Klimaatveranderingen in België. Patrick Willems

Transcriptie

1 Klimaatveranderingen in België Patrick Willems

2 op basis van Klimaatscenario s i.s.m. KMI: Federaal Wetenschapsbeleid & INBO Invloed op rivieren binnenland & kust: Waterbouwkundig Laboratorium Invloed op rioleringen: VMM & CIW Invloed op landbouw: VLM Algemeen overzicht + milieu- en natuurverkenning 2030: MIRA-S 2009 & NARA-S 2009

3 Klimaatscenario s voor België Op basis simulaties met mondiale en regionale klimaatmodellen (GCMs & RCMs): GCM RCM DMI 25 km

4 Broeikasgasemissiescenario s IPCC, 2007: IPCC, 2013: Representative Concentration Pathways

5 Neerschaling Grote schaal km; maand tot dagschaal ± 50 km; dagschaal Mondiale klimaatmodellen (GCMs) Regionale klimaatmodellen (RCMs) Dynamische schaling ± 25 km; dag en -uurschaal Statistische schaling Rivieren, rioleringen, : uur-, 10-minutenschaal Schaal impactanalyse

6 Klimaatscenario s voor België Statistische analyse en stochastische neerschaling van: - 31 runs met 12 RCMs (EU PRUDENCE project) - 18 runs met 7 RCMs (EU ENSEMBLES project) - 17 runs met ECHAM5 GCM (EU ESSENCE project) - 27 runs met GCMs (IPCC AR4) - Lopend: EU Theseus project

7 Klimaatscenario s voor België tot 2100 Nauwkeurigheid temperatuur ( )

8 Klimaatscenario s voor België tot 2100 Toename temperatuur ( )

9 Klimaatscenario s Onzekerheden: - Fysische processen klimaatmodellen - Broeikasgasemissiescenario s - Initiële condities klimaatmodellen - Neerschalingsprocedure

10 Klimaatscenario s voor België tot 2100 Toename temperatuur ( vs ) Temperature increase [ C] winter: +1.5 tot 4 C zomer: +2 tot 7 C

11 Klimaatscenario s voor België tot 2100 Toename temperatuur 10% warmste dagen Temperature increase [ C] zomer: +3 tot 9 C

12 Klimaatscenario s voor België tot 2100 Toename verdamping PET increase [ C] zomer: tot +70%

13 Klimaatscenario s voor België tot 2100 Neerslag: - totale neerslagvolumes Change in precipitation (%) winter: tot +60% : toename in winter : afname in zomer (minder kleine regenbuien) wet regional wet global moderate regional moderate global zomer: tot -70% aantal natte dagen zomer: tot -50% month dry regional dry global

14 Klimaatscenario s voor België tot 2100 Neerslag in zomer: - extreme zomerbuien meer intens Climate change factor [-] grootste bui in 2 jaar: tot +30% Return period [years] DMI-HC1 DMI-HC2 DMI-HC3 DMI-25 DMI-ECCTRL DMI-ECCTRL GKSS GKSS-SN KNMI METNO METNO SHMI-HC-22 SHMI-HC SHMI-HC SHMI-MPI SHMI-MPI ETH ICTP ICTP HC-adeha HC-adehb HC-adehc HC-adehc UCM UCM MPI-3003 MPI-3003 CNRM CNRM CNRM CNRM

15 Klimaatscenario s voor België tot 2100 Neerslag: - extreme zomerbuien meer intens Climate change factor [-] grootste bui in 10 jaar: tot +50% Return period [years] DMI-HC1 DMI-HC2 DMI-HC3 DMI-25 DMI-ECCTRL DMI-ECCTRL GKSS GKSS-SN KNMI METNO METNO SHMI-HC-22 SHMI-HC SHMI-HC SHMI-MPI SHMI-MPI ETH ICTP ICTP HC-adeha HC-adehb HC-adehc HC-adehc UCM UCM MPI-3003 MPI-3003 CNRM CNRM CNRM CNRM

16 Klimaatscenario s voor België tot 2100 Invloed op waterhuishouding: - In winter: Toename neerslag Toename verdamping - In zomer: Afname neerslagvolumes Toename verdamping Invloed op rivieroverstromingen onzeker Verdroging Toename intensiteit extreme buien Meer lokale wateroverlast rioleringen

17 Invloed op rivierpiekdebieten winter Regionale verschillen % toename piekafvoeren: Laag-klimaatscenario Hoog-klimaatscenario Verandering in overstromingskansen nog zeer onzeker Tot 35% toename in piekafvoeren

18 Invloed op rivierpiekafvoeren winter Verandering in overstromingskansen nog zeer onzeker Tot 35% toename in piekafvoeren

19 Verdroging Daling in laagwaterdebieten

20 Invloed op rivierlaagwaterdebieten zomer Regionale verschillen % toename laagwaterafvoeren: Laag-klimaatscenario Hoog-klimaatscenario Laagste zomerdebiet rivieren daalt met 20% tot 70% tegen 2100

21 Verdroging Daling in laagwaterdebieten Invloed op: - Drinkwaterproductie o.b.v. oppervlaktewater (+ toename watervraag: tot 40%) - Watergebruik landbouw, industrie - Diepgang scheepvaart - Waterkwaliteit Daling in grondwaterstanden - Drinkwaterproductie o.b.v. grondwater

22 Verdroging Invloed op landbouw - Land-, fruit- en tuinbouw, bij huidige teelten: Temperatuurstijging: daling mogelijke opbrengst Neerslagtekorten: gereduceerde gewasgroei Verhoogde CO 2 -concentraties: positieve invloed Netto effect alle klimaatscenario s: oogstverliezen behalve voor winter- en voorjaarteelten - Dierlijke productie: Verhoogde overschrijding kritische gevoelstemperatuur (droge lucht, 30ºC): hittestress, afname voederopname verminderde productie (hoog klimaatscenario: 9% schapen, 8% runderen, 6% varkens, 3% pluimvee)

23 Invloed op natuur Temperatuurstijging en daling gemiddelde zomerneerslag: 18 soorten broedvogels en 16 soorten dagvlinders, waaronder een aantal algemene soorten, lopen een verhoogd risico om tegen 2100 uit Vlaanderen te verdwijnen nieuwe broedvogel- en dagvlindersoorten kunnen zich in Vlaanderen vestigen

24 Regionale verschillen Neerslagwijziging 10% hoger aan de kust: natter in winter:

25 Regionale verschillen Neerslagwijziging 10% hoger aan de kust: minder droog in zomer:

26 Regionale verschillen Noord-zuid variaties Europa: minder droog in zomer:

27 Riolering Toename korte-duur regenwaterpieken zomer: Hoog klimaatscenario 2100: - Terugkeerperiode ontwerpneerslag: 1.5 maand wordt 1 maand 2 jaar wordt 1 tot 1.5 jaar 5 jaar wordt 2 jaar 50 tot 100 jaar wordt 10 jaar - +/- verdubbeling frequentie rioleringsoverloop (idem overloop buffervoorzieningen) - Benodigde bergingsvolumes: 20 tot 30% hoger

28 Riolering Andere invloeden: Langere droogweerperioden: - Sedimentatie, corrosie, sterkere first flush, invloed op riooloverstortpollutie en RWZI influent,...: bijkomende operationale en onderhoudskost - Bijkomende interactie met afwaartse waterloop Temperatuurverhoging: - Versnelling kinetische processen - Meer sulfide-productie

29 Klimaatscenario s voor België tot 2100 Toename windsnelheid winter: tot +20%

30 CLIMAR Invloed op kust Invloeden: Verandering windklimaat (toename windsnelheid): hoger stormopzet

31 CLIMAR Klimaatscenario s voor België tot 2100 Zeespiegelstijging +20cm tot +2m

32 CLIMAR Invloed op kust Invloeden: Verandering windklimaat (toename windsnelheid): hoger stormopzet Zeespiegelstijging & verhoogde tij-amplitude (hoogwaters stijgen sneller dan gemiddelde zeespiegel; laagwaters stijgen trager): - toename golfbelasting en getijslag - verhoogde erosie strand en duinen - verhoogde frequentie bresvorming Bijkomende uitwateringsmoeilijkheden van Polders en Ijzer naar kust Zoutindringing duinen en polders

33 CLIMAR Invloed op kust Bressen in duinen voor superstorm (17000 jaar terugkeerperiode): Huidig klimaat: +8m TAW Oostende (1953 storm was +6.66m TAW); bressen in Wenduine, Oostende & Mariakerke Hoog klimaatscenario 2100: +10.5m TAW Oostende

34 Invloed op Schelde Terugkeerperiode overstromingen Vlissingen-Gent : Huidig klimaat: 70 jaar Na realisatie GOG KBR: 350 jaar Middenscenario 2100 (60cm zeespiegelstijging) en geen verdere maatregelen: 25 jaar Nog te bekijken: gezamelijke invloed kust binnenland

35 CLIMAR Invloed op aquatisch biologisch leven Temperatuurstijging (en invloed op respiratie, fometabolismesnelheden, groei, voortplanting ): - Verschuiving in soorten: benthische soorten verschuiven naar noorden of verder van de kust (tong, schol, kabeljauw, ) ; invasie van invasieve en exotische soorten (mul, J-D-zonnevis, Pacific oester, ) - Afname beschikbare nutriënten oppervlakkige waterlaag: daling dynamiek fytoplankton - Toename potentieel schadelijke algenbloei Toename CO 2 -concentratie (en versnelling fotosynthese primaire productie): - verandering biomassa hogere trofische niveaus - verandering broedkans vogels - verandering samenstelling hele ecosysteem

36 Besluiten

37 Besluiten Komende decennia: graduele toename verwacht (huidige klimaatmodelruns) in: - Temperatuur (ganse ecosysteem, verschuiving soorten, ) - Laagwater- en droogteproblematiek (drinkwaterproductie, landbouw) - Korte-duur regenwaterpieken (zomeroverstromingen rioleringen en kleine waterlopen) - Zeespiegelstijging (erosie strand en duinen, bresvorming, overstromingskansen Schelde, Ijzer, Dender, )

38 Programme SSD «Science for a Sustainable Development» Meer informatie