Evidence-Based Gedragsverandering

Transcriptie

1 Doorstroming en Rijgedrag Evidence-Based Gedragsverandering Gerjo Kok Universiteit Maastricht , ANWB, Den Haag 1

2 Planning Gedragsverandering Doel Gedragsverandering Programma De moeilijkste veranderingen zijn overgebleven! 2

3 Omgevingsfactoren Individu 3

4 Omgevingsfactoren Interpersoonlijk Individu 4

5 Omgevingsfactoren Organisatie Interpersoonlijk Individu 5

6 Omgevingsfactoren Community Organisatie Interpersoonlijk Individu 6

7 Omgevingsfactoren Maatschappij Community Organisatie Interpersoonlijk Individu 7

8 Intervention Mapping: Planning Probleemanalyse Definieren Programma Doelen Selecteren van Methoden en Toepassingen Ontwerpen van het Programma Plannen van Implementatie* Plannen van Evaluatie* 8

9 Schematisch Model Programma Ontwikkeling Kwaliteit van Leven Gedrag & Gedragsdoelen Individu Gezondheid Factoren in de Omgeving Gedrag & Gedragsdoelen Beslisser Pagina 516

10 Om welk gedrag gaat het? Variabiliteit in snelheid ter plaatse Cooperatief gedrag:...- Alertheid, afleiding Suboptimale acceleratie Optimaliseren acceleratie:...- Afleiding, belasting, anticipatie Variabiliteit in rijgedrag binnen bestuurders Bevorderen efficientie:... - Afleiding, omstandigheden Variabiliteit tussen bestuurders Optimaliseren rijgedrag:...- Persoonskenmerken, ouderen Inefficiente strookkeuze Efficiente rijstrookkeuze:... - Attentie, informatieoverload 10

11 Wie Bepaalt Dat? Onderzoeksraad voor de Veiligheid? ANWB? Overheid/Min. Verkeer? Mensen zelf? 11

12 Programmadoelen Kwaliteit van Leven Persoonlijke Determinant Gedrag & Gedragsdoelen Individu Gezondheid Factoren in de Omgeving Persoonlijke Determinant Gedrag & Gedragsdoelen Beslisser Pagina 516

13 Intervention Mapping Definieren van Programmadoelen Wie, Wat, Waarom? Selecteren Methoden en Toepassingen Hoe? 13

14 Waarom doen mensen wat ze doen? Niet te veel Barrieres Voldoende Vaardigheden Positieve Intentie Voordelen > Nadelen Positieve beleving Sociale steun Vertrouwen in eigen kunnen: volhouden 14

15 Determinants: Integrated Behavioral Model Omgevingsniveaus Verwachtingen Barrières Gedragsbehoud Sociale invloed Intention Intentie Gedrag Zelfvertrouwen Vaardigheden 15

16 Automatisch gedrag Niet alle gedrag is beredeneerd Gewoontegedrag Impulsief gedrag 16

17 Gewoontegedrag Doelgericht gedrag begint bewust, maar kan over de tijd onbewust worden Page 82-83

18 Impulsief gedrag Impulsieve reacties Gevoel versus Weten Gedrag Reflectieve reacties 18

19 Controle Systeem Impulsieve reacties Gedrag Controle systeem Reflectieve reacties Hoge cognitieve belasting, alcohol Weinig zelfcontrole Gewoontegedrag Een positieve of juist negatieve stemming 19

20 20 Impulsief - Reflectief

21 Definieren van Programmadoelen Kwaliteit van Leven Programma doelen Persoonlijke Determinant Gedrag & Gedragsdoelen Individu Gezondheid Factoren in de Omgeving Programma doelen Persoonlijke Determinant Gedrag & Gedragsdoelen Beslisser Pagina 516

22 Programmadoelen Antwoord op de vraag: Wat moeten mensen* leren om het gewenste gedrag te vertonen? Als gevolg van het programma: staan mensen* positief tegenover xxx voelen ze zich door hun omgeving gesteund en hebben ze er vertrouwen in dat het ze zal lukken om xxx 22

23 Selecteren van Methoden en Toepassingen Kwaliteit van Leven Theoretische Methode & Praktische Toepassing Veranderings doelen Persoonlijke Determinant Gedrag & Gedragsdoelen Individu Gezondheid Factoren in de Omgeving Theoretische Methode & Praktische Toepassing Veranderings doelen Persoonlijke Determinant Gedrag & Gedragsdoelen Beslisser Pagina 516

24 Intervention Mapping Definieren van Programmadoelen Wie, Wat, Waarom? Selecteren Methoden en Toepassingen Hoe? 24

25 Definities Een theoretische methode is een algemene techniek of proces voor het beïnvloeden van determinanten van gedrag Praktische toepassingen zijn specifieke technieken voor het praktische gebruik van theoretische methoden Voorbeeld: Angst aanjagen (Methode) 25

26 26 Toepassing

27 27 Toepassing

28 Theoretische methode Parameter Methode Determinant Parameter Pagina 314

29 Theoretische methode Oplossing: Minderen XAngst aanjagen Attitude Kan ik dat? Kan ik dat: JA Kan ik dat: NEE Pagina 314

30 Theoretische methode Positieve intentie Stimulus Control Gewoonte Inzicht in gewoonte Pagina 314

31 Theoretische methode Parameter Methode Determinant Parameter Context Doelgroep Praktische Toepassing Pagina 356 e.v.

32 Methoden voor Bewustwording en Risicoperceptie Methoden & Definitie Bewustmaking: Verschaf informatie, feedback en confrontatie over oorzaken en gevolgen van probleem & gedrag Randvoorwaarden Bewustwording moet snel gevolgd worden door een toename in probleemoplossende vaardigheden en eigen-effectiviteit 32 Bartholomew et al., 2011

33 Methoden voor Eigen-Effectiviteit en Vaardigheden Methoden & Definitie Modeling: Verschaf een geschikt model dat beloond wordt voor het gewenste gedrag Randvoorwaarden Vereist identificatie, vaardigheden, beloning, coping versus mastery modellen 33 Bartholomew et al., 2011

34 Methoden voor Omgevingsverandering Methoden & Definitie Nudging: Simple changes in the presentation of choice alternatives that make the desired choice the easy, automatic or default choice Randvoorwaarden Requires autonomy: freedom of choice, a sense of awareness, and the healthy choice being default: easy and attractive. 34

35 Methoden voor Organisatieverandering Methoden & Definitie Pleitbezorging (Lobbying); Overtuigen en mobiliseren van bronnen ten behoeve van een verandering Randvoorwaarden Afgestemd op de fase van verandering en op de specifieke beslisser 35 Bartholomew et al., 2011

36 Stap 3: Voorbeeld Determinant & Methode & Rand- Praktische Veranderdoelen Theorie voorwaarden toepassing Attitude: Argumentatie Argumenten niet - Elaboration- alleen goed, likelihood model maar ook nieuw 36

37 Ontwikkeling van de Interventie Kwaliteit van Leven Theoretische Methode & Praktische Toepassing Veranderings doelen Persoonlijke Determinant Gedrag & Gedragsdoelen Individu Gezondheid Programma Ontwikkeling Factoren in de Omgeving Theoretische Methode & Praktische Toepassing Veranderings doelen Persoonlijke Determinant Gedrag & Gedragsdoelen Beslisser Pagina 516

38 Programma Participatie: doelgroepen, beslissers, experts, uitvoerders, stakeholders Onderwerpen, volgorde, media, materialen, organisatie Schakel experts in voor productie: wederzijds respect! Test alle materialen van te voren uit Chapter 7

39 Programma Implementatie Kwaliteit van Leven Theoretische Methode & Praktische Toepassing Veranderings doelen Persoonlijke Determinant Gedrag & Gedragsdoelen Individu Gezondheid Programma Ontwikkeling & Implementatie Factoren in de Omgeving Theoretische Methode & Praktische Toepassing Veranderings doelen Persoonlijke Determinant Gedrag & Gedragsdoelen Beslisser Pagina 516

40 Implementatie in de Praktijk 40

41 Implementatie in de Praktijk 41

42 Implementatie in de Praktijk 42

43 Implementatie in de Praktijk 43

44 Implementatie in de Praktijk 44

45 Omgevingsverandering Agenda setting Stakeholders Lobbying Coalities et cetera Politiek Community Organisatie Interpersoonlijk Individu 45

46 Planning van Evaluatie Kwaliteit van Leven Theoretische Methode & Praktische Toepassing Veranderings doelen Persoonlijke Determinant Gedrag & Gedragsdoelen Individu Gezondheid Programma Ontwikkeling & Implementatie Factoren in de Omgeving Theoretische Methode & Praktische Toepassing Veranderings doelen Persoonlijke Determinant Gedrag & Gedragsdoelen Beslisser Pagina 516

47 Vraag 1: Gedrag en Determinanten? Variabiliteit in snelheid ter plaatse Cooperatief gedrag:...- Alertheid, afleiding Suboptimale acceleratie Optimaliseren acceleratie:...- Afleiding, belasting, anticipatie Variabiliteit in rijgedrag binnen bestuurders Bevorderen efficientie:... - Afleiding, omstandigheden Variabiliteit tussen bestuurders Optimaliseren rijgedrag:...- Persoonskenmerken, ouderen Inefficiente strookkeuze Efficiente rijstrookkeuze:... - Attentie, informatieoverload 47

48 48 Conclusies Is het echt zo complex? Ja, dat is het Kan dat niet simpeler? Nee, verandering is heel moeilijk: Haal er experts bij Kost dat wat? Ja, als je het goed wilt doen wel Goede interventies kosten wat, maar leveren ook wat op!