Werkblad 1 Vroeger en nu

Transcriptie

1 Werken en school. Lees en vul in: Werkblad 1 Vroeger en nu Vroeger werkten de kinderen mee op het land of thuis (helpen met thuisweven of thuisspinnen bijvoorbeeld), de meisjes hielpen ook nog in het huishouden. In de 19 de eeuw veranderde dat. Er werden machines uitgevonden en er kwamen fabrieken. De kinderen bleven gewoon meehelpen met het werk, maar nu in de fabriek. In 1887 waren normale werkuren: maandag tot en met zaterdag in de zomer van 7 uur s ochtends en in de winter vanaf 8 uur, tot 10 uur s avonds. Dat is in de winter...uur per week en in de zomer...uur per week. Kinderen gingen soms de helft van de tijd naar school. Tegenwoordig gaat een kind zoals jij... uur per week naar school, en je werkt daarnaast nog... uur in de fabriek en... uur in het huishouden. Je moeder werkt...en je vader... uur per week. Hoeveel kinderen uit jouw klas gaan s zomers niet naar school omdat ze moeten helpen oogsten?... kinderen Vroeger ging iedereen lopend naar werk of school. En nu? - Mijn vader gaat met de... - Mijn moeder gaat met de... - Ik ga met de fiets / auto / lopend en doe daar... minuten over. Gemak a. Hoeveel apparaten in de klas hebben een stekker?... apparaten b. Is er een verwarming in de klas? ja / nee c. Is het veel werk om de klas warm te krijgen? ja / nee d. Hoeveel jongens dragen in de winter een korte broek?... jongens e. Loop jij s ochtends naar de pomp op het plein om water te halen? ja / nee Reizen a. Ben jij wel eens lopend naar Utrecht gegaan? ja / nee b. Welke vervoermiddelen hebben jullie thuis? Hoeveel van elk?

2 Werkblad 1 vervolg Uitvindingen a. Wat is het nieuwste apparaat dat er is uitgevonden?... b. Is het een nuttige uitvinding? Verandert de wereld door die uitvinding, denk jij? Stel je voor: Er is een ramp gebeurd in jullie woonplaats. Het is midden in de winter. Het gas en water zijn afgesloten en de elektriciteit is uitgevallen. Noem 10 apparaten en plekken in huis die dan onbruikbaar zijn, of dingen die je niet meer kunt doen

3 Werkblad 2 Reizen in 1866 Opdracht 1: Pak de kaart van de provincie Utrecht in 1866 a. Onderaan de kaart zie je een lijntje met links het getal 0, in het midden 1 en rechts 2. Erboven staat: Uren gaans. Dit lijntje stelt de afstand voor die je aflegt in 2 uur lopen. Vul in: Het lijntje is.. lang. b. Hoe lang was het in 1866 lopen van Leusden naar Utrecht? En hoe lang naar Amersfoort? Reken de tijd uit door een touwtje langs de weg op de kaart te leggen. Meet vervolgens de lengte van je touwtje met een liniaal. Naar Utrecht:...ca. cm, dus dat is uur en.. minuten gaans. Naar Amersfoort: ca... cm, dus dat is min gaans. c. De weg Leusden Utrecht is tegenwoordig 26 km lang. Hoe lang doe je daar ongeveer over met de auto?...plm... minuten. Als je het niet weet, zoek je het op op google maps: routebeschrijving. d. Er waren in 1866 ook al spoorwegen in Utrecht. Noem de drie spoorwegen die op de kaart staan Opdracht 2: De kaart van Leusden in 1867 Pak nu ook de kaart van Leusden in 1867 erbij a. Kijk naar de legenda. Er waren drie soorten wegen: b. Eén van deze soort wegen was bestraat. Welke?...

4 Werkblad 2 vervolg c. Teken hieronder hoe de spoorlijn, de straat- en kunstweg en de dijk worden weergegeven. Spoorlijn: Straat- en kunstweg: Dijk: d. Liep er dus een spoorlijn door Leusden?.... e. De meeste wegen waren bedekt met... f. Met welke vervoermiddelen reisde je over die wegen? Streep door wat niet klopt: fiets paard en wagen lopend auto bus paard skeelers g. Tegenwoordig zijn de meeste wegen bedekt met... h. Wat voor wegen en paden vind je tegenwoordig op een kaart? Noem er drie Opdracht 3 Ga op internet naar: Probeer de stoommachine uit.

5 Werkblad 3 Industriële Revolutie Opdracht 1 Pak je geschiedenisboek erbij. Daarin vind je de informatie die je nodig hebt. Vul op de open plekken in de gatentekst de volgende woorden in. kolen of turf - fabrieken - armoede - dieren - stad - school - stoomtrein kanalen - mensen - 7 tot en met 12 jaar - stoom - kinderen - het Kinderwetje van Van Houten - Engeland - landbouw en huisnijverheid Industrialisatie begon in Europa in... De eerste machine die op grote schaal aangedreven werd door middel van... was de... Als brandstof gebruikte men... Die machines namen het werk over van... en... Arbeiders verdienden hun geld door te werken in... en steeds minder in de Door de komst van de industrie trokken de mensen naar de... Maar het was geen vetpot. Ook... moesten meewerken om geld te verdienen. Er heerste grote... in de steden. Na de invoering van... mochten kinderen onder de 12 jaar niet meer werken in de fabrieken. In 1900 kwam de leerplichtwet. Kinderen van...jaar moesten naar... In Nederland kwam de industriële revolutie later op gang. Pas na 1890 en vooral na de Eerste Wereldoorlog werd Nederland geïndustrialiseerd. Opdracht 2 Noem 3 belangrijke uitvindingen uit de tijd van de industrialisatie: Opdracht 3 Sommige mensen in de 19 de eeuw waren tegen de veranderingen en de vernieuwingen. Ze waren bang dat de machine de mensen werkloos zou maken, de lucht vervuilen en de stilte en rust verstoren. Wat vind jij? Waren deze mensen voorspellers of zwartkijkers?

6 Werkblad 4 Leusden tussen 1866 en 1890 Hoe was het tussen 1866 en 1890 in Leusden en omstreken? Van die tijd zijn verslagen bewaard. Lees de verslagen, bekijk de kaarten en geef antwoorden op de vragen. Opdracht 1: pak het verslag over de fabrieken in de provincie Utrecht uit 1866 Let op: 1. alles wat binnen een accolade staat, hoort bij elkaar! 2. het leesteken betekent niet: idemdito, maar: 0 a. Hoeveel fabrieken waren er in Leusden?... b. Welke fabrieken waren er in Soest en hoeveel..... c. Hoeveel mensen werkten er totaal in deze fabrieken bij elkaar?... mannen en... vrouwen. d. Kijk naar de Bijzonderheden omtrent de werktuigen. Hoe werden de motoren aangedreven? Op e. Hoeveel soorten fabrieken waren er in Amersfoort en hoe werden de machines aangedreven?... soorten fabrieken, die werkten op.,..,. en. Er werkten in totaal..mannen,...vrouwen, jongens en.. meisjes. Waarom werken er zoveel minder meisjes? Zij moesten helpen in. f. Kijk naar de Haarspinnerij van Van den Heuvel. Wat verdienen de arbeiders (in guldens)? - Mannen verdienen... gulden per week - Vrouwen verdienen...gulden per week. - Jongens verdienen...gulden per week - Meisjes verdienen...gulden per week. Wat vind jij daarvan? Zelf invullen Opdracht 2: pak het verslag over de fabrieken in de provincie Utrecht uit 1901 a. Welke fabrieken waren er in Soest en hoeveel? (Kijk goed naar de accolade!)...

7 Werkblad 4 vervolg b. Hoeveel mensen werkten er totaal in deze fabrieken bij elkaar?... mannen en... vrouwen. c. Kijk naar de gebezigde beweegkracht. Hoe werden de motoren aangedreven? Op..,... en op d. Welke conclusie kun je hieruit trekken? Is er vooruitgang geweest in Soest in die 35 jaar op industrieel gebied? Ja/nee want e. Hoeveel soorten fabrieken waren er in Amersfoort in 1901?...soorten fabrieken f. Hoeveel mensen werkten er totaal in deze fabrieken bij elkaar?... mannen en... vrouwen. g. Kijk naar de Gebezigde beweegkracht. Hoe werden de meeste motoren aangedreven? Op...,... en op... h. Welke conclusie kun je hieruit trekken? Is er vooruitgang geweest in Amersfoort in die 35 jaar op industrieel gebied? Ja/nee want.. Opdracht 3: pak het verslag over de bevolking in de provincie Utrecht uit 1866 en a. Hoeveel mensen woonden in Leusden op 31 december 1866?... b. Hoeveel mensen woonden in Leusden op 1 januari 1891?... c. Dus de bevolking is in Leusden tussen met mensen gegroeid/afgenomen. d. Hoeveel mensen woonden in Soest op 31 december 1866?... e. Hoeveel mensen woonden in Soest op 1 januari 1891?... f. Dus de bevolking is in Soest tussen met.. mensen gegroeid/afgenomen. g. Hoeveel mensen woonden in Amersfoort op 31 december 1866?... h. Hoeveel mensen woonden in Amersfoort op 1 januari 1891?... i. De bevolking is in Amersfoort tussen met.mensen gegroeid/afgenomen. j. Waardoor groeit een bevolking? Een bevolking groeit. en als k. Bekijk de bevolkingscijfers uit Kies het juiste antwoord en kleur het cirkeltje blauw of zwart. In Leusden

8 Werkblad 4 vervolg O kwamen er meer mensen van buiten naar Leusden toe dan er weggingen. O gingen er meer mensen weg uit Leusden dan er naartoe kwamen. De bevolking is hier dus gegroeid door.... l. Bekijk de bevolkingscijfers uit Kies het juiste antwoord. In Soest O kwamen er meer mensen van buiten naar Soest toe dan er weggingen. O gingen er meer mensen weg uit Soest dan er naartoe kwamen. De bevolking is hier dus gegroeid door i. en in Amersfoort O kwamen er meer mensen van buiten naar Amersfoort toe dan er weggingen. O gingen er meer mensen weg uit Amersfoort dan er naartoe kwamen. j. Kun jij hier een verklaring voor bedenken? Vergelijk de aantallen arbeiders in de fabrieken.

9 Werkblad 5 Mijn fabriek Lees: Je hebt heel veel geld geërfd en je bent een rijk man/vrouw. Met dat geld wil jij een fabriek stichten. Met huizen voor de arbeiders er omheen. Dan kun je nog veel meer geld verdienen. Hoe kom je aan arbeiders in de fabriek? En hoe krijg je de spullen van de fabriek naar de afnemers? Over het water of over de weg? Moet er een spoor met een treinstation worden aangelegd of moeten er bruggen gebouwd worden? Moeten er wegen worden verbeterd? Leusden had in de 19 e eeuw veel boerderijen die zowel bouwland als weilanden/heidevelden/hooilanden. Op het bouwland werd onder andere boekweit, rogge, tarwe, haver en aardappelen verbouwd. In de weilanden graasde het vee. Daarmee verbonden was de veevoederhandel. Kies wat voor fabriek je in Leusden wil stichten in de 19 e eeuw. Je kunt bijvoorbeeld een maalderij en pakhuis stichten. Jouw graanmolen werkt natuurlijk niet op wind, maar op stoom. Dat kun je veel meer graan malen in veel kortere tijd! 1. Wat voor grondstoffen heeft de fabriek nodig? Waar haal je die? 2. Denk ook aan brandstof voor je stoommachines 3. Waar komt de fabriek te staan? 4. Waar zitten jouw afnemers? (de mensen die je spullen kopen): in de stad? Of ergens anders? Sticht met je groepje een fabriek in Leusden in 1867.Volg de aanwijzingen op dit werkblad. Gebruik alle knipvellen. Heb je meer onderdelen nodig? Vraag je leerkracht of je het knipvel mag kopiëren. Gebruik kleurpotloden. Je mag ook zelf onderdelen tekenen. Bekijk de kaart en antwoord de vragen. 1. Wat gaat jullie fabriek produceren? Onze fabriek maakt Onze fabriek gebruikt als grondstof Wij halen de grondstof En de brandstof... Pak je knipvel en zoek de fabriek. Knip de fabriek uit en plak deze op de kaart. Waar komen wegen bij jouw fabriek? Knip de wegen uit en plak ze op de kaart. - Leg een weg bij de ingang van de fabriek. Waar gaat die weg heen? - Bouw ook een plaats voor de aanvoer van grondstoffen. Is er genoeg ruimte voor karren en paarden? - Welke bestaande wegen in Leusden heb je nodig? Verhard die wegen met een zwart kleurpotlood. - Welke wegen verbreed je? Verbreed de wegen met een groen potlood.

10 Werkblad 5 vervolg Hoe lopen de waterwegen? Knip de waterwegen uit en plak ze op de kaart. Hoe vervoer je de producten het snelst naar Amersfoort? Met welk voertuig? Heb je spoorlijnen nodig? Plak ze op de kaart. Bouw huizen voor je arbeiders. Je bent een goede directeur, je sticht een school en op zaterdag mogen de kinderen daarheen. Waar bouw je de school?

11 Werkblad 6 Bezoek aan de fabriek Ga voor de fabriek staan (pas op dat je niet op de weg gaat staan; blijf aan deze kant van de weg). 1. Kijk goed naar de oude luchtfoto van de fabriek (foto 1). Geef op de foto aan waar de spoorlijn loopt. Zet een pijl bij de ingang van de fabriek. Kijk nu goed naar de fabriek voor je. Teken in het lege vak onder foto 1 de fabriek zoals hij er nu uitziet. Zet een cirkel om de delen die nieuw zijn. 2. Op de oude foto (foto 1) zie je dat de spoorlijn eindigt naast het gebouw van de Coöperatieve Handelsmaatschappij. Dat is nu niet meer zo. Ga links van de fabriek (als je met je gezicht naar de fabriek toe staat) het fietspad op en loop door totdat je de spoorlijn ziet. Wat valt er nog te zien van die spoorlijn? De fabriek werkt nog en er moeten nog steeds goederen vervoerd worden. Waarom is de spoorlijn eigenlijk opgeheven? Loop weer terug naar het fabrieksterrein. 4. Kijk goed naar foto 2 en 3 uit Wat zie je op de foto s?. Je bent net in de fabriek geweest en kunt nu de rest van het terrein bekijken. Noem een aantal materialen die nu gebruikt worden in en rond de fabriek Wat hoorde je en wat rook je toen je net in de fabriek was? Was dat in 1925 ook zo denk je? Ja/nee, want..

12 Werkblad 6 vervolg 5. Wat is er aan het gebouw nog hetzelfde als vroeger?: Loop over het terrein van de fabriek en kijk naar het gebouw. Wat vind je ervan? Omcirkel wat jij vindt: mooi netjes goed onderhouden indrukwekkend gevaarlijk te nieuw - te oud 7. Rechts achter de fabriek staat nog een ander gebouw, de grasdrogerij. Leg in je eigen woorden uit wat daar werd gedaan, hoe en waarom: Ga naar binnen. Wat gebeurt daar nu? Wat vind jij? Streep aan en maak af. Je mag meer antwoorden kiezen: 0 Als Arkervaart diervoeding hier weg zou gaan dan kan dit gebouw gesloopt worden, want 0 Als Arkervaart diervoeding hier weg zou gaan dan moet dit gebouw precies zo blijven als het is, want 0 Als Arkervaart diervoeding hier weg zou gaan dan moet dit gebouw blijven bestaan, maar mag het ook verbouwd worden tot...want...

13 Werkblad 6 vervolg Foto 1

14 Werkblad 6 vervolg Foto 2 Foto 3

15