Teek I: Teken in de bebouwde kom?

Maat: px

Weergave met pagina beginnen:

Download "Teek I: Teken in de bebouwde kom?"

Guido ten Wolde
9 jaren geleden
Aantal bezoeken:

1 Teek I: Teken in de bebouwde kom? Zoönosen seminar, Utrecht Wineke Pronk (Verpleegkundige, GGDrU) Ans van Lier (Arts M&G, GGDrU) Diederik Brandwagt (Arts IZB, GGDrU) Fedor Gassner (Gassner Biologisch Risico Advies,

2 Project Teek I: Aanleiding Toename lymeziekte en tekenbeten in Nederland Regio Utrecht hot-spot

3 Tekenradar.nl: Recordaantal teken gevangen in 2013 en gemeld in 2014 Tekenvangsten Tekenbeetmeldingen 1/3 in de tuin

4 Erythema migrans~ per jaar

5 Project Teek I: Aanleiding Toename lymeziekte en tekenbeten in Nederland Regio Utrecht hot-spot Onduidelijk óf er teken zitten in het groen in de bebouwde kom en welke aanpak waar en wanneer geschikt is In welk type berecreëerd openbaar groen in de bebouwde kom zitten de teken? Wat kunnen we er nú tegen doen? Waarover is er nog meer kennis nodig? Waar zitten de teken precies in de gemeente?

geschikt is In welk type berecreëerd openbaar groen in de bebouwde kom zitten de teken?

6 De schapenteek Ixodes ricinus Vrouwtje Mannetje Nimf Larve RIVM 6

7 Levenscyclus 2 tot 6 jaar

8 Muizen: reservoir van Borrelia afzelii en B. burgdorferi G. Van Duijvendijk 8

9 Vogels: reservoir van Borrelia garinii en B. valaisiana K. Van Kleef 9

10 Groot wild: geen Borrelia, wel veel teken Bron: copy paste Ook voorplanting van teken door egels, eekhoorns, fazanten, hazen, honden, katten etc etc 10

11 Figuur: F. Gassner

12 Teek I: Uitvoering Bijeenkomsten groenbeheerders gemeenten Afstemmen 1 vangstlocatie per gemeente: gemeentelijk groen met bosjes en frequent gebruik door burgers Inventarisatie 26 parken regio Utrecht in juni/juli 2015 Filmpje youtube kanaal GGD regio Utrecht. Identificatie teken door Centrum Monitoring Vectoren (CMV) Detectie Borelia burgdorferi sensu lato door RIVM

parken regio Utrecht in juni/juli 2015 Filmpje youtube kanaal GGD regio Utrecht.

14 Tekenvangen

15 Resultaten - tekendichtheden In 17 van de 27 onderzochte locaties werden teken aangetroffen. 269 teken gevonden: 173 larven, 87 nimfen, 9 volwassen Gemiddeld werden per locatie van 200m larven, 3.2 nimfen, 0.3 volwassen teken gevonden Vergelijking bosgebieden: per 200m 2 in de maand juni gemiddeld rond 100 larven, 50 nimfen en 5 volwassen

269 teken gevonden: 173 larven, 87 nimfen, 9 volwassen Gemiddeld werden per locatie

16 Resultaten: Borrelia bepalingen 6 van de 16 locaties met teken waren ook Borrelia positief (trefkans klein met lage aantallen per locatie) Regio Utrecht: 10.5% (95% BI: ) Twee locaties voldoende betrouwbaar qua teken (>15) 31.3% (BI ) en 3.5% (BI ,2) Betrokken gastheren? Gevonden Borrelia soorten vooral in verband gebracht met egels, vogels, muizen en eekhoorns, maar geen volledig beeld.

5) Twee locaties voldoende betrouwbaar qua teken (>15) 31.3% (BI 14.2-55.6) en 3.5% (BI 0.

17 Resultaten recreatie en beheer 23/26 gemeenten waren aanwezig en zeer betrokken bij de vangsten In het algemeen extensivering van groenonderhoud in gang gezet of verwacht Intensief gebruik van gemeentelijk groen, voornamelijk door kinderen/jongeren en hondeneigenaars. Wandelaars en picknickers etc. lage blootstelling. Teken focaal aanwezig, vooral in of direct naast bosjes, soms zelfs onder een bepaalde struik.

groen, voornamelijk door kinderen/jongeren en hondeneigenaars. Wandelaars en picknickers etc.

18 Dichtheid teken Maar: zonder mensen geen tekenbeten Aantal bezoekers

19 Praktijkervaringen

21 Types openbaar groen Geen teken gevonden op grasvelden Teken in ecotone overgang bosjes naar paden of grasveld Teken in bosjes meestal dunne strooisellaag met b.v. klimop of alleen dikke laag strooisel aanwezig Schaduwrijk hoog gras met mos langs bosjes Rol gastheren onduidelijk

23 Aanbevelingen voor de 26 gemeenten Voorlichting burgers Omwonenden? Specifieke gebruikers zoals schoolkinderen, vissers, hondeneigenaars Website gemeente (actualiseren) Lokale media / nieuwsbrieven Informatie op locatie? Voorlichting werkenden en meer dan voorlichting volgens Arbo wet: zie richtlijn Arbeid en Lymeziekte Begrijpelijke taal

24 Rol Gastheren En nu?

25 Waar komen de teken vandaan? Teken op huisdieren Teken in natuurlijke vegetatie Mens 1,5mln tekenbeten /jaar Teken in bebouwde kom Teken op wilde dieren Bewezen Onzeker Figuur: F. Gassner

26 Van graspluim naar tuin Volgezogen Tuin Huis Vervelt / legt eitjes Droogt uit in 5 dagen (exoten niet) Vestiging hangt af van habitat Teek op huisdier Overleeft Dood door antiparasitaire behandeling of verwijderd door baasje of grooming Niet of deels volgezogen Tuin Huis Direct op mens Zoekt gastheer Droogt uit in 5 dagen (exoten niet) Zoekt gastheer binnen 5 dagen Vestiging hangt af van habitat 26

27 En nu? Rol Gastheren Gemeenten: wat vindt men van maatregelen? Beheer(s)maatregelen experimenten Teek II Teken: meer dan schapenteken en Borrelia Huisdieren en teken Paul Overgaauw

28 Vragen / discussie GGDrU ( Gassner Biologisch Risico Advies ( Voorlichting (film, app, game, toolkit):

Vergelijkbare documenten

Teken zijn klein Gassneradvies.nl. Ziekte van Lyme (kans ~ 3%) Vaak 1e signaal: Erythema migrans (~75%)

Teken zijn klein Gassneradvies.nl. Ziekte van Lyme (kans ~ 3%) Vaak 1e signaal: Erythema migrans (~75%) Preventie van - en omgaan met tekenbeten en de ziekte van Lyme 7 November 2015 Studiedag Oranje Kruis EHBO instructeurs Fedor Gassner Gassner Biologisch Risico Advies www.gassneradvies.nl [email protected]