Copyright SBR, Rotterdam

Transcriptie

1

2 , '".

3 Energiebesparing zonne-energie 96 Stichting Bouwresearch Kluwer Technische Boeken B.V. - Deventer - Antwerpen Ten Hagen B.V. - Den Haag

4 Het doel van de Stichting is het coördineren, stimuleren en begeleiden vim speurwerk op het gebied van de bouwvoor bereiding, de bouwtechniek en de bedrijfstechniek in de bouwnijverheid, alsmede de verbreiding van de resultaten daarvan, zowel ten behoeve van de opleiding als tot de vorming van kennis bij het bouwen. De Stichting verstrekt opdrachten aan researchinstituten; zij vormt stuurgroepen en studiecommissies voor onderwerpen die zij in opdracht geeft. De Stichting en degenen die aan deze publikatie hebben medegewerkt, hebben een zo groot mogelijke zorgvuldigheid betracht bij het verwerken - volgens de huidige stand van wetenschap en techniek- van de in deze publikatie vervatte gegevens. Nochtans moet niet worden uitgesloten de mogelijkheid dat zich toch onjuistheden in deze publikatie zouden bevinden. Degene die van deze publikatie gebruik maakt, aanvaardt daarvoor het risico. De Stichting sluit, mede ten behoeve van al degenen die aan deze publikatie hebben medegewerkt, iedere aansprakelijkheid uit voor schade die mocht voortvloeien uit het gebruik van deze gegevens. ISBN D/983/008jl8 983 Kluwer Technische Boeken B.V. - Deventer 983 Ten Hagen B.V. - Den Haag Ie druk 983 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. No part of this book may be reproduced in any form by print, photoprint, microfilm or any other means without written permission from the publisher.

5 3 INHOUD WOORD VOORAF 5 SAMENVATTING 7 SUMMARY 9 INLEIDING 2 DE WARMTEBALANS VAN EEN WONING 3 2. Een praktijkvoorbeeld ontleend aan metingen Ln bewoonde toestand De warmtebalans voor 3 woningtypen met een identiek bewonersgedrag 5 3 WELKE ENERGIEBESPARENDE MAATREGELEN ZIJN MOGELIJK EN lvat IS HET EFFECT OP HET AARDGASGEBRUIK? 3. Enkele kanttekeningen! HET EFFECT VAN AFZONDERLIJKE ENERGIEBESPARENDE MAATREGELEN 4. Spouwisolatie 4.2 Dakisolatie 4.3 Vloerisolatie 4.4 Warmteverliezen door ramen ENERGIEBEHOEFTE VOOR DE WARMTAPWATERVOORZIENING Toepassing van een zonneboiler De werking van de zonneboiler De nuttige energiebesparing door toepassing van een zonneboiler ZONNE-ENERGIE VOOR CENTRALE VERWARMING VAN WONINGEN 4

6 4 6. I Diverse mogelijke zonne-energie-installaties en hun werking De energie-opbrengst van individuele zonne-energieinstallaties voor ruimteverwarming, met een kortetermijn opslagsysteem De energie-opbrengst van collectieve zonne-energieinstallaties voor ruimteverwarming, met een centraal seizoenopslagsysteem 6.4 Samenvatting diverse toepassingsmogelijkheden van zonne-energie 6.5 Slotopmerkingen LITERATUURVERWIJZINGEN 59 Bijlage : Korte omschrijving van de 3 woningtypen.

7 5 WOORD VOORAF De allereerste Nederlandse experimenten met zonne-energie daargelaten, werd eerst in de tweede helft van de zeventiger jaren van deze eeuw ernst gemaakt met experimentele toepassingen van zonne-energie voor woning- en tapwaterverwarming in Nederland. Bij een tweetal projecten, te weten een groep van 4 eengezinshuizen te Oss en een vrijstaande woning te Zundert, werd het door financiële bijdrage van de Stichting Bouwresearch mogelijk gemaakt om metingen te verrichten naar de bijdragen van de zonnecollectoren aan de warmtebehoefte van de woningen. Omdat het karakter van de rapportering over deze metingen het algemeen moeilijker toegankelijk is voor architecten en ontwerpers van installaties, werd de wens uitgesproken een publikatie samen te stellen over de van zonnecollectoren, alsmede over de mogelijkheden die deze bieden bij de totale energievoorziening van een woning. Een publikatie derhalve die meer zou zijn afgestemd op de dagelijkse praktijk van de ontwerper en installateur. De onderhavige publikatie, die onder begeleiding van de Studiecommissie B2 'Warmte- en vochttransport' tot stand is gèkomen, voldoet aan dit criterium. De gehele problematiek die met het verminderen van het energieverbruik voor woningen samenhangt wordt er duidelijk in behandeld en ook de rol die het gebruik van zonne-energie daarbij kan spelen komt een duidelijk perspectief te staan. Als zodanig voorziet deze publikatie in een behoefte aan voorlichting aan ontwerpers en installateurs. Ir. F.J. van Sante voorzitter

8 6 Bij het verschijnen van deze publikatie bestond de studiecommissie B2 'Warmte- en vochttransport' uit de leden: Ir. F.J. van Sante, voorzitter Prof. ir. A.W. Boeke Ir. H.L.M. van Duyse Prof. dr. ir. F.C.A. Haferland Ir. R.A. de Heer Ir. P.J.J. Hoen Prof. ir. C.J. Hoogendoorn* Ir. P.G.G. de Jong H.M.M. Krikhaar* Ir. R.J. Ketelaar:s, secretaris Ir. W.J. Lichtveld Ir. G. Meerdink* Ir. A. Rip Ir. R.V. van der Schaar Ir. J. Uyttenbroeck Ir. J.M.M. de Wit en uit de rapporteurs: Ing. W. Bassie Ir. J.J.M. Cauberg Ir. R.D. Crommelin Ir. P. Euser Ir. R. van Hees Dr. ir. J. de Jong Ir. M.J.J. Santbergen Ir. E. Tammes * Leden van de begeleidingscommissie. De publikatie werd geschreven door Ir. C. den Ouden, Technisch Physische Dienst TNO-TH

9 7 SAMENVATTING In deze 'Energiebesparing Zonne-energie' wordt aangegeven dat de energiebehoefte voor verwarming van de gemiddelde Nederlandse woning door het nemen van een aantal energiebesparende maatregelen van ca m 3 gas per jaar (situatie 975) tot ca m gas per jaar kan worden gereduceerd (situatie 98?). Aangegeven wordt welke maatregelen daartoe genomen kunnen worden en wat het effect is van deze maatregelen afzonderlijk dan wel gecombineerd. De energiebehoefte voor de warmtapwatervoorziening is eveneens behandeld ( m 3 gas). Vervolgens is aangegeven op welke WJze de energiebehoefte voor de warmtapwatervoorziening kan worden verminderd door het toepassen van een zgn. zonneboiler (vermindering 50-60%). Eveneens is aangegeven welke mogelijkheden er zijn om door middel van zonne-energie de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verder te reduceren. Afhankelijk van de toe te passen warmte-opslagvoorziening kan 35-40% (bij toepassing van korte termijn warmte-opslag-systemen) dan wel 70-80% (bij toepassing van seizoenopslag-systemen) van de totale energiebehoefte worden verkregen door gebruik te maken van zonneenergie. In het achterin deze publikatie opgenomen schema is een samenvatting van de belangrijkste resultaten zoals besproken in deze publikatie gegeven. In dit schema S aangegeven welke maatregelen tezamen resulteren in de aardgasbesparing zoals in de 5 stappen is genoemd. De publikatie vermeldt omtrent elk van deze maatregelen een aantal nuttige gegevens voor ontwerpers, architecten, toekomstige gebruikers e.d..

10