoorzieningnet en moeten bestemd zijn voor een maximum dienstdruk van 10 bar. De dichtheid moet beproefd zijn bij een druk van 16 bar, technische fiche voor te leggen. Ongeacht de waterdruk mag het maximaal waterdebiet niet meer bedragen dan: Keukenkranen, zonder stroombegrenzer: 6l/min, met stroombegrenzer: 8l/min; Wastafelkranen, zonder stroombegrenzer: 6l/min, met stroombegrenzer: 8l/min; Douches en douchekoppen: 8l/min. De kranen dragen in reliëf het merk van de fabrikant, de nominale diameter en eventuele toelatingsstempels. De kranen worden apart verpakt. Bij elk type kraan zit een bijsluiter met de volledige beschrijving, montage en onderhoudsvoorschriften in het Nederlands. De aannemer zal van elk kraantype een exemplaar en/of de nodige documentatie ter goedkeuring voorleggen aan het opdrachtgevend bestuur. Uitvoering De elementen worden geplaatst volgens de voorschriften van de fabrikant, door een aannemer gespecialiseerd in loodgieterij en sanitaire werken. De kranen voor de sanitaire toestellen worden geplaatst en geregeld na een dichtheidsproef van de waterleidingen (art 60.50), en na het plaatsen en afwerken van de wandbekleding (muurtegels, ). Alle kranen moeten gemakkelijk te bedienen zijn met een ergonomische en bereikbare opstelling. De vulling van het bad, de lavabo, de gootsteen en de spoelbak van het toilet moet minstens 2 cm boven de rand gebeuren. In die gevallen waar het afwateringspunt in direct contact kan komen met het waterpeil van het afgevoerde water, zal een keerklep type B (EA') voorzien worden. Bij voorraadtoestellen voor sanitair warm water, direct of indirect gestookt, gas of elektrisch, is bijkomend een controleerbare keerklep type A (EA) noodzakelijk. De overdrukbeveiliging en de keerklep worden als een geheel geleverd. Stroomopwaarts van iedere collector wordt standaard een afsluitkraan met aftapkraan gemonteerd. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

85 Alle aansluitpunten voor waterkranen, behalve de dienstkranen, moeten worden voorafgegaan door stopkraantjes, die een debietregeling of volledige afsluiting toelaten. De verbindingen tussen de stopkraan en de kraan hebben een binnendiameter van minstens 16mm. De kostprijs hiervan is inbegrepen in de prijs van de toestellen. Keuring De oplevering van de kranen gebeurt uitsluitend na aansluiting op het openbaar watervoorzieningnet wandafsluitkranen - algemeen wandafsluitkranen - enkelvoudige stopkraan PM Rechte stopkraantjes of hoekstopkraantjes in verchroomd messing met progressieve sluiting en met ronde draaiknop. Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM). Inbegrepen in de prijs van de toestellen en/of de dienstkranen. Materiaal De wandafsluitkranen voldoen aan de bepalingen van STS en NBN EN Kranen in gebouwen - Stopkranen van koperlegeringen voor de drinkwatervoorziening in gebouwen - Beproevingen en eisen. De kranen zijn compatibel met de toevoerleidingen en het kraanwerk (muurkranen, wastafelkranen, bovenop of ingewerkt). Op de aansluitdraad is een kunststofringetje geschoven, zodat het afsluitkraantje kan worden aangekoppeld zonder kemp of dichtingspasta. Het kraantje is voorzien van een snelkoppeling waarmee de verchroomd koperen aansluitbuisjes of flexibels kunnen worden vastgezet. Specificaties Nominale diameter: 12mm Type: halve draai Uitvoering Te plaatsen onder of naast de sanitaire toestellen op de afgewerkte muur. Alle muuraansluitingen worden afgedekt met een rozet in verchroomd messing. Toepassing Volgende stopkranen moeten voorzien worden: twee stuks per gootsteenmengkraan (waarvan één met dienstkraan voor vaatwasmachine) één stuk per dubbele dienstkraan voor de elektrische boiler wandafsluitkranen - stopkraan met dienstkraan PM Hoekstopkranen, gecombineerd met een dubbele dienstkraan en bijhorende verchroomde aansluitpijp voor de voeding van een vaatwasmachine. Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM). Inbegrepen in de prijs van de toestellen en/of de dienstkranen. Materiaal De wandafsluitkranen voldoen aan de bepalingen van STS en NBN EN Kranen in gebouwen - Stopkranen van koperlegeringen voor de drinkwatervoorziening in gebouwen - Beproevingen en eisen. De kranen zijn compatibel met de toevoerleidingen en het kraanwerk (muurkranen, wastafelkranen, bovenop of ingewerkt). Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

86 Op de aansluitdraad is een kunststofringetje geschoven, zodat het afsluitkraantje kan worden aangekoppeld zonder kemp of dichtingpasta. Het kraantje is voorzien van een snelkoppeling waarmee de verchroomd koperen aansluitbuisjes of flexibels kunnen worden vastgezet. Toepassing De koud wateraansluiting onder de afwastafel wordt standaard uitgerust met eenzelfde hoekafsluitkraantje, met het oog op de bijkomende aansluiting van een vaatwasmachine dienstkranen - algemeen Muurkranen, bestemd voor de toevoer van koud water, boven uitgietbakken, als voeding voor de wasmachine, vaatwasmachine,. Zij worden geleverd en geplaatst met inbegrip van de handgrepen, straalbrekers, de nodige fittingen en koppelstukken voor aansluiting op de buizen, bijhorende verchroomde rozetten, evenals alle in het bestek voorziene toebehoren. Materiaal De draaiknoppen van de kranen zijn voorzien van onveranderlijke merktekens: blauw voor koud en rood voor warm water. zijn warmte geïsoleerd (met tussenring) en demonteerbaar. De dichtheid van de bedieningsstang wordt verzekerd door pakking, door ring of een schuifkoppeling van elastomeer; het klemonderlegplaatje op het kraanlichaam mag van vezel zijn. Uitvoering De juiste locatie van het aansluitpunt is afgestemd op de maatvoering en voorziene plaats van het toestel, het patroon van eventuele wandafwerking, e.d.,. De kranen worden op een dichte en volkomen vaste wijze gemonteerd. Alle verbruikpunten waar hemelwater toegevoerd wordt, moeten voorzien worden van een sticker of aanduiding met de vermelding: 'Geen drinkwater' dienstkranen - dubbele dienstkraan dienstkranen dubbele dienstkraan/binnen FH st Dubbele dienstkranen, voorzien van een schroefdraad voor de aansluiting van een slang, bestemd voor de voeding van de vaatwasmachine en de elektrische boiler Meting meeteenheid: per stuk aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Specificaties Kraantype: éénknopskraan, van het type met langzame en progressieve afsluiting volgens STS Afwerking: verchroomd messing volgens STS deel II / gepolijst messing. Model recht Nominale diameter (ND): 12 mm. Handgreep: materiaal: verchroomd messing vorm: keuze aannemer Uitvoering De dubbele dienstkraan wordt rechtstreeks vastgeschroefd op de ingewerkte buisleiding bij middel van bochtstuk en tussengevoegde verchroomde rosas (elektrische boiler). Vastgeschroefd op de hoekstopkraan van de afwastafel (vaatwasmachine). Toepassing Te voorzien als aansluitpunt voor een vaatwasmachine en een elektrische boiler. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

87 dienstkranen dubbele dienstkraan/buiten FH st Dubbele dienstkranen voorzien op de buitengevel. De eenheidsprijs omvat behalve het eigenlijke stuk: de kokers en/of de doorboring van het metselwerk of andere elementen de buisleiding die de muurkom verbindt met de afsluitkraan met aftapkraan de eventuele uitsnijding in de bekledingsmaterialen ter hoogte van de voeging. Meting meeteenheid: per stuk aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Materiaal De dubbele dienstkranen worden uitgerust met een gevelkom, beantwoordend aan de bepalingen van STS Zij is voorzien van een binnendraad G2B. Aan de binnenzijde wordt de dienstkraan voorafgegaan door een afsluitkraan met aflaatkraan. De buitenkraan is voorzien van een beluchter (HA) Belgaqua, zoniet wordt tussen de binnen- en buitenkraan een keerklep type A geplaatst. Specificaties Behuizing: verchroomd messing Aansluitmaten: 16mm Nominale diameter: 12mm Vorm: cirkelvormig en lichtjes uitgehold Uitzicht: verchroomd volgens STS deel II Handgreep: Bediening: hendel Aanvullende specificaties (te schrappen indien niet van toepassing) Vorstbestendige kraan. Uitvoering De aansluiting in het gevelvlak wordt dichtgevoegd met eenzelfde voegmortel als het omringend metselwerk. Er wordt rekening gehouden met een vorstvrije opstelling. Toepassing Zo dicht mogelijk bij de inspectieput op het terras of op de oprit wordt een vorstbestendige dubbele dienstkraan voorzien ééngatskranen - algemeen Voedingskranen voor de toevoer van koud en/of warm water. Zij worden geleverd en geplaatst met inbegrip van de handgrepen, straalbreker, de nodige fittingen en/of toevoerbuisjes voor de aansluiting op de stopkraantjes. Materialen De uitloophoogte en uitsteekafstand van de ééngatskranen zijn optimaal afgestemd op het sanitaire toestel (ontvanger), zodat een ergonomische bediening en logische afvoer van het water wordt gegarandeerd. De uitwendige diameter en lengte van het bevestigingsstuk zijn compatibel met de ééngatsopening en maatvoering van het sanitair toestel. Het kraanlichaam wordt standaard geleverd met een kettinghouderoog en rubberstop met parelketting of met een trekknop voor automatische lediging. De draaiknoppen van de kranen zijn voorzien van onveranderlijke merktekens: blauw voor koud en rood voor warm water. zijn warmte-geïsoleerd (met tussenring) en demonteerbaar. De dichtheid van de bedieningsstang wordt verzekerd door pakking, door ring of een schuifkoppeling van elastomeer. Alle ééngatskranen worden voorzien van stopkraantjes. De verbinding van de kraan met de stopkraantjes, zijn verchroomd koperen buisstukken, op gepaste lengte voorzien. Bij mengkranen mag naar keuze gebruik worden gemaakt van stijve of flexibele aansluitbuisjes Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

88 (snelmontage). De prijs van de stopkraantjes, buisstukjes en koppelstukken is inbegrepen in de eenheidsprijs van het sanitaire toestel. Uitvoering De juiste locatie van het aansluitpunt moet worden afgestemd op de maatvoering en voorziene plaats van het toestel, het patroon van eventuele wandafwerkingen, e.d.,. De kranen worden op een dichte en volkomen vaste wijze gemonteerd op het horizontaal gedeelte van de wastafelrand d.m.v. een ringmoer en/of klemvijs met tussenklemming van een antislip-onderlegplaatje van elastomeer van aangepaste hardheid ééngatskranen - afwastafelmengkraan FH st Eéngatsmengkranen aansluitmaat 16mm met een draaibare uitloop, voor montage op keukenspoelbakken. Meting meeteenheid: per stuk aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Materiaal De dichtheid van draaibare uitloop moet verzekerd worden door een gecalibreerde "O"-ring van elastomeer met aangepaste hardheid. Specificaties Kraantype: ééngreeps keramische mengkraan met koudwatertoevoer in de middenpositie. De kraan is voorzien van een derde aanvoer voor de overloop van een lagedruk boiler. Behuizing: verchroomd messing Uitloophoogte: circa 200 mm boven aanrechtniveau (moet het vullen van een emmer toelaten zonder deze te hoeven kantelen). Het model dient echter rekening te houden met de tablethoogte van het keukenraam. Uitsteek: horizontale afstand tussen bevestigingsaslijn en uitlaat circa 200 mm Vorm uitloop: zwanehals (gegoten / geplooide buis) Straalbreker: afschroefbaar (uitloophoek in functie van de horizontale afstand) Handgreep: materiaal: verchroomd messing vorm: rechte greep Toepassing Afwastafelmengkraan te voorzien in elke keuken. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

89 63. SANITAIR WARM WATER sanitair warm water - algemeen Leveren, plaatsen, aansluiten en in bedrijfstellen van toestellen voor de productie van sanitair warm tapwater. Bij gecombineerde systemen voor verwarming en sanitair warm water moeten de bepalingen van dit hoofdstuk gecoördineerd worden met de hoofdstukken 65 en 66. Materialen Alle gebruikte materialen zijn onderling verenigbaar. Elektrochemische koppels worden vermeden. Bij stalen sanitair warm waterleidingen mag de warmtewisselaar/boilervat van het sanitair warm watertoestel niet in naakt koper zijn. De aannemer mag pas overgaan tot de bestelling van de materialen na goedkeuring door het Bestuur van de materiaallijst aangevuld met de technische documentatie, attesten, monsters, en vermelding van oorsprong. Alle materialen zijn nieuw en voorzien van een aangepaste verpakking die een gemakkelijke identificatie toelaat. Alle materialen zijn afkomstig uit landen van de Europese gemeenschap, zoniet wordt dit uitdrukkelijk vermeld in de voor te leggen materialenlijst. Bij levering op de werf wordt door de ontwerper de overeenstemming met de goedgekeurde materialenlijst nagegaan. Alle afgekeurde leveringen moeten onmiddellijk van de werf verwijderd worden. De goedkeuring van de leveringen houdt geen goedkeuring van de werken in. De aannemer is volledig verantwoordelijk en neemt alle nodige maatregelen voor het transport, de opslag en de verwerking van de materialen volgens de bepalingen van het bestek, de regels van goed vakmanschap en de voorschriften van fabrikant en leverancier. Het vermogen en/of de inhoud van warm waterproductie toestellen met accumulator moeten zodanig zijn dat er, met een tijdsinterval van 30 minuten, twee warme baden kunnen gevuld worden van 70 liter elk vertrekkend van een watervoorraad op temperatuur. Uitvoering Alle werken gebeuren conform de voorschriften van Aquaflanders (technisch reglement voor water), Belgaqua (repertorium conforme apparaten en goedgekeurde beveiligingen + technische voorschriften binneninstallaties), NBN D (gas) en het AREI (elektriciteit). De uitstroomtemperatuur aan de kraan wordt steeds beperkt tot 55 C; bij (stort)baden moeten bovendien de nodige veiligheidsmaatregelen genomen worden om de uitlooptemperatuur te beperken tot maximum 45 C. Alle voedingsleidingen koud water, gas en/of elektrisch en de aansluiting op het warm waternet worden voorzien in de nabijheid van het toestel elektroboilers - algemeen Leveren, plaatsen en in bedrijfstellen van elektrische voorraad warm water toestellen met alle nodige aansluitingen op het sanitair leidingnet, veiligheidsgroepen en elektrische voeding. Materialen Alle toestellen zijn CE- en CEBEC-gekeurd en zijn geplaatst conform de eisen van Belgaqua en Aquaflanders (terugslagklep en overdrukbeveiliging op koudwatertoevoer). De toestellen zijn voorzien van een kenplaat (met vermelding van naam fabrikant, inhoud, vermogen, ). Ieder toestel wordt geleverd met een duidelijke gebruikshandleiding in het Nederlands. Zij zijn conform NBN EN /A1 - Huishoudelijke en soortgelijke elektrische toestellen Veiligheid Deel 2-21: Bijzondere eisen voor boilers. Uitvoering Volgens de voorschriften van de fabrikant. Om de ontwikkeling en verspreiding van de legionella-bacterie tegen te gaan moeten voorraadtoestellen (boilers) op minstens 60 C zijn ingesteld. Keuring Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

90 De installateur garandeert samen met de leverancier van de toestellen een waarborg van 1 jaar op het geheel en 5 jaar op de kuip, te rekenen vanaf de voorlopige oplevering elektroboilers - inbouwmodel FH st Elektrische keukenboilers bestemd voor inbouw onder de gootsteen met inbegrip van de nodige uitsparingen in de keukenkast voor aansluiting op koudwaterkraan en stopcontact. Meting meeteenheid: per stuk aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Materiaal De toestellen zijn standaard voorzien van: een binnenkuip uit roodkoper of geëmailleerd staal extra beschermd door een magnesiumanode; een homogene isolatie van polyurethaanschuim of gelijkwaardig; een esthetische mantel in hoogwaardig kunststof of gemoffeld plaatstaal; een vervangbaar verwarmingselement; een knop voor temperatuurinstelling van 20 tot 80 C, in te stellen op ca. 60 C; een thermostaat voor de handhaving van de ingestelde temperatuur; een visueel controlelampje dat de opwarmingsfase aangeeft (LED, ); een soepel aansluitsnoer voorzien van stekker met aarding; een droogkookbeveiliging; een veiligheidsgroep, klep en membraan, van het water afgeschermd tegen aankalken en roesten; het expansiewater vloeit weg in een daartoe voorziene sifon met een afgesloten aansluiting, om uitdroging van het waterslot te voorkomen, of er wordt gebruik gemaakt van een aangepaste mengkraan; geenszins mag het expansiewater via de hals van de kraan geloosd worden; elementen voor wand- of vloerbevestiging. Specificaties Type: lage druk boiler met vrije overloop via kraan Energieklasse: minstens C Inhoud: minimum 10 liter Opwarmtijd: maximum 20 minuten tot 65 C Vermogen: minstens 2 kw Aansluitspanning: 230 V Wateraansluiting: 1/2" Toepassing Elektroboiler 10L te voorzien in alle woningen. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

91 64. GASINSTALLATIES gasinstallaties - algemeen Leveren en plaatsen van alle materialen voor de realisatie van een bedrijfsklare binneninstallatie voor gas, conform NBN D en addenda, laatste uitgave, met inbegrip van proeven, aansluiting op de meters en aflevering van een overeenkomstigheidsattest. Enkel de kosten voor aansluiting door de netbeheerder van de gasmeter zijn ten laste van de bouwheer. Materialen Alle gebruikte materialen voldoen aan NBN D , de voorschriften van de netbeheerder en de vigerende normen. Uitvoering De installaties en hun aansluiting op het aardgasnet moeten voldoen aan de algemene leveringen aansluitingsvoorwaarden van de netbeheerder, aangevuld met de eventuele voorschriften van de plaatselijke brandweer. Voor de uitvoering van de installatie moet de aannemer contact opnemen met de netbeheerder. Keuring OVEREENKOMSTIGHEIDSATTEST In overeenstemming met art. 48 van het K.B. van 28 juni 1971, moet de installateur een overeenkomstigheidsattest overmaken aan de aardgasmaatschappij dat de binneninstallatie voldoet aan de norm NBN D Alle eventuele uit te voeren wijzigingen om de installatie hiermee in overeenstemming te brengen vallen ten laste van de installateur. Dit attest omvat een verklaring van conformiteit en een principeschema van de installatie. Het attest moet worden gevalideerd - na controle ter plaatse - door een erkend controleorganisme. Indien de installatie geplaatst wordt door een CERGA-installateur is de tussenkomst van een controleorganisme niet vereist. De overeenkomstigheidsattesten moeten vóór de officiële einddatum van de werken bezorgd worden aan de bouwheer. Bij het ontbreken van de attesten binnen de vooropgestelde termijn is de aannemer verantwoordelijk voor alle eventuele bijkomende kosten m.b.t. de ontzegeling van verzegelde gasmeters, die in dat geval verrekend zullen worden aan de tarieven van de netbeheerder. DICHTHEIDSPROEF Voor de aansluiting van een installatie aan te vragen en voor eventuele dekmiddelen of beschildering aan te brengen, zal de installateur de installatie onderwerpen aan een drukproef volgens NBN D : Deze proef heeft tot doel elk opspoorbaar lek te vinden. Na openen van de stopkranen van al de aangesloten verbruikstoestellen, wordt de binnenleiding (inbegrepen aansluitleidingen van de verbruikstoestellen) beproefd met behulp van lucht of een inert gas (bv stikstof) op een druk van 150 mbar ± 10 mbar. De dichtheid wordt vastgesteld op basis van de volgende gelijktijdige waarnemingen: het niet ontstaan van bellen op al de bereikbare delen tijdens het afzepen met een schuimend product EN na een wachttijd van minstens 10 minuten, die de druk toelaat zich te stabiliseren op ongeveer de initiële druk, het behouden tijdens een voldoende lange periode van de op de controlemanometer aangeduide gestabiliseerde druk. Elk lek moet hersteld worden. Bij deze beproeving is het gebruik van gasvormige brandstoffen of van zuurstof ten strengste verboden. Elke uitbreiding van de leidingen wordt beschouwd als een nieuw gedeelte van de binnenleiding. Dit deel moet bovenstaande proef doorstaan. Indien de installateur niet erkend of CERGA is en/of voor installaties met een ingesteld vermogen groter dan 25 m3/u, wordt de keuring van de installatie uitgevoerd door een erkend keuringsorganisme. Het attest van keuring wordt aan het Bestuur overhandigd, voor de oplevering van de werken. Alle aan de keuring verbonden kosten zijn ten laste van de aannemer. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

92 OPENEN VAN DE GASMETER De installatie mag slechts in dienst gesteld worden als aan alle voorschriften van de netbeheerder voldaan wordt. Alle eventuele verbruikskosten tijdens de loop van de werken zijn ten laste van de aannemer en worden desgevallend door het Bestuur verrekend aan de tarieven van de netbeheerder. MERKEN VAN DE LEIDINGEN De gasleidingen worden geïdentificeerd door een markering in gele kleur conform NBN 69. AS-BUILT PLANNEN Van alle gasleidingen, zowel binnen als buiten het gebouw, wordt een isometrisch schema opgesteld. Voor de voorlopige oplevering van de werken levert de aannemer aan het bestuur een tekening van het leidingnet zoals het is uitgevoerd met aanduiding van alle diameters, kranen en de aard van de leidingen gasleidingen - algemeen Leveren en plaatsen van leidingen en hulpstukken, moffen, sleuven, muur- en vloerdoorboringen en alle herstellingen ervan, de studie, dichtingproeven en as-built plannen van het leidingennet. Materialen De aardgasleidingen beantwoorden aan NBN D Alle ingewerkte buizen worden beschermd (vanuit fabriek of bij plaatsing) door een bekleding van synthetisch materiaal. Koperen leidingen zijn steeds vanuit fabriek voorzien van een beschermende bekleding. Verzinkte stalen buizen mogen niet worden gelast. Alle beschadigde buizen, zowel tijdens het lossen als bij het plaatsen, worden onmiddellijk vervangen. De diameters worden bepaald volgens Bijlage C van NBN D Uitvoering De leidingen worden geplaatst volgens NBN D en de lastenboeken van de KVBG. LEIDINGTRACE - DOORVOEREN De leidingen worden uitgevoerd in rechtlijnige tracés, met zo weinig mogelijk richtingsveranderingen. Het aantal fittings en lassen wordt tot een minimum beperkt. De minimale afstand tussen leidingen, kabels en andere installaties bedraagt 40mm. De leidingen worden zodanig ondersteund dat de uitzetting van de buizen verzekerd is en doorbuiging vermeden wordt. Het is niet toegelaten gasleidingen te plaatsen in ruimten of bouwelementen waarin zich een gasbel kan vormen omwille van ontoegankelijkheid of onvoldoende verluchting van deze ruimten of bouwelementen. Bij muur- en vloeropeningen worden de leidingen beschermd door aangepaste doorvoermoffen. De ruimte tussen doorvoermof en buis wordt afgedicht met een aangepaste niet corrosieve en voldoende plastische kit. De mantelbuis steekt 5cm boven de vloer uit. Alle doorvoeringen worden geboord met een diamantboor. De leidingen en bevestigingen worden voldoende beschermd tegen bevuiling. Zichtbare horizontale leidingen bevinden zich op minstens 5cm boven het peil van de afgewerkte vloer. INGEWERKTE LEIDINGEN Het inwerken van leidingen in muren en wanden mag de stabiliteit niet in gevaar brengen, over de plaats en de aard van de inwerkingen wordt voorafgaandelijk overlegd met het bestuur. Het is niet toegelaten gasleidingen te plaatsen in: dekvloeren, spouwen, afvoerkanalen van verbrandingsproducten, niet- geventileerde holten, watergoten en toezichtputten van riolen, verluchtings-, ventilatie- of luchtbehandelingskanalen, liftkokers en afvoerkokers, holle bouwelementen (snelbouw, holle welfsels). Voor het storten van het beton worden buizen afdoende beschermd tegen corrosie. Voor het inwerken van de buizen in de muur wordt met zorg mechanisch een ondiepe inkeping gemaakt. De sleuven in gemetste muren worden uitgefreesd en hebben een aangepaste sectie. Na het plaatsen van de buis wordt de holte met mortel gedicht. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

93 RUIMTELIJKE SCHIKKING Conform de bepalingen van NBN D GASSTOPKRANEN Elk te installeren verbruikstoestel wordt voorafgegaan van een stopkraan. Elke stopkraan wordt, in afwachting van het aansluiten van het toestel, afgesloten met een metalen geschroefde stop. De kraan wordt op een gemakkelijk te bedienen plaats aangebracht zo dicht mogelijk bij het toestel Alle stopkranen zijn inbegrepen in de prijs van de leidingen, tenzij zij voorzien zijn in de prijs van het verbruikstoestel (zoals bij gasketels en waterverwarmers). REINIGEN Met afgekoppelde gasmeter en gebruikstoestellen, inblazen van lucht of een inert gas, voor de verwijdering van niet klevende deeltjes. Voldoende fittings zijn te voorzien. MERKEN VAN DE GASLEIDINGEN NABIJ DE TELLER BIJ COLLECTIEVE INSTALLATIES De verdieping en de betrokken verblijfseenheid moeten op ondubbelzinnige en onuitwisbare wijze worden vermeld op de gasbuis op maximaal 50 cm na de gasmeter gasleidingen - staal VH m Meting meeteenheid: lm volgens diameter, de leidingen worden gemeten volgens de aslijn aard van de overeenkomst: Vermoedelijke Hoeveelheid (VH) De leidingen in de keuken worden volledig vernieuwd. De overige leidingen worden eerst geëvalueerd. Indien nodig worden ook andere delen van de woning vernieuwd. Materiaal Conform de bepalingen van NBN D Specificaties Nominale diameters: volgens aanduidingen op plannen en meetstaat. Uitvoering Overeenkomstig aanduiding op plan en NBN D Toepassing Stalen gasleiding te vernieuwen in de keuken tot aan het fornuis. Evaluatie van de gasleidingen in de volledige woning gaskranen - algemeen Levering en montage van alle nodige stopkranen en eventuele gasfilters voor aansluiting van toestellen en/of de afsluitkranen om een deel van de installatie af te sluiten. Materialen Het kraanwerk voldoet aan de eisen van de plaatselijke netbeheerder en de voorschriften bepaald in NBN D en NBN EN 331. Alle materialen zijn BGV-gekeurd. Eigenschappen van de kranen: met de hand bediende kogelkranen en plugkranen met gesloten bodem voor gasinstallaties in gebouwen; van het type R HT ; ze zijn uitgerust met gepaste (gas)draad; kwarttoer bediening met ondubbelzinnige aanduiding van open of gesloten stand, afneembare bedieningssleutels zijn verboden; ze zijn dicht ten overstaan van de omgeving, ongeacht hun stand (open of gesloten); in gesloten toestand mogen zij geen gas doorlaten in de stroomafwaartse leiding; de gebruikte materialen moeten weerstand bieden aan de mechanische, thermische en chemische omstandigheden waaraan zij bij normaal gebruik kunnen blootgesteld worden; als ze binnenshuis geplaatst worden, moeten ze aan hoge temperaturen kunnen weerstaan. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

94 gaskranen - afsluitkranen PM Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM). Inbegrepen in de prijs van het leidingnet. Materiaal De afsluitkranen zijn van het type sferische plugkranen met volle doorlaat met drieledig koppenstuk conform NBN D De diameters zijn aangepast aan de gasleiding en debiet van het aangesloten verbruikstoestel, zoals aangeduid op plannen en meetstaat. Uitvoering Geplaatst zo dicht mogelijk bij het verbruikstoestel en gemakkelijk bereik- en bedienbaar. Toepassing In de kast nabij het fornuis. De aannemer voorzien een opening in de zijwand van de kast om het fornuis te kunnen aansluiten. Evaluatie van de afsluitkranen in de volledige woning. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

95 65. VERWARMING INDIVIDUELE INSTALLATIES verwarming individuele installaties - algemeen Leveren en plaatsen per woongelegenheid van een volledig bedrijfsklare en volgens de regels van de kunst afgewerkte installatie voor centrale verwarming (CV). De werken omvatten: de ketels en alle noodzakelijke toebehoren en installatieonderdelen, expansievaten, circulatoren, ontluchters, ontgassers, elektrische voeding, regelapparatuur, eventuele toestellen voor sanitair warm water, ; het integrale distributiesysteem voor het circulatiewater van de verwarmingsinstallaties tussen de CV-ketels en de verwarmingselementen, met inbegrip van bijhorende collectoren en kraanwerk, ventielen en terugslagkleppen, de bevestigingsbeugels, het waar nodig voorzien van isolerende mantels, schilderwerk, corrosiebescherming van de buizen, ; de verwarmingselementen met inbegrip van steunen, radiatorkranen en koppelstukken ; het slijpen, boren en/of kappen van alle sleuven en doorvoeropeningen en het achteraf opvullen en passend afwerken; de proeven en controle op de goede werking van de installatie, alle eventuele aanpassingen en/of vervangingen tot een perfecte werking van de installatie; een volledige waarborg vanaf de voorlopige oplevering op de gehele installatie met inbegrip van minstens één onderhoudsbeurt tot aan de definitieve oplevering, tenzij verder in dit bestek anders vermeld wordt; alle nodige documenten, attesten, garantiebewijzen, keuringsverslagen en as-builtplannen; het opruimen van de werf en verwijderen van alle afval. Materialen Alle gebruikte materialen zijn onderling verenigbaar. Bijzondere aandacht wordt besteed aan het vermijden van elektrochemische koppels. In hun functie en plaatsing mogen de materialen geen negatieve invloed hebben op de goede en rendabele werking van de verwarmingsinstallatie of gelijk welke component ervan (zoals elektrolyse, putcorrosie, ). De aannemer gaat pas over tot de bestelling van de materialen na goedkeuring door het Bestuur van de materiaallijst aangevuld met alle nodige technische documentatie, attesten, monsters en vermelding van oorsprong. Alle materialen zijn nieuw en voorzien van een aangepaste en ongeschonden verpakking die een gemakkelijke identificatie ervan toelaat. Alle materialen zijn afkomstig uit lidstaten van de Europese gemeenschap, zo niet wordt dit uitdrukkelijk vermeld in de voor te leggen materialenlijst. Bij levering op de werf gaat de ontwerper de overeenstemming met de goedgekeurde materialenlijst na. Alle afgekeurde leveringen moeten onmiddellijk van de werf verwijderd worden. De goedkeuring van de leveringen houdt niet de goedkeuring van de werken in. De aannemer is volledig verantwoordelijk en neemt alle nodige maatregelen voor het transport, de opslag en de verwerking van de materialen volgens de bepalingen van het bestek, de regels van goed vakmanschap en de voorschriften van de fabrikant. Voor het transport van personen en materialen mag geen gebruik worden gemaakt van de bestaande personen- of goederenliften, tenzij schriftelijke toelating en volgens de bepalingen van het Bestuur. Uitvoering De volgende normen en voorschriften zijn van toepassing: reeks NBN D 30 - Centrale verwarming, ventilatie en luchtbehandeling - Gemeenschappelijke eisen voor alle systemen; NBN EN Verwarmingssystemen in gebouwen - Ontwerp voor watervoerende verwarmingssystemen het algemeen reglement op de elektrische installaties (AREI); het algemeen reglement op de arbeidsbescherming (ARAB); het technisch reglement voor water van AquaFlanders en de voorschriften van Belgaqua; de technische voorlichtingsnota s (TV) van het WTCB; WTCB Rapport nr 14 - Ontwerp en dimensionering van centrale verwarmingsinstallaties met warm water; de lastenboeken uitgegeven door het KVBG (Koninklijke Vereniging der Belgische Gasvaklieden); de voorschriften van de netbeheerders; Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

96 het KB van betreffende de rendementseisen voor olie- en gasgestookte centrale verwarmingsketels; het KB van betreffende de basisnormen brand, alsook de voorschriften van de plaatselijke brandweer; het KB van tot voorkoming van luchtverontreiniging bij het verwarmen van gebouwen met vaste of vloeibare brandstoffen; de norm NBN S Akoestiek - Grenswaarden voor de geluidsniveaus om het gebrek aan comfort in gebouwen te vermijden; eventuele plaatselijke reglementen. AANNEMINGSMODALITEITEN In geval van installaties op gas zal de installateur over een geldig CERGA-nummer beschikken. Werken aan stookolieketels worden enkel uitgevoerd door een erkend brandertechnicus. De bewijzen hiervan worden geleverd op eenvoudig verzoek van de ontwerper of het bestuur. ENERGIEPRESTATIES - ECODESIGN De installateur stelt alle productgegevens ter beschikking voor de opmaak van de EPB-aangfite. De wetgeving m.b.t. Eco-Design en Eco-Labelling moet gerespecteerd worden. Op circulatoren zijn de Eco-design richtlijnen 2009/125/EC en 2005/32/EC en verordeningen 641/2009/EC en 622/2012/EC van toepassing. PLANNING - WERFOPVOLGING De aannemer moet een planning opmaken, in coördinatie met de andere aanwezige ambachten, en deze voor de aanvang van de werken ter goedkeuring voorleggen aan het Bestuur. De verschillende fasen van de werken kunnen pas starten na goedkeuring door het Bestuur van alle nodige plannen en uitvoeringsmodaliteiten. WERKEN IN BESTAANDE WONINGEN In geval de woningen bewoond blijven tijdens de uitvoering van de werken zal de aannemer alle nodige maatregelen nemen om de veiligheid van de bewoners en eventuele bezoekers te verzekeren en de inhoud van de woningen te beschermen. De hinder voor de bewoners moet tot een minimum beperkt blijven. Elke begonnen installatie wordt volledig afgewerkt vooraleer een andere wordt aangevat. De werken gebeuren van maandag tot vrijdag tussen 7u en 18u of volgens een met het Bestuur afgesproken planning. De aannemer zorgt zelf voor de toegankelijkheid van de woningen. OPMETING & DIMENSIONERING De inschrijver kijkt zelf alle opmetingen en berekeningen na. Afwijkingen t.o.v. het bestek en de plannen moeten gemeld worden bij de inschrijving, zoniet wordt verondersteld dat eventuele afwijkingen zijn inbegrepen in de offerte. De aannemer controleert alle berekeningen en vult deze eventueel aan in functie van de kenmerken van gebruikte materialen, toestellen en/of systemen. PRESTATIEVOORSCHRIFTEN De warmteverliezen worden berekend op basis van de norm NBN EN Verwarmingssystemen in gebouwen - Methode voor de berekening van de ontwerpwarmtebelasting en de hieraan gekoppelde norm NBN B Berekening van de warmteverliezen van gebouwen. Volgende richttemperaturen worden gebruikt: Buitentemperatuur: - 8 C (-7 C in de kuststreek en -9 C in de Kempen) Binnentemperaturen: o Woonkamer: 20 C (22 C minder mobiele personen) o Keuken: 20 C o Badkamer: 24 C o Slaapkamers: 18 C (20 C minder mobiele personen) o Hallen: 16 C o Toilet, bergingen, garages, tochtsassen, : niet verwarmd Voor berekening van de ventilatieverliezen wordt uitgegaan van de NBN D en rekening houdend met de EPB voorschriften. Hydraulische berekeningen voor gedwongen circulatie volgens Rietschel en Raiss. Voor leidingen met diameter tot ND 50 wordt de watersnelheid beperkt tot 1 m/s. Bij eenpijpverwarming wordt het vermogen gelijkmatig verdeeld over de verschillende kringen. De radiatoren in snel op te warmen lokalen worden in het begin van de kring geplaatst. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

97 Voor het dimensioneren van de radiatoren wordt uitgegaan van een regime 70/50 C of lager. Dimensionering van de gasleidingen op basis van de vereenvoudigde formules van Renouard of Mounier of van de diagrammen uit de NBN D Berekening van het expansie-systeem volgens volgens de bepalingen van art ELEKTRISCHE BORDEN & VOEDING De installateur CV staat in voor de elektrische voorzieningen. Dit moet inbegrepen zijn bij de plaatsing van de ketels en de toebehoren. De installatie wordt aangesloten op het elektrisch net via een bordje te plaatsen in de directe nabijheid van de ketel. Dit bordje omvat: een algemene schakelaar, twee automaten 10 A / aangepast aan het vermogen van de ketel. Ongeacht het type kamerthermostaat wordt steeds een buis met minstens 3 geleiders voorzien voor eventuele voeding. Alle elektrisch installatiemateriaal is CE-CEBEC-gekeurd. De installatieonderdelen worden verbonden met de aardelektrode. De elektrische installaties worden uitgevoerd conform het AREI. De installatie wordt pas opgeleverd na aflevering aan het Bestuur van een keuringsattest zonder opmerkingen, opgemaakt door een erkend controle organisme. AANSLUITING GAS De installatie voldoet aan de bepalingen van hoofdstuk 64. AANSLUITING (KOUD) WATER De watertoevoer is aanwezig in de nabijheid van de ketel en het eventuele toestel voor sanitair warm water. De aansluiting gebeurt volgens de voorschriften van AquaFlanders, Belgaqua, de waterleverancier en de bepalingen van de fabrikanten van de toestellen. De koudwatertoevoer is voorzien van een veiligheidsgroep (overdruk beveiliging en een terugslagklep) waarvan de afvoer wordt verbonden via een open trechter en sifon met de riolering. LUCHTTOEVOER Bij open verbrandingstoestellen (types A en B) moet rechtstreeks buitenlucht aangevoerd worden naar het lokaal waar het toestel staat opgesteld. Deze toevoeren zijn niet afsluitbaar en conform NBN D AFVOER ROOKGASSEN Voor ketels met een nominaal vermogen tot 70 kw gebeurt de installatie gebeurt volledig conform de norm NBN D Centrale verwarmingsketels met een nominaal vermogen kleiner dan 70 kw - Voorschriften voor hun opstellingsruimte, luchttoevoer en rookafvoer. Indien de voorziene schouwafmetingen niet aangepast zouden zijn om een goede trek te garanderen, moet de aannemer zijn eventuele opmerkingen bijvoegen bij de inschrijving. Voor de verbrandingstoestellen op gas zijn de voorschriften van de NBN D betreffende uitmonding in gevel en dak van toepassing. GESLOTEN GASTOESTELLEN TYPE C: AANVOER VERBRANDINGSLUCHT EN AFVOER ROOKGASSEN Volgens de voorschriften van de fabrikant en met behulp van het meegeleverde systeem voor de aanvoer van verbrandingslucht en afvoer van rookgassen. De plaats van uitmonding van de systemen (eindstuk) t.o.v. openingen in de woning en hindernissen voldoet aan bijlage G van de norm NBN D en de aanbevelingen van de leverancier. De systemen voor luchtaanvoer en rookgasafvoer C beschikken over een CE-markering. AS-BUILTPLANNEN EN DOCUMENTEN De installateur verstrekt het Bestuur ter plaatse alle inlichtingen over het gebruik, de goede werking, het onderhoud, de ontstoring, van de installatie. Volgende documenten, in het Nederlands, moeten in twee exemplaren aan het Bestuur afgeleverd worden vóór de voorlopige oplevering: as-builtplannen (met 1 exemplaar op informatiedrager), elektrische schema s van de installaties, een gedetailleerde materialenlijst met vermelding van merk, type, specifieke kenmerken en leveranciers, Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

98 een gedetailleerde technische documentatie van alle onderdelen van de installatie, met gebruiksvoorwaarden, richtlijnen i.v.m. onderhoud en ontstoring, de nodige attesten en verslagen van proeven, keuringen, waarborgen, een gebruiksaanwijzing van de ketels en van alle onderdelen van de installatie als kamerthermostaat, thermostatische kranen, eventuele boiler,, één exemplaar per geplaatst toestel. Deze wordt opgehangen in een map nabij de ketel. Ten behoeve van de gebruikers wordt per toestel een duidelijke gebruikshandleiding in het Nederlands geleverd, over de bediening, het onderhoud en het ontstoren van de ketel en zijn toebehoren. Het geheel wordt opgehangen onder een plastic beschermmap in de directe nabijheid van de ketel. De gebruikshandleidingen beantwoorden aan de vorm- en inhoudsvereisten van de norm NBN EN Verwarmingssystemen in gebouwen - Leidraad voor het opstellen van handleidingen voor bediening, onderhoud en gebruik. Keuring PROEVEN De aannemer stelt het benodigde personeel, gereedschap en apparatuur ter beschikking voor de uitvoering van de proeven, keuringen,. Rendementsproef op ketel d.m.v. rookgasanalyse met meting van het gasverbruik. Drukproef in koude toestand van de leidingen (verplicht uit te voeren op elke installatie) volgens NBN D : de installatie wordt gedurende minstens 2 uur aan een waterdruk onderworpen van 4.5 bar (minimaal 1.5 maal de hoogste bedrijfsdruk, met een maximum van 6 bar), en mag daarbij geen enkel lek vertonen (geen drukval). proef uit te voeren terwijl de leidingen nog volledig zichtbaar en toegankelijk zijn. Drukproef in warme toestand van de installatie volgens NBN D uit te voeren bij het optarten van de afgewerkte installatie de installatie wordt gedurende minstens 2 uur op maximale bedrijfstemperatuur gehouden. De goede werking en dichting van alle onderdelen en verbindingen van de installatie wordt nagezien. Circulatie / temperatuurproef volgens NBN D (kan in combinatie met de drukproef in warme toestand). de installatie wordt, na volledige spoeling, gevuld met water en ontlucht en opgewarmd tot de maximale bedrijfstemperatuur waarna opnieuw wordt ontlucht en eventueel bijgevuld. De volledige installatie wordt gedurende 2 dagen in regime gehouden, waarbij de algemene werking van de installatie, het evenwicht en de gelijkmatige verdeling van de warmte (met temperatuursmetingen) worden gecontroleerd en eventueel bijgeregeld. Keuring van de elektrische installatie door een erkend controle organisme Concentratiebepaling van chemisch additief indien een chemisch additief voor het conditioneren van het CV-water vereist is, gebeurt een concentratiebepaling volgens de methode voorgeschreven door de leverancier van het product of via een labo-analyse. het additief is toxicologisch veilig (Belgaqua attest Fluïdum Categorie 3 volgens NBN EN 1717). ook wordt een testrapport van een erkend labo voorgelegd over de efficiëntie van het product. bij het vulpunt van de installatie wordt (d.m.v. een klever) de specificaties van het product vermeld. De proeven gebeuren steeds in aanwezigheid van de ontwerper. De proefverslagen worden onmiddellijk na uitvoering van de proeven ter goedkeuring overgemaakt aan het Bestuur. De verwarmingsketels beschikken over een verklaring van overeenstemming (opgenomen in de technische handleiding van het toestel) volgens de bepalingen van het KB van over CO- en NOx-emissies. WAARBORGEN Installatie: vanaf de voorlopige oplevering of de in gebruikname geldt een totale waarborg (materialen, arbeidsprestaties, verplaatsingen, taksen, attesten, ) van één jaar op de volledige installatie. Deze omvat minimaal alle herstellingen (binnen de 24u), vervangingen (binnen de 5 werkdagen) en een onderhoudsbeurt met controle en de nodige bijregelingen van de volledige installatie (uit te voeren tegenaan het einde van de waarborgperiode). Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

99 verwarming individuele installaties proefopstelling PM Algemeen De aannemer zal eerst de volledige installatie van een modelappartement of woning, gekozen in overleg met het Bestuur, afwerken. Pas na goedkeuring door de ontwerper mag hij de werken in de de overige wooneenheden aanvangen leidingnet & toebehoren - algemeen Leveren, plaatsen en aansluiten van een bedrijfsklaar warmtedistributienet, met inbegrip van alle toebehoren (bochten, T-stukken, aftakkingen, verbindingen, beugels, collectoren, ) en de vereiste drukproeven, met uitzondering van het kraanwerk. Materialen De onderdelen, buizen en hulpstukken maken deel uit van één systeem en vormen bij de verwerking één geheel. Zij worden geleverd door dezelfde fabrikant en/of verenigbare handelsmerken, zoals aanbevolen door de buizenfabrikant. Alle buizen zijn over hun lengte gemerkt (merk, materiaal, norm, diameter, wanddikte, fabricagedatum, ) Vermenging van stalen en koperen buizen in een kring moet worden vermeden. Koperen buizen mogen zich enkel stroomafwaarts bevinden van stalen buizen. Kunststofbuizen zijn voorzien van een diffusiescherm. Uitvoering LEIDINGTRACÉ Het tracé van de leidingen is aangegeven op de plannen, maar kan tijdens de werken kleine wijzingen ondergaan. In zoverre deze wijzigingen geen wezenlijke meer- of minlengten met zich meebrengen, worden zij uitgevoerd zonder verrekening. Kruisingen, doorvoeren of andere moeilijkheden worden vakkundig opgelost in coördinatie met de betrokken ambachten. Ingewerkte of achteraf onbereikbare koppelingen zijn verboden (ook al is deze mogelijkheid voorzien in de technische goedkeuring). Er wordt rekening gehouden met voldoende uitzettingsmogelijkheden voor de leidingen. Lokale spanningen (o.a. bij zettingsvoegen, ) worden opgevangen d.m.v. aangepaste doorvoermoffen. De treksterkte van gerealiseerde verbindingen moet minstens even groot zijn als die van de buis. Leidingen voorzien in de dekvloer worden tijdens het storten van de vloer onder druk gezet door aansluiting op het waterleidingnet (3 à 4 bar). Waar vereist moet bij het plaatsen van de leidingen en beugels de nodige ruimte voorzien worden voor een doorlopende thermische buisisolatie. Uitgezonderd bij roestvaste en kunststof materialen, worden alle leidingen en toebehoren voorzien van twee corrosiewerende verflagen (van verschillende kleur) of gelijkwaardig. De volledige installatie wordt grondig gespoeld voor ingebruikname. Bij de dimensionering van de leidingen wordt uitgegaan van volgende richtwaarden m.b.t. de stromingssnelheid: Leidingdiameter DN 20 DN 20 DN 20 DN 100 DN 100 DN 150 DN 150 Primaire collector Maximale watersnelheid / drukverlies 0,4 m/s 120 Pa/m (aanbevolen 100 Pa/m) 1 m/s 1,5 m/s 2 m/s 0,3 m/s SLEUVEN - DOORVOEREN Het maken van sleuven en doorvoeren gebeurt steeds na voorafgaandelijk overleg met de ontwerper en het studiebureau stabiliteit. Het aantal boringen, kapwerken en sleufwerken moeten tot een minimum beperkt blijven. Hierbij wordt voorzichtig tewerk gegaan, om nutteloze beschadigingen aan aangrenzende constructie-onderdelen te vermijden. Er wordt uitsluitend gebruik gemaakt van aangepast, trillingsarm gereedschap d.m.v. een roterende beweging (zagen, frezen, slijpen, boren, ). De Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

100 nodige openingen in muren en vloeren worden zoveel mogelijk uitgespaard tijdens de ruwbouwwerken. Doorboringen in betonplaten worden steeds uitgevoerd met een gekoelde diamantboor. Daarbij mogen geen wapeningen van het beton bloot gelegd of beschadigd worden. De sleuven in gemetste muren hebben een aangepaste sectie, zonder hun stabiliteit in gevaar te brengen. Het inwerken van leidingen in wanden met een dikte van minder dan 9 cm, in systeemwanden of in holle ruimtes van samengestelde wanden is verboden. Doorvoeren worden zo voorzien dat muur- of vloerzettingen de buis niet kunnen belasten, door een aangepaste beschermhuls (doorvoermof) rond de leidingen geplaatst en waarin de buis vrij kan bewegen. De hulzen steken 1 cm door de afgewerkte muren en de plafonds en minimum 2 cm door de bovenzijde van de afgewerkte vloeren. Na het plaatsen van de leidingen moet de installateur de sleuven en doorgangen opnieuw dichten, rekening houdend de voorziene oppervlakteafwerking van de omgevende wand en de eventuele bijzondere eisen inzake vochtwering en luchtdichtheid. Bij elke doorgang van een leiding door een eventueel aanwezige brandcompartimentering (vloer of muur) wordt, overeenkomstig de norm NBN , gebruik gemaakt van dubbelwandige branddovende doorgangshulzen. De tussenruimte is voorzien van een chemisch product dat, bij brand, de eigenschap heeft in elkaar te vloeien en de doorvoeropening dicht te smelten. Attesten moeten voorgelegd worden bij de monsterkeuring. AKOESTISCHE VOORZORGEN Ieder rechtstreeks contact tussen de bevestigingsmiddelen en de leidingen (metaal op metaal) en tussen de leidingen en wanden of vloeren moet worden vermeden. Hinder veroorzaakt door wrijving van de buizen in de beugels of tegen het gebouw, als gevolg van uitzetting of inkrimping, moet voorkomen worden. Om geluidsoverdracht in het gebouw tegen te gaan, neemt de installateur de nodige voorzieningen zoals de ruimte tussen doorvoerkokers en buizen opvullen met een aangepaste isolatiestof; de steunbeugels aan de binnenzijde voorzien van een samengedrukte isolatielaag. De gebruikte trillingsisolerende stoffen moeten zelfdovend en rotvrij zijn. De buisdiameters moeten zo gekozen worden dat de circulatiesnelheid van het water beperkt blijft tot 1,5 m/s voor technische ruimtes en 1 m/s voor woonruimtes. Keuring WAARBORGEN Alle leidingen en hun verbindingen zijn blijvend waterdicht bij de vooropgestelde bedrijfsdruk en -temperatuur. PROEVEN Het CV-leidingnet wordt uitgetest op haar waterdichtheid volgens NBN D Drukproef in koude toestand van de leidingen (verplicht uit te voeren op elke installatie): de installatie wordt gedurende minstens 2 uur aan een waterdruk onderworpen van 4,5 bar (minimaal 1,5 maal de hoogste bedrijfsdruk, met een maximum van 6 bar), en mag daarbij geen enkel lek vertonen (geen drukval). De proef is uit te voeren terwijl de leidingen nog volledig zichtbaar en toegankelijk zijn (d.w.z. geen anticorrosiebanden, geen bekleding, geen dekvloer). De installateur stelt het personeel en het materiaal voor het uitvoeren van de proeven ter beschikking. De prijs is opgenomen in onderstaande artikelen. Proefattesten voor de voorlopige oplevering af te leveren aan het Bestuur leidingnet & toebehoren - buizen leidingnet & toebehoren - buizen/kunststof VH m Meting meeteenheid: per lopende m meetcode: netto lengte van de leidingen. De toebehoren, bocht- en koppelstukken worden niet gemeten en zijn inbegrepen in de eenheidsprijs. aard van de overeenkomst: Vermoedelijke Hoeveelheid (VH) De leidingen in de keuken worden volledig vernieuwd. De overige leidingen worden eerst geëvalueerd. Indien nodig worden ook andere delen van de woning vernieuwd. Materiaal Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

101 Buizen uit kunststof geschikt voor gebruik als distributieleidingen voor centrale verwarming en bestemd voor gebruik in combinatie met verdeelcollectoren. De systemen beschikken over een ATG (of gelijkwaardig). Specificaties Type: PEX-alu-PEX leidingen. Drieschalige kunststofbuis bestaande uit een binnenbuis uit PEX, een volledig en homogeen hechtende verbindingslaag, een aluminiumlaag, gelast en een totaal zuurstof diffusiescherm vormend, een volledig en homogeen hechtende verbindingslaag, een PEX buitenbuis. Galvanische koppels tussen het aluminium en andere metalen worden vermeden door gebruik van aangepaste koppelstukken. Dienstdruk: 6 bar Hulpstukken: geleidingsbochten, moffen, T-stukken, Verbindingen: volgens voorschriften van de fabrikant Beugels of ondersteuningselementen: klipbeugels Uitvoering Volgens TV Kunststofbuissystemen voor de distributie van warm en koud water onder druk in gebouwen. De uitvoering, de plaatsing en de inregeling van de elementen gebeuren strikt volgens de voorschriften van de technische goedkeuring. Alle hulpstukken, koppelingen, adapters, kraanwerk,, en het gereedschap, voorgeschreven door de leverancier zijn verplicht te gebruiken. De kunststofleidingen worden standaard ingewerkt. Leidingen in opbouw worden voorzien van aangepaste mantelbuizen en leidingisolatie, die met daarvoor geschikte beugels bevestigd worden. Daar waar mogelijk worden deze leidingen gegroepeerd in leidingkokers of opgelegd in schalen. Alle leidingen tussen collector en radiatoren zijn uit één stuk. Spanningen ter hoogte van koppelingen worden vermeden door een vloeiend leidingverloop, respect van de door de leverancier opgegeven minimale buigstralen en het absoluut vermijden van inklemming in de mantelbuis. Er wordt bij de uitvoering rekening gehouden met de uitzettingen van het materiaal. Alle doorvoeringen door muren en vloeren, ongeacht het type kunststofbuis, zullen uitgevoerd worden met een mantelbuis, waarin de buis vrij kan bewegen. De diameter van deze mantelbuis is voldoende groot zodat de kunststofbuis een ruime speling krijgt en ontoelaatbare spanningen worden vermeden. Voor kunststofleidingen moet de minimale kromtestraal zoals voorgeschreven door de fabrikant worden nageleefd. Om de buizen loodrecht uit de vloer te doen komen, moet de buis over haar ganse buitenste kromming ondersteund worden door bochtstukken uit kunststof, voorzien van een voetplaat. Indien voorgeschreven door de leverancier van het systeem of een van de onderdelen van de installatie zal aan het verwarmingswater een inhibitor worden toegevoegd. Aanvullende uitvoeringsvoorschriften (te schrappen door ontwerper indien niet van toepassing) Alle leidingen worden in opbouw geplaatst behalve:. Leidingisolatie: alle ingewerkte leidingen en opbouwleidingen in niet verwarmde ruimten worden geïsoleerd met een zelfdovende en dampdichte buisisolatie. Zie art Keuring PROEVEN Vóór het aanbrengen van de dekvloer wordt per installatie verplicht een druktest / waterdichtheidsproef uitgevoerd volgens NBN ENV De proef wordt uitgevoerd nadat het systeem een voldoende mechanische weerstand heeft opgebouwd (verharding van verlijmingen, afkoeling lassen, ) en bij een nagenoeg constante omgevingstemperatuur. De leidingen mogen pas na uitvoering van de drukproeven en de goedkeuring door het Bestuur worden ingestort. BESCHRIJVING VAN DE PROEF Na ontluchting wordt de installatie onder een waterdruk gezet van 1,5 maal de nominale druk. De proefdruk mag niet meer dan 5 bar hoger zijn dan de nominale druk (15 bar bij PN10, 21 bar bij PN 16). Na 10 en 20 minuten wordt de druk terug op peil gebracht. De druk wordt gemeten na 30 en 60 minuten. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

102 Indien de druk met minder dan 0,6 bar is gedaald wordt aangenomen dat het systeem geen merkbaar lek vertoont en kan de proef zonder verder pompen worden voortgezet. Indien na een volgende periode van 2 uur de druk met meer dan 0,2 bar is gedaald wordt het systeem als ondicht beschouwd en moet het lek worden opgespoord en verholpen. Proeven volgens ATG (of gelijkwaardig). Proefattesten af leveren aan het Bestuur. WAARBORGEN De aannemer levert solidair met de leverancier een schriftelijke systeemwaarborg af van tien jaar, vanaf de voorlopige oplevering. Deze waarborg dekt elke mogelijke schade aan het geheel van de leidingen, koppelingen en alle hulpstukken tussen collectoren en verwarmingselementen en ook de gebeurlijke gevolgschade aan andere onderdelen van het gebouw. Toepassing De verwarmingsleidingen in de keuken worden volledig vernieuwd en met aangepaste koppelstukken aangesloten op de bestaande installatie buiten de keuken. De aannemer maakt een evaluatie op van de leidingen in de volledige woning verwarmingselementen & toebehoren - algemeen Alle werken en leveringen nodig voor het gebruiksklaar installeren van de verwarmingselementen, inclusief alle toebehoren, bevestigingen en aansluitingen: de levering en plaatsing van de verwarmingselementen, met inbegrip van de muurconsoles en/of ophangbeugels; de controle op hun goede werking in de installatie; de eventuele aanpassingen en/of vervangingen tot perfecte werking in de installatie; het eventueel schilderen van de verwarmingselementen. Materialen ALGEMEEN Alle geleverde verwarmingselementen en hun onderdelen zijn onderling verenigbaar en garanderen een perfecte werking van het geheel. Bijzondere aandacht wordt besteed aan het vermijden van elektrochemische koppels. De elementen en hun omkastingen vertonen geen scherpe hoeken of randen. De verwarmingselementen zijn in de fabriek beproefd op een effectieve druk van minimum 8 bar, met gewaarborgde werkingsdruk van 6 bar. Het verslag van de proeven of attest wordt op verzoek van de bouwheer en/of architect voorgelegd en bij de oplevering aan de bouwheer overhandigd. De elementen worden vanuit de fabriek geleverd met een beschermende verpakking (met hoeken boordbescherming en geheel verpakt in krimpfolie of gelijkwaardig). Deze verpakking beschermt de radiator tot bij de voorlopige oplevering. Beschadigde elementen worden geschilderd of vervangen op kosten van de aannemer. De verwarmingselementen worden bij voorkeur in herbruikbare containervorm op de werf gebracht door de leverancier. Een monster van de verwarmingselementen en alle toebehoren als ophangsysteem en eventuele afwerkingselementen en standaard kleurenkaart worden vóór bestelling ter goedkeuring voorgelegd aan het Bestuur. WARMTEVERMOGEN Het nuttige warmtevermogen van de elementen wordt door de verwarmingsinstallateur bepaald op basis van de warmteverliesberekeningen en het temperatuursverloop in de kringen. De warmte-afgifte (vermogen) van de verwarmingselementen wordt daarbij bepaald volgens NBN EN en addenda. Warmte-afgiftetabellen voor te leggen aan het Bestuur. De vereiste vermogens van de verwarmingselementen staan aangeduid op de plannen en/of in de tabellen van de studie verwarming. Vóór uitvoering legt de installateur de nodige documenten voor waaruit blijkt dat het nuttig warmtevermogen van de door hem geplaatste verwarmingselementen in overeenstemming is met de karakteristieken van de gekozen producten en van de berekende warmteverliezen. Indien de lokalen worden verwarmd door een combinatie van verschillende soorten verwarmingselementen, dan moeten ze samen voldoen aan de specificaties die voor elke soort verwarmingselementen zijn opgegeven. Verschillende soorten verwarmingselementen worden echter nooit op eenzelfde kring van circulatiewater aangesloten. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

103 DIMENSIONERING Algemeen gelden voor verwarmingselementen geplaatst onder ramen volgende afmetingen: de lengte bedraagt maximaal de vrije breedte van de raamopening, de hoogte is gelijk aan de vrije hoogte onder het raamtablet verminderd met: Aantal leidingen onder radiator Uitsteek raamtablet < 2 cm > 2 cm 0 15 cm 20 cm 1 20 cm 25 cm 2 25 cm 30 cm De radiatoren worden geplaatst met in acht name van volgende afstanden: tussen wand en achterkant van de radiator: minimum 3 à 6 cm tussen wand en zijkant van de radiator: minimum 7 à 10 cm tussen vloer en onderkant van de radiator: minimum 15 à 20 cm tussen plafond en bovenkant van de radiator: minimum 30 à 40 cm De voorschriften van de fabrikant worden gevolgd indien ze strenger zijn. De juiste maten van de elementen worden ter plaatse opgemeten en afgetekend. Pas na goedkeuring van deze maten door het Bestuur en de ontwerper mogen de elementen besteld worden. TOEBEHOREN - KRANEN De verwarmingselementen worden aan de leidingen bevestigd met een afsluitbaar en regelbaar hulpstuk, wat hun demontage toelaat zonder het water van de volledige installatie te moeten ledigen. De aanvoerleiding naar de bovenaan geplaatste radiatorkraan wordt bevestigd met een buisbeugel met akoestische voering. De regelkranen worden ingesteld zoals aangegeven op de plannen en in het bestek. Alle radiatoren worden voorzien van een ontluchtingskraantje uit vernikkeld metaal eenvoudig te bedienen met een schroevendraaier of muntstuk. Uitvoering Bij de plaatsing van de radiatoren en leidingen wordt rekening gehouden met eventueel andere aanwezige technieken (stopcontacten, leidingen andere dan verwarming, ). Voor de plaatsing worden de juiste opstelling en bevestigingswijze van de radiatoren definitief vastgelegd in overleg met het bestuur. Er worden minstens 2 steunen voorzien per radiator en een bijkomende steun per meter radiatorlengte. De bevestigingen moeten een overlast van minstens 50 kg/lm kunnen opnemen. Naargelang de aard van de drager (vloer, wand), worden ze op voldoende punten en voldoende stevig bevestigd met aangepaste corrosievrije bevestigingsmiddelen. De bevestiging gebeurt d.m.v. beugels en consoles. Indien de dikte van de wand het plaatsen van wandsteunen niet toelaat, mogen de radiatoren op aangepaste voetsteunen geplaatst worden. De consoles zijn voorzien van een akoestische voering. Keuring Er wordt een waarborg gegeven van 5 jaar op fabricage- en materiaalfouten vanaf de voorlopige oplevering of de in dienstneming van de installaties verwarmingselementen & toebehoren - plaatradiatoren FH st Plaatradiatoren, samengesteld uit één of meerdere geribde paneelvormige elementen uit hoogwaardige staalplaat. Meting meeteenheid: per stuk aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Materiaal De radiatoren worden samengesteld door continu lassen. Onderbroken lassen dienen enkel ter versteviging. Binnenin de ribben met verticale profileringen stroomt het circulatiewater, indien nodig zijn de radiatoren voorzien van aangelaste lamellen voor versnelde convectie. Het aantal panelen wordt beperkt tot 3. Radiatoren met 1 paneel worden niet voorzien van convectielamellen. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

104 Specificaties Plaatdikte panelen: minimaal 1,25 mm, Plaatdikte convectielamellen: minimaal 0,4 mm. Oppervlakte-afwerking: kras- en kleurvaste coating Kleur: gebroken wit Dimensionering: de afmetingen van de radiatoren, hun vermogen en de plaats van de radiatorkranen zijn aangeduid op de plannen. Uitvoering Dimensionering: berekening vermogen en afmetingen op basis van een regime 70 / 50 C. Opstelling: in overleg met de ontwerper. De radiatoren worden bevestigd aan de hand van: onzichtbare muurconsoles vloerconsoles ingeval van een vrijstaande radiator of geplaatst tegen een lichte wand. De aanvoerleiding naar de bovenaan geplaatste radiatorkraan wordt bevestigd met een buisbeugel met akoestische voering. Toepassing In elke keuken wordt een plaatradiator van 800W voorzien. Deze wordt geplaatst op wandbetegeling warmteregeling & toebehoren - algemeen Alle werken en leveringen voor het gebruiksklaar installeren van de gebruikelijke meet- en/of regeltoestellen vereist voor een goede werking van de installatie. Zij worden gemonteerd en afgesteld tot hun perfecte werking binnen de installatie warmteregeling & toebehoren - radiatorkranen FH st Meting meeteenheid: per stuk meetcode: per kraanset aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Materiaal Thermostatiseerbare radiatorkranen vervaardigd uit brons of vernikkeld messing, met dubbele regeling en voorzien van een beschermhoedje tegen stof. Zij laten toe de aanvoer volledig af te sluiten. Het binnenwerk (afsluiter en pakkingselement) is steeds vervangbaar zonder het water af te laten. Hydraulische karakteristieken en handleiding af te leveren op verzoek van het Bestuur. Specificaties Maximum bedrijfstemperatuur: 110 C Maximum bedrijfsdruk: minimum 10 bar. Type: aansluitcombinatie voor één-pijpsysteem met enkel onderaansluiting: de kraan laat een éénzijdige muur- of vloeraansluiting toe, bestaande uit een radiatorafsluiter en een vierwegverdeler met inregelvoorziening, met inbegrip van alle koppelstukken. De combinatie laat toe de radiator af te nemen zonder het water van de installatie te laten. Uitvoering De radiatorkranen worden geïnstalleerd en afgeregeld volgens de voorschriften van de technische studie en volgens de voorschriften van de fabrikant. Toepassing Elke radiator wordt voorzien van een kraan met thermostaatkop warmteregeling & toebehoren - thermostaatkoppen FH st Meting meeteenheid: per stuk Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

105 aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Materiaal Thermostaatkoppen volgens NBN EN 215 Thermostatische radiatorkranen. Automatische proportionele temperatuurregelaars met een ingebouwd voelerelement op basis van vloeistofvulling of vloeistof-/gasvulling. Twee begrenzers laten toe de temperatuursregeling binnen een in te stellen zone te beperken of van een stand te vergrendelen. Bij de laagste instelling blijft de afsluiter dicht zolang de omgevingstemperatuur boven de 6 à 8 C blijft (vorstbeveiliging). Specificaties Handgreep: hoogwaardig kunststof, kleur: wit Regelbereik: van 8 C t/m 32 C sluitingstemperatuur bij een regelband van 2 C. Schaalindeling: neutraal (zonder temperatuuraanduiding). Aanvullende specificaties (te schrappen door ontwerper indien niet van toepassing) Zij zijn voorzien van een anti-diefstalbeveiliging. Instelling regelbereik door middel van vorstbeveiliging die de thermostatische kraan opent van zodra de temperatuur aan de voeler lager wordt dan circa 5 C. Uitvoering De thermostatische koppen worden pas voor de stookproeven geplaatst. De radiatorkraan is zolang voorzien van een kunststofkapje die de bediening van de kraan toelaat. De as van de thermostaatkop wordt horizontaal en haaks op het radiatorvlak geplaatst. De thermostaatkop zal steeds goed geventileerd zijn (niet in hoeken, nabij warmtebronnen, ). Bij gebruik van thermostatische kranen zal steeds een By-pass in het verdeelnet aanwezig zijn. De thermostaatkop mag parallel met de radiator geplaatst worden indien een haakse plaatsing hinderlijk is in kleine ruimten. Toepassing Op alle radiatoren wordt een thermostaatkop geplaatst. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

106 68. VENTILATIE ventilatie - algemeen Algemeen De ventilatiebieten voldoen aan de voorschriften van NBN D en de EPB-regelgeving. De installatie wordt volledig conform met de bepalingen van de eventueel hieronder gevraagde ATG-E uitgevoerd, in het bijzonder wat de diverse componenten betreft. Verrekeningen hieromtrent worden niet aanvaard. Het is verboden rookgasafvoeren op de verluchtingskanalen, en omgekeerd, aan te sluiten ventilatie proefopstelling PM Algemeen De aannemer zal eerst de volledige installatie van een modelappartement of woning, gekozen in overleg met het Bestuur, afwerken. Pas na goedkeuring door de ontwerper mag hij de werken in de overige wooneenheden aanvangen ventilatiekanalen - algemeen Levering, plaatsing en bedrijfsklaar aansluiten van alle verluchtingskanalen, die niet behoren tot gecombineerde rook- en verluchtingskanalen of ontrokingsinstallaties. De kanalen zijn bestemd voor de aanvoer van verse lucht of afvoer van bedorven lucht, binnen het ventilatiesysteem. De werken omvatten: de studiekosten, hulpstukken, bevestigingsmiddelen, verdeelgeleiders, regelkleppen, toezichtdeksels, registers, schoepen,, het maken van openingen en afdichtingen tussen bouwkundige constructie en kanaal. Materialen ALGEMEEN De afmetingen van de kanalen worden afgestemd op de vereiste debieten, overeenkomstig NBN D Ventilatievoorzieningen in woongebouwen en de EPB-regelgeving. Het drukverlies in rechte kanaaldelen is niet hoger dan 0,5 Pa/m. Luchtdichtheidsklasse: min. B Een staal van alle materialen samen met het voorgestelde uitvoeringsschema van het kanalennet, wordt vóór uitvoering ter goedkeuring voorgelegd aan het Bestuur. Standaard worden ronde kanalen gebruikt. Enkel omwille van lokale omstandigheden kunnen rechthoekige kanalen toegepast worden mits voorafgaandelijk akkoord van het Bestuur. Flexibele kanalen worden tot een minimum beperkt (tot 1m voor ondermeer aansluiting roosters en toestellen op stijve kanalen). METALEN KANALEN Metalen luchtkanalen vervaardigd uit tweezijdig gegalvaniseerd bandstaal. De kanalen hebben een voldoende stijfheid rekening houdend met de optredende spanningen. Hiervoor zijn zij versterkt met plooien en/of verstijvingsribben en eventueel met inwendige steunen. Volgende normen zijn van toepassing: NBN EN Ventilatie van gebouwen - Dunwandige metalen luchtleidingen en verbindingsstukken met rechthoekige doorsnede Afmetingen. NBN EN Ventilatie van gebouwen - Ronde dunwandige metalen luchtkanalen van plaatmetaal en verbindingsstukken Afmetingen. NBN EN Ventilatie van gebouwen - Luchtleidingen - Sterkte en lekdichtheid van ronde dunwandige metalen leidingen. KUNSTSTOF KANALEN Starre kunststof luchtkanalen vervaardigd uit PVC, PVC-C of HPDE. De hulpstukken zijn standaard voorzien van mofaansluitingen. De kanalen worden verbonden door lijmen (PVC en PVC-C), lassen (PVC en HPDE) of mechanisch verbonden. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

107 FLEXIBELE KANALEN De flexibele kanalen weerstaan aan een druk van minstens 2500 Pa en zijn geschikt voor luchtsnelheden tot 30 m/s. Er wordt gebruik gemaakt van ongeïsoleerde of geïsoleerde slangen, volgens de aanduidingen op plannen en meetstaat. Montage volgens de voorschriften van de fabrikant. Er wordt nooit meer slang gebruikt dan absoluut nodig is, tenzij bij berekening hiermee rekening is gehouden. Er wordt gestreefd naar minimaal 0,5 m tot maximaal 1 m slang te gebruiken. Indien een grotere lengte moet worden toegepast, moet de slang gebeugeld worden zodat de maximale doorzakking van de slang, tussen twee bevestigingspunten, niet meer bedraagt dan 50 mm (in het midden tussen de ophangingen gemeten). Bij de montage worden beschadigingen aan de slang vermeden. Beschadigde binnenslangen worden direct vervangen. Bij kleine beschadigingen aan de buitenmantel worden deze afgewerkt met tape (aluminium tape of pvc tape, afhankelijk van het materiaal van de slang). De onderlinge afstand tussen twee ophangpunten kan variëren tussen 1m en 2m. Deze maat is afhankelijk van het type slang dat wordt toegepast. Een slang is over het algemeen zeer flexibel en kan vrij eenvoudig worden vervormd. Door vervorming vermindert de inwendige diameter en wordt het drukverlies vergroot. Bij beugeling (door middel van bijvoorbeeld geperforeerd band) mag de slang niet in diameter verkleinen. De slang wordt minimaal over de halve omtrek ombeugeld. Bochten moeten zo ruim mogelijk genomen worden. Dubbele bochten (U-bochten) worden vermeden. Uitvoering TRACÉ De situering van verluchtingsmonden en het leidingtracé worden schematisch weergegeven op de plannen en worden voor de plaatsing besproken met de architect en het studiebureau. Het definitieve tracé wordt door de aannemer opgemaakt in coördinatie met de andere technieken. De montage gebeurt zoveel mogelijk volgens rechte lijnen. De kanalen hebben een aangepaste ophanging, in overeenstemming met de kanaaldiameters en de structuur waaraan de bevestiging gebeurt, voor wat betreft afmetingen, sterkte en uitvoering. Zij zijn van een gemakkelijk demonteerbaar type. Alle gebruikte steun- en ophangstukken, stangen, beugels, hulzen, zijn uit gegalvaniseerd, gemetalliseerd of roestvast staal. Tussen de kanaalwanden en de ophanging wordt, over de gehele lengte van het dragend gedeelte van de beugel, een trillingisolerende stof aangebracht. Bij uitwendig te isoleren kanalen worden ter plaatse van de ophangconstructie de nodige voorzieningen getroffen, m.b.t. de dikte van de aan te brengen isolatie. De sectie wordt zodanig voorzien dat het geheel dampwerend kan worden afgewerkt. Ventilatiekanalen ingewerkt in valse plafonds moeten zo dicht mogelijk tegen de onderkant van de dragende vloerplaat gemonteerd worden. Alle inbouwwerken en doorgangen door wanden, vloeren en plafonds zijn ten laste van de installateur en gebeuren volgens de regels der kunst. Doorboringen in zichtelementen worden zorgvuldig geboord. De openingen zijn niet groter dan noodzakelijk. Het doorboren van structurele elementen is niet toegestaan tenzij de stabiliteitsingenieur hiervoor uitdrukkelijk toestemming geeft. Bij iedere doorgang moeten de luchtkanalen omwonden worden met PVCfolie. Geen enkel deel van de kanalen mag in aanraking komen met metselwerk of beton. Eventueel moeten brandwerende doorgangen voorzien worden en zal een aangepast dichtingsysteem ter goedkeuring worden voorgelegd. Ter hoogte van dilatatievoegen worden de kanalen verbonden d.m.v. een flexibele aansluiting van aangepaste lengte. Op regelmatige plaatsen worden inspectie- en reinigingsopeningen voorzien, bestaande uit ingewerkte toegangsluiken, die hermetisch afgedicht kunnen worden. Deze luiken zijn inbegrepen in de prijs van de kanalen. Elk toe- of afvoerkanaal wordt voorzien van een inrichting die een constant debiet handhaaft. Mogelijke condensvorming in de kanalen voor de afvoer van vochtige lucht moet opgevangen en verwijderd kunnen worden via een afvoerleiding met sifon. De afvoer- en eventuele toevoerventielen worden in een vlak oppervlak en op voldoende afstand van de aangrenzende wanden geplaatst, om een correcte positionering van meetinstrumenten toe te laten. Na coördinatie met de andere aannemingen legt de installateur de uitvoeringsplannen ter goedkeuring voor aan het bestuur. Kleine wijzigingen in het tracé als gevolg van de coördinatie Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

108 kunnen nooit aanleiding geven tot meerprijzen. De opgegeven secties moeten gerespecteerd worden. Elke afwijking moet voorafgaand door het Bestuur worden goedgekeurd. ZUIVERHEID - REINIGEN Het transport van luchtkanalen moet op een verantwoorde wijze plaatsvinden, zodat vervuiling wordt voorkomen. De opslag moet op een droge ondergrond gebeuren. De kanalen worden tegen weersinvloeden en vervuiling beschermd. Tijdens het verwerken van de kanalen voor de montage is het noodzakelijk dat verontreinigingen in en aan het kanaal worden verwijderd. Tijdens de montage van de kanalen wordt er nauwlettend op gelet dat losse vervuiling, zoals stof, zand en dergelijke uit de kanalen wordt verwijderd. KOPPELSTUKKEN - DICHTHEID Alle kanaalelementen en alle hulpstukken zoals bochten, nippels, aftakstukken, enz., worden luchtdicht aangesloten d.m.v. dubbele EPDM, neopreen of rubberen manchetten en/of dichtingsringen of krimpmoffen, zodat demontage mogelijk blijft evenals opnieuw monteren met hetzelfde materiaal. Alle kanaalelementen, koppelstukken en hulpstukken zijn volledig op elkaar afgestemd en afkomstig van dezelfde leverancier. Alle sectieovergangen en verbindingen worden uitgevoerd volgens de richtlijnen van de fabrikant. Aansluitingen op verluchtingsmonden en aansluitdozen mogen uitgevoerd worden in soepele verbindingen als de lengte minder dan 100cm bedraagt. Deze soepele verbinding is inbegrepen in de prijs van het aangesloten element ventilatiekanalen - flexibele kanalen FH m Buigzame ventilatiekanalen of slangen, hoofdzakelijk gebruikt als verbinding tussen aan- of afvoermonden en stijve kanalen. Meting meeteenheid: per lopende meter aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Materiaal en Uitvoering Volgens NBN EN Ventilatie in gebouwen Luchtkanalen Afmetingen en mechanische eisen voor flexibele kanalen. Specificaties Samenstelling: uit aluminiumband (volgens NBN EN Aluminium en aluminiumlegeringen - Chemische samenstelling en vorm van geknede producten). De verbinding in het spiraalgewikkelde band wordt uitgevoerd in een fels, waarbij voldoende stijfheid en luchtdichtheid worden verkregen. Brandklasse: M0 Doormeter: aangepast aan de aangesloten ventilatiemond. Akoestische isolatie: zie aanduidingen op plannen en volgens meetstaat. Diameter: 125mm. Toepassing Flexibel ventilatiekanaal voor dampkapafvoer met muuraansluiting te voorzien in de keukens in woningtype A, B, C en D. Flexibel ventilatiekanaal voor dampkapafvoer met dakaansluiting te voorzien in de keukens in woningtype E en F ventilatiekanalen - ophanging en bevestiging PM De luchtkanalen en de ingebouwde componenten worden zodanig bevestigd of opgehangen dat de kanaaldelen met hun componenten een stabiel en strak geheel vormen. Meting Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

109 aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM). Inbegrepen in de prijs van de kanalen en/of toebehoren. Materiaal en Uitvoering Alle materialen die voor bevestiging tegen een bouwkundige constructie worden toegepast, zijn verzinkt of met een zinkverf afgewerkt. Ze bezitten een zodanige sterkte dat het totale gewicht van de luchtkanalen, inclusief de geïntegreerde componenten, door draadstangen naar de bouwkundige ophangpunten wordt overgebracht. Rechthoekige kanalen: de ophanging wordt samengesteld uit een onderbeugel met draadstangen minimaal M6 langs het kanaal. De afstand tussen deze draadstangen bedraagt maximaal 100 mm en is minimaal 30 mm groter dan de kanaalbreedte afhankelijk van de aanwezigheid van uitwendige isolatie. De beugels worden uitgevoerd in een profielvorm waarmee voldoende stijfheid wordt verkregen. De onderlinge afstand van de beugels bedraagt mm. Tussen de beugels en het kanaal wordt een vilt- of PE-band van minimaal 4mm dikte aangebracht. Ronde kanalen of buizen met een diameter van 500mm en groter: de beugels moeten worden uitgevoerd als tweepuntsophanging door een boven- en onderbeugel. Voor kleinere diameters wordt volstaan met éénpuntsbeugel. De maximale hartafstand van de beugels onderling is 2m. Tussen beugel en kanaal wordt een vilt- of PE-band van minimaal 2mm dik aangebracht. Schachtkanalen: voor de bevestiging wordt gebruik gemaakt van consoles tegen de wand of van profielen aan de kanalen af te steunen op de vloer. Tussen de luchtkanalen en de beugels worden, indien gevaar voor elektrochemische spanningscorrosie bestaat, kunststof strippen aangebracht. Bij vereiste toepassing van extra voorzieningen tegen trillings- en/of geluidsoverdracht moeten deze nader worden gespecificeerd. De stalen ophangconstructies worden minimaal tijdelijk corrosiewerend uitgevoerd. Tussen de steunen en de kanalen worden vilt- of PE-stroken (min 4mm) aangebracht. Indien een uitwendige isolatie wordt aangebracht, die ter plaatse van de beugel niet mag worden onderbroken, kan een isolatiestrook van een zodanige persing worden aangebracht, dat dezelfde dikte als die van de isolatie bereikt wordt. Bij het vooraf aanbrengen hiervan moet een strook aluminiumfolie als een overlap toegepast worden waarop later de folie van de isolatie kan worden afgewerkt. Toepassing Ophanging en bevestiging van ventilatiekanalen en componenten in lijst boven keukenmeubels in woningtypes A, B, C en D. Ophanging en bevestiging van ventilatiekanalen en componenenten in verlaagd plafond in woningtypes E en F. De bestaande dampkappen van de bewoners worden eveneens door de aannemer voorzichtig en in samenspraak met bestuur en bewoners afgenomen bij de afbraak en opnieuw opgehangen en bevestigd na realisatie van de nieuwe keuken ventilatieventielen en -roosters - algemeen Levering, plaatsing en bedrijfsklare aansluiting van de ventilatieventielen voor de aanvoer van verse lucht en/of de afvoer van bedorven lucht. In overeenstemming met hun toepassing binnen het ventilatiesysteem zorgen zij voor een verzorgde afwerking en/of regeling. Alle bevestigingen, aansluiting op de ventilatiekanalen, inbouw in wanden en/of valse plafonds, en het maken en afwerken van de nodige wand- en/of plafonddoorgangen zijn inbegrepen. De ventilatieroosters geïntegreerd in de post 'buitenschrijnwerk' zijn opgenomen onder ventilatieroosters - algemeen). De ventilatieroosters geïntegreerd in de post 'binnendeuren en -ramen' zijn opgenomen onder toebehoren - deurroosters). Materialen De opbouw van de verluchtingsmonden is verenigbaar met de aanwezige constructie en zo opgevat dat geen vocht kan indringen. Een model en/of technische fiche in verband met de luchtdoorlaat en het eventueel regelsysteem worden, voor de bestelling, ter goedkeuring aan het Bestuur voorgelegd. De definitieve afmetingen worden vastgelegd op basis van de debieten berekend volgens NBN D Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

110 Uitvoering De inplanting van ieder ventiel zal door de installateur aan de hand van luchtverdelingscurven, opgesteld door de fabrikant van de ventilatiemonden, worden bepaald en ter goedkeuring worden voorgelegd aan het Bestuur ventilatiemonden - gevelroosters FH st Luchtroosters voor opbouw op een gevel. Model voor te leggen aan het Bestuur. Meting meeteenheid: per stuk aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Materiaal Specificaties Type: overdrukrooster, met horizontaal scharnierende lamellen die bij overdruk uitwijken. De lamellen zijn zo opgevat dat ze lawaaihinder beperken. Materiaal: geanodiseerd aluminium Aansluiting op buiskanaal: diameter 125 cm Corrosiebestendig, regendicht, ongedierte, vogel- en insectenwerend. Vorm: rechthoekig De drukval over het rooster blijft beperkt tot 20 Pa (maximaal 50 Pa). Uitvoering De montage op de (gevel)wand gebeurt d.m.v. aangepaste en corrosiebestendige vijzen met pluggen. Om indringing van vocht tegen te gaan, wordt de voeg tussen rooster en gevelmateriaal gedicht met een aangepaste gevelkit, op basis van niet zuurhoudende siliconen en/of met een elastische band. Aanvullende uitvoeringsvoorschriften (te schrappen door ontwerper indien niet van toepassing) Horizontale doorvoerbuizen worden met een lichte helling, naar de buitenzijde toe, geplaatst om condensatiewater naar buiten te leiden. De gevelroosters worden verdiept ingewerkt in het gevelmetselwerk, rekening houdend met de module van de steen. Blinde bevestiging. Toepassing Toe te passen voor de keukens in woningtypes A, B, C en D. Indien mogelijk worden de bestaande openingen voorzien van nieuwe gevelroosters voorzien voor de dampkap. Er wordt op gelet dat het baksteenmetselwerk niet beschadigd raakt. Eventuele beschadigingen zullen kosteloos dienen hersteld te worden. Indien de bestaande openingen niet kunnen gebruikt worden, worden de bestaande openingen aan de binnenzijde dichtgemaakt. Aan de buitenzijde wordt het bestaande gevelrooster behouden. In dat geval wordt een nieuwe opening gemaakt op een andere locatie ventilatiemonden - dakventielen FH st Meting meeteenheid: per stuk aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Materiaal Buitendakse ventilatiemonden met inbegrip van de nodige aansluitplaten, verloopstukken, dakkappen en bevestigingsprofielen. De aansluitstukken zijn afgestemd op de dakdichting (dakbedekking, helling). Model ter goedkeuring voor te leggen aan het Bestuur. Specificaties Materiaal: gemoffeld aluminium / gemoffeld staal Aansluitdiameter: 125 mm Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

111 Daktype: hellend (helling: 35 ) met pannen Uitvoering In overeenstemming met de uitvoeringsvoorschriften van de fabrikant. Doorbreking van de dakhuid, het onderdak, de isolatie en de plafondafwerking zijn inbegrepen in dit artikel. Toepassing Toe te passen voor woningtypes E en F. Er wordt een nieuwe opening gemaakt in het dak voor de plaatsing van het dakventiel voor de dampkap. Inbegrepen in dit artikel is het dichtmaken aan de binnenzijde van de bestaande opening voor de dampkap in de voorgevel. Aan de buitenzijde wordt het bestaande gevelrooster behouden en/of vervangen indien beschadigd. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

112 70. ELEKTRICITEIT BINNENNET elektriciteit binnennet - algemeen Materialen Alle apparaten en klein elektrisch materiaal dragen het CEBEC keurmerk of gelijkwaardig (ENEC- 02). Een model en bijhorende technische fiches van alle apparaten en bijhorigheden worden vooraf ter goedkeuring voorgelegd. Geen enkel armatuur, toestel of uitrustingselement mag geplaatst worden zonder vooraf goedgekeurd te zijn door het Bestuur. Uitvoering Conform met de meest recente bepalingen van: het AREI - Algemeen Reglement op de Elektrische Installaties; de basisnormen voor de preventie van brand en ontploffing; de algemene levering- en aansluitingvoorwaarden en de bijzondere technische voorschriften van de plaatselijke netbeheerder. De elektrische installaties worden uitgevoerd in overeenstemming met het bijgevoegd situatieschema elektriciteit, alsook de bijgevoegde schema's en tabellen van de stroombanen. Bij het ontbreken hiervan zal de installateur een zelf opgemaakt eendraadschema en situatieschema ter goedkeuring voorleggen aan het bestuur, minstens 30 dagen voor de aanvang van de elektriciteitswerken. Daarbij geldt: alle stroombanen hebben elk hun individuele aardgeleider; de installatie wordt zo opgevat dat bij de werking van het beveiligingsapparaat van één enkele stroombaan, niet alle lokalen van eenzelfde niveau zonder licht blijven; het trappenhuis mag niet volledig worden aangesloten op eenzelfde stroombaan. De elektrische installatie mag in geen geval de luchtdichtheid van de woningen negatief beïnvloeden. Doorvoeringen door of inbouw in wanden met een luchtdichtheidsfunctie worden vermeden. Zoniet worden deze hermetisch afgewerkt in overleg met de ontwerper en de eventuele andere ambachten. Keuring KEURINGSORGANISME Voor de verschillende installaties en per woning wordt een afzonderlijk verslag van een erkend controle organisme zonder opmerkingen voorgelegd. Het aanvragen van en de kosten verbonden aan de keuring van de elektrische installatie, alsook alle kosten voor aanpassingen wegens afwijkingen t.o.v. de reglementaire voorschriften zijn volledig ten laste van de installateur. De keuringsattesten worden minimaal 30 kalenderdagen vóór de officiële einddatum van de werken ter beschikking gesteld van de bouwheer. Bij het ontbreken van de keuringsattesten binnen de vooropgestelde termijn is de aannemer verantwoordelijk voor alle eventuele bijkomende kosten m.b.t. de ontzegeling van verzegelde elektriciteitsmeters, die in voorkomend geval zullen worden verrekend aan de tarieven van de betreffende netbeheerder. ONDERHOUDSDOSSIER Ten laatste bij de voorlopige oplevering zal de installateur een dossier, in drievoud, overmaken aan het bestuur met: de gedetailleerde technische documentatie van alle geïnstalleerde materialen en toestellen; de keuringsverslagen en andere attesten, in overeenstemming met de eisen vermeld in het bestek (proeven, brandweerstand attesten,...); een onderhoudsdossier met een volledig stel as-built plannen, zoals definitief goedgekeurd, met aanduiding van het volledige leidingtracé en het elektrisch schema. Een schema zal onder plastiekbescherming in elk desbetreffend verdeelbord aangebracht worden. WAARBORGEN De installateur waarborgt de goede werking van de installatie en alle toestellen gedurende een waarborgperiode van minimum één jaar vanaf de voorlopige oplevering. De waarborg slaat op het verhelpen van alle optredende gebreken in de installatie, met inbegrip van de nodige herstellingen van pleister-, schilder- en/of behangwerken. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

113 verdeelkasten - algemeen Leveren en plaatsen van gebruiksklare verdeelkasten voorzien van alle nodige uitrustingselementen als rails, verdeelklemmen, afdekplaten, veiligheden, automaten, schakelaars, teleruptoren en contactoren, schakelklokken, bedradingen,... zoals vermeld op de schema's, in overeenstemming met het type installatie. Materialen De verdeelkasten zijn conform geldende normen en het AREI en dragen het CE en CEBEC keurmerk. Ze zijn onbrandbaar, (niet vochtgevoelig) en hebben voldoende mechanische weerstand. De kasten worden voorzien van een scharnierende (omkeerbare) transparante kunststofdeur. Al naargelang de plaats van opstelling zijn de borden in opbouw of half ingewerkt. Het modulair montageraam is verwijderbaar en voorzien van een DIN-railstelsel. Alle onderdelen worden d.m.v. klikbevestigingen gemonteerd. De railstelsels en onder spanning staande delen zijn afgeschermd door een afneembaar afdekkader in isolerend kunststofmateriaal en voorzien van de nodige openingen voor de bediening en vervanging van de apparatuur. De geleiders van de kabels zijn uit koper. Geleiders achter de verdeelkasten worden zo gemonteerd dat zij zich niet kunnen verplaatsen. De kruisingen worden op een behoorlijke afstand verwezenlijkt en waar nodig voorzien van een speciale isolatie. De geïsoleerde geleiders worden aangebracht in draadkanalen vervaardigd uit zelfdovend thermoplastisch materiaal. Ze zijn te openen zonder gereedschap. De kanalen bezitten over hun volledige lengte inkepingen die een gemakkelijke plaatsing van de geleiders toelaten. De opstaande lamellen kunnen zowel plaatselijk als over een grote lengte verwijderd worden. De kanalen zijn voorzien van een vol deksel met doelmatige glijschouders en draadhouders. Alle op de verdeelkasten aangesloten apparaten zijn voorzien van genummerde etiketten, de deur is voorzien van kleefetiketten met vermelding van het appartementsnummer. De verdeelkast omvat een planhouder met een exemplaar van het eendraadschema en het situatieschema met aanduiding van de nummers, overeenstemmend met de apparaten. Het verdeelbord is bevestigd op een stevige vochtbestendige ondergrond of plaat, afgestemd op de afmetingen van het verdeelbord verdeelkasten - hoofdverdeelborden FH st Materiaal Het hoofdverdeelbord bestaat uit een voldoende ruim gedimensioneerde kast om alle vereiste modules (automaten, differentieelschakelaars,...) in onder te brengen met een reserve uitbreidingsruimte van minimum 20 %. Meting meeteenheid: stuks aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Specificaties Type: opbouw Behuizing: isolerend kunststof Deur: wit Beschermingswaarde: minimaal IP 40-5 Verbindingsrails: 3 fasen en nulgeleider Bevestigingsplaat: niet voorzien Uitvoering De hoofdverdeelborden worden geplaatst op een droge en makkelijk toegankelijke plaats, volgens de aanwijzingen op de plannen en voorwaarden van de netbeheerder. Opstelling verdeelkasten nabij de tellerkasten (eengezinswoningen). De opstelling gebeurt op ongeveer 1,50 m boven het vloerniveau, voor een gemakkelijke bediening van de schakelaars. In één woning per type wordt een modelopstelling gemaakt, die ter goedkeuring aan het bestuur wordt voorgesteld, vooraleer de installaties in de andere woningen aanvatten. Toepassing Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

114 Aanpassing van het hoofdverdeelbord en de volledige binneninstallatie zodat deze zonder opmerkingen gekeurd kan worden. Inbegrepen is de aanlevering van een opmerkingsvrij keuringsattest stroombeveiliging - algemeen Leveren en plaatsen van de stroombeveiligingen van de verdeelkringen d.m.v. differentieelschakelaars, kalibreerelementen en overeenkomstige automatische schakelaars in de verdeelborden. Materialen Alle automaten zijn van het opklemtype (DIN-rail), waarbij de bedrading is aangesloten met schroeven aan de voorkant van het apparaat. De automaten hebben een uitschakelvermogen overeenstemend met de te verwachten kortsluitvermogens conform het AREI De nominale stroomsterkten en het aantal polen is aangegeven op de detailschema's. Ze hebben per pool een magnetische en thermische beveiliging en de uitschakeling gebeurt gelijktijdig voor alle polen. De uitschakeling is onafhankelijk van het inschakelmechanisme. De beveiligingen, smeltzekerheden of kleine penautomaten zijn van het onuitwisselbaar type. De smeltzekeringen zijn conform de normen. Smeltveiligheden waarvan de smeltdraad niet in een volkomen dichte smeltkamer opgesloten is, zijn verboden. Alle polen worden gelijktijdig onderbroken. Uitvoering Volgens het A.R.E.I en de voorschriften van de leverancier stroombeveiliging - hoofdschakelaars PM Leveren en plaatsen van de hoofdschakelaars. Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM) Inbegrepen in de prijs per verdeelbord. Materiaal De algemene scheidingschakelaar is van het hefboomtype of van het type met dubbele drukknop en geschikt voor inbouw in het verdeelbord. De nominale stroomsterkte is aangepast aan de aansluitautomaat, zonder nochtans minder dan 40A te bedragen. Uitvoering Het begin van elke elektrische installatie is voorzien van een algemene scheidingsschakelaar (last- of hoofdschakelaar), die de gelijktijdige veiligheidsonderbreking van al de fazen en eventueel van de nulgeleider verzekert. Bij de uitbreiding een elektrische installatie neemt de installateur contact op met de netbeheerder, betreffende de geschiktheid van het bestaande aansluitautomaat. Indien dit niet het geval is of indien het verdeelbord zich niet in hetzelfde lokaal bevindt als de meetgroep, wordt per individueel verdeelbord bijkomend een hoofdschakelaar (maximum 40 A) geplaatst (standaard van toepassing in appartementen met afzonderlijk tellerlokaal). Toepassing Aanpassing van de volledige binneninstallatie zodat deze zonder opmerkingen gekeurd kan worden stroombeveiliging - differentieelschakelaars PM Leveren en plaatsen van de differentieelschakelaars. Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM) Inbegrepen in de prijs per verdeelbord. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

115 Materiaal De differentieelschakelaars voldoen aan de voorschriften van: NBN EN Automatische differentieelschakelaars zonder ingebouwde bescherming tegen overstromen voor huishoudelijk en dergelijk gebruik (RCCB's), in serie te schakelen met een zekering tegen overstroom (MCB); NBN EN Automatische differentieelschakelaars met ingebouwde bescherming tegen overstromen voor huishoudelijk en dergelijk gebruik (RCBO's). Zij zijn ingebouwd in een zelfdovend kunststofomhulsel en uitgerust met een systeem voor snelbevestiging op DIN-rail. De aansluitklemmen laten Cu- of Alu-verbindingen toe van geleiders tot 35 mm2. De nominale stroomsterkte, afschakelstroom en de gevoeligheid van de differentieelinrichting zijn per type aangegeven op de elektrische schema's. Toepassing Aanpassing van de volledige binneninstallatie zodat deze zonder opmerkingen gekeurd kan worden stroombeveiliging - automatische schakelaars PM Leveren en plaatsen van automatische schakelaars. Elke stroombaan wordt beveiligd door een meerpolige automaat. Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM) Inbegrepen in de prijs per verdeelbord. Materiaal De automatische schakelaars zijn conform NBN C Automatische schakelaars voor huishoudelijke installaties en dergelijke voor bescherming tegen overstromen. Zij zijn van het thermo-elektromagnetische type, hun onderbrekingsvermogen is aangepast aan het gebruik binnen de installatie. Zij zijn 1-, 2-, 3- of 4-polig en behoren tot gamma 2 tot 63 A in functie van de sectie van de geleiders. Zij zijn vastklikbaar op een symmetrische DIN-rail en langs beide zijden voorzien van een mantelklem tot 25 mm2. Twee draden van verschillende doorsnede moeten kunnen aangesloten worden. Toepassing Aanpassing van de volledige binneninstallatie zodat deze zonder opmerkingen gekeurd kan worden aarding - algemeen Algemeen De aardverbinding voor installaties op lage en gemiddelde spanning bestaat uit: een aardverbindingselektrode; een aardgeleider die de aardverbindingsonderbreker met de aardverbindingselektrode verbindt; een aardverbindingsonderbreker of scheidingsstrip; de hoofdbeschermingsgeleider; een hoofdaardingsklem waarop de aardgeleider, hoofdbeschermingsgeleider en hoofdequipotentiaalgeleiders worden samengebracht; een reeks van equipotentiale verbindingen die zich tussen de hoofdaardverbindingsklem en alle genaakbare metalen onderdelen van het gebouw bevindt; individuele beschermgeleiders voor iedere stroombaan, aangesloten op de aardrail van het verdeelbord. Deze beschermgeleiders zijn voorzien aan elk stopcontact, lichtpunt en elk ander mogelijk aansluitpunt van de betrokken stroombaan aarding - afzonderlijke aardverbindingen PM Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

116 Aardingsysteem voor laagspanningsinstallaties, te plaatsen buiten het gebouw en waar een aardverbindinglus niet tot de mogelijkheden behoort of wanneer de spreidingsweerstand van de aardingslus onvoldoende is. De aardverbinding omvat: levering en plaatsing van een of meer ingegraven of ingedreven geleiders, totdat de opgelegde spreidingsweerstand bereikt wordt; verbinden van de aardverbinding met de aardverbindingsonderbrekers met een aardgeleider; plaatsen van een merksteen per aardverbinding; uitmeten van de spreidingsweerstand. Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM) Inbegrepen in de prijs per verdeelbord. Materiaal De bijkomende aardverbinding bestaat uit: een verticaal of schuin in de grond gedreven geleider uit een stuk blank gehard elektrolytisch koper (diameter minimum 14 mm) of gegalvaniseerd staal (diameter minimum 19 mm), doorsnede minimaal 50 mm2. De ingedreven lengte onder het peil -60 cm moet minstens 150 cm bedragen. De verbinding van de afzonderlijke aardgeleider met de aardingsklem gebeurt met een geïsoleerde geel-groene aardgeleider met een minimum doorsnede van 16 mm². Uitvoering De plaatsing gebeurt conform art. 69 van het AREI, waarbij de spreidingsweerstand van de aardverbinding kleiner moet zijn dan 100 Ohm. Bijkomende elektroden mogen pas geplaatst worden na uitdrukkelijke toestemming van het bestuur. De onderlinge afstand tussen de aardverbinding bedraagt minimaal 5 m. Een merksteen wordt boven iedere aardverbinding geplaatst, de bovenkant gelijk met het maaiveld. Aanvullende uitvoeringsvoorschriften (Schrappen indien niet van toepassing) Een verslag van de meting van de spreidingsweerstand wordt voorgelegd aan het bestuur. Toepassing Uitmeting en eventuele aanpassing van de bestaande aardverbinding van de woning aarding - aardingsonderbrekers PM Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM) Inbegrepen in prijs van aardverbindingslus en/of aardverbinding. Materiaal Aardverbindingsonderbreker of scheidingsstrip conform het AREI art. 69 t.e.m. 73, art en art. 86. Het voetstuk bestaat uit een zelfdovend isolatiemateriaal en wordt met twee schroeven bevestigd op de muur of op de montageplaat van een kast. Op het voetstuk wordt een onderbrekingsinrichting gemonteerd. De onderkant van de aardverbindingsonderbreker bevat een aansluitklem/ingang voor twee geleiders van 35 mm2 of een aansluitklem geschikt voor de aansluiting van twee geleiders van 35 mm2, komende van de aardverbindinglus vast te klemmen en complementair nog 2 geleiders van 16 mm2 komende van de eventuele bijkomende aardverbinding. De koperen afkoppelbare verbindingsstaaf onderbreekt of verbindt de onderste aansluitklemmen met de bovenste aansluitklemmen. De bovenste aansluitklem/uitgang is geschikt voor 8x10². Toepassing Aanpassing van de volledige binneninstallatie zodat deze zonder opmerkingen gekeurd kan worden aarding - hoofdbeschermingsgeleiders PM Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

117 De hoofdbeschermingsgeleider betreft de geleider die enerzijds verbonden is met de aardgeleider(s) via de aardverbindingsonderbreker en anderzijds met de beschermingsgeleider van de massa's en zo nodig met deze van de vreemde geleidende delen en eventueel met de nulgeleider. Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM) Inbegrepen in prijs van aardverbindingslus en/of aardverbinding. Materiaal Hoofdbeschermingsgeleider conform het AREI Het betreft een koperen geleider voorzien van een geelgroen gekleurde bescherming tegen corrosie. De doorsnede is gelijk aan de doorsnede van de grootste beschermingsgeleider. Uitvoering De verbinding en de verdeling van de hoofdbeschermingsgeleiders gebeurt ofwel vanaf de aardverbindingsonderbreker, ofwel vanaf het verdeelbord. Het is verboden metalen constructiedelen zoals water- en gasleidingen, verwarmingsleidingen, of metalen delen van de structuur van het gebouw zelf, als beschermingsgeleider te gebruiken. De beschermingsgeleider moet een maximale waarborg bieden inzake elektrische continuïteit. Het is verboden in de kring van de beschermingsgeleider verbindings- of scheidingstoestellen te plaatsen zoals smeltveiligheden, schakelaars of scheidingschakelaars. Toepassing Aanpassing van de volledige binneninstallatie zodat deze zonder opmerkingen gekeurd kan worden aarding - hoofdequipotentiaalverbindingen PM De nodige equipotentiale verbindingen worden gemaakt tussen de hoofdaardverbindingsklem en alle genaakbare en vaste metalen onderdelen van het gebouw, hoofdleidingen van gas, water en CV, Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM) Inbegrepen in de prijs van aardverbindingslus en/of aardverbinding. Materiaal & Uitvoering Hoofdequipotentiaalverbindingen conform het AREI, artikel 72. Zij hebben een doorsnede die tenminste gelijk is aan de helft van de doorsnede van de grootste beschermingsgeleider van de installatie (de aardgeleider uitgezonderd) met een min. van 6 mm² en max. van 25 mm². Het verdient aanbeveling om voorafgaandelijk contact op te nemen met het erkend keuringsorganisme, om te bepalen welke metalen gedeelten van de constructie equipotentiaal verbonden moeten worden. Toepassing Aanpassing van de volledige binneninstallatie zodat deze zonder opmerkingen gekeurd kan worden aarding - bijkomende equipotentiaalverbindingen PM In natte ruimten worden bijkomende equipotentiaalverbindingen voorzien. Alle metalen delen, radiatoren, leidingen en toestellen (badkuip, douche, boilers, ), die gelijktijdig genaakbaar zijn, worden daarbij onderling, met de aarding van stopcontacten en met de hoofdequipotentiaalverbinding verbonden. Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM) Inbegrepen in de prijs van aardverbindingslus en/of aardverbinding. Materiaal & Uitvoering Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

118 De bijkomende equipotentiaalverbindingen voldoen aan de voorschriften van artikel 73 van het AREI De onderlinge verbindingen tussen de genaakbare en vaste metalen delen gebeurt in een verzonken doos met deksel, vervaardigd uit isolerend kunststof, en voorzien van het nodige aantal gepaste aansluitklemmen (minstens één klem per aan te sluiten geleider). Toepassing Aanpassing van de volledige binneninstallatie zodat deze zonder opmerkingen gekeurd kan worden leidingen - algemeen Alle leveringen en werken voor de realisatie van het elektrische leidingnet, omvattende: het maken van de nodige sleuven en doorgangen in wanden, vloeren en plafonds; de levering en montage van de mantelbuizen en/of kabelgeleiders; het trekken en verbinden van de geleiders; het afdichten van doorboringen en sleuven in muren, doorgangen in vloeren en plafonds; het waar nodig voorzien van brandwerende afdichtingen in functie van de vereiste brandweerstand (volgens het KB van 19/12/1997 en wijzigingen); alle maatregelen nodig om de vooropgestelde luchtdichtheid van het gebouw niet in het gedrang te brengen door de uitvoering van het leidingnet; het verzamelen van alle puin en afval en zijn dagelijkse afvoer. Materialen BUIZEN & BEVESTIGINGSMIDDELEN De buizen zijn vervaardigd uit een onbrandbaar, zelfdovend materiaal en dragen het CEBECkeurmerk. Stalen van de aan te wenden buizen en bevestigingsmiddelen worden voorafgaandelijk ter goedkeuring voorgelegd aan het Bestuur. GELEIDERS - DRADEN De geleiders en de toegelaten stroomsterktes zijn in overeenstemming met het AREI Het aantal geleiders en de geleiderdoorsnede van een stroombaan wordt gekozen in functie van de bestemming. De draden, die in de buizen getrokken worden, zijn van het type VOB voor plaatsing in thermoplastische buizen (type Tth). Elke rol zal vergezeld zijn van een etiket van de fabrikant, met aanduiding van de isolering. De geleiders zullen alle uit één stuk zijn, zonder binddraad, noch las. De draden die worden aangesloten op een fase, moeten een isolatie hebben conform de genormaliseerde kleurcodes. Beschermingsgeleiders zijn geel/groen. GELEIDERS - KABELS De installateur kiest het type kabel en de voorziene diameters van de geleiders volgens hun bestemming binnen het installatieschema en een opstellingswijze conform het AREI Zij zijn naargelang hun toepassing van het type: VOB, XFVB, EVAVB, XVB, De installateur draagt hiervoor de volledige verantwoordelijkheid. Uitvoering ALGEMEEN Het plaatsen en bevestigen van de buizen gebeurt volgens het AREI art De leidingen worden onzichtbaar (inbouw) in buizen aangelegd. In lokalen die niet bepleisterd worden, mogen leidingen echter in opbouw in buizen uitgevoerd worden., Waar voorzien op de plannen, worden de leidingen gelegd in kabelgoten of -kanalen en plintsystemen. Alle inbouwwerken en het doorboren worden machinaal volgens de regels van de kunst en volgens de aanwijzingen van het bestuur uitgevoerd. Waar sanitaire, verwarmings- of ventilatieleidingen en elektrische leidingen elkaar zouden kruisen, is een optimale coördinatie vereist tussen de verschillende ambachten en het bestuur. De leidingen blijven verwijderd van componenten die een hogere temperatuur kunnen bereiken zoals schouwen, verwarmingsinstallaties, Er mag zich in de buizen geen water kunnen verzamelen. De beoogde luchtdichtheid van de woning mag niet negatief beïnvloed worden. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

119 Alle puin en gruis afkomstig van doorboringen en insnijdingen moet opgekuist en van de werf afgevoerd worden. Alle gebeurlijke schade veroorzaakt door de installateur van de elektrische installatie wordt door zijn zorgen en op zijn kosten hersteld. ONDERGRONDSE KABELS De plaatsing van ondergrondse laagspanningsleidingen gebeurt volgens het AREI art De kabel moet minimum 60 cm diep onder het maaiveld en/of bovenvlak van de buitenverharding ingegraven worden. Als dit technisch onmogelijk is, moet de bescherming gevormd worden door een doorlopend omhulsel in duurzaam, weerstand biedend materiaal zonder openingen of voegen. De kabels worden mechanisch beschermd door een bedekking met kabelafdekpannen in PVC of gebakken aarde, of gelijkwaardig systeem. De ondergrondse leidingen worden uitgevoerd in EVAVB onder kabelstenen, ofwel in XFVB in een HDPE voerbuis. INBOUW IN METSELWERK De leidingen ingewerkt in het metselwerk worden aangelegd volgens horizontale en verticale tracés. Schuine tracés over de muur zijn verboden. Om akoestische lekken te voorkomen worden leidingen en stopcontacten in woningscheidende wanden, nooit in spiegelbeeld tegenover elkaar geplaatst. In de muren met zichtbaar blijvend metselwerk worden de inbouwleidingen aangebracht vanuit het vlak van de muur dat niet zichtbaar blijft. Voor muren waar dit niet mogelijk is, worden waar nodig vooraf geïntegreerde soepele wachtbuizen voorzien door de ruwbouwaannemer. In metselwerk ingewerkte buizen worden machinaal ingeslepen. Trillingen in de constructie bij het uitvoeren van kapwerken moeten tot een minimum beperkt worden. De nominale diepte van de sleuven bedraagt ongeveer 2 cm. De diepte van horizontale sleuven moet tot een minimum beperkt blijven om de stabiliteit van de muren zo min mogelijk aan te tasten. Na de plaatsing worden de sleuven over hun ganse lengte opgevuld met een mortel die past bij het ondergrondmateriaal. De mortel moet volledig de op de bodem van de sleuf geplaatste kabelbuis of -buizen omhullen, er mag geen contact bestaan tussen de buizen en het pleisterwerk. Het oppervlak van de mortel moet ruw gehouden worden om de bepleistering achteraf te vergemakkelijken. INBOUW IN HOLLE CONSTRUCTIES De ingewerkte buizen zijn verplicht van het niet-vlamverspreidende type. Wanneer leidingen geplaatst worden tussen een plafond en een vloer, in de holten en andere lege ruimten, zijn ze - indien ze niet geplaatst worden in buizen - minstens gelijkwaardig aan het type met PVCisolatie al dan niet voorzien van een metalen bescherming, zoals VFVB of VVB. Zonder voorafgaandelijke toelating van de architect mogen geen sleuven in kepers van 4" of minder en geen inkepingen gemaakt worden in constructiehout van vloer- of dakgebinten, op meer dan 25 cm van de muren die de balken ondersteunen. Er mogen geen inkepingen dieper dan 2 cm gemaakt worden in houten vloergebinten. OPBOUW VAN LEIDINGEN De opbouwleidingen worden waterdicht uitgevoerd. Waar geen mechanische beschadigingen (ook vanwege ongedierte) te verwachten is kunnen opbouw PVC-buizen toegestaan worden. In alle andere gevallen zal de uitvoering in XFVB zijn. De afstanden tussen de bevestigingspunten worden zodanig gekozen dat de kabelbuizen een goed rechtlijnig tracé volgen. In de rechte gedeelten is er minstens één bevestiging om de 45 cm verticaal en 30 cm horizontaal voor kabelbuizen van plastisch materiaal en om de 80 cm voor stalen kabelbuizen, één bevestiging aan elk uiteinde van de bochten, alsook één bevestiging langs beide zijden van verbindingsdozen. De bevestigingen worden met gelijke tussenafstanden geplaatst. Ter plaatse van koppelstukken, schakelaars, stopcontacten, wordt een bevestiging voorzien op maximaal 10 cm van het element. De kabelbuizen in plastisch materiaal moeten vrij kunnen uitzetten; daartoe worden de bevestigingen niet op de kabelbuizen geprangd en worden de doorvoeren door muren en plafonds omgeven door een kabelbuis met grotere diameter, vastgehecht in metselwerk. Alle vrije uiteinden van kabelbuizen uit plastisch materiaal of staal worden zorgvuldig afgezaagd en ontdaan van bramen. Ter hoogte van uitzettingsvoegen moeten de kabelbuizen op deze plaats van een schuifstelsel worden voorzien. De aannemer gebruikt geschikte middelen naargelang de ondergrond om de kabelbuizen te bevestigen aan de ondergrond. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

120 Vanaf 3 parallel te leggen kabels wordt gebruik gemaakt van goten en ladders. BRANDWERENDE PRESTATIES De leidingen voldoen aan de bepalingen van de basisnormen voor brand, het AREI (in het bijzonder de wijzigingen door het KB van 25/04/2013), en de eisen van de plaatselijke brandweer. Waar nodig worden brandwerende afdichtingen rond leidingen, kokers en kabelbanen voorzien in functie van de brandcompartimenteringen en vereiste brandweerstand. Classificatie brandbestendigheid leidingen volgens NBN C Blanke draden, geleiders en kabels - Algemeenheden - Brandbestendigheid van elektrische kabels en leidingen - Classificatie en beproevingsmethoden voor de classificatie De systemen worden voorafgaandelijk ter goedkeuring voorgelegd aan het Bestuur. TREKKEN VAN DRADEN IN KABELBUIZEN Het kabelbuizenstelsel van elke leiding wordt over zijn volledige lengte bevestigd, vooraleer met het trekken van draden en kabels aan te vangen. Het trekken van draden en kabels mag niet worden begonnen, zonder toelating van het bestuur. Het trekken geschiedt met de meeste zorg, ten einde elke beschadiging aan de isolerende omhulling te vermijden. Wanneer de lengte van de leidingen het vereist, geschiedt het trekken van de draden door middel van een speciale trekveer. Bij beschadiging van de draden worden deze volledig vervangen. De draden hebben een voldoende lengte om een reserve van min. 10 cm per draad te behouden, in elke verbindingsdoos, schakelaar of contactdoos, in de verlichtingstoestellen en in de borden. Het uiteinde van de draden dat gediend heeft voor het bevestigen van de trekveer, is als afval te beschouwen. Het wordt afgesneden en mag niet meetellen in voornoemde reserve van 10 cm. Aan ieder uiteinde van een lichtpunt waar geen lichtarmatuur voorzien is, wordt een aansluitblokje geplaatst.. De vrije lengte van de uitstekende stroomdraden bedraagt overal minstens 30 cm. Per ruimte wordt minimum één lichtpunt voorzien van een voorlopige lamphouder met een energiezuinige lamp. Het gebruik van voorbedrade flexibele buizen is toegestaan. Keuring De leidingen worden geplaatst volgens het leidingschema en worden als dusdanig gecontroleerd leidingen inbouw kabelbuizen PM Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie. Inbegrepen in de prijs van de schakelaars, lichtpunten, stopcontacten en aansluitdozen. Materiaal De buisleidingen bestaan uit stijve gladde of soepele geringde PVC-buizen volgens NBN EN Uitvoering De plaatsing gebeurt volgens het AREI en de bepalingen van leidingen - algemeen. Toepassing Volledige vernieuwing van de elektrische installatie in de keuken volgens de aanduidingen op plan. Eventuele aanpassingen aan de volledige binneninstallatie zodat deze zonder opmerkingen gekeurd kan worden trek- en verbindingsdozen - algemeen trek- en verbindingsdozen - inbouw metselwerk PM Leveren en plaatsen van trek- en verbindingsdozen, inbegrepen: het inslijpen of uitkappen van de ruimte voorzien voor de inbouwdozen in metselwerk; het leveren en plaatsen van alle nodige bevestigingsmiddelen. Meting Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

121 aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM) Standaard inbegrepen in de prijs van het te voorziene leidingnet voor schakelaars, stopcontacten, aansluitdozen, Materiaal De inbouwdozen zijn conform NBN C en zijn geschikt voor de inbouw van alle standaard schakelaars en stopcontacten, volgens de norm NBN C en NBN C Ze dragen het CEBEC keurmerk. Ze zijn vervaardigd uit zelfdovende, vormbestendige kunststof met grote mechanische sterkte. De dozen kunnen eenvoudig horizontaal en/of verticaal gekoppeld worden door samenklikken. De hartafstand van de samengeklikte dozen is, zowel horizontaal als verticaal, aangepast aan de te voorziene afdekramen. De afdekramen bestaan in enkelvoudige, tweevoudige en drievoudige uitvoering (zowel horizontaal als verticaal). Vaste aansluitingen worden afgedekt met een afdekplaatje, voorzien van 1 of meerdere uitbreekpoortjes, bruikbaar als uitgangen voor de geleiders. De dozen gebruikt in vochtige of natte ruimten zijn van het hermetische type met beschermingsgraad IP-55 en zullen met de erin uitkomende buizen een dichte verbinding vormen. Uitvoering De nodige holtes zullen uitgekapt of uitgeslepen worden, volgens de afmetingen van de inbouwdoos. De inbouwdozen zullen vastgezet worden met mortel of met kleefpleister. De trek- en aftakdozen moeten zoveel mogelijk bereikbaar opgesteld worden, ongeacht de bekleding van de wanden. Toepassing Volledige vernieuwing van de elektrische installatie in de keuken volgens de aanduidingen op plan. Eventuele aanpassingen aan de volledige binneninstallatie zodat deze zonder opmerkingen gekeurd kan worden trek- en verbindingsdozen - inbouw holle wanden PM Leveren en plaatsen van trek- en verbindingsdozen, inbegrepen: het uitboren of zagen van de nodige ruimte voor de inbouwdozen in holle wanden; het leveren en plaatsen van alle nodige bevestigingsmiddelen. Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM) Standaard inbegrepen in de prijs van het te voorziene leidingnet voor schakelaars, stopcontacten, aansluitdozen, Materiaal De inbouwdozen zijn uit zelfdovende, vormbestendige kunststof met grote mechanische sterkte. Alle metalen onderdelen zijn corrosiebestendig. Uitvoering De nodige ruimte voor plaatsing van de inbouwdozen wordt uitgeboord met een klokzaag met geschikte diameter. De doos wordt aan de holle wand bevestigd met beugelklemmen of spanklauwen. Toepassing Volledige vernieuwing van de elektrische installatie in de keuken volgens de aanduidingen op plan. Eventuele aanpassingen aan de volledige binneninstallatie zodat deze zonder opmerkingen gekeurd kan worden trek- en verbindingsdozen - inbouw verlaagde plafonds PM Leveren en plaatsen van trek- en verbindingsdozen, inbegrepen: het uitboren of zagen van de nodige ruimte voor de inbouwdozen in plafonds; het leveren en plaatsen van alle nodige bevestigingsmiddelen. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

122 Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM) Standaard inbegrepen in de prijs van het te voorziene leidingnet voor schakelaars, stopcontacten, aansluitdozen, Materiaal De inbouwdozen zijn geschikt voor inbouw in verlaagde plafonds. Ze zijn in zelfdovende, vormbestendige kunststof met grote mechanische sterkte. Metalen onderdelen zijn corrosiebestendig. De plafondcontactdoos is voorzien van een metalen beugel met moeropening M5 met maximale trekbelasting van 2 kg en een geïsoleerde haak voor de bevestiging van hangende verlichtingstoestellen. Uitvoering De holtes in het plafond worden aangebracht door middel van een klokzaag, aangepast aan de afmetingen van de inbouwdoos. De inbouwdozen worden bevestigd door middel van schroeven, beugelklemmen of spanklauwen. Toepassing Volledige vernieuwing van de elektrische installatie in de keuken volgens de aanduidingen op plan. Eventuele aanpassingen aan de volledige binneninstallatie zodat deze zonder opmerkingen gekeurd kan worden trek- en verbindingsdozen - inbouw vloeren PM Leveren en plaatsen van trek- en verbindingsdozen, inbegrepen: het uitboren of zagen van de nodige ruimte voor de inbouwdozen in de vloeren; het leveren en plaatsen van alle nodige bevestigingsmiddelen. Meting aard van de overeenkomst: Pro Memorie (PM) Standaard inbegrepen in de prijs van het te voorziene leidingnet voor schakelaars, stopcontacten, aansluitdozen, Materiaal De inbouwdozen zijn geschikt voor inbouw onder technische vloeren of voor aansluiting op een verzonken vloergootsysteem. De inbouwdozen bestaan uit een gedeelte dat verzonken gemonteerd wordt en een deksel. Ze zijn in zelfdovende kunststof. Uitvoering De holtes in de vloer worden voorzien, afhankelijk van de afmetingen van de inbouwdoos, en de tegels worden met behulp van een sjabloon uitgesneden, afhankelijk van de afmetingen van de inbouwdoos. De inbouwdozen worden bevestigd door middel van schroeven, beugelklemmen of spanklauwen. Toepassing Volledige vernieuwing van de elektrische installatie in de keuken volgens de aanduidingen op plan. Eventuele aanpassingen aan de volledige binneninstallatie zodat deze zonder opmerkingen gekeurd kan worden. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

123 71. ELEKTRICITEIT SCHAKELAARS & CONTACTDOZEN elektriciteit schakelaars & contactdozen - algemeen Materialen Alle schakelaars, stopcontacten, contactdozen, e.a. moeten nieuw zijn en van eenzelfde merk, type en kleur. Van alle schakelmateriaal en contactdozen wordt vooraf een staal ter goedkeuring voorgelegd. Alle schakelmateriaal is ingesloten in een beschermend omhulsel in isolerende kunststof. Voor inbouwmateriaal wordt schakelmateriaal toegepast dat geschikt is om in te bouwen in genormaliseerde inbouwdozen. Deze zijn uitgerust met bevestigingsklauwen of -schroeven in metaal. De aansluitklemmen zijn voorzien van schroeven, bedienbaar aan de voorkant van het apparaat. Om de afdekplaat en bedieningstoets te verwijderen is het gebruik van gereedschap vereist. De afdekplaten moeten onderling uitwisselbaar zijn, ook bij montage in kabelgoten. In vochtige ruimten en voor opbouwmateriaal, wordt enkel materiaal gebruikt dat voldoet aan de beschermingswaarden zoals gereglementeerd in het AREI In wasplaatsen en badkamers mag het gewone spatwaterdichte type gebruikt worden ingeval van inbouwinstallaties. Bij opbouw installaties of in vochtige lokalen zijn zij van het spatwaterdichte type met klapdeksel met minimale beschermingsgraad IP-54, volgens NBN C Beschermingsgraden gegeven door de omhulsels (IP-code). De uitgangen worden voorzien van wartels en rubberringen. De dekselschroeven zijn van een roestbestendig materiaal. Bij gegroepeerde montage moeten de apparaten, zowel schakelaars als stopcontacten, onder eenzelfde afdekplaat gemonteerd worden. Het datatransport en zwakstroomtoepassingen worden onder afzonderlijke dekplaten en in afzonderlijke inbouwdozen geplaatst in overeenstemming met het AREI De apparatuur is daarbij van dezelfde herkomst en vormgeving als het schakelmateriaal voor laagspanningstoepassingen. Uitvoering De inplanting stemt overeen met de aanduidingen op de plannen. Op de plannen worden naast elkaar opgestelde apparaten ook op die manier weergegeven. De veiligheidszones voor het opstellen van schakelaars in badkamers en vochtige ruimten zullen in overeenstemming zijn met de voorschriften van het AREI Algemeen worden volgende afmetingen aangehouden bij de plaatsing van de contactdozen: Toepassing Verticale afstand t.o.v. referentievlak Horizontale afstand t.o.v. referentievlak Lichtschakelaars 110 cm boven afgewerkte vloerpas 15 cm t.o.v. het deurkozijn (klinkzijde) Stopcontacten plint 30 cm boven afgewerkte vloerpas Loodrecht onder de schakelaars Stopcontacten keuken 110 cm boven afgewerkte vloerpas Minimaal 60 cm van de spoeltafel Als de plaatsing zoals aangegeven op plan hiervan zou afwijken, moet de architect hiervan op de hoogte gesteld worden. Bij twijfel zal steeds voorafgaandelijk navraag gedaan worden bij de architect. Voor inbouwdozen in buitenwanden moet de continuïteit van de luchtdichtheidsschil gegarandeerd worden. Bij wanden in metselwerk wordt de holten op voorhand rondom ingemorteld. Daarna wordt de inbouwdoos vol in de mortel geplaatst. Bij woningen bestemd voor personen met een handicap moet een aan de noden aangepaste opstelling steeds voorafgaandelijk worden besproken in overleg met het Bestuur. De aansluitschema's van de fabrikant worden strikt nageleefd met het oog op een feilloze werking van de installatie stopcontacten - algemeen Levering, plaatsing en aansluiting van alle stopcontacten zoals aangeduid op de plannen en schema s. De kostprijs van het leidingnet (kabelbuizen, stroomdraden en inbouwdozen) is standaard inbegrepen in de eenheidsprijs per stopcontact. Materialen De stopcontacten dragen een CE markering. Zij zijn conform aan de voorschriften van het AREI en de voorschriften van NBN C Contactdozen voor huishoudelijk en gelijkaardig gebruik - Deel 1 : Algemene regels. De gewone stopcontacten zijn tweepolig en aangepast voor een nominale stroomsterkte van respectievelijk 10A / 16A / 20A / 32A. Alle contactdozen, met uitzondering van deze op zeer Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

124 lage veiligheidsspanning, zijn van het type met kinderveiligheid en zijn voorzien van een aardingspen die verbonden is met de beschermingsgeleider van de elektrische leiding. Indien stopcontacten op verschillende spanning gebruikt worden, zullen zij van verschillend model zijn en onverwisselbaar. De stopcontacten zijn standaard van het inbouwtype. De aansluiting van de geleiders gebeurt d.m.v. schroefklemmen. De afdekplaatjes worden bevestigd door middel van een schroef. De inbouwdiepte bedraagt minimum 26 mm. Enkel waar leidingen volgens plan zichtbaar aangelegd zijn (opbouw), in het bijzonder in kelders, garages, zolders,, worden aangepaste opbouwstopcontacten voorzien. De meervoudige stopcontacten zijn ofwel van het verticale type waarbij de contactstoppen onder een hoek van circa 45 kunnen ingestoken worden, ofwel van het horizontale type. In vochtige ruimten wordt enkel materiaal gebruikt dat voldoet aan de beschermingswaarden zoals gereglementeerd in het AREI Wanneer het stopcontact gevoed wordt via een individuele beschermingstransformator (scheidingstransfo) is de uitvoering in overeenstemming met de voorschriften van art. 76 van het AREI Contactdozen gevoed door veiligheidstransformatoren mogen niet geaard worden. De op deze manier gevoede stroombaan mag geen enkel gemeenschappelijk punt hebben met een andere stroombaan. De massa s van de elektrische machines en toestellen, op de stroombaan aangesloten, mogen niet opzettelijk verbonden worden, noch met de aarde noch met de massa s van machines en toestellen, gevoed door andere stroombanen. Uitvoering Per stroombaan moet het aantal enkelvoudige of meervoudige stopcontacten, in overeenstemming met het AREI beperkt blijven tot 8. De voeding van koelkast en dampkap kunnen bij de gewone stopcontacten worden gerekend. Eventueel zullen de nodige extra stroombanen voorzien worden. Vooraleer de uitvoering te beginnen, vergewist de aannemer zich ervan of geen onverenigbaarheden kunnen ontstaan m.b.t. de opstelling van andere leidingnetten, keukenmeubelen, radiatoren, e.d.. De afdekplaatjes van schakelaars, verbindingsdozen en stopcontacten worden in rechte stand aangebracht, verzorgd aansluitend op de voorziene oppervlakteafwerking stopcontacten - 10/16A FH st Meting meeteenheid per stuk aard van de overeenkomst, Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Materiaal Specificaties Type: inbouw Materiaal: kunststof Kleur: wit Capaciteit van de klemmen: 3 x 2,5 mm 2 (afhankelijk van de nominale stroomsterkte) Nominale spanning: 230 V. Aantal polen: 2 P + aarding Toepassing Stopcontacten in keuken volgens aanduidingen op plan stopcontacten - 20/32A FH st Meting meeteenheid per stuk aard van de overeenkomst, Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Materiaal Specificaties Type: inbouw Materiaal: kunststof Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

125 Kleur: wit Capaciteit van de klemmen: 3 x 4 mm2 (afhankelijk van de nominale stroomsterkte) Nominale spanning: 230 V Aantal polen: 2 P + aarding Toepassing Stopcontacten voor vaatwasmachine en elektrische boiler volgens aanduidingen op plan aansluitdozen - algemeen aansluitdozen - voeding elektrisch fornuis FH st Levering, plaatsing en aansluiting van de aansluitingsdozen voor elektrische fornuizen, als aangeduid op de plannen. Meting meeteenheid per stuk, inclusief voedingskabel en inbouwdoos. aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Materiaal & Uitvoering De aansluitdozen dragen een CE markering en voldoen aan de norm NBN C Ze zijn vervaardigd uit isolerende harde kunststof, voorzien van de nodige klemmen voor éénfasige of driefasige aansluiting en verzegelbaar d.m.v. minimum twee schroeven. Er wordt een aangepaste voedingskabel voorzien vanaf het verdeelbord tot op de aangeduide plaats in de keuken, minimum 4x4 mm2 + 4 XVB bij driefasige aansluitingen, minimaal 6 mm2 bij twee actieve geleiders. Opstelling te bepalen, volgens planaanduiding en in coördinatie met rubriek keukenmeubelen - algemeen. Specificaties Type: vaste aansluitdoos Voedingskabel: minimum 4x4 mm2 + 4 XVB bij driefasige aansluitingen Toepassing Voeding elektrisch fornuis volgens aanduidingen op plan schakelaars - algemeen Levering, plaatsing en aansluiting van alle schakelaars, in overeenstemming met hun functie (wissel, kruis,...), zoals aangeduid met symbolen (en eventuele maten) op de plannen en schema s. De kostprijs van het leidingnet (kabelbuizen, stroomdraden en inbouwdozen) is inbegrepen in de eenheidsprijs per schakelaar. Materialen De tuimelschakelaars, drukknoppen en verklikkerlichten zijn CE gekeurd, voldoen aan de voorschriften van het AREI (art. 250) en beantwoorden aan NBN C Materieel voor huishoudelijke installaties en dergelijke - Voorschriften voor schakelaars voor vaste elektrische installaties voor huishoudelijk en aanverwant gebruik, NBN EN Schakelaars voor huishoudelijk en soortgelijk gebruik in vaste elektrische installaties - Deel 1 : Algemene eisen - en/of NBN EN Schakelaars voor huishoudelijk en soortgelijk gebruik in vaste elektrische installaties - Deel 2-1 : Bijzondere eisen - Elektronische schakelaars. Van alle voorziene types schakelaars wordt vooraf een model ter goedkeuring voorgelegd. De schakelaars zijn van het type 10 A bij 250 V en zijn spatwaterdicht. Bij de tuimelschakelaars, van het type grote bedieningswip, kan de bedieningstoets alleen verwijderd worden met behulp van gereedschap. Waar verschillende schakelaars van op één punt bediend worden, worden zij in samenspraak met de ontwerper verticaal of horizontaal t.o.v. elkaar opgesteld, gebruik makend van aangepaste afdekplaatjes, waar vereist kan er gebruik worden gemaakt van halve schakelaars. In huishoudelijke installaties wordt het gebruik van enkelpolige schakelaars toegelaten voor stroombanen met twee actieve geleiders voor de voeding van verlichtingstoestellen en Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

126 hulpstroombanen, voor zover het vaste aansluitingen betreft waarbij een nominale stroom van 16 A niet wordt overschreden. De wipschakelaars zijn van het inbouwtype. De aansluiting van de geleiders geschiedt d.m.v. schroefklemmen. De afdekplaatjes worden onzichtbaar bevestigd door middel van een schroef. De inbouwdiepte bedraagt minimum 26 mm. Waar leidingen in opbouw geplaatst worden, als eventueel in kelders, garages, zolders,, worden aangepaste opbouwschakelaars voorzien. Indien het gebruik van drukknoppen met permanent lampje is voorgeschreven, moeten deze aangesloten worden op een driedraadsleiding waarvan één fasegeleider rechtstreeks aan het controlelampje aangelegd wordt. Lichtpunten waarbij de bediening voorzien is vanuit meer dan 3 plaatsen, kunnen door teleruptoren (relaisschakeling) worden bediend. Alle schakelaars opgesteld buiten het te verlichten lokaal (badkamer, toilet, bergingen, garage, ) worden standaard voorzien van een ingebouwd verklikkerlampje. Uitvoering Per installatie worden minstens twee afzonderlijke stroombanen voor de verlichting voorzien. Bij onderbreking van een stroombaan mogen niet alle lichtpunten van een verdiep onderbroken worden. De aannemer elektriciteit zal zich, ongeacht de uitvoeringsplannen, steeds vergewissen van de juiste opstelling van de schakelaars t.o.v. de draairichting van de deuren schakelaars - enkelpolig FH st Meting meeteenheid: per stuk, kostprijs van het leidingnet (kabelbuizen, stroomdraden en inbouwdozen) is inbegrepen in de eenheidsprijs per schakelaar. aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Materiaal De enkelpolige schakelaar onderbreekt slechts één fasegeleider. Specificaties Kleur: wit, afdekplaatjes in dezelfde kleur als het toestel (kleur en model stemmen overeen met de andere schakelapparaten) Toepassing Schakelaars voor plafondverlichting en lichtstrip boven keukenaanrecht volgens aanduidingen op plan schakelaars - wissel FH st Meting meeteenheid: per stuk, kostprijs van het leidingnet (kabelbuizen, stroomdraden en inbouwdozen) is inbegrepen in de eenheidsprijs per schakelaar. aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Materiaal Wisselschakelaars worden gebruikt voor de bediening van één of meer parallelgeschakelde lichtpunten van op twee plaatsen. Specificaties Kleur: wit, afdekplaatjes in dezelfde kleur als het toestel (kleur en type stemmen overeen met de andere schakelapparaten). Toepassing Wisselschakelaar voor het centraal lichtpunt in de keuken. Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

127 72. ELEKTRICITEIT LICHTARMATUREN elektriciteit lichtarmaturen - algemeen Levering, plaatsing en aansluiting van de verlichtingsarmaturen, inclusief de bijhorende spaar-, fluorescentie-, halogeen-, of led-lampen. Materialen De toestellen zijn volledig nieuw en dragen het CEBEC keurmerk. Van ieder type toestel wordt een exemplaar ter goedkeuring voorgelegd, met vermelding van de technische goedkeuring, lichtspecificaties, en de juiste afmetingen. Het bestuur houdt zich het recht voor meer dan één model ter keuze te eisen. De toestellen en hun inbouwdozen en bevestigingen zijn van die aard dat ze verenigbaar zijn met de plafondafwerking waarin zij worden geplaatst. Zij zijn ontworpen om te kunnen worden opgebouwd / ingebouwd zonder enige vorm van schade te veroorzaken aan de plafonds (door oververhitting, ). In de armaturen zijn de nodige klemmen voorzien voor aansluiting op de stroomkring en eventuele aardgeleider. De vereiste beschermingsgraden van de armaturen volgens NBN C stemmen minimaal overeen met de eisen van het AREI De lampen voldoen aan volgende eisen: Energielabel Minimale Vervanging van Plaatsing van de levensduur Type lamp de lamp in lamp in nieuwe van de lamp bestaande armatuur (in uur) armatuur FLUORESCENTIELAMPEN Compacte fluorescentielampen (spaarlamp) zonder ingebouwd voorschakelapparaat met of zonder reflector en met ingebouwd voorschakelapparaat klasse B of beter alle overige klasse A of beter Buisvormige fluorescentielampen (TL-lamp) T8 in miniatuurformaat van 15 W klasse A of beter klasse B of beter alle overige klasse A of beter HALOGEENLAMPEN klasse C of beter klasse B of beter 2000 ALLE ANDERE LAMPEN DIE NIET ONDER ÉÉN VAN BOVENSTAANDE CATEGORIEËN VALLEN, WAARONDER: HID-lampen LED-lampen niet-gericht gericht 9000 retro-fit met ingebouwd klasse A of beter klasse A of beter controlesysteem overige Het kwikgehalte van fluorescentielampen voldoet aan volgende tabel: Uitvoering Type fluorescentielamp Compacte fluorescentielampen (spaarlampen) Buisvormige fluorescentielampen (TL-lamp) van minder dan 30 W Van 30 W en meer T5 T8 met een levensduur < uur met een levensduur uur Maximaal kwikgehalte per lamp 2,5 mg 3 mg 2,5 mg 4 mg < 70 W met een levensduur < uur 3,5 mg van 70 W of meer met een levensduur uur 5 mg Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

128 De opstelling van de toestellen stemt overeen met de aanduidingen op plan en wordt ter plaatse met de architect besproken. Van elk type toestel wordt een modelopstelling gemaakt in overleg met de ontwerper. Bij wandmontage en rechtstreekse plafondmontage worden de toestellen stevig bevestigd in de wand of het plafond. De ophanging van de toestellen zal onder geen beding verzekerd worden door ophanging aan de geleiders. Inbouwtoestellen zijn afgesteld op het type verlaagd plafond. Zwaardere toestellen in verlaagde plafonds worden, onafhankelijk van de verlaagde plafondstructuur, door middel van bevestigingshaken of draagkettingen bevestigd aan de bovenliggende draagstructuur. De plaatsing van de inbouwtoestellen zal gebeuren in coördinatie met de aannemer verlaagd plafond. Risico s op plaatselijke oververhitting moeten voorkomen worden d.m.v. een aangepaste brandwerende isolatie. De plaatsing gebeurt conform NBN EN Verlichtingstoestellen - Deel 2-2 : Bijzondere regels Inbouwarmaturen. Alle verlichtingstoestellen, met uitzondering van deze met veiligheidsklasse II en III, zullen verbonden worden met de aardverbinding d.m.v. een geleider evenwaardig in doorsnede en geplaatst in dezelfde buis of kabel als de voedingsdraden. Voor de oplevering worden de toestellen van hun eventuele bescherming ontdaan en grondig gereinigd en hun goede werking getest binnenarmaturen E27 - algemeen Binnenarmaturen met een standaard E-27 schroeflampvoet volgens NBN EN Lamphouders met Edisonschroefdraad. Zij zijn in overeenstemming met de voorschriften van de fabrikant geschikt voor spaar-, fluorescentie-, halogeen- of LED-lampen met een E-27 fitting. Materialen Alle toestellen zijn uitgerust met een aansluitblokje, hittebestendige bedrading en een lamphouder in porselein of hittebestendig kunststof. De toestellen worden steeds geleverd met inbegrip van de bijhorende lampen. Uitvoering De voedingsdraden moeten vanaf de aansluiting met de lamphouders tot +/- 15 cm in de buis voorzien worden van hittebestendige kousen (gaines) binnenarmaturen TL - algemeen Materialen De TL-armaturen zijn conform NBN EN De toestellen zijn geschikt voor T8 of T5 lampen, overeenkomstige lampvoet G13 of G5, en standaard voorzien van een elektronisch voorschakelapparaat en lampen; De lampen zijn knipper- en flikkervrij. Defecte lampen moeten automatisch doven. Na vervanging lamp moet automatisch herstart worden. Ontstekingstijd: minder dan 1 seconde De montage van de elektronische voorschakelapparatuur en alle bijhorigheden moet zodanig zijn dat deze ruisarm werken. De toestellen zijn radio-ontstoord. De TL-lampen hebben een kleurtemperatuur van circa 4000K, energielabel A binnenarmaturen TL - lichtstrip keukenaanrecht Materiaal De behuizing bestaat uit hoogwaardig kunststof of gemoffelde staalband. Het geheel omvat de elektronische voorschakelapparatuur, aansluitblok voor de elektrische bedrading, en twee snelkoppelingen voor de bevestiging. De unit is hittebestendig bedraad.. Model ter goedkeuring voor te leggen aan het Bestuur. Specificaties Behuizing: kunststof Kleur : wit Lens: opaal polycarbonaat Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

129 Afmetingen: volgens afmetingen op plan Beschermingsgraad: minimum IP-44 Bijgeleverde lamp: type TL, kleurtemperatuur K (warm-wit), Toepassing Op te stellen onder de hangkastjes van de keukens binnenarmaturen TL - lichtstrip keukenaanrecht/t8 FH st Meting meeteenheid: per stuk, opgesplitsts volgens vermogen meetcode: de bijhorende lampen en recyclagebijdrage zijn inbegrepen in de prijs van de toestellen. aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Materiaal Semi-hermetische opbouwarmaturen voor buisvormige TL lamp(-en) T8, met geïntegreerde elektronische voorschakelapparatuur. Specificaties Vermogen: 15 tot 36 volgens aanduidingen op plan Bouwtechnisch Bestek Woningbouw VMSW versie 22 december

130 GEDETAILLEERDE MEETSTAAT Project: Sint-Pietersmolenwijk, renovatie van 37 keukens 2012/0381/01 Bouwheer: Brugse Huisvestigingsmaatschappij architect: MSDN architecten - Silvia De Nolf A031 Datum: art. omschrijving VH/FHMeting Aant Lengte Breed Hoogte Totaal DEEL 0 art. 03 AANNEMING-WERF AFBRAAKWERKEN art afbraak /binnenafwerking - volledige ontmanteling FH SOG ALLE WONINGEN 1 1,00 1,00 totaal 1,00 DEEL 1 art. 17 ONDERBOUW ONDERGRONDSE LEIDINGEN art rioolbuizen - kunststof / PVC VH m WONINGTYPE A EN B rwa 21 5,50 115,50 awa 21 9,50 199,50 WONINGTYPE C rwa 6 5,50 33,00 awa 6 5,50 33,00 WONINGTYPE D awa 2 4,50 9,00 awa 2 4,50 9,00 WONINGTYPE E EN F awa 8 4,50 36,00 totaal 435,00 art toezichtputten - metselwerk FH st WONINGTYPE A EN B terras 21 1,00 21,00 WONINGTYPE C terras 6 1,00 6,00 WONINGTYPE D terras 2 2,00 4,00 WONINGTYPE E EN F oprit 8 1,00 8,00 totaal 39,00 art ontvangtoestellen - buitenontvanger / met klok FH st WONINGTYPE A EN B terras 21 1,00 21,00 WONINGTYPE C terras 6 1,00 6,00 WONINGTYPE D terras 2 1,00 2,00 WONINGTYPE E EN F oprit 8 1,00 8,00 totaal 37,00 art putdeksels & roosters - dubbel deksel FH st WONINGTYPE D terras 2 1,00 2,00 totaal 2,00 DEEL 2 art. 20 BOVENBOUW METSELWERK art renovatiewerken - behandeling tegen opstijgend vocht / injecteren FH m WONINGTYPE A EN B 21 9,00 189,00 WONINGTYPE C 6 10,20 61,20 WONINGTYPE D 2 10,65 21,30 WONINGTYPE E EN F 8 9,30 74,40 totaal 345,90 DEEL 5 art. 50 BINNENAFWERKING BINNENPLEISTERWERKEN art wandbepleistering - cementpleisters / plinten FH m WONINGTYPE A EN B 21 9,00 189,00 WONINGTYPE C 6 10,20 61,20 WONINGTYPE D 2 10,65 21,30 WONINGTYPE E EN F 8 9,30 74,40 totaal 345,90 art renovatie wandbepleistering - gipspleisters/dikpleister op metselwerkvh m2 WONINGTYPE A EN B 21 10,00 210,00 WONINGTYPE C 6 10,00 60,00 WONINGTYPE D 2 10,00 20,00

131 GEDETAILLEERDE MEETSTAAT Project: Sint-Pietersmolenwijk, renovatie van 37 keukens 2012/0381/01 Bouwheer: Brugse Huisvestigingsmaatschappij architect: MSDN architecten - Silvia De Nolf A031 Datum: art. omschrijving VH/FHMeting Aant Lengte Breed Hoogte Totaal WONINGTYPE E EN F 8 10,00 80,00 totaal 370,00 art. 51 BINNENPLAATAFWERKINGEN art lichte scheidingswanden - MDF platen FH m2 WONINGTYPE C 6 1,00 2,70 1,2 19,44 totaal 19,44 art. 52 DEKVLOEREN art isolerende uitvullagen - cementgebonden / basisprijs FH m2 WONINGTYPE A EN B 21 1,00 4,00 2,45 205,80 WONINGTYPE C 6 1,00 4,00 2,55 61,20 WONINGTYPE D 2 1,00 3,50 2,6 18,20 WONINGTYPE E EN F 8 1,00 3,60 2,85 82,08 totaal 367,28 art isolerende uitvullagen - cementgebonden / meerprijs per cm VH m2 WONINGTYPE A EN B 21 1,00 4,00 2,45 205,80 WONINGTYPE C 6 1,00 4,00 2,55 61,20 WONINGTYPE D 2 1,00 3,50 2,6 18,20 WONINGTYPE E EN F 8 1,00 3,60 2,85 82,08 totaal 367,28 art. 53 BINNENVLOERAFWERKINGEN art tegelvloeren - keramisch / getrokken tegels FH m2 WONINGTYPE A EN B 21 1,00 4,00 2,45 205,80 WONINGTYPE C 6 1,00 4,00 2,55 61,20 WONINGTYPE D 2 1,00 3,50 2,6 18,20 WONINGTYPE E EN F 8 1,00 3,60 2,85 82,08 totaal 367,28 art plinten - steen / keramisch FH m WONINGTYPE A EN B 21 1,00 4,20 88,20 WONINGTYPE C 6 1,00 4,00 24,00 WONINGTYPE D 2 1,00 3,50 7,00 WONINGTYPE E EN F 8 1,00 2,50 20,00 totaal 139,20 art. 56 VAST BINNENMEUBILAIR art keukenmeubelen - type 1 FH st WONINGTYPE A EN B 21 1,00 21,00 totaal 21,00 art keukenmeubelen - type 2 FH st WONINGTYPE C 6 1,00 6,00 totaal 6,00 art keukenmeubelen - type 3 FH st WONINGTYPE D 2 1,00 2,00 totaal 2,00 art keukenmeubelen - type 4 FH st WONINGTYPE E EN F 8 1,00 8,00 totaal 8,00 art. 57 TABLET- & WANDBEKLEDINGEN art wandbekledingen - betegeling / keramisch FH m2 WONINGTYPE A EN B 21 2,70 56, ,80 16, ,20 4, ,20 4, ,60 33,60 WONINGTYPE C 6 3,80 22,80

132 GEDETAILLEERDE MEETSTAAT Project: Sint-Pietersmolenwijk, renovatie van 37 keukens 2012/0381/01 Bouwheer: Brugse Huisvestigingsmaatschappij architect: MSDN architecten - Silvia De Nolf A031 Datum: art. omschrijving VH/FHMeting Aant Lengte Breed Hoogte Totaal 6 0,90 5,40 6 0,20 1,20 6 0,20 1,20 6 0,90 5,40 6 1,60 9,60 WONINGTYPE D 2 3,10 6,20 2 0,90 1,80 2 0,20 0,40 2 0,20 0,40 2 0,90 1,80 2 1,80 3,60 WONINGTYPE E EN F 8 3,50 28,00 8 1,10 8,80 8 0,20 1,60 8 0,20 1,60 8 0,20 1,60 8 1,60 12,80 totaal 229,70 DEEL 6 art. 60 TECHNIEKEN - FLUIDA SANITAIR / LEIDINGNET art afvoerbuizen - kunststof / PVC VH m WONINGTYPE A EN B 21 1,00 21,00 WONINGTYPE C 6 1,00 6,00 WONINGTYPE D 2 1,00 2,00 WONINGTYPE E EN F 8 1,00 8,00 totaal 37,00 art Aanvoerleidingen & toebehoren - buizen / kunststof VH m WONINGTYPE A EN B 21 4,00 84,00 WONINGTYPE C 6 4,00 24,00 WONINGTYPE D 2 4,00 8,00 WONINGTYPE E EN F 8 4,00 32,00 totaal 148,00 art. 61 SANITAIR / TOESTELLEN & TOEBEHOREN art Afwastafels - inbouwmodel / roestvast staal (RVS) FH st WONINGTYPE A EN B 21 1,00 21,00 WONINGTYPE C 6 1,00 6,00 WONINGTYPE D 2 1,00 2,00 WONINGTYPE E EN F 8 1,00 8,00 totaal 37,00 art. 62 SANITAIR / KRANEN & KLEPPEN art Dienstkranen - dubbele dienstkraan / binnen FH st WONINGTYPE A EN B 21 1,00 21,00 WONINGTYPE C 6 1,00 6,00 WONINGTYPE D 2 1,00 2,00 WONINGTYPE E EN F 8 1,00 8,00 totaal 37,00 art Dienstkranen - dubbele dienstkraan / buiten FH st WONINGTYPE A EN B terras 21 1,00 21,00 WONINGTYPE C terras 6 1,00 6,00 WONINGTYPE D terras 2 1,00 2,00 WONINGTYPE E EN F oprit 8 1,00 8,00 totaal 37,00 art Eengatskranen - afwastafelmengkraan FH st WONINGTYPE A EN B 21 1,00 21,00 WONINGTYPE C 6 1,00 6,00 WONINGTYPE D 2 1,00 2,00 WONINGTYPE E EN F 8 1,00 8,00 totaal 37,00

133 GEDETAILLEERDE MEETSTAAT Project: Sint-Pietersmolenwijk, renovatie van 37 keukens 2012/0381/01 Bouwheer: Brugse Huisvestigingsmaatschappij architect: MSDN architecten - Silvia De Nolf A031 Datum: art. omschrijving VH/FHMeting Aant Lengte Breed Hoogte Totaal art. 63 SANITAIR WARM WATER art Elektroboilers - inbouwmodel FH st WONINGTYPE A EN B 21 1,00 21,00 WONINGTYPE C 6 1,00 6,00 WONINGTYPE D 2 1,00 2,00 WONINGTYPE E EN F 8 1,00 8,00 totaal 37,00 art. 64 GASINSTALLATIES art Gasleidingen - staal VH m WONINGTYPE A EN B 21 3,00 63,00 WONINGTYPE C 6 3,00 18,00 WONINGTYPE D 2 3,00 6,00 WONINGTYPE E EN F 8 3,00 24,00 totaal 111,00 art. 65 VERWARMING / INDIVIDUELE INSTALLATIES art Leidingnet & toebehoren - buizen / kunststof VH m WONINGTYPE A EN B 21 5,00 105,00 WONINGTYPE C 6 5,00 30,00 WONINGTYPE D 2 5,00 10,00 WONINGTYPE E EN F 8 5,00 40,00 totaal 185,00 art Verwarmingselementen & toebehoren - plaatradiatoren FH st WONINGTYPE A EN B 21 1,00 21,00 WONINGTYPE C 6 1,00 6,00 WONINGTYPE D 2 1,00 2,00 WONINGTYPE E EN F 8 1,00 8,00 totaal 37,00 art Verwarmingselementen & toebehoren - radiatorkranen FH st WONINGTYPE A EN B 21 1,00 21,00 WONINGTYPE C 6 1,00 6,00 WONINGTYPE D 2 1,00 2,00 WONINGTYPE E EN F 8 1,00 8,00 totaal 37,00 art Verwarmingselementen & toebehoren - thermostaatkoppen FH st WONINGTYPE A EN B 21 1,00 21,00 WONINGTYPE C 6 1,00 6,00 WONINGTYPE D 2 1,00 2,00 WONINGTYPE E EN F 8 1,00 8,00 totaal 37,00 art. 68 VENTILATIE & KLIMATISATIE art Ventilatiekanalen - flexibele kanalen FH m WONINGTYPE A EN B 21 2,00 42,00 WONINGTYPE C 6 2,00 12,00 WONINGTYPE D 2 2,00 4,00 WONINGTYPE E EN F 8 2,00 16,00 totaal 74,00 art Ventilatiemonden - gevelroosters FH st WONINGTYPE A EN B 21 1,00 21,00 WONINGTYPE C 6 1,00 6,00 WONINGTYPE D 2 1,00 2,00 totaal 29,00 art Ventilatiemonden - dakventielen FH st WONINGTYPE E EN F 8 1,00 8,00 totaal 8,00

134 GEDETAILLEERDE MEETSTAAT Project: Sint-Pietersmolenwijk, renovatie van 37 keukens 2012/0381/01 Bouwheer: Brugse Huisvestigingsmaatschappij architect: MSDN architecten - Silvia De Nolf A031 Datum: art. omschrijving VH/FHMeting Aant Lengte Breed Hoogte Totaal DEEL 7 TECHNIEKEN - ELEKTRO art. 70 ELEKTRICITEIT / BINNENNET art verdeelkasten - hoofdverdeelborden FH st WONINGTYPE A EN B 21 1,00 21,00 WONINGTYPE C 6 1,00 6,00 WONINGTYPE D 2 1,00 2,00 WONINGTYPE E EN F 8 1,00 8,00 totaal 37,00 art. 71 ELEKTRICITEIT / SCHAKELAARS & CONTACTDOZEN art Stopcontacten - 10/16A FH st WONINGTYPE A EN B 21 10,00 210,00 WONINGTYPE C 6 10,00 60,00 WONINGTYPE D 2 10,00 20,00 WONINGTYPE E EN F 8 10,00 80,00 totaal 370,00 art Stopcontacten - 20/32A FH st WONINGTYPE A EN B boiler, vaatwasmachine 21 2,00 42,00 WONINGTYPE C boiler, vaatwasmachine 6 2,00 12,00 WONINGTYPE D boiler, vaatwasmachine 2 2,00 4,00 WONINGTYPE E EN F boiler, vaatwasmachine 8 2,00 16,00 totaal 74,00 art aansluitdozen - voeding / elektrisch fornuis FH st WONINGTYPE A EN B 21 1,00 21,00 WONINGTYPE C 6 1,00 6,00 WONINGTYPE D 2 1,00 2,00 WONINGTYPE E EN F 8 1,00 8,00 totaal 37,00 art Schakelaars - enkelpolig FH st WONINGTYPE A EN B plafond, lichtstrip 21 1,00 21,00 WONINGTYPE C plafond, lichtstrip 6 1,00 6,00 WONINGTYPE D plafond, lichtstrip 2 2,00 4,00 WONINGTYPE E EN F plafond, lichtstrip 8 1,00 8,00 totaal 39,00 art Schakelaars - wissel FH st WONINGTYPE A EN B plafond, lichtstrip 21 2,00 42,00 WONINGTYPE C plafond, lichtstrip 6 2,00 12,00 WONINGTYPE D plafond, lichtstrip 2 0,00 0,00 WONINGTYPE E EN F plafond, lichtstrip 8 2,00 16,00 totaal 70,00 art. 72 ELEKTRICITEIT / LICHTARMATUREN art binnenarmaturen / TL -lichtstrip keukenaanrecht / T8 15W FH st WONINGTYPE A EN B 21 1,00 21,00 totaal 21,00 art binnenarmaturen / TL -lichtstrip keukenaanrecht / T8 18W FH st WONINGTYPE A EN B 21 1,00 21,00 WONINGTYPE C 6 1,00 6,00 WONINGTYPE D 2 1,00 2,00 totaal 29,00 art binnenarmaturen / TL -lichtstrip keukenaanrecht / T8 30W FH st WONINGTYPE C 6 1,00 6,00 WONINGTYPE E EN F 8 2,00 16,00 totaal 22,00 art binnenarmaturen / TL -lichtstrip keukenaanrecht / T8 36W FH st WONINGTYPE D 2 1,00 2,00 totaal 2,00

135 GEDETAILLEERDE MEETSTAAT Project: Sint-Pietersmolenwijk, renovatie van 37 keukens 2012/0381/01 Bouwheer: Brugse Huisvestigingsmaatschappij architect: MSDN architecten - Silvia De Nolf A031 Datum: art. omschrijving VH/FHMeting Aant Lengte Breed Hoogte Totaal

136 VMSW - cel overheidsopdrachten VMSW OPDRACHTGEVER : REF NR.: 2012/0381/01 SAMENVATTENDE OPMETING Brugse maatschappij voor huisvesting BETREFT: renovatie van 37 keukens SO 2013 ONTWERPER : Sint-Pietersmolenwijk GEVOEGD BIJ MIJN INSCHRIJVING MSDN architecten PERCEEL: 1 DD STEMPEL VAN DE INSCHRIJVER Artikel ontwerper inschrijver Hoeveelheid Ged. Sommen (afgerond op de cent) 1 2 3, N.B. AL DE HOEVEELHEDEN ZIJN FORFAITAIR, BEHALVE DIE WELKE VOORAFGEGAAN OF GEVOLGD WORDEN DOOR DE AFKORTING "V.H." (vermoedelijke hoeveelheid) afbraak / binnenafwerking - volledige 1,00 SOG FH ontmanteling rioolbuizen - kunststof / PVC 435,00 m VH toezichtputten - metselwerk 39,00 st FH ontvangtoestellen - buitenontvanger / met klok 37,00 st FH putdeksels & roosters - dubbel deksel 2,00 st FH renovatiewerken - behandeling tegen opstijgend vocht / injecteren 345,90 m FH Lees voor het invullen van dit formulier het derde deel van het bijzonder bestek VM/B 2013 Beknopte aanduiding van Hoeveelheid berekend door Eenheid Eenheidsprijs in letters de werken en prestaties de wandbepleistering - cementpleisters / plinten renovatie wandbepleistering - gipspleisters / dikpleister op metselwerk algemeen 345,90 m FH 370,00 m² VH lichte scheidingswanden - MDF 19,44 m² FH isolerende uitvullagen - cementgebonden / basisprijs 367,28 m² FH isolerende uitvullagen - cementgebonden / meerpijs per cm 367,28 m² VH Gedeeltelijke som (afgerond op de cent) De inschrijver mag niets vermelden in de kolommen 8 tot 11 Verbeterde gegevens Verschillen tussen kolom 9 en 7, na rekenkundige verbetering in meer in min tegelvloeren - keramisch / getrokken tegels 367,28 m² FH plinten - steen / keramisch 139,20 m FH keukenmeubelen - type 1 21,00 st FH keukenmeubelen - type 2 6,00 st FH keukenmeubelen - type 3 2,00 st FH keukenmeubelen - type 4 8,00 st FH SUBTOTAAL KOL. 7 : A samenvattende opmeting.xlsx Pagina 1

137 VMSW - cel overheidsopdrachten Artikel Lees voor het invullen van dit formulier het derde deel van het bijzonder bestek VM/B 2013 Beknopte aanduiding van Hoeveelheid berekend door Eenheid Eenheidsprijs in letters de werken en prestaties de Gedeeltelijke som (afgerond op de cent) ontwerper inschrijver Hoeveelheid Ged. Sommen (afgerond op de cent) De inschrijver mag niets vermelden in de kolommen 8 tot 11 Verbeterde gegevens Verschillen tussen kolom 9 en 7, na rekenkundige verbetering 1 2 3, N.B. AL DE HOEVEELHEDEN ZIJN FORFAITAIR, BEHALVE DIE WELKE VOORAFGEGAAN OF GEVOLGD WORDEN DOOR DE AFKORTING "V.H." (vermoedelijke hoeveelheid) wandbekledingen - betegeling / 229,70 m² FH keramisch afvoerbuizen - kunststof / PVC 37,00 m VH aanvoerleidingen & toebehoren - buizen / kunststof 148,00 m VH afwastafels - inbouwmodel / roestvast staal (RVS) 37,00 st FH dienstkranen - dubbele dienstkraan / binnen 37,00 st FH dienstkranen - dubbele dienstkraan / buiten 37,00 st FH eengatskranen - afwastafelmengkraan 37,00 st FH elektroboilers - inbouwmodel 37,00 st FH gasleidingen - staal 111,00 m VH leidingnet & toebehoren - buizen / kunststof 185,00 m VH verwarmingselementen & toebehoren - plaatradiatoren 37,00 st FH verwarmingselementen & toebehoren - radiatorkranen 37,00 st FH verwarmingselementen & toebehoren - thermostaatkoppen 37,00 st FH ventilatiekanalen - flexibele kanalen 74,00 m FH ventilatiemonden - gevelroosters 29,00 st FH ventilatiemonden - dakventielen 8,00 st FH verdeelkasten - hoofdverdeelborden 37,00 st FH in meer in min stopcontacten - 10/16A 370,00 st FH stopcontacten - 20/32A 74,00 st FH aansluitdozen - voeding / elektrisch fornuis 37,00 st FH schakelaars - enkelpolig 39,00 st FH schakelaars - wissel 70,00 st FH SUBTOTAAL KOL. 7 : A samenvattende opmeting.xlsx Pagina 2

138 VMSW - cel overheidsopdrachten Artikel Lees voor het invullen van dit formulier het derde deel van het bijzonder bestek VM/B 2013 Beknopte aanduiding van Hoeveelheid berekend door Eenheid Eenheidsprijs in letters de werken en prestaties de Gedeeltelijke som (afgerond op de cent) ontwerper inschrijver Hoeveelheid Ged. Sommen (afgerond op de cent) De inschrijver mag niets vermelden in de kolommen 8 tot 11 Verbeterde gegevens Verschillen tussen kolom 9 en 7, na rekenkundige verbetering 1 2 3, N.B. AL DE HOEVEELHEDEN ZIJN FORFAITAIR, BEHALVE DIE WELKE VOORAFGEGAAN OF GEVOLGD WORDEN DOOR DE AFKORTING "V.H." (vermoedelijke hoeveelheid) binnenarmaturen / TL - lichtstrip 21,00 st FH keukenaanrecht / T8 15W binnenarmaturen / TL - lichtstrip keukenaanrecht / T8 18W binnenarmaturen / TL - lichtstrip keukenaanrecht / T8 30W binnenarmaturen / TL - lichtstrip keukenaanrecht / T8 36W 29,00 st FH 22,00 st FH 2,00 st FH in meer in min SUBTOTAAL KOL. 7 : A samenvattende opmeting.xlsx Pagina 3

139 VMSW - cel overheidsopdrachten Artikel Lees voor het invullen van dit formulier het derde deel van het bijzonder bestek VM/B 2013 Beknopte aanduiding van Hoeveelheid berekend door Eenheid Eenheidsprijs in letters de werken en prestaties de Gedeeltelijke som (afgerond op de cent) ontwerper inschrijver Hoeveelheid Ged. Sommen (afgerond op de cent) De inschrijver mag niets vermelden in de kolommen 8 tot 11 Verbeterde gegevens Verschillen tussen kolom 9 en 7, na rekenkundige verbetering 1 2 3, N.B. AL DE HOEVEELHEDEN ZIJN FORFAITAIR, BEHALVE DIE WELKE VOORAFGEGAAN OF GEVOLGD WORDEN DOOR DE AFKORTING "V.H." (vermoedelijke hoeveelheid) in meer in min Totaal A: TOTALEN: Totaal gesignaleerde leemten: BALANS C : GLOBALE SOM: Bedrag van de verbeterde offerte Opgemaakt te,op Totaal A : De Inschrijver, Balans C: Totaal vergeten/gesplitste posten : BALANS D ( bedrag van alle aanvaarde leemten): BEDRAG E (Basis van de bestelling) VAK IN TE VULLEN NA BESTELLING Het juiste bedrag van de overeenkomst wordt bepaald in de bestelbrief. De aannemer erkent hierbij kennis genomen te hebben van de eventuele verbeteringen aan zijn offerte, die afgesloten werd op het bovenvermelde bedrag " E ". Hij vermeldt daartoe 'gelezen en goedgekeurd' boven zijn handtekening. inclusief % korting : VAK IN TE VULLEN NA VERIFICATIE Samenvattende opmeting door de ondergetekende ontwerper geheel nagezien volgens de reglementaire voorschriften en de aanbevelingen van de Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen De Voor het bestuur, De De aannemer van het perceel A samenvattende opmeting.xlsx Pagina 4

140 Kanunnik Van Hoonackerstraat 27, B-8000 Brugge Tel Fax Toelichtingsnota 2012/0381/ Sint-Pietersmolenwijk, keukenrenovatie Algemene toelichting van het project De wijk Sint-Pietersmolenwijk bestaat uit 48 woongelegenheden, verspreid over diverse straten te Sint- Pieters Brugge. Alle woningen werden gerealiseerd in het jaar , in 2 bouwfasen. Alle woningen werden bezocht in aanwezigheid van de ontwerper en de huisvestingsmaatschappij. Hieruit werd besloten dat 37 keukens in deze woningen aan vernieuwing toe waren. De overige keukens waren reeds vernieuwd, ofwel door de huisvestingsmaatschappij, ofwel door de bewoner zelf. In de wijk zijn 6 types van woningen aanwezig. Deze 6 types hebben in totaal 4 types keukens. Er werd een inplantingsplan gemaakt van de woningtypes en bijgevoegd bij dit dossier. Daarnaast werd ook een woningenlijst gemaakt met de adressen van de woningen, hun type en de noodzaak tot vernieuwing van de keuken. Deze lijst zal ook gebruikt kunnen worden voor de opvolging van de bouwwerken. Het is de bedoeling dat alle woningen bewoond blijven tijdens de renovatie. Er zullen dus maatregelen genomen worden om de hinder voor de bewoners te beperken en de uitvoeringstermijn per woning zo kort mogelijk te maken. Tijdens de keukenrenovatie zullen ook de elektrische installatie, en de aan- en afvoeren van de sanitaire en de CV installatie gecontroleerd en geëvalueerd worden. Indien nodig zullen lokale aanpassingen uitgevoerd worden, zodat de elektrische installatie van de woning gekeurd kan worden, en de sanitaire en CV installatie weer in goede staat verkeren. Bouwtechnische toelichting Er worden geen ruwbouwwerken of metselwerken voorzien in de woningen. Volgende bouwkundige werken worden voorzien: Afbraak van de bestaande keukeninstallatie Uitbraak van de keukenvloer en dekvloer, afbraak van de wandtegels Uitbraak van de elektrische installatie in de keuken Uitbraak van de sanitaire en de CV installatie in de keuken Vernieuwing van de elektriciteit in de keuken + nazicht van de elektrische installatie in de volledige woning + keuring elektrische installatie Vernieuwing van de aan- en afvoerleidingen van de sanitaire en de CV installatie in de keuken + nazicht aan- en afvoerleidingen sanitaire en CV installatie van de volledige woning Herstelling pleisterwerken in de keuken Plaatsen van een nieuwe dekvloer, tegelvloer, wandtegels en plinten in de keuken Plaatsen nieuwe keukenmeubelen, gootsteen en kraan Plaatsen nieuwe elektrische boiler 10L Plaatsen nieuwe radiator 800W

141 Kanunnik Van Hoonackerstraat 27, B-8000 Brugge Tel Fax Toelichting technische installaties De volgende werken aan de technische installatie worden voorzien: Vernieuwing riolering van keuken naar terras, nazicht riolering van de volledige woning Vernieuwing elektrische installatie in keuken, nazicht en keuring elektrische installatie van de volledige woning Vernieuwing sanitaire installatie in keuken, nazicht sanitaire installatie van de volledige woning Vernieuwing CV installatie in keuken, nazicht CV installatie in volledige woning Aanbrengen van een nieuwe afvoer voor dampkap in alle keukens, bij woningtype E & F wordt dit uitgebreid met een nieuwe dakdoorvoer voor dampkap. Toelichting stabiliteit Er worden geen ruwbouwwerken of metselwerken uitgevoerd. Er zal dus geen wijziging gebeuren in de dragende constructie van de woning. Er zijn dus ook geen onderzoeken inzake stabiliteit noodzakelijk. Veiligheidscoördinatie Gezien de werken enkel de renovatie van een keuken omvatten, voor een totaalbedrag van per woning, uitgevoerd door één enkele aannemer, is geen veiligheidscoördinatie vereist. EPB verslaggeving Gezien er niets aan de buitenschil van de woning verandert, en het ook geen ingrijpende renovatie betreft, is de EPB wetgeving niet van toepassing en dient er ook geen EPB verslag opgemaakt te worden. Sonderingen en bodemonderzoek Gezien de aard van de werken zijn geen sonderingen of bodemtechnisch advies noodzakelijk. Asbestinventaris Er is een asbestinventaris opgemaakt voor de volledige woning. Deze bevindt zich in bijlage bij het dossier. Voor de keukenrenovatie zijn geen asbesthoudende materialen teruggevonden. Wel zijn asbesthoudende materialen teruggevonden in andere delen van de woning, dewelke niet in dit dossier worden afgebroken. Raming van de bouwwerken Afgaand op ervaringen uit voorgaande dossiers wordt uitgegaan van een maximum totaalbedrag van per keukenrenovatie, inclusief het nazien en keuren van de volledige elektrische installatie en het nazien van de aan- en afvoeren van de sanitaire en CV installatie. De gedetailleerde raming wijst uit dat de keukenrenovatie gerealiseerd zou kunnen worden met een bedrag van per woning. Dit bedrag ligt ruim onder het maximum bedrag dat vooropgesteld is..

142 VMSW - Cel overheidsopdrachten BIJZONDER BESTEK VM/B 2013 voor opdrachten van werken afgesloten door sociale woonactoren Bijzonder bestek nr. 2012/0381/01 INLEIDING Dit bijzonder bestek is integraal van toepassing op overheidsopdrachten van werken door sociale woonactoren, de SHM s in het bijzonder. De Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen (VMSW), Koloniënstraat 40 te 1000 Brussel, bewaakt de technische conformiteit van de woonprojecten van die sociale woonactoren en adviseert hen omtrent de conformiteit van de voorontwerpen en ontwerpen van hun woonprojecten met geldende normen. Tevens verleent de VMSW advies aan de aanbestedende overheden bij de plaatsing en uitvoering van overheidsopdrachten van werken. Naast het technisch aspect heeft de VMSW ook de opdracht om te voorzien in een efficiënte financiering van de projecten van de SHM s en de betaling aan aannemers. Dit gebeurt door de betalingen uit te voeren in naam van de SHM s hetzij met de middelen van de SHM s die door de VMSW beheerd worden, hetzij met een financiering die door de VMSW wordt verstrekt. Het bestek bestaat uit drie delen: - Het eerste deel wordt per opdracht ingevuld door de aanbestedende overheid en omvat specifieke administratieve informatie over de opdracht, incl. het inschrijvingsformulier I Het tweede deel bevat de toegelaten aanvullingen op de bepalingen van het KB van 15 juli 2011 (plaatsing overheidsopdrachten) en van het KB van 14 januari 2013 (algemene uitvoeringsregels overheidsopdrachten); deze zijn onontbeerlijk voor de bijzondere eisen van de betreffende opdracht. Alle vermelde artikels in dit deel zijn van toepassing op opdrachtbedragen vanaf euro met uitzondering van borgtocht en prijsherziening. De artikelnummers verwijzen naar het KB van 14 januari 2013 tenzij anders vermeld. - Het derde deel tenslotte bevat praktische inlichtingen voor de inschrijvers in verband met de vorm en inhoud van hun offerte. Alle vermelde bedragen zijn bedragen zonder btw. Door het feit alleen van zijn offerte in te dienen, ziet de aannemer ervan af om het even welke bepalingen of voorwaarden in te roepen die afwijken van het bijzonder bestek VM/B VM/B

143 VMSW - Cel overheidsopdrachten EERSTE DEEL Aan dit eerste deel van het bestek VM/B 2013 is een roze inschrijvingsformulier I 2013 gehecht dat door de inschrijver gebruikt moet worden. A. VOORWERP VAN DE OPDRACHT(EN) De opdracht(en) heeft (hebben) betrekking op de renovatie van 37 keukens. (a) Plaats van uitvoering: Straat/wijk: Bareelweg , Kanunnik Logghestraat , Lodewijk De Raetstraat , Priester Fonteynestraat , Zandwege in de Sint-Pietersmolenwijk te 8000 Brugge. De aanbestedende overheid behoudt zich het recht voor soortgelijke werken te herhalen bij onderhandelingsprocedure zonder bekendmaking (art. 26, 1, 2, b van de wet van 15 juni 2006), dit voor een maximum van, al dan niet te gunnen in verschillende fasen. (b) B. DE AANBESTEDENDE OVERHEID (NAAM - RECHTSVORM - MAATSCHAPPELIJKE ZETEL TEL FAX ) Brugse Maatschappij voor Huisvesting CVBA Handboogstraat 2, 8000 Brugge Telefoonnummer 050/ Faxnummer 050/ [email protected] C. ONTWERPER(S) (NAAM - ADRES - TEL FAX ) MSDN architecten Kanunnik Van Hoonackerstraat 27, 8000 Brugge Telefoonnummer 050/ Faxnummer 070/ [email protected] VM/B

144 VMSW - Cel overheidsopdrachten D. GUNNING VAN DE OPDRACHT(EN) De overeenkomst(en) zal (zullen) worden gesloten ingevolge een open aanbesteding. E. AANDUIDING VAN DE PERCELEN PERCEELNR. (*) AANDUIDING VAN DE PERCELEN (aard der werken gebouwtypen - aantal woningen) RAMING PER PERCEEL (zonder BTW) 1 Volledige keukenrenovatie ,26 In geval van inschrijving voor meerdere percelen, dienen de offertebedragen op 1 inschrijvingsformulier I 2013 te worden ingevuld. (*) Ieder perceel vormt een afzonderlijke overeenkomst. F. ERKENNING PERCEELNR. (ONDER) CATEGORIE KLASSE 1 D 3 G. PRIJSBEPALING VAN DE OPDRACHT(EN) De opdracht(en) vormt(en): gemengde opdracht VM/B

145 VMSW - Cel overheidsopdrachten H. PRIJS VAN HET DOSSIER (INDIEN VAN TOEPASSING) Perceel 1: 475 euro + 25 euro portkosten (voor hardcopy, elektronische versie is gratis te downloaden) Perceel 2: 0 euro Perceel 3: 0 euro Perceel 4: 0 euro Percelen samen: 500 euro (voor hardcopy, elektronische versie is gratis te downloaden) Rekeningnummer: BE op naam van: Brugse Maatschappij voor Huisvesting met vermelding van: dossier 05VM1214 Bij de bestelling moet de inschrijver het nummer van het bijzonder bestek (m.b.t. een bepaald perceel) dat hij wenst te ontvangen, nauwkeurig bepalen. I. RAADPLEGING VAN HET DOSSIER Het dossier kan worden geraadpleegd (c) : op elektronische wijze via: het dossier wordt BIJ VOORKEUR DIGITAAL (kosteloos) opgevraagd via Een hardcopy kan verkregen worden tegen de betaling van de prijs van het dossier, volgens de bepalingen in artikel H. TIJDENS DE LOOP VAN DE PRIJSVRAAG ZAL DOOR GEEN VAN DE LEDEN VAN HET BOUWTEAM BIJKOMENDE INFORMATIE GEGEVEN WORDEN. OP DATUM VAN 21/9/2016 VAN 14:00 TOT 16:00 UUR IS ER DE MOGELIJKHEID DE BOUWPLAATS TE BEZOEKEN PER ADRES KANUNNIK LOGGHESTRAAT 6, 8000 BRUGGE. OP DAT MOMENT KUNNEN GEEN VRAGEN GESTELD WORDEN. OP DATUM VAN 28/9/2016 OM 14:00 UUR ZAL EEN OPEN INFOVERGADERING GEORGANISEERD WORDEN WAAR ALLE KANDIDATEN MOGEN AANWEZIG ZIJN. DEZE VERGADERING ZAL DOORGAAN IN DE KANTOREN VAN DE MAATSCHAPPIJ. DE VRAGEN DIE TIJDENS DE VERGADERING AAN BOD ZULLEN KOMEN, MOETEN TEN LAATSTE OP 23/9/2016 KENBAAR GEMAAKT WORDEN VIA MAIL AAN BEIDE ONDERSTAANDE ADRESSEN: [email protected], [email protected] J. TAALGEBRUIK De inschrijver gebruikt uitsluitend het Nederlands in zijn mondelinge en schriftelijke relatie met de aanbestedende overheid. Van documenten die enkel in een andere taal beschikbaar zijn, kan de overheid een, desgevallend beëdigde, vertaling eisen. VM/B

146 VMSW - Cel overheidsopdrachten K. VERZENDING, ONTVANGST EN INTREKKING VAN DE OFFERTES (d) De offertes worden eerst in een definitief gesloten omslag geschoven waarop de volgende gegevens worden vermeld: de datum van de zitting waarop de offertes worden geopend, het besteknummer, het voorwerp van de opdracht en eventueel de perceelnummers. De offertes die aangetekend worden verzonden, moeten in een tweede gesloten omslag worden geschoven met de vermelding offerte en gericht worden aan: Brugse Maatschappij voor Huisvesting, Handboogstraat 2, 8000 Brugge (e). Offertes kunnen eveneens worden overhandigd aan de voorzitter van de zitting voor de opening der biedingen, vooraleer deze de zitting voor geopend verklaart. Indien een inschrijver een reeds opgestuurde of ingediende offerte wenst in te trekken, dient hij hiertoe een schriftelijke ondertekende verklaring aangetekend te verzenden of af te geven aan de voorzitter van de zitting voor de opening der biedingen, vooraleer deze de zitting voor geopend verklaart. L. OPENING VAN DE OFFERTES De opening van de offertes vindt plaats op 4 oktober 2016 om 13:00 uur, Brugse Maatschappij voor Huisvesting, Handboogstraat 2, 8000 Brugge (f). M. VERBINTENISTERMIJN VAN DE INSCHRIJVER Deze termijn beloopt 180 kalenderdagen. (c) N. GRONDSLAG VAN DE OPDRACHT 1. de wet van 15 juni 2006 betreffende de overheidsopdrachten en bepaalde opdrachten voor werken, leveringen en diensten (Belgisch Staatsblad van 15 februari 2007); 2. het koninklijk besluit van 15 juli 2011 betreffende de plaatsing van overheidsopdrachten klassieke sectoren (Belgisch Staatsblad van 9 augustus 2011); 3. het koninklijk besluit van 14 januari 2013 tot bepaling van de algemene uitvoeringsregels van de overheidsopdrachten en van de concessies voor openbare werken (Belgisch Staatsblad van 14 februari 2013); 4. het koninklijk besluit van 2 juni 2013 tot bepaling van de datum van inwerkingtreding van de wet overheidsopdrachten en bepaalde opdrachten voor werken, leveringen en diensten van 15 juni 2006 en van de koninklijke uitvoeringsbesluiten ervan; 5. de wet van 17 juni 2013 betreffende de motivering, de informatie en de rechtsmiddelen inzake overheidsopdrachten en bepaalde opdrachten voor werken, leveringen en diensten; 6. dit bestek, dat o.a. bevat: - het Bijzonder bestek VM/B 2013, eerste, tweede en derde deel; - de plannen, genummerd van 1 tot 15; - de Bouwkundig Bestek B2015 bestaande uit 114 bladzijden; - de asbestinventaris (c) ; - een exemplaar van de gedetailleerde opmeting; - een exemplaar van de samenvattende opmetingsstaat bestaande uit 4 op elkaar volgende genummerde bladzijden; VM/B

147 VMSW - Cel overheidsopdrachten - een inschrijvingsformulier I 2013; O. UITVOERINGSTERMIJNEN VAN DE OVEREENKOMSTEN (h) Perceel 1: 180 kalenderdagen P. GELIJKTIJDIGE WERKEN De verwezenlijking van de werken vereist de uitvoering van de volgende gelijktijdige opdrachten: (c) - geen gelijktijdige werken; (c) VM/B

148 VMSW - Cel overheidsopdrachten TWEEDE DEEL VAN HET BIJZONDER BESTEK VM/B 2013 Borgtocht (art en art. 25 van het KB van 14 januari 2013) Er wordt geen borgtocht geëist voor opdrachten waarvan het opdrachtbedrag kleiner is dan vijftigduizend euro (50.000,00 euro). De borgtocht wordt berekend op basis van het opdrachtbedrag. Ook wanneer verscheidene percelen aan één enkele aannemer worden toevertrouwd, stelt deze laatste een borgtocht per perceel. Verzekeringen (art. 24 van het KB van 14 januari 2013) De aannemer is ertoe gehouden, op zijn kosten, de gebouwen te verzekeren tegen elk brandgevaar en natuurrampen, dit voor de waarde van zijn werken. De verzekering moet gesloten worden ten voordele van de aanbestedende overheid voor de volledige duur van de opdracht, tot aan de 30ste dag na de voorlopige oplevering van de hoofdopdracht. Hij overhandigt een dubbel van de verzekeringspolis aan de aanbestedende overheid: hij kan ertoe gehouden worden op ieder ogenblik het bewijs te leveren dat de verschuldigde premies betaald zijn. Uitvoeringstermijn (art. 76 van het KB van 14 januari 2013) De uitvoeringstermijn wordt altijd uitgedrukt in kalenderdagen. Deze termijn wordt vermeld in het 1 ste deel van het VM/B 2013 en betekend aan de aannemer in de bestelbrief. In geval van tegenstrijdigheid is het de termijn vermeld in het 1 ste deel van het VM/B 2013 die de overhand heeft. In geval van offerteaanvraag is de termijn, voorgesteld in de offerte van de inschrijver en aanvaard door de aanbestedende overheid, de enige die geldt. Gelijktijdige werken (art. 77 van het KB van 14 januari 2013) De aannemer moet rekening houden met alle andere werken die gelijktijdig met zijn opdracht uitgevoerd worden om tot afwerking en bewoonbaarheid van het geheel te komen. In geval van twijfel vraagt hij aan de afgevaardigde van de aanbestedende overheid hem het gedeelte van de grond dat hij zonder bezwaren mag gebruiken, precies aan te duiden. Als het gaat om wegen-, riolerings- en om het even welke andere nutsvoorzieningswerken mag geen enkele inrichting gebeuren op het gedeelte van de grond dat voor de uitvoering van deze werken voorbehouden is. Hij moet er op letten de hierboven bedoelde werken niet te bemoeilijken; daartoe moet hij alle nodige maatregelen treffen. Hij moet de ontwerper wijzen op de werken die door andere aannemers moeten uitgevoerd worden om zelf ononderbroken verder te kunnen werken, anders zal hij mee verantwoordelijk gesteld worden voor de vertraging die aan zijn gebrek aan vooruitzicht zou te wijten zijn. Deze gelijktijdigheid van werken kan niet resulteren in welke schadeclaim dan ook ten opzichte van de aanbestedende overheid. Opdrachten andere dan de hoofdopdracht, die de afwerking van de woningen beogen, moeten ook rekening houden met de vordering van de hoofdopdracht. Deze werken zullen in gedeelten of in hun geheel uitgevoerd worden zo dat zij zich in de vordering van de hoofdopdracht inpassen. Ook moeten zij zich strikt houden aan de instructies die zij van de aanbestedende overheid of zijn VM/B 2013 versie 18 juli

149 VMSW - Cel overheidsopdrachten afgevaardigde ontvangen. Zij zullen in ieder geval moeten beëindigd zijn voor of desgevallend samen met de einddatum van de hoofdopdracht. Prijsherziening (art. 20 van het KB van 15 juli 2011) Alleen voor de opdrachten (percelen) waarvoor het opdrachtbedrag gelijk is aan of hoger is dan honderdtwintigduizend euro ( ,00 euro) wordt een forfaitaire verrekening opgemaakt voor de schommelingen van de lonen en sociale lasten en voor de schommelingen van de prijzen van de materialen en producten aangewend of verwerkt in de aanneming, en dit tegen de hierna bepaalde voorwaarden. 1. TOEPASSING De aannemer wordt verondersteld het bedrag van zijn inschrijving te hebben vastgesteld op basis van het geheel van de economische en sociale voorwaarden van de arbeidsmarkt, van de marktprijzen van de in de opdracht aangewende of verwerkte materialen en van de dienstmarkten. De prijsherziening wordt opgemaakt door de aannemer op grond van de maandelijkse staten van de uitgevoerde werken waarvan sprake is in de rubriek betalingsmodaliteiten hierna. De aannemer is vrij in zijn keuze tot het al dan niet toepassen van prijsherziening. Echter, die keuze is bindend en wordt toegepast op het geheel van de opdracht, eventuele verrekeningen inclusief. 2. BEREKENINGSWIJZE De prijsherziening wordt opgemaakt volgens de hierna vermelde forfaitaire formule : s1 i1 s2 i2 +b +c)+...+ (a sn +c)+ (a +b in p= P1 (a +b P2 Pn +c) S I S I S I D = p - (P 1 + P P n ) a + b + c = 1 waarin : p = aangepaste prijs van de werken, rekening houdend met de schommelingen die aanleiding geven tot prijsherziening. P 1, P 2.. P n -1 = werkelijke bedragen van de werken die tijdens de verschillende maandelijkse perioden worden uitgevoerd. Die bedragen worden opgemaakt op grond van de gegevens van de maandelijkse staten van de uitgevoerde werken waarvan sprake in de rubriek betalingsmodaliteiten hierna. P n a S = bedrag van de werken uitgevoerd gedurende de laatste periode van de contractuele uitvoeringstermijn. = conventionele parameter van het in de opdracht opgenomen aandeel van de handenarbeid, zowel deze die op de bouwplaats als deze die in de fabriek en de werkplaats wordt verricht. Deze parameter wordt vastgesteld op 0,40 voor al de opdrachten van werken, voltooiingwerken inbegrepen, met uitsluiting van de afzonderlijke opdrachten van schilderwerken waarvoor de parameter is vastgesteld op 0,60 en van verwarmingsinstallaties of herstelling van dergelijke installaties en het installeren van personen- en goederenliften, waarvoor de parameter 0,55 bedraagt. = S wordt uitgedrukt in een getal met drie decimalen voor de categorieën A, B, C & D en een getal met vier decimalen voor de categorieën Elektrische installaties & Liftinstallaties. Deze term vertegenwoordigt het conventionele gemiddelde loon van kracht 10 kalenderdagen vóór de uiterste datum welke vastgesteld is voor het indienen der offertes. VM/B 2013 versie 18 juli

150 VMSW - Cel overheidsopdrachten De waarde S geeft de voor het Bouwbedrijf geldende loonschalen en percentages van sociale lasten en verzekeringen weer zoals bepaald door de federale overheidsdienst Economie, K.M.O., Middenstand en Energie. Categorie A: Algemene aanneming, ruwbouw; Categorie B: Dakbedekkingen Voegwerken; Categorie C: Bevloering Plafonnering Bepleistering; Categorie D: Andere afwerkingen of Schilderwerken of Verwarmingsinstallaties (nietelektrisch). Er wordt onderscheid gemaakt tussen ondernemingen van 20 of meer werknemers en ondernemingen van minder dan 10 werknemers. Voor ondernemingen met een aantal werknemers van 10 tot en met 19 wordt de waarde S toegepast voor ondernemingen van 20 of meer werknemers. Voor de afzonderlijke opdrachten betreffende installaties van personen- en goederenliften, wordt rekening gehouden met het nationaal referentieloon dat door de federale overheidsdienst Economie, K.M.O., Middenstand en Energie wordt aangenomen voor de metaal- en machinebouw: fabriek en werkplaats verhoogd met het percentage sociale lasten en verzekeringen. Voor de afzonderlijke opdrachten betreffende elektrische installaties wordt rekening gehouden met het minimumuurloon van de hulpwerkman verhoogd met het percentage sociale lasten. Categorie: Elektrische installaties Categorie: Liftinstallaties Er wordt onderscheid gemaakt tussen ondernemingen van 10 of meer werknemers en ondernemingen van minder dan 10 werknemers. Per opdracht is slechts 1 categorie van toepassing. De categorie moet gekozen worden volgens het belangrijkste aandeel van de werken in die opdracht. s 1, s 2...s n b I i 1, i 2...i n -1 i n = gemiddeld uurloon (vastgesteld volgens dezelfde methode als die aangewend voor de berekening van S) van kracht op de 1ste dag van de in de vorderingsstaat beschouwde periode. s 1 vertegenwoordigt het gemiddeld uurloon van kracht vanaf de aanvangsdatum van de werken en s n vertegenwoordigt het gemiddeld uurloon van kracht op de eerste dag van de laatste staat van de uitgevoerde werken, opgemaakt tijdens de contractuele uitvoeringstermijn. = conventionele parameter van het in de opdracht opgenomen aandeel van de aangewende of verwerkte producten. Deze parameter is op 0,35 vastgesteld. Voor de afzonderlijke opdrachten van schilderwerken wordt hij op 0,15 vastgelegd en voor de afzonderlijke opdrachten voor de installatie of herstelling van verwarmingsinrichtingen en van personen- en goederenliften, wordt hij op 0,20 vastgesteld. = maandelijks indexcijfer berekend op grond van een jaarlijks verbruik van de bijzonderste materialen en stoffen door het Bouwbedrijf op de binnenlandse markt, vastgesteld door de federale overheidsdienst Economie, K.M.O., Middenstand en Energie die betrekking hebben op de kalendermaand vóór de uiterlijke datum die werd vastgesteld voor het indienen van de offertes (= indexcijfers van de materialen). = zelfde indexcijfer, betrekking hebbend op de kalendermaand vóór de eerste dag van de in de vorderingsstaat beschouwde periode. = zelfde indexcijfer, betrekking hebbend op de kalendermaand vóór de eerste dag van de laatste termijn die binnen de contractuele uitvoeringstermijn valt. VM/B 2013 versie 18 juli

151 VMSW - Cel overheidsopdrachten c = vast deel dat niet voor herziening vatbaar is (c = 0,25). D = bedrag van de prijsherziening. De verhoudingen S s en I i worden beperkt tot een getal met 5 decimalen, waarvan de vijfde verhoogd wordt met 1 wanneer de zesde gelijk is aan of hoger is dan 5. De uitkomsten van de vermenigvuldiging van de op deze wijze bekomen quotiënten met de waarde van de parameters "a" en "b" worden beperkt tot 5 decimalen, waarvan de vijfde verhoogd wordt met 1 wanneer de zesde gelijk is aan of hoger is dan 5. De parameters a, b & c, noch de gekozen categorie, mogen in de loop van de opdracht gewijzigd worden. 3. BEREKENINGSWIJZE BIJ VERTRAGING (art. 94 van het KB van 14 januari 2013) De prijs van de werken die tijdens een aan de aannemer te wijten periode van vertraging worden uitgevoerd, wordt op grond van de voor de aanbestedende overheid meest voordelige berekeningsmethode vastgesteld volgens de bepalingen van art. 94. De gemiddelde prijsherzieningscoëfficiënt wordt ook tot op het vijfde decimale cijfer berekend. Betalingsmodaliteiten (art. 66 en 95 van het KB van 14 januari 2013) DEFINITIE Betalingen in mindering zijn mogelijk volgens maandelijkse vorderingsstaten op te maken door de aannemer. Bij maandelijkse vorderingsstaten begint de periode van de eerste vorderingsstaat op de contractuele begindatum van het werk en eindigt op de laatste dag van die lopende kalendermaand. De tweede en volgende vorderingsstaten lopen van de eerste dag van de maand tot de laatste dag van die maand. De laatste vorderingsstaat eindigt op de werkelijke voltooiingdatum. Als er een bepaalde maand niet wordt gewerkt maakt de aannemer een nulstaat op. Het totaal van de betalingen in mindering wordt evenwel gelimiteerd op 95% van het totaal van het opdrachtbedrag en de door de aanbestedende overheid goedgekeurde wijzigingen aan de opdracht. Betalingen in mindering, die van het eindbedrag moeten afgetrokken worden, worden toegekend tegen de voorwaarden bepaald hierna. WERKWIJZE De aannemer staaft zijn aanvragen om betalingen in mindering door de voorlegging van de periodieke staten van de uitgevoerde werken. Die maandelijkse vorderingsstaten worden genummerd, gedateerd en ondertekend per opdracht (per perceel), en dit voor elk toegewezen perceel. Telkens wordt daarbij een gedateerde en ondertekende schuldvordering gevoegd. De maandelijkse vorderingsstaten moeten de verschillende posten in dezelfde volgorde vermelden als de bij de offerte gevoegde samenvattende opmeting, met aanduiding, voor elk van die posten, van het volgnummer, de voorziene hoeveelheid, de eenheidsprijs, de werkelijk uitgevoerde hoeveelheid (totaal sinds aanvang van de werken) en het product van de eenheidsprijs met deze hoeveelheid. Hierna worden de regelmatig goedgekeurde wijzigingen aan de opdracht en bijkomende werken op dezelfde manier vermeld. VM/B 2013 versie 18 juli

152 VMSW - Cel overheidsopdrachten De betaling van de prijsherzieningen waarvan sprake is in de rubriek prijsherziening hiervoor gebeurt samen met de maandelijkse vorderingsstaat van uitgevoerde werken waarop zij betrekking hebben. Het uitgevoerde bedrag, na aftrek van de eventueel bij de offerte toegestane korting, wordt daartoe vermenigvuldigd met de van toepassing zijnde prijsherzieningscoëfficiënt. Onmiddellijk na het verstrijken van een maandelijkse periode, verstuurt de aannemer de schuldvordering, de maandelijkse vorderingsstaat van de uitgevoerde werken, samen met de berekening van de prijsherziening, in tweevoud en aangetekend naar de aanbestedende overheid. Hij mag deze ook bezorgen tegen een gedateerd en ondertekend ontvangstbewijs of tegen een bewijs dat regelmatig wordt geacteerd in het dagboek van de werken. Vanaf de ontvangst van de schuldvordering en de vorderingsstaat beschikt de aanbestedende overheid over een verificatietermijn van 30 kalenderdagen waarin als volgt wordt gehandeld: - de hoeveelheden van de uitgevoerde werken, de prijsherziening en de 95%-limiet, worden op verantwoordelijkheid van de ontwerper nagezien en zo nodig door hem verbeterd. De ontwerper plaatst zijn handtekening voorafgegaan door de vermelding: Vorderingsstaat goedgekeurd en voor betaling aanvaard. - De ontwerper verstuurt de (verbeterde) vorderingsstaat van de uitgevoerde werken naar de aanbestedende overheid. Die maakt een proces-verbaal op met de vermelding van de werken die voor betaling zijn aanvaard en het volgens haar verschuldigde bedrag inclusief prijsherziening. Ze brengt de aannemer hiervan onmiddellijk op de hoogte. De aannemer dient binnen de vijf kalenderdagen zijn factuur in. Dadelijk na ontvangst van die factuur verstuurt de aanbestedende overheid (een kopie van) de goedgekeurde vorderingsstaat samen met een geldaanvraag en exemplaar van de desbetreffende factuur naar de VMSW 1. De facturatie van de btw gebeurt overeenkomstig de geldende btw-wetgeving. De betalingen van voorschotten mogen niet aanzien worden als betaling van een gedeelte van de opdrachtsom in de zin van artikel 1791 van het Burgerlijk Wetboek: zij moeten beschouwd worden als voorschotten op de uitbetaling van de totale prijs zodanig dat de verantwoordelijkheid van de aannemer onverminderd blijft over het geheel tot bij de definitieve oplevering. EINDSALDO De prijs van de opdracht wordt vereffend na de volledige uitvoering van de werken. Bij het toekennen van het eindsaldo zullen de boeten, de waarborgen die tussen de aanbestedende overheid en de aannemer worden overeengekomen en/of andere afhoudingen die conform de voorschriften van het contract werden toegepast, afgehouden worden. Binnen een termijn van 30 kalenderdagen wordt de goedkeuring van het proces-verbaal van voorlopige oplevering en het bedrag van het goedgekeurd saldo aan de aannemer meegedeeld. Deze termijn begint te lopen op de datum van de voorlopige oplevering. De aannemer dient dan binnen de vijf kalenderdagen zijn factuur in waarvan het bedrag overeenstemt met het saldo dat goedgekeurd werd. Dadelijk na ontvangst verstuurt de aanbestedende overheid die desbetreffende factuur samen met een geldaanvraag naar de VMSW. Boeten mogen de heffingsbasis van de btw niet verminderen. 1 Modelformulieren voor het berekenen van prijsherzieningen en voorschotten zijn te raadplegen via VM/B 2013 versie 18 juli

153 VMSW - Cel overheidsopdrachten Dagboek der werken (art. 83 van het KB van 14 januari 2013) Het Dagboek der werken wordt afgeleverd door de aannemer, ten laatste op de dag waarop de werken aanvangen, en wordt uitsluitend door de aanbestedende overheid bijgehouden voor iedere opdracht. Het Dagboek der werken moet zich altijd op de bouwplaats bevinden in het lokaal aangeduid door de aanbestedende overheid, tot aan de voorlopige oplevering van de opdracht. De aannemer kan het ter plaatse vrij raadplegen. Hij ontvangt wekelijks het voor hem bestemde afschrift van de notities. Notities opgenomen in werfverslagen maken integraal deel uit van dit dagboek. Verrekeningen (art. 40, 80 en 81 van het KB van 14 januari 2013) 1. Vermoedelijke Hoeveelheden (VH) De hoeveelheden vermeld op de samenvattende opmeting zijn forfaitair, behalve de hoeveelheden die volgens de documenten tegen prijslijst worden uitgevoerd en die voorafgegaan of gevolgd worden door de vermelding "VH" (Vermoedelijke Hoeveelheid). De afrekening van alle posten in vermoedelijke hoeveelheden worden opgenomen in het document VA Wijzigingen aan de opdracht Iedere wijziging, toevoeging of weglating van werken moet het voorwerp uitmaken van een verrekening VA2 3 Deze worden altijd opgemaakt voor de uitvoering van de werken die het voorwerp uitmaken van de verrekening. De verrekeningen worden uitsluitend opgemaakt op grond van de werkelijke hoeveelheden in meer en/of in min, zoals zij voortvloeien uit de noodzakelijk gebleken wijziging(en). Als bij de offerte een korting werd toegestaan worden de eenheidsprijzen van alle posten verminderd in dezelfde verhouding, dit zowel voor de bestaande eenheidsprijzen uit de offerte als voor overeengekomen eenheidsprijzen. Alle prijzen vermeld op de verrekeningen (VA1 & VA2) zijn exclusief korting. Deze korting wordt pas verrekend bij het opmaken van de documenten van de eindafrekening. De nieuwe overeengekomen prijzen worden verondersteld teruggerekend te zijn naar datum opening bieding en zijn aldus vatbaar voor prijsherziening. Eventuele termijnwijzigingen door onvoorziene omstandigheden worden in een VA2 vastgelegd. Na de voorlopige oplevering wordt geen enkele verrekening voor wijziging, toevoeging of weglating van werken aanvaard, behalve voor uitgestelde werken (zie rubriek voorlopige oplevering hierna). Verrekeningen mogen niet gebruikt worden om, bij de aanbesteding, niet-gesignaleerde fouten van het dossier recht te zetten. 2 Modelformulieren VA1 zijn te raadplegen via 3 Modelformulieren VA2 zijn te raadplegen via VM/B 2013 versie 18 juli

154 VMSW - Cel overheidsopdrachten Voorlopige oplevering (art. 92 van het KB van 14 januari 2013) Behoudens uitdrukkelijke aanvraag heeft geen enkele voorlopige oplevering plaats tijdens het jaarlijkse bouwverlof, vastgesteld voor de regio waar de werken worden uitgevoerd. Het proces-verbaal van voorlopige oplevering of weigering van de voorlopige oplevering zal in dat geval binnen de 15 kalenderdagen na het einde van het bouwverlof opgesteld worden. Als voorbehoud gemaakt wordt tijdens het opmaken van de documenten van de eindafrekening, heeft dit geen enkele weerslag op de geldigheid van de voorlopige oplevering maar enkel op de eindafrekening van de opdracht. Uitgestelde werken Wanneer de aannemer zich tijdelijk in de onmogelijkheid bevindt sommige werken uit te voeren ingevolge omstandigheden onafhankelijk van zijn wil en/of van de wil van de aanbestedende overheid, mogen de partijen beslissen dat die werken na de voorlopige oplevering zullen uitgevoerd worden, onder voorbehoud dat een "protocol van de uitgestelde werken" (VO7 4 ) wordt opgemaakt. Aansprakelijkheid van de aannemer (art. 84 van het KB van 14 januari 2013) De aannemer die gedurende de waarborgtermijn bepaalde werken of bepaalde delen van werken hermaakt, herstelt of verbetert, is ertoe gehouden ook de bij die gelegenheid veroorzaakte schade aan de aangrenzende delen (zoals schilderwerk, behangwerk, parket, enz...) te herstellen. Het gebruik van eigendommen door wie dan ook mag door de uitvoering van werken op geen enkele manier gehinderd worden. De aannemer is ertoe gehouden op zijn kosten alle maatregelen te nemen die noodzakelijk zijn om dit gebruik zonder enig gevaar verder mogelijk te maken. 4 Modelformulieren VO7 zijn te raadplegen via VM/B 2013 versie 18 juli

155 VMSW Cel overheidsopdrachten DERDE DEEL VAN HET BIJZONDER BESTEK VM/B 2013 In dit onderdeel van het bestek vindt men de bepalingen terug die door de inschrijver in acht genomen dienen te worden bij het opstellen en indienen van een offerte. Hierbij komen de essentiële onderdelen van een offerte aan bod, met name het inschrijvingsformulier en de samenvattende opmetingsstaat, inclusief hun bijlagen. Het inschrijvingsformulier I Inschrijvers dienen verplicht gebruik te maken van het rooskleurig formulier I 2013, waarvan een exemplaar bij het bijzonder bestek gevoegd is. Men dient hierbij nauwgezet te werk te gaan, vermits een onvolledige inschrijving nietig verklaard kan worden. - De exacte juridische vorm en volledige naam van de firma of vennootschap die de offerte indient, moet worden vermeld. Bovendien dient de inschrijver vertegenwoordigd te worden door een hiertoe gemachtigde persoon, met vermelding van diens functie binnen de firma of vennootschap. Indien de offerte wordt ingediend door een combinatie zonder rechtspersoonlijkheid, dienen deze gegevens voor iedere deelnemer aan de combinatie te worden opgenomen op het inschrijvingsformulier. Bovendien dient men in dit geval, in een bijlage bij de offerte, de persoon aan te duiden die de combinatie zal vertegenwoordigen tegenover de aanbestedende overheid. - Het totale offertebedrag dient voluit en in cijfers te worden vermeld en afgerond tot op de eurocent. In het geval een opdracht opgeplitst is in percelen, moet de inschrijver prijs geven per perceel, vermits ieder perceel het voorwerp moet kunnen uitmaken van een afzonderlijke overeenkomst. Wanneer de inschrijver een offerte indient voor meerdere percelen, dienen de verschillende offertebedragen op 1 inschrijvingsformulier te worden ingevuld. - Eventueel toegestane prijskortingen dienen eveneens te worden vermeld op het inschrijvingsformulier en voorzien van de handtekening van de inschrijver. In het geval van een opdracht in meerdere percelen, is het toegestaan aan de inschrijver om een prijskorting aan te bieden indien hem meerdere percelen worden gegund. Deze korting dient eveneens te worden vermeld op het inschrijvingsformulier en voorzien van de handtekening van de inschrijver. - Inschrijvers dienen het inschrijvingsformulier te ondertekenen en te dateren. Indien de offerte wordt ingediend door een combinatie zonder rechtspersoonlijkheid, moeten al de deelnemers aan deze combinatie de offerte ondertekenen. De samenvattende opmetingsstaat - Inschrijvers maken bij voorkeur gebruik van de samenvattende opmetingsstaat die bij het bijzonder bestek is gevoegd. Dit vrijwaart de inschrijver van het maken van onvrijwillige fouten die eventueel de onregelmatigheid van de inschrijving met zich mee kunnen brengen. Bovendien vergemakkelijkt dit de controle van de offerte door de aanbestedende overheid. - Indien inschrijvers er toch voor opteren gebruik te maken van een zelfgemaakte samenvattende opmetingsstaat, moet deze identiek zijn aan de originele samenvattende opmetingsstaat en dient men rekening te houden met de volgende elementen: o Inschrijvers dragen de volledige verantwoordelijkheid voor fouten die eventueel in hun zelf aangemaakte samenvattende opmetingsstaat sluipen en waarvan ze geen weet hebben. o Inschrijvers kunnen geen aanspraak maken op enige vorm van schadevergoeding of bijkomende betalingen, ten gevolge van mogelijke fouten in hun zelf aangemaakte samenvattende opmetingsstaat die niet door de aanbestedende overheid ontdekt werden, hetzij in de gunningsfase hetzij in de uitvoeringsfase. o Inschrijvers dragen de volledige verantwoordelijkheid voor elke eventuele schadeclaim die de aanbestedende overheid ontvangt, ten gevolge van fouten in de door de inschrijver zelf aangemaakte samenvattende opmetingsstaat die door de aanbestedende overheid niet ontdekt zijn en die deze laatste misleid hebben bij het nemen van de gunningsbeslissing. o Gezien het doorslaggevende belang van de kolommen 8 t.e.m. 11 voor het nazicht van de inschrijvingen, is het noodzakelijk dat inschrijvers deze voorzien indien zij gebruik VM/B 2013 versie 4 juli

156 VMSW Cel overheidsopdrachten maken van een zelf aangemaakte samenvattende opmetingsstaat. - Bij het invullen van de samenvattende opmetingsstaat, dienen de inschrijvers de volgende richtlijnen in acht te nemen: o Indien de inschrijver fouten vaststelt in de hoeveelheden, dient hij zijn bevindingen toe te lichten in een verklarende nota. De inschrijver vermeldt zijn verbeterde hoeveelheden in kolom 4 van de samenvattende opmetingsstaat en maakt op basis hiervan de berekening van de gedeeltelijke som voor de betrokken artikels. Bij de artikels waarvoor er geen gewijzigde hoeveelheid werd gesignaleerd, blijft kolom 4 blanco. o Indien men vaststelt dat er sprake is van een leemte in de samenvattende opmetingsstaat, dient men dit te vermelden in de rubriek gesignaleerde leemten bij de samenvattende opmetingsstaat. Men voegt hier een verklarende nota aan toe, evenals de omschrijving, afmetingen e.d. van de als leemte gesignaleerde producten, wanneer deze niet zijn opgenomen in de opdrachtdocumenten. Bovendien dient de kostprijs van de gesignaleerde leemte door de inschrijver bij de totaalprijs gevoegd te worden. o Eenheidsprijzen moeten voluit geschreven worden en afgerond op de eurocent. o Doorhalingen, overschrijvingen, aanvullingen of wijzigingen in de samenvattende opmetingsstaat dienen door de inschrijvers te worden ondertekend. o Inschrijvers dienen de samenvattende opmetingsstaat te dateren en te ondertekenen. In het geval van een combinatie zonder rechtspersoonlijkheid, geldt dit voor alle partners van deze combinatie. Bijlagen - Inschrijvers dienen aan te tonen dat de persoon die hen vertegenwoordigt en de offerte ondertekent, hiertoe gemachtigd is. Dit kan door het bijvoegen van de authentieke of onderhandse akte waaruit deze bevoegdheid blijkt of via een afschrift van de volmacht. De inschrijver kan eventueel ook verwijzen naar het nummer van de bijlage van het Belgisch Staatsblad waarin de akte bij uittreksel is bekendgemaakt (cfr. art. 82, 3 van het KB van 15 juli 2011). - Indien een offerte wordt ingediend door een combinatie van inschrijvers zonder rechtspersoonlijkheid, dienen zij in een bijlage bij hun offerte de persoon aan te duiden die de combinatie zal vertegenwoordigen tegenover de aanbestedende overheid. - Inschrijvers dienen een lijst bij te voegen met de oorsprong van de te leveren producten en de te verwerken materialen die afkomstig zijn van buiten de Europese Unie (cfr. art. 81, 5 van het KB van 15 juli 2011). - Attest betreffende de betaling van de bijdragen inzake sociale zekerheid (cfr. art. 62 van het KB van 15 juli 2011): o Inschrijvers die personeel tewerkstellen dat onderworpen is aan de Belgische sociale zekerheidswetgeving, dienen geen attest bij te voegen. De aanbestedende overheid zal zelf, via elektronische weg, het attest opvragen bij de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid, waaruit blijkt dat de inschrijver voldaan heeft aan de vereisten inzake de betaling van de bijdragen voor de sociale zekerheid. o Inschrijvers die personeel tewerkstellen uit een andere lidstaat van de Europese Unie moeten daarentegen wel een attest bijvoegen, uitgereikt door de bevoegde overheid, waarin bevestigd wordt dat ze op de dag voor de opening der biedingen voldaan hebben aan de voorschriften inzake de betaling van de bijdragen voor sociale zekerheid. - Attest van erkende aannemer (cfr. art. 70 van het KB van 15 juli 2011): o Inschrijvers voegen een attest bij hun offerte waaruit blijkt dat zij beschikken over de vereiste erkenning, zoals gespecificeerd in paragraaf F. Erkenning van het eerste deel van het bestek VM/B o Indien inschrijvers nog niet beschikken over de vereiste erkenning, maar wel een aanvraag hebben ingediend tot het bekomen van deze erkenning bij de Commissie voor erkenning der aannemers, voegen zij de nodige bewijsstukken bij hun offerte om deze aanvraag te staven. VM/B 2013 versie 4 juli

157 DEELS DESTRUCTIEVE ASBESTINVENTARIS Projectomschrijving Woning Adres Kanunnik Logghestraat Brugge Referentie GASB Datum 22 december 2015 Fpaf01/03-01

158 Datum rapport : 22/12/2015 Locatie : Woning Kanunnik Logghestraat Brugge Contactpersoon Geosan NV : Rolf Popelier Telefoon : 051/ Fax : 051/ Referentie Geosan NV : GASB Opdrachtgever : Brugse Maatschappij voor Huisvesting Handboogstraat 2 bus Brugge Contactpersoon : Mevr. An De Laender Telefoon : 050/ Destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge- Pag. 2

159 Inhoudsopgave 1 INLEIDING WETTELIJK KADER INVENTARIS RISICO-EVALUATIE EN TECHNISCHE PREVENTIEMAATREGELEN ASBESTINVENTARIS BEPERKINGEN VAN DE INVENTARIS BESCHRIJVING VAN DE VERSCHILLENDE LOCATIES EN NIET ONDERZOCHTE ZONES OVERZICHT VAN DE ONDERZOCHTE PLAATSEN DIE MOGELIJKS ASBEST BEVATTEN INDIVIDUELE MATERIAALFICHES BESLUIT BIJLAGEN Deels destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge - Pag. 3

160 1 INLEIDING 1.1 Wettelijk kader De problematiek van asbest in het algemeen, en de uitvoering van asbestinventarissen in het bijzonder, is door Ministeriële en Koninklijke Besluiten vastgelegd: - het Ministerieel Besluit van 22 december 1993 met betrekking tot de bescherming van de werknemers tegen de risico s verbonden aan blootstelling aan kankerverwekkende en mutagene middelen op het werk; - het K.B. van 23 maart 2006 met betrekking tot de bescherming van de werknemers tegen de risico s verbonden aan de blootstelling van asbest ; - het K.B. van 8 juni 2007 wijzigend het K.B. van 16 maart 2006 met betrekking tot de bescherming van de werknemers tegen de risico s verbonden aan de blootstelling van asbest. Volgens het Ministerieel Besluit van 22 december 1993, worden de onderzochte producten in 2 categorieën onderverdeeld: De eerste categorie bevat de asbest toepassingen die niet gebonden zijn, zoals isolatie, fijne touwtjes, voegen, lijmen, e.d..; De tweede categorie bevat producten samengesteld zijn uit asbestcement 1 en andere toepassingen waarin de asbestvezels werden vastgebonden door cement of een ander bindmiddel. Opmerking: De wet maakt geen onderscheid tussen producten die een kleine of grote asbestfractie bevatten. In de praktijk is de risico-evaluatie verschillend vermits de blootstelling aan asbestvezels verschillend is. 1 Cementproduct dat asbest bevat Deels destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge - Pag. 4

161 1.2 Inventaris Volgens het artikel 5 1 van het K.B. van 23 maart 2006 is er de verplichting van de werkgever om een asbestinventaris op te maken van alle asbesthoudende materialen in alle delen van de gebouwen (met inbegrip van de eventuele gemeenschappelijke delen) en in de arbeidsmiddelen en beschermingsmiddelen op de werkplaats. Het artikel 5 1 is niet van toepassing op de gedeelten van gebouwen, de machines en installaties die moeilijk bereikbaar zijn en die in normale omstandigheden geen aanleiding kunnen geven tot blootstelling aan asbest. Intact materiaal dat in normale omstandigheden niet wordt beroerd, mag door monsternemingen, bedoeld om de inventaris op te stellen, niet beschadigd worden. Volgens het artikel 5 2 van het K.B. van 23 maart 2006 is er de verplichting van de werkgever om voor de aanvang van de werkzaamheden, die asbestverwijderingswerken, sloopwerkzaamheden, of andere werkzaamheden die aanleiding kunnen geven tot blootstelling aan asbest kunnen inhouden, de in artikel 5 1 bedoelde inventaris aan te vullen met gegevens over de aanwezigheid van asbest en asbesthoudend materiaal in de gedeelten van gebouwen, de machines en installaties die moeilijk bereikbaar zijn en die in normale omstandigheden geen aanleiding kunnen geven tot blootstelling aan asbest. In dat geval mag intact materiaal dat in normale omstandigheden niet wordt beroerd, beschadigd worden door monsternemingen. Deels destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge - Pag. 5

162 Methode Conform de voorschriften van het K.B. is deze inventaris gebaseerd op een nauwkeurig onderzoek van de betrokken locaties, de staalname en de analyse van de verdachte materialen. Van de asbestverdachte materialen worden, waar mogelijk, stalen genomen om de eventuele aanwezigheid van asbest aan te tonen. Onbeschadigd materiaal dat in de normale omstandigheden niet kan worden verstoord, mag beschadigd worden voor monsternemingen gezien het een destructieve asbestinventaris betreft. Een bepaalde hoeveelheid materiaal werd verzameld voor analyse. Identieke materialen die op verschillende plaatsen aanwezig zijn, worden beschouwd als materialen met dezelfde samenstelling. Na staalname werden de materialen voor analyse naar een laboratorium gezonden dat erkend is door de Federale Overheidsdienst voor Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal overleg. De gebruikte techniek is optische microscopie met diffractie van kleuren onder gepolariseerd licht. Deze techniek laat toe het vastgestelde type asbestvezel te kwalificeren. Deze kwalificatie kan van belang zijn voor de keuze van de asbestverwijderingsmethode. De inventaris bestaat enerzijds uit een overzicht van het vastgestelde asbest in de onderzochte lokalen en anderzijds uit een evaluatie van de risico s. Tijdens de inventarisatie wordt getracht om zo volledig mogelijk te inspecteren. Er wordt getracht om de delen die niet toegankelijk waren, zo precies mogelijk te beschrijven. Delen die niet in het rapport beschreven staan, kunnen ofwel niet toegankelijk zijn geweest of niet tot de opdracht behoren. Het is ook mogelijk de personen die de inspectie uitvoerden geen redenen zagen dat de desbetreffende delen zouden afwijken van materialen die elders in het rapport beschreven staan. Asbesthoudende materialen die op een bepaalde plaats zijn aangetroffen en beschreven, kunnen ook op andere plaatsen voorkomen zonder dat dit uitdrukkelijk vermeld staat in het rapport. Hoewel er de intentie is, kan nooit 100% garantie worden gegeven dat al het asbesthoudend materiaal is beschreven. De inventaris komt voor uit een inspanningsverplichting, geen resultaatsverplichting. Er wordt zo precies mogelijk gerapporteerd, maar Geosan is niet verantwoordelijk voor eventuele onvolkomenheden of voor wijzigingen die zich hebben voorgedaan na de uitvoering van de inspectie. Deels destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge - Pag. 6

163 1.3 Risico-evaluatie en technische preventiemaatregelen Volgens Afdeling V van het K.B. van 23 maart 2006 dient, na de vaststelling en identificatie van de materialen die asbest bevatten, een evaluatie te worden uitgevoerd van het mogelijk risico voor blootstelling aan asbestvezels of materialen die asbest bevatten. Deze risicobeoordeling wordt uitgevoerd volgens de bepalingen van artikel 4 van het koninklijk besluit van 2 december De belangrijkste kwalitatieve factoren die bepalen of er al dan niet een risico is, zijn de volgende: de toestand van het materiaal ; de structuur van het oppervlak ; het type asbesthoudend materiaal ; asbestsoort ; De sloop- en verwijderingswerken van asbest of asbesthoudend materiaal worden slechts uitgevoerd door ondernemingen die hun bekwaamheid op dit gebied hebben bewezen. Enkel eenvoudige handelingen vormen hier een uitzondering op. Bij de verwijdering van asbest of asbesthoudend materiaal kunnen 3 technieken worden toegepast : - eenvoudige handelingen - de couveusezak-methode - de hermetisch afgesloten zone Deels destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge - Pag. 7

164 Eenvoudige handelingen A. De techniek van eenvoudige handelingen wordt uitsluitend toegepast bij de verwijdering van: 1 hechtgebonden asbest die niet beschadigd is of waarbij er geen vrije vezels zichtbaar zijn en waarbij verwijdering geen aanleiding geeft tot een wijziging van de toestand; 2 hechtgebonden asbest die beschadigd is of waarbij er vrije vezels zichtbaar zijn en die verwerkt is in een buitentoepassing waarbij geen derden aanwezig zijn, voor zover de verwijdering geen aanleiding geeft tot een wijziging van de toestand; 3 asbesthoudende dichtingen of pakkingen; 4 asbesthoudende koorden en geweven materialen; 5 asbesthoudende remvoeringen en analoge materialen; 6 losgebonden asbesthoudend plaatmateriaal, asbestkarton, voor zover het asbest gefixeerd is en het eenvoudig gedemonteerd, weggenomen en verpakt kan worden zonder de asbesthoudende materialen te breken of te beschadigen; 7 asbestcontaminatie van een lokaal, ruimte, gebouw of technische installatie waarbij er geen zichtbare asbestresten aanwezig zijn, voor zover het lokaal, de ruimte, het gebouw of de technische installatie gereinigd wordt met stofzuigers met een absoluutfilter en door middel van vochtige doeken. Deels destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge - Pag. 8

165 B. Bij de toepassing van de techniek van de eenvoudige handelingen worden steeds de volgende preventiemaatregelen in acht genomen: 1 de te verwijderen of te demonteren materialen worden voorafgaand gefixeerd met een daarvoor speciaal ontwikkelde vloeistof teneinde de hoeveelheid asbestvezels in de lucht zo laag mogelijk te houden; 2 de techniek voor de uitvoering van de werken werd overeenkomstig afdeling VI, geëvalueerd door luchtmetingen uitgevoerd door een erkend laboratorium, om na te gaan of door de toepassing van deze techniek, het asbestgehalte in de lucht niet hoger is dan 0,01 vezel per cm 3 ; 3 indien de in punt 2 vermelde concentratie wordt overschreden, wordt een andere techniek toegepast; 4 bij het uitvoeren van de werkzaamheden dragen de werknemers een ademhalingstoestel dat filtreert met doelmatigheid P3 of elk ander toestel met een gelijkwaardige of hogere doelmatigheid; 5 de werknemers hebben de specifieke opleiding bedoeld in afdeling X, onderafdeling VI gevolgd. Bijzondere voorwaarden en nadere regels voor de toepassing van de couveusezak-methode zoals bedoeld in artikel 58 Deels destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge - Pag. 9

166 Couveusezak-methode De couveusezak-methode wordt enkel toegepast door werkgevers die bewezen hebben te beschikken over de nodige bekwaamheid om deze methode toe te passen. De couveusezak beantwoordt aan de volgende voorwaarden: 1 vervaardigd zijn uit stevige doorzichtige plastiekfolie met een minimale dikte van 200 μm; 2 twee handschoenen en een gereedschapszakje ingebouwd hebben; 3 gemakkelijk hermetisch af te sluiten zijn; 4 voorzien zijn van een afsluitbare opening voor de spuitmond van de vloeistofverstuiver en de stofzuiger. Wanneer tijdens de uitvoering van de verwijderingswerken de couveusezak scheurt, worden onverwijld de volgende maatregelen getroffen: 1 alle materiaal wordt onmiddellijk gefixeerd; 2 de overblijvende asbestvezels worden onmiddellijk verwijderd met een stofzuiger die uitgerust is met een absoluutfilter; 3 het afval wordt verwijderd volgens de regels bepaald in artikel 39 2 ; 4 er worden overeenkomstig de artikelen 19 tot 22 metingen uitgevoerd om te bepalen of de omgeving niet door het asbest werd besmet; 5 de werknemers nemen een douche. De couveusezak met inbegrip van de arbeidsmiddelen wordt op dergelijke wijze rond de leiding aangebracht dat deze niet beschadigd wordt en er vanaf het moment van de verwijderingswerken geen asbestvezels in de omgevingslucht kunnen vrijkomen. Deels destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge - Pag. 10

167 Tijdens de verwijdering van het asbest wordt er voor gezorgd dat alle zichtbare asbestvezels verwijderd worden. Na de verwijdering van het asbest worden de ontblote leiding en het asbestafval gefixeerd. De arbeidsmiddelen worden verwijderd en gereinigd op een wijze die geen enkele verspreiding van asbestvezels in de omgevingslucht veroorzaakt. Het asbestafval, dat onderaan in de zak werd opgevangen, wordt afgesloten van de rest van de zak en dit afzonderlijk ingepakte afval wordt van de leiding verwijderd. Een asbestafvalzak wordt rond de couveusezak met daarin het asbestafval aangebracht, waarna de asbestafvalzak hermetisch wordt afgesloten. De hele procedure gebeurt zodanig dat het vrijkomen van asbestvezels in de omgevingslucht wordt voorkomen. De beide uiteinden van de nog niet verwijderde asbestisolatie worden afgekleefd. Deels destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge - Pag. 11

168 Hermetisch afgesloten zone 1. De werkgever treft de volgende preventiemaatregelen 1 de werkzone wordt met een dubbele luchtdichte laag afgesloten. De twee lagen worden zo aangebracht dat ze makkelijk van elkaar kunnen verwijderd worden zonder de hermetische afsluiting teniet te doen. Een reeds bestaande luchtdichte afsluiting, zoals een muur, vloer of zoldering mag beschouwd worden als een buitenste laag. Indien deze dubbele afsluiting om technische of veiligheidsredenen niet uitvoerbaar is, wordt dit omstandig in het werkplan gemotiveerd; 2 alle apparatuur die zich in de werkzone bevindt wordt na uitschakeling en nadat ze is afgekoeld uit deze werkzone verwijderd of luchtdicht ingepakt; 3 het elektriciteitsnet wordt uitgeschakeld, tenzij dit om technische of veiligheidsredenen niet mogelijk is; 4 de toegang tot de werkzone wordt beperkt door een inkomsluis die uit minstens drie afzonderlijke afdelingen bestaat: een buitenste afdeling, een tussenafdeling, voorzien van een douchecel, en een binnenste afdeling; 5 er wordt een afzonderlijke materiaalsluis voorzien waarvan het gebruik in het punt 1.D, 3 wordt omschreven; 6 vóór het begin van de werken wordt met een rooktest of een evenwaardige test de luchtdichtheid van de werkzone gecontroleerd. Deze test wordt uitgevoerd vóór de werkzone in onderdruk wordt gebracht. Voor het uitvoeren van de test worden de minst schadelijke producten gebruikt. De nodige maatregelen worden genomen om de blootstelling van de werknemers aan de rook te beperken; 7 de werkzone wordt 24 uur op 24 in blijvende onderdruk gehouden tussen min tien en min veertig Pascal, met één of meer centrale afzuiginrichtingen die zijn uitgerust met een absoluutfilter. Deze onderdruk wordt gedurende de werkzaamheden continu geregistreerd. De afzuiging verzekert minimum vier maal per uur een totale luchtverversing van de werkzone. Hiervan kan om technische redenen afgeweken worden mits opname in het werkplan van een omstandige Deels destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge - Pag. 12

169 motivering. De efficiëntie van de absoluutfilter en van de afzuiging wordt minstens dagelijks gecontroleerd aan de hand van luchtmetingen zoals bepaald in het punt 1.B). De afzuiginrichting voert de gefilterde lucht rechtstreeks naar de buitenlucht; 8 bij het betreden van de werkzone wordt in de buitenste afdeling de werkkledij gewisseld met de persoonlijke beschermingsmiddelen waaronder de ademhalingstoestellen. Vervolgens wordt de werkzone betreden via de tussenafdeling en de binnenste afdeling; 9 bij het verlaten van de werkzone ontkleedt met zich vooreerst volledig in de binnenste afdeling, maar houdt men voorlopig het ademhalingstoestel aan. De overige persoonlijke beschermingsmiddelen worden onmiddellijk opgeborgen in een luchtdichte zak en achtergelaten in deze afdeling. Vervolgens wordt de tussenafdeling betreden die voorzien is van een douchecel met warm water. Hier wordt een douche genomen waarbij aanvankelijk het ademhalingstoestel wordt aangehouden. Na de eerste douche met masker op wordt de afsluitdop op de P3-filter gezet (langs de aanzuigkant) en wordt het masker afgezet. Vervolgens wordt een tweede douche genomen en wordt het masker grondig afgespoeld. De P3-filter wordt losgeschroefd van het masker en in een asbestafvalzak opgeborgen. Vervolgens gaat men met het gereinigde masker naar de buitenste afdeling (propere zone) om zich aldaar af te drogen en aan te kleden. Deze drie afdelingen staan in onderdruk ten opzichte van de omgeving buiten de werkzone en zij worden dagelijks gereinigd; 10 tijdens de werken worden dagelijks metingen van het asbest in de omgevingslucht uitgevoerd zoals bepaald in het punt 1.B. 11 bij het einde van de werkzaamheden wordt de luchtdichte afsluiting van de werkzone als volgt afgebouwd: - nadat alle asbest werd verwijderd,wordt op de vaste oppervlakken en op de binnenste laag van de luchtdichte afsluiting een fixatielaag aangebracht; - na het drogen van deze laag wordt de binnenste laag verwijderd; - vóór het verwijderen van de rest van de luchtdichte afsluiting, bedoeld in 1), worden metingen, zoals bedoeld in 12) uitgevoerd; Deels destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge - Pag. 13

170 Deze metingen mogen slechts uitgevoerd worden nadat is vastgesteld dat de ruimte net, droog en vrij is van zichtbare resten van asbest of asbesthoudend materiaal. Hiertoe verstrekt de persoon belast met de leiding van de werkzaamheden op de bouwplaats aan de werkgever een geschreven verklaring waarin hij bevestigt dat een visuele inspectie werd uitgevoerd en dat hij heeft vastgesteld dat aan de voornoemde voorwaarden werd voldaan. Het laboratorium, dat de metingen uitvoert, ontvangt een afschrift van deze verklaring; - wanneer blijkt dat de bovengrens van het betrouwbaarheidsinterval van de meting van de concentratie van asbestvezels onder 0, 01 vezel per cm3 ligt, mag het resterende gedeelte van afdichting worden verwijderd en mag de lucht in de werkzone in onmiddellijk contact gebracht worden met de omgevingslucht. 12 De metingen, vereist voor het verwijderen van de rest van de luchtdichte afsluiting, beantwoorden aan de volgende criteria: - tijdens de monsterneming staat de afzuiginginstallatie af en wordt de lucht verstoord om de latere werkomstandigheden te simuleren; - de filterhouders worden aangebracht op een hoogte tussen 1 à 2 meter boven de vloer en worden naar beneden gericht; - in verticale ruimten met belangrijke afmetingen (zoals kokers en liftkooien) worden de filterhouders geplaatst op een hoogte die representatief is voor de blootstelling van de werknemers; - de meetapparatuur staat verspreid opgesteld over de volledige werkzone. Het minimum aantal monsters wordt bepaald door het geheel getal dat juist lager is dan het resultaat van de volgende formule: A1/3-1 Deels destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge - Pag. 14

171 A wordt als volgt bepaald: 1 wanneer de hoogte van de werkzone lager is dan 3 meter, of wanneer deze hoogte minstens zoveel bedraagt maar waar de blootstelling normalerwijze alleen op grondniveau gebeurt, dan is A de oppervlakte van de werkzone uitgedrukt in vierkante meter; 2 In de andere gevallen is A één derde van het volume van de werkzone uitgedrukt in kubieke meter. Wanneer zich binnen de werkzone grote voorwerpen bevinden (zoals ketels), dan mag hun volume worden afgetrokken van het totale volume van de werkzone. (De formule heeft geen theoretische betekenis maar is een vuistregel die een cijfer van de juiste grootteorde oplevert voor het minimum aantal te nemen monsters). In elk geval worden er ten minste twee monsters genomen. Indien het volume van de werkzone minder dan 10 kubieke meter bedraagt, volstaat één monster. De persoon die instaat voor het plannen van de metingen kan oordelen dat meer monsters nodig zijn. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer een werkzone duidelijk onderverdeeld is, bijvoorbeeld wanneer een hele verdieping van een gebouw, met daarin verschillende kamers, de werkzone vormt. Voorbeelden van het aantal te nemen monsters bij gebruik van de hierboven vermelde formule: Oppervlakte van de werkzone in m² of Volume van de werkzone in m³ Minimum aantal monsternemingen <10 1 < De minimum monsternemingsduur bedraagt vier uur en het minimaal aangezogen volume bedraagt 0,48 kubieke meter. Indien vier of minder monsters genomen worden, ligt de bovengrens van het betrouwbaarheidsinterval van alle resultaten beneden 0,01 vezel per cm³. Deels destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge - Pag. 15

172 Indien meer dan vier monsters worden genomen, ligt de bovengrens van het betrouwbaarheidsinterval voor alle monsters onder 0,015 vezel per cm³ en voor tenminste 80 % van deze monsters onder 0,01 vezel per cm³. Wordt aan deze voorwaarden niet voldaan, dan wordt opnieuw gereinigd en worden de metingen daarna overgedaan. Referenties: MDHS 39/4 (Asbestos fibres in air). Health and Safety Executive (Verenigd Koninkrijk). Een afgevaardigde van de dienst of het laboratorium, waaraan de metingen worden toevertrouwd, is voortdurend aanwezig tijdens de metingen om toezicht te houden op de monsterneming. De voortdurende aanwezigheid van deze afgevaardigde kan vervangen worden door het inzetten van gepaste middelen om controle uit te oefenen op het verloop van de monsternemingen, op het zich voordoen van incidenten en op de toegang van derden tot de installatie en de bijhorende uitrustingen. Het beginnen en het stopzetten van de monsterneming wordt door de afgevaardigde zelf van de erkende dienst of het erkend laboratorium uitgevoerd. Deels destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge - Pag. 16

173 1.B Metingen van de concentratie van asbestvezels in de omgevingslucht Tijdens de werken worden [per achturige werkdag (1)] metingen van de concentratie van asbestvezels in de omgevingslucht uitgevoerd op de volgende plaatsen: - de buitenste afdeling van de inkomsluis; - de uitgang(en) van de afzuiginrichting(en); - de uitgang van de materiaalsluis; - op nader te bepalen kritieke plaatsen, afhankelijk van de plaatselijke omstandigheden. Het resultaat van deze analyses, uitgedrukt als bovengrens van het betrouwbaarheidsinterval, mag niet hoger liggen dan 0,01 vezel per cm³. De duur van de monsterneming bedraagt minimum 4 uur en het aangezogen volume minimum 0,48 kubieke meter. De werkgever bepaalt vooraf welke maatregelen zullen genomen worden wanneer de meting van de concentratie aan asbestvezels in de omgevingslucht hoger is dan 0,01 vezel per cm 3. Elke overschrijding van deze concentratie wordt in het werfregister, bedoeld in artikel 67, genoteerd, samen met de maatregelen die door de werkgever worden genomen. Indien er een overschrijding is van de grenswaarde (0,1 vezel per cm 3 ) uitgedrukt als bovengrens van het betrouwbaarheidsinterval wordt de met het toezicht belaste ambtenaar hiervan op de hoogte gesteld evenals van de meetresultaten en de maatregelen die door de werkgever werden genomen. Een afgevaardigde van de dienst of het laboratorium, aan wie de metingen worden toevertrouwd, is voortdurend aanwezig tijdens de metingen om toezicht te houden op de monsterneming. Deels destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge - Pag. 17

174 1.C Gebruik van ademhalingstoestellen, zoals bedoeld in artikel 65 De ademhalingstoestellen zijn ofwel van het onafhankelijke type, ofwel werken zij met luchttoevoer, ofwel bieden zij een evenwaardige bescherming door een combinatie van overdruk met totale filtering van de lucht. De werkgever stelt voor de ademhalingstoestellen een sluitende procedure op die garanties biedt voor de volledige bescherming van elke afzonderlijke werknemer, alsook een onderhoudsprocedure die volledige garanties biedt voor een correct functioneren ervan tussen de onderhoudsbeurten. Deze procedures worden schriftelijk vastgesteld en gemotiveerd. Ze worden voor advies aan het comité voorgelegd. 1.D Te volgen werkwijze bij verwijdering 1 de stofemissie binnen de werkzone wordt zoveel mogelijk beperkt. Dit betekent inzonderheid dat het materiaal grondig wordt bevochtigd vóór het verwijderd wordt. Bij het bevochtigen wordt de hoeveelheid water zo gedoseerd dat geen water vanuit de werkzone naar buiten dringt en dat er geen plassen in de werkzone blijven staan. Indien om technische redenen of veiligheidsredenen het vochtig verwijderen niet uitvoerbaar is, wordt dit omstandig in het werkplan gemotiveerd; 2 er wordt gelijke tred gehouden met het losmaken van het materiaal en het verwijderen ervan door opzuigen of verpakken zodat verder geen verontreiniging binnen de werkzone wordt veroorzaakt; 3 het asbestafval wordt verpakt in stofdichte verpakkingen. Deze worden gesloten en door manuele druk voldoende ontlucht om het risico op scheuren te voorkomen. Dit afval wordt verwijderd langs een andere weg dan die welke door de werknemers wordt gebruikt om zich in en uit de hermetische zone te begeven, en met name via een materiaalsluis met watergordijn. De verpakkingen worden vervolgens van een tweede verpakking voorzien. Die dubbele verpakking wordt hermetisch gesloten, geëtiketteerd volgens de bijlage van het koninklijk besluit van 23 oktober 2001 en volledig stofvrij en zonder beschadiging buiten de materiaalsluis opgevangen. Alle in de werkzone gebruikt materiaal dat niet gemakkelijk ontstoft kan worden, wordt als afval beschouwd. Deels destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge - Pag. 18

175 2. Inhoud van het werfregister, zoals bedoeld in artikel 67 Het werfregister bevat de volgende rubrieken: 1. de identiteit van de persoon belast met de leiding van de werkzaamheden op de bouwplaats; 2. een afschrift van de formulieren voor de gezondheidsbeoordeling van alle werknemers die betrokken zijn bij de sloop of verwijdering van asbest of asbesthoudende materialen, uitgevoerd met de techniek van de hermetisch afgesloten zone; 3. de vaststellingen gemaakt tijdens de rooktest, bedoeld in punt 1.A, 6 van deze bijlage; 4. de bijzondere maatregelen die door de ambtenaar belast met het toezicht worden opgelegd of toegelaten, rekening houdend met de technische kenmerken van de bouwplaats of het uit te voeren werk en met de aard van het risico voor de werknemers; 5. de verslagen van de metingen, bedoeld in punt 1.A, 11), derde streep en punt 1.B; 6. het verslag van de incidenten die zich tijdens de werkzaamheden hebben voorgedaan en die een besmetting van de inkomsluizen of aangrenzende zones of een blootstelling van de werknemers hebben veroorzaakt; 7. de overschrijdingen van 0, 01 vezel per cm 3 en van 0, 1 vezel per cm 3 uitgedrukt als bovengrens van het betrouwbaarheidsinterval en de maatregelen die werden genomen; 8. de dagelijkse vermelding van de naam van de werknemers die op de bouwplaats aanwezig zijn. Bij elke werknemer wordt het beginuur en het einduur van zijn dagtaak vermeld en de aard van de uitgevoerde activiteit; 9. de naam van de bezoekers en hun functie; 10. eventuele opmerkingen van de met het toezicht belaste ambtenaren. Deels destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge - Pag. 19

176 3. De organisatie van de arbeidstijd, bedoeld in artikel 68 De organisatie van de arbeidstijd is het voorwerp van een risicoanalyse, die rekening houdt met de bijzondere arbeidsomstandigheden. Geen enkele werknemer mag langer dan twee uur ononderbroken in een hermetisch afgesloten werken. Mits gunstig advies van de preventieadviseur-arbeidsgeneesheer mag onder welomschreven voorwaarden gedurende langere periodes worden gewerkt. Pauzes worden ingelast om te vermijden dat er een belasting ontstaat ten gevolge van de zwaarte van het werk. Visueel of auditief contact met een persoon buiten de hermetische zone is op elk ogenblik mogelijk. Deels destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge - Pag. 20

177 2 ASBESTINVENTARIS 2.1 Beperkingen van de inventaris De inventaris wordt steeds systematisch uitgevoerd door deskundig personeel. Toch bestaat er steeds een minieme kans dat er asbestverdachte materialen niet worden opgemerkt. Het aantal bekende toepassingen is dan ook gigantisch. Ook omwille van constructieve ontoegankelijkheid is het niet altijd mogelijk om verborgen asbesthoudende toepassingen op te merken zoals in verborgen kruipruimtes, asbestcementleidingen die in de fundering zitten, asbestcementstelplaten onder of tussen muren, ondergrondse rioleringen in asbestcement Op locaties waar er na de asbestinventarisatie nog activiteit plaatsvindt, zal er zo weinig mogelijk destructief geïnspecteerd worden en zal de inspectie hoofdzakelijk visueel gebeuren. Toestellen worden niet gedemonteerd. Alle toestellen die asbest kunnen bevatten, worden geïnventariseerd. Flensdichtingen kunnen niet allemaal onderzocht worden. Daarom worden alle flensdichtingen die worden aangetroffen als asbestverdacht materiaal beschouwd. 2.2 Beschrijving van de verschillende locaties en niet onderzochte zones - Controle uitgevoerd op 17 december 2015 door Rolf Popelier. - Inventaris van alle gebouwen: Woning in de Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge. - Beschrijving van de geïnspecteerde ruimtes: Aan de buitengevel werden recent niet-asbesthoudende leien aangebracht. Alle venstertabletten aan de buitenzijde van de woning en ook deze aan de binnenkant in de woning zijn asbesthoudend (materiaalnummers 001 en 002). Tevens bevindt zich er een asbesthoudende deksteen bovenop het muurtje tussen twee woning (materiaalnummer 004). De woning werd op het moment van inspectie vernieuwd: aanleg van nieuwe tegels en plinten op de eerste verdieping. Op de zolderruimte werden rood gekleurde asbesthoudende onderdakplaten vastgesteld (materiaalnummer 003). Tegen deze onderdakplaten, maar er vermoedelijk niet aan vastgehecht, werden houten platen geplaatst als extra isolatiemateriaal. Deels destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge - Pag. 21

178 2.3 Overzicht van de onderzochte plaatsen die mogelijks asbest bevatten Materiaal-/ fichenummer Gebouw/ lokaal verdiep aanwezigheid AM, VAM, MGA Referentie analyserapport Monsternummer uit analyse rapport Type materiaal Type asbest Opp. (schatting) Staat van het materiaal Toegankelijkheid materiaal Oppervlaktebehandeling Aanbevelingen Technisch personeel Niet-technisch personeel 001 Woning Gelijkvloers + eerste + tweede MGA - - Venstertabletten (buiten) Chrysotiel Voorgevel: 3 x 1m; 2 x 0,8m Achtergevel: 2 x 1m; 2 x 1,2m; 3 x 0,5m Onbeschadigd Zichtbaar en toegankelijk Type Start aanpak - 4 Lange termijn Type Start aanpak 4 Lange termijn 002 Woning Gelijkvloers + eerste + tweede MGA - - Venstertabletten (binnen) Chrysotiel Voorgevel: 3 x 1m; 2 x 0,8m Achtergevel: 2 x 1m; 2 x 1,2m; 3 x 0,5m Onbeschadigd Zichtbaar en toegankelijk - 4 Lange termijn 4 Lange termijn 003 Woning Zolder Tweede (= zolder) MGA - - Onderdakplaten Chrysotiel 80 m² Onbeschadigd Niet zichtbaar en toegankelijk Er werden houten platen tegen geplaatst 4 Lange termijn 4 Lange termijn 004 Woning Tuin Gelijkvloers MGA - - Deksteen Chrysotiel 2 x 1,5m lang 30 cm breed Onbeschadigd Zichtbaar en toegankelijk - 4 Lange termijn 4 Lange termijn Indien niet aangetoond kan worden of een materiaal asbesthoudend is, maar deze visueel als asbestverdacht aangemerkt wordt, is deze ook in de tabel opgenomen. Destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge- Pag. 22

179 Definities Aanwezigheid Afkorting Volledige benaming Definitie AM Asbesthoudend Materiaal Materiaal waarvan aangetoond is dat het asbest bevat aan de hand van een analyse in een erkend laboratorium. VAM Vermoedelijk Asbesthoudend Materiaal Materiaal dat niet geanalyseerd werd in een erkend laboratorium maar dat vermoedelijk asbesthoudend is. MGA Materiaal Gekend als Asbesthoudend Materiaal dat niet geanalyseerd werd in een laboratorium maar waarvan de aanwezigheid van asbest in het materiaal gekend is. Staat van het materiaal Vastgestelde schade Geen schade Licht beschadigd, geërodeerd Zwaar beschadigd Definitie Geen sporen van schade op het zichtbare deel van het materiaal Tekenen van slijtage, erosie, licht beschadigd deklaag op het zichtbare deel van het materiaal; Geërodeerd, gebroken, gefragmenteerd materiaal waarvan de interne massa zichtbaar is. Deels destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge - Pag. 23

180 2.4 Individuele materiaalfiches Materiaalfiche Voorgevel: 3 x 1m; 2 x 0,8m Achtergevel: 2 x 1m; 2 x 1,2m; 3 x 0,5m Nummer van de toepassing 001 Locatie Type materiaal Gebouw Verdieping Lokaal / Plaats Woning Gelijkvloers + eerste + tweede Meerdere ruimtes (zie plan) Venstertabletten aan buitenzijde Aantal staalnames - Geschatte hoeveelheid Toegankelijkheid Kleur Oppervlakte Aantal Lichtgrijs Zie boven - Toegankelijk: ja nee Zichtbaar: ja nee Oppervlaktebehandeling - Beschadiging ja nee Besluit Asbesthoudend Niet - asbesthoudend Type: chrysotiel Deels destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge - Pag. 24

181 Materiaalfiche Voorgevel: 3 x 1m; 2 x 0,8m Achtergevel: 2 x 1m; 2 x 1,2m; 3 x 0,5m Nummer van de toepassing 002 Locatie Type materiaal Gebouw Verdieping Lokaal / Plaats Woning Gelijkvloers + eerste + tweede Meerdere ruimtes (zie plan) Venstertabletten aan binnenzijde Aantal staalnames - Geschatte hoeveelheid Toegankelijkheid Kleur Oppervlakte Aantal Lichtgrijs Zie boven 12 Toegankelijk: ja nee Zichtbaar: ja nee Oppervlaktebehandeling - Beschadiging ja nee Besluit Asbesthoudend Niet - asbesthoudend Type: chrysotiel Deels destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge - Pag. 25

182 Materiaalfiche Nummer van de toepassing 003 Locatie Type materiaal Gebouw Verdieping Lokaal / Plaats Woning Tweede (= zolder) Onderdak Plaatmateriaal Aantal staalnames - Geschatte hoeveelheid Toegankelijkheid Kleur Oppervlakte Aantal Rood 80 m² - Toegankelijk: ja nee Zichtbaar: ja nee Oppervlaktebehandeling Houten platen aanwezig Beschadiging Ja nee Besluit Asbesthoudend Niet - asbesthoudend Type: chrysotiel Deels destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge - Pag. 26

183 Materiaalfiche Nummer van de toepassing 004 Locatie Type materiaal Gebouw Verdieping Lokaal / Plaats Woning Gelijkvloers Scheidingsmuur tussen woningen Deksteen Aantal staalnames - Geschatte hoeveelheid Toegankelijkheid Kleur Oppervlakte Aantal 1,5m lang Donkergrijs 30 cm breed 2 Toegankelijk: ja nee Zichtbaar: ja nee Oppervlaktebehandeling - Beschadiging Ja nee Besluit Asbesthoudend Niet - asbesthoudend Type: chrysotiel Deels destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge - Pag. 27

184 3 BESLUIT Tijdens het opstellen van deze inventaris, hebben wij duidelijk asbest vastgesteld. Deze vaststelling beperkt zich tot de onderzochte lokalen (volgens de toegankelijkheid en de veiligheid). Gebouw / Lokaal Plaatsbepaling van AM 2, VAM 3 of MGA 4 Suggestie verwijdering Materiaal -fiche Geschatte hoeveelheid Woning buitenkant Woning binnenkant Woning onderdak Woning tuin Venstertabletten (MGA) Venstertabletten (MGA) Onderdakplaten (MGA) Deksteen op scheidingsmuren (MGA) Eenvoudige handeling Eenvoudige handeling Eenvoudige handeling Eenvoudige handeling 001 Voorgevel: 3 x 1m; 2 x 0,8m Achtergevel: 2 x 1m; 2 x 1,2m; 3 x 0,5m 002 Voorgevel: 3 x 1m; 2 x 0,8m Achtergevel: 2 x 1m; 2 x 1,2m; 3 x 0,5m m² x 1,5m lang 30 cm breed GEOSAN NV heeft de inventaris uitgevoerd volgens de regels van de kunst in de omstandigheden waarin het gebouw zich bevond ten tijde van de inspectie. Het plan in bijlage kan niet gebruikt worden voor de opmaak van een meetstaat. Naam en handtekening van de inspecteur en van de verantwoordelijke van het studiebureau voor deze studie. Datum : 22 december 2015 Rolf Popelier : Stefaan De Vlieghere : 2 Asbesthoudend materiaal 3 Vermoedelijk Asbesthoudend Materiaal 4 Materiaal Gekend als Asbesthoudend Deels destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge - Pag. 28

185 4 BIJLAGEN Aanwezig/afwezig Bijlage 1 Plaatsbepaling van de materialen per fiche X Bijlage 2 Analyserapport X Deels destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge - Pag. 29

186 Bijlage 1: Plaatsbepaling van de materialen per fiche Gelijkvloers Eerste verdieping Tweede verdieping (zolder) 004 Deksteen 004 Deksteen 003 Onderdakplaten 001 Venstertabletten buiten 002 Venstertabletten binnen Deels destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge - Pag. 30

187 Aanduiding van de venstertabletten op foto (overal binnen + buiten) Vooraanzicht Niet te zien op foto Buur Achteraanzicht Deels destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge - Pag. 31

188 Bijlage 2: analyserapport Niet van toepassing Deels destructieve asbestinventaris GASB Kanunnik Logghestraat 6 te Brugge - Pag. 32

189 VMSW - Cel overheidsopdrachten FORMULIER I 2013 INSCHRIJVINGSBILJET Aannemingsovereenkomst(en) inzake 1 : Datum:... Voor rekening van de bouwmaatschappij: Wijze van gunning 2 : Volgnummer bij de opening der offertes: Parafen Open aanbesteding Open offerteaanvraag Onderhandelingsprocedure zonder bekendmaking Beperkte aanbesteding Beperkte offerteaanvraag Onderhandelingsprocedure met bekendmaking De inschrijver (firma)..., hierbij vertegenwoordigd door..., beroep of hoedanigheid..., adres..., ingeschreven in het rechtspersonenregister met ondernemingsnummer..., verklaart genoegzaam kennis te hebben genomen van de stukken van de opdracht(en) en de bepalingen en de voorwaarden ervan formeel te aanvaarden. De inschrijver verbindt zich ertoe deze aanneming(en) uit te voeren overeenkomstig voormelde stukken voor de hiernavolgende forfaitaire prijs (prijzen) zonder btw: Perceel... Perceel... Perceel... Perceel euro (voluit, excl. korting)... euro (in cijfers, excl. korting)... euro (voluit, excl. korting)... euro (in cijfers, excl. korting)... euro (voluit, excl. korting)... euro (in cijfers, excl. korting)... euro (voluit, excl. korting)... euro (in cijfers, excl. korting) Indien aan de inschrijver verschillende percelen worden gegund, staat hij een bijkomende korting toe op alle percelen:... % korting Handtekening:... % korting Handtekening:... % korting Handtekening:... % korting Handtekening:... % korting Handtekening: Deze prijs(prijzen) zal(zullen) eventueel kunnen verbeterd worden volgens de modaliteiten die zijn bepaald in het KB van 15 juli De punten A tot I zijn door ons gelezen, goedgekeurd en waar nodig aangevuld (zie ook ommezijde). A. Nationaliteit:... B. Inlichtingen betreffende de erkenning (valse verklaringen betreffende de erkenning kunnen de sancties bepaald in artikel 19 van de wet van 20 maart 1991 tot gevolg hebben): 1) De erkenning stemt wel/niet 2 overeen met de (onder-)categorie en klasse bepaald door het bestek en het (doorslaggevend) bedrag van de offerte. Rekening houdend met de stand van de aan gang zijnde aannemingen zal het maximumbedrag van gelijktijdig uit te voeren werken, vastgesteld voor de verkregen erkenningsklasse, door de gunning van de opdracht wel/niet 2 worden overschreden. 1 Het voorwerp van de opdracht en het aantal betrokken woningen vermelden. 2 De niet passende vermeldingen doorhalen. VM/B 2013 versie 16 december

190 VMSW - Cel overheidsopdrachten 2) De bewijzen van erkenning in een andere EU-lidstaat en van gelijkwaardigheid van die erkenning, zijn wel/niet 3 bij deze offerte gevoegd. 3) De bewijzen dat aan de voorwaarden voor erkenning is voldaan, zijn wel/niet 3 bij deze offerte gevoegd. Ik verklaar over volgende erkenningen te beschikken: (onder)categorie klasse 4) Andere meldingen betreffende de erkenning : C. BTW-nummer: D. Rekening nr.... bij... (financiële instelling). De uit hoofde van deze aanneming(en) verschuldigde sommen kunnen op geldige wijze gestort worden op deze rekening. E. Conform art. 81, 5 van het KB van 15 juli 2011 wordt aan de inschrijving een lijst toegevoegd met alle in dit artikel vermelde elementen aangaande de oorsprong van de te leveren producten en de te verwerken materialen die afkomstig zijn van buiten de Europese Unie. F. De inschrijver verklaart bij de RSZ geïmmatriculeerd te zijn onder het nr.... Wij verlenen aan de opdrachtgever en de VMSW machtiging om bij derden en openbare besturen alle nuttige inlichtingen op financieel, technisch of moreel gebied over onze persoon/firma in te winnen. G. De inschrijver verklaart zich niet in een toestand van uitsluiting te bevinden, zoals bedoeld in artikel 61 1 en 2 van het KB van 15 juli De aanbestedende overheid houdt zich het recht voor om de attesten die de niet-uitsluiting bewijzen in elk stadium van de gunningsprocedure op te vragen. H. De inschrijver verklaart zich niet in een toestand van belangenvermenging te bevinden, zoals bedoeld in art. 64 van het KB van 15 juli I. Voor het nazicht van onze inschrijving is het voor het bestuur belangrijk dat onze offerte opgemaakt is op de oorspronkelijke samenvattende opmetingsstaat. Indien wij toch met een zelf aangemaakte samenvattende opmeting hebben ingeschreven, garanderen wij, ondergetekende(n), dat onze zelf aangemaakte samenvattende opmetingsstaat conform is aan de originele samenvattende opmetingsstaat die deel uitmaakte van het aanbestedingsdossier (zie ook art. 80 van het KB van 15 juli 2011). Wij dragen tevens de volle verantwoordelijkheid voor fouten die eventueel in onze zelf aangemaakte opmetingsstaat zouden geslopen zijn en waarvan wij op heden geen kennis hebben. Wij zullen dan ook geen enkele aanspraak kunnen maken op enige vorm van schadevergoeding of bijkomende betaling ingevolge mogelijke fouten die door het bestuur niet zouden ontdekt worden in onze zelf aangemaakte opmetingsstaat hetzij in de gunningsfase, hetzij in de uitvoeringsfase. Bovendien zijn wij aansprakelijk voor elke eis tot schadevergoeding die het bestuur van derden zou ontvangen ingevolge mogelijke fouten die door het bestuur niet zouden ontdekt worden in onze zelf aangemaakte opmetingsstaat hetzij in de gunningsfase, hetzij in de uitvoeringsfase. J. Hierbij bevestigen wij dat wij de werkmethode die voortvloeit uit het algemeen veiligheids- en gezondheidsplan van de coördinator-ontwerp zullen volgen. Opgemaakt te... op De inschrijver(s), 3 De niet passende vermeldingen doorhalen. VM/B 2013 versie 16 december