Waar zit het probleem?

Maat: px

Weergave met pagina beginnen:

Download "Waar zit het probleem?"

Julia Nina Hermans
9 jaren geleden
Aantal bezoeken:

1 Waar zit het probleem? Ontwikkeling van lokale risicokaarten voor teken. Aart Claassens en Fay Haverkort MSc s Laboratorium voor Entomologie WUR RIVM Stage januari -september Onder begeleiding van Marieta Braks

2 Stijging in het aantal meldingen van Lyme Lyme is de meest voorkomende vector overgedragen-ziekte op het noordelijke halfrond. Hoewel Lyme pas recent is ontdekt (1975) circuleert de bacterie die Lyme veroorzaakt (Borrelia burgdorferi) al ruime tijd rond. In Nederland steeg het aantal bezoeken aan de huisarts vanwege een erythema migrans van 39 (1994) tot 134 (2009) per inwoners. 2

3 Stijging in het aantal meldingen van Lyme (Hofhuis et al., 2010) 3

4 Alternatief voor voorlichting over Lyme en teken? De huidige aanpak tegen Lyme en teken is voorlichting Immers als je een teek binnen 24 uur verwijderd is de kans heel klein dat de bacterie wordt overgedragen. Stijging in aantal gevallen Lyme geeft aan dat voorlichting alleen niet (voldoende) werkt. Alternatieve: Vaccin tegen teken Ecologische maatregelen 4

5 Risico voor mensen Risico = gevaar x kans Risico = aantal teken x blootstelling 5

6 Waar kunnen ecologische maatregelen het best worden ingezet? Ecologische maatregelen moeten praktisch en kost-efficiënt zijn. Kennis nodig waar risico op tekenbeten hoog. 6

7 Tekenbeheerhandboek Index: - Tekenecologie - Ziekte van Lyme - Borrelia transmissie - Indicatie tekendichtheid - Interventie suggesties 7

8 Tekendichtheid in Nederland Afhankelijk van: - Gastheer - Vegetatie - Strooisellaag - Luchtvochtigheid - Nat of droog - > Beslisboom 8

9 Op natuurbeheertype 9

10 N01.01 Zee en wad Teek-indicatie Nat of droog Open water tot vochtig - Bodemsoort Zand en slik Strooisellaag Nee - Vegetatie Geen - Grote gastheren Nee - Instandhoudingsbeheer Natuurlijke processen hun gang laten gaan Teken-arm N08.02 Open duin Teek-indicatie Nat of droog Matig droog tot droog +/- Bodemsoort Duinvaaggronden in kalkarme of sterk ontkalkt duinzand Strooisellaag Ja, waarschijnlijk +/- Vegetatie Onbegroeid, lage mos- en korstmosrijke vegetaties, + grazige vegetaties, zoomvegetaties, ruigte en laag struweel, bos Grote gastheren Grazers, damhert + Instandhoudingsbeheer Natuurlijke processen hun gang laten gaan, extensieve begrazing Teken-rijk Slechts een indicatie 10

11 Binnen natuurbeheertype Is het mogelijke een lokale risico kaart te maken voor Ixodes ricinus in een gebied met een hoge tekendichtheid? Welke ecologische karakteristieken zijn bepalend in de spatiële verdeling van teken? 11

12 Locatie: Landgoed De Dorskamp Ten oosten van Wageningen N16.01 Droog bos met productie -> teken-rijk Aanwezigheid grote gastheer Grote variëteit in boomtype 12

13 Sampling strategie Slepen met doek van 1 m 2 over vegetatie & zelfde soort doek om benen gewikkeld. Verschillende locaties in het bos zijn in willekeurige volgorde bezocht. Transect Plot Sampling in juli en augustus

14 Gemeten variabelen Temperatuur ( o C) Luchtvochtigheid (%) Boomtype Oppervlakte lage vegetatie (%) Oppervlakte lage vegetatie van (%): Gras Mos Varens Struiken Bosbessen / Bramen Strooisellaag (cm) 14

15 Aantal teken per 10 m 2 15

16 Aantal teken Gemiddeld 2.7 teken per 10 m 2 : # Nimfen # Volwassen Sleep doek 90,7% (765) 79.6 % (47 ) Doek om benen 9.3% (78) 20,4 % (12) # Totaal 100 % (843) 100% (59) 16

17 Het boomtype is een goede eigenschap om teekdichtheden te voorspellen Alle boomtype zijn significant (P 0,001) in het model Loofboom perceel is significant (P<0,001) in het model met 58% meer teken Gassner et al. (2011): Deciduous forest is favourable for mammals and birds. 17

18 De aanwezigheid van een strooisellaag is een belangrijke factor voor teekdichtheden Teken hebben een strooisel laag nodig om zich terug te trekken in ongunstige omstandigheden. Model: 51% meer teken in aanwezigheid strooisellaag ( 1 cm) Een dikke strooisellaag kan ongunstig zijn voor de lage vegetatie samenstelling. 18

19 Heatmap van tekendichtheden 19

20 Conclusie Het is mogelijk een lokale tekendichtheid kaart te maken binnen een gebied met een hoge teken intensiteit. Het boomtype is een goed en eenvoudig kenmerk om tekendichtheden in te schatten. Maar spatiële en temporele verschillen blijven aanwezig! 20

21 Toekomst Gelden deze bevindingen ook voor andere gebieden binnen Nederland met een hoge tekendichtheid? Onderzoek het effect van gedrag op de blootstelling aan teken. Tijdsbesteding in recreatiegebied 21

22 Acknowledgments Marieta Braks (RIVM) Katsuhisa Takumi (RIVM) Fedor Gassner (RIVM) 22

23 Vragen?

Vergelijkbare documenten

Teek some time for. De teek - Verspreiding. De teek - Stamboom. Teken en de ziekte van Lyme. De schapenteek Ixodes ricinus 06/06/2011

Teek some time for. De teek - Verspreiding. De teek - Stamboom. Teken en de ziekte van Lyme. De schapenteek Ixodes ricinus 06/06/2011 Teken en de ziekte van Lyme Teek some time for De ecologie van de ziekte van Lyme De ziekte van Lyme in Nederland Algemeen publiek Groensector Preventie Fedor Gassner Stichting voor duurzame ontwikkeling