Psychologische begeleiding

Transcriptie

1 Psychologische begeleiding na een bariatrische ingreep - Anne-Marie Der Kinderen, kaderhuisarts GGZ - Gerbrand van Hout, klinisch psycholoog Catharina Ziekenhuis - Noor Schuilwerve, klinisch psycholoog i.o. Máxima Medisch Centrum jan/mrt 2016

2 Programma (18: ) Start door huisarts De bariatrische patiënt Pre- en postoperatieve trajecten in het ziekenhuis Veel voorkomende problemen en hoe daar mee om te gaan Pauze Screeningslijst psychologische problemen Triage Oefenen aan de hand van casuïstiek Afsluiting

3 Taken van de huisarts/huisartsenpraktijk Huisarts Anne-Marie der Kinderen, huisarts Kaderhuisarts GGZ DOH Zorggroep

4 Even opfrissen Huisarts Indicaties voor bariatrische chirurgie: 1) BMI >40 of BMI >35 met comorbiditeit 2) jaar 3) Overgewicht >5 jaar en professionele afvalmethoden geen effect

5 Huisarts Comorbiditeit: Diabetes mellitus Hart- en vaatziekten Stemmingsstoornissen Negatief zelfbeeld Gewrichtsklachten Etc

6 Patiënten Vaak zijn deze patiënten al bekend bij de huisarts en POH Somatiek en/of GGZ Huisarts Somatiek Leefstijl: eetpatroon/bewegen Zelfmanagement Diëtist Etc. GGZ Zelfbeeld verbeteren Begeleiding stemmingsstoornissen Etc.

7 Terugverwijzing Huisarts Na 2 jaar: Aanmelding bariatrische dienst Eindhoven Levenslange controle (obesitas = chronische aandoening!) Jaarlijks lab: Hb, Ht, ferritine, vit D, vit B12, foliumzuur, PTH, calcium, fosfaat, cholesterol Controle van gewicht, buikomvang, RR, QOL, psychische gezondheid.

8 Taken POH/Huisarts Huisarts POH S en GGZ voeren de controles uit in overleg met elkaar en met de huisarts Bij afwijkende waarden en/of dreigende psychische problemen overleg met poli bariatrie / klinisch psycholoog Van belang: Korte duidelijke lijnen met de specialist Kennis van POH GGZ en S en huisarts

9 De bariatrische patiënt Uiteenlopende levensfasen (jong oud) Uiteenlopende sociale klassen Zwakbegaafd tot normaal/hoogbegaafd Complexe vormen van comorbiditeit op zowel somatisch als psychopathologisch vlak

10 Percentage NESARC studie 25 Mood disorder 20 Anxiety disorder Substance abuse 15 De bariatrische patiënt BMI N=16203 BMI N=8719 BMI >40 N=1262 Hoe hoger het BMI, hoe groter het percentage psychopathologie (Petry et al., 2008) Deze relatie is het sterkst bij jongeren, m.n. jonge vrouwen (McCrea, 2011)

11 De bariatrische patiënt Wie komt in aanmerking voor bariatrische chirurgie? BMI 40 BMI met relevante comorbiditeit, zoals: Aangetoonde DM (type II) Hypertensie ondanks adequate behandeling Aangetoonde OSAS Fors invaliderende gewrichtsklachten Leeftijd jaar Morbide obesitas moet >5 jaar bestaan en er moeten serieuze, begeleide afvalpogingen zijn ondernomen gedurende >1½ jaar met significant gewichtsverlies Geen psychologische contra-indicaties Bereidheid tot follow-up en eventuele natrajecten (psychologie/diëtetiek)

12 Psychologische screening: in kaart brengen van risicofactoren voor suboptimale uitkomst na chirurgie: Pre- en postoperatieve trajecten in het ziekenhuis Eetstoornissen Psychiatrische toestandsbeelden/ernstige persoonlijkheidsstoornissen Laagbegaafdheid Zwak sociaal systeem Verslavingsproblematiek Non-compliance Bariatrische chirurgie is geen alternatief voor diëten! Het behelst een gedwongen leefstijlverandering.

13 Pre- en postoperatieve trajecten in het ziekenhuis Aanmelding bij Obesitas Centrum Voorlichtingsbijeenkomst Screeningsdag Carrousel: casemanager, diëtist, psycholoog, fysiotherapeut MDO incl. chirurgen Patiënt krijgt direct de uitslag te horen Eventueel voortraject psychologie/diëtetiek Operatie Natraject ziekenhuis Chronische zorg huisarts

14 Pre- en postoperatieve traject in het ziekenhuis Na screening: Ca. 75% positief advies Sommigen met individuele gedragstherapie (leefstijl, eetproblematiek) Ca. 25% negatief advies Ernstige psychopathologie Deel komt terug na succesvol afronden behandeling in de specialistische GGZ

15 Pre- en postoperatieve trajecten in het ziekenhuis De eerste maanden na operatie intensieve fysiotherapeutische begeleiding Eerste jaar frequente groepsbijeenkomsten diëtetiek en casemanagers Eerste jaar individuele controles bij chirurg en casemanager Laatste 4 jaar laagfrequente follow-up Indien stabiele controles na 2 jaar controles door eigen huisarts

16 Veel voorkomende problemen

17 Veel voorkomende problemen

18 Veel voorkomende problemen Weight regain Door terugval in oude patronen Door nieuw ongezond eetprobleem Mogelijk door herstelfunctie lichaam en metabolisme Anorectische attitude Relationele problemen Seksuele problemen Psychische klachten en identiteitsproblemen Onzekerheid blijft bestaan Tegenvallende gezondheidswinst (vb. recidief DM) Aanpassingsproblemen Afname kwaliteit van leven Ca. 25% zoekt psychologische hulp

19 15 minuten

20 Screeningslijst

21 (zie RTA: signaleringsprotocol ) Screeningslijst Patiënt vult de lijst zelf in (post thuis) Lijst wordt besproken met huisarts of POH Thema s van de signaleringstool: Gewicht Gezondheidssituatie Verwachtingen Invloed overgewicht Eetgedrag Patiënt stuurt de lijst retour ziekenhuis (onderzoeksdoeleinden)

22 Triage Begeleiding door POH-GGZ Aanpassingsproblemen Stemmingsklachten (dysforie) Beperkt zelfvertrouwen Psychische klachten los van de bariatrische ingreep Laagdrempelig coachend en steunend contact

23 Triage Psycholoog Obesitas Centrum Bij vermoeden van bariatrie- en/of gewichtsgerelateerde psychologische problematiek, zoals: Gewichtstoename Angst-/stemmingsstoornissen gerelateerd aan de bariatrische ingreep Compliance problemen Aanpassingsproblemen Verstoord eetpatroon dan wel eetstoornis Anorectische en/of boulimische attitude Stoornis in zelfbeeld en/of lichaamsbeleving

24 Triage Specialistische GGZ Ernstige problematiek, waarbij langdurige psychologische behandeling is geïndiceerd, zoals: Verslaving Persoonlijkheidsproblematiek Automutilatie Suïcidaliteit Uitgebreide psychiatrische voorgeschiedenis en behandeling binnen de s-ggz Bovenstaande(n) i.c.m. uitgebreide psychosociale problematiek

25 Oefenen Groep splitsen: deelnemers Gerbrand deelnemers Noor Terug om 20:45

26 Casus 1 Renée 46-jarige gehuwde vrouw met een blanco psychiatrische voorgeschiedenis Moeder van 2 puberdochters die zelf overgewicht hebben Succesvol gewichtsverlies en geen problemen met volhouden van de bariatrische leefstijl (tenzij het druk is op werk) Renée kan echter niet echt blij zijn met haar nieuwe lichaam ondanks grote gezondheidswinst, want echtgenoot vindt haar niet aantrekkelijk met het huidsurplus Bovendien zijn dochters jaloers op het gewichtsverlies van Renée, wat zij laten merken door pijnlijke opmerkingen naar haar en haar proberen te verleiden tot ongezonde productkeuzes Renée voelt zich somber en worstelt met hoe om te gaan met de situatie Triage

27 Casus 2 Manon 34-jarige gehuwde vrouw, moeder van een peuterzoon Voorheen succesvol behandeld voor eetstoornis in de s-ggz Stemming is de laatste weken verslechterd door drukte rond een verhuizing en uit elkaar gegroeide seksuele verlangens van Manon en echtgenoot Manon trekt zich terug, piekert, kan nog van weinig genieten en merkt dat ze minder gaat eten (houdt zich niet aan voedingsadviezen) om daarna als ze honger heeft juist te overeten Ze is bang opnieuw dik te worden en meldt zich daarom voor hulp Triage

28 Casus 3 Joris 51-jarige, alleenstaande, werkende man met een beperkt sociaal netwerk Psychiatrische voorgeschiedenis: autisme spectrum stoornis (ASS) bij een gemiddelde intelligentie Ouders waren altijd zeer betrokken, ook bij het bariatrisch traject Joris kon de bariatrische adviezen goed opvolgen en viel succesvol af De laatste tijd komt hij echter weer aan in gewicht Joris vader heeft een hersenbloeding gehad, waardoor moeder veel voor vader moet zorgen. Ze heeft niet voldoende tijd en energie om ook de begeleiding van Joris op zich te nemen. Joris zelf heeft weinig klachten Triage

29 Afsluiting Hoe is het gegaan in de subgroepen? Wat neem je mee van deze cursusavond? Tips voor ons?

30 The end!