Schoolplan

Transcriptie

1 Schoolplan Annette Giling 16 juli 2019

2 Inhoudsopgave Inleiding... 4 Sterke kinderen, stevige toekomst... 4 Ondersteuning en versterking... 4 Het CLEO... 5 Bovenschoolse voorziening... 5 Kleine groepen, specialistisch team... 5 Voor wie?...5 Welke trajecten zijn er?...6 Ontwikkeltraject... 6 Opstarttraject... 6 Onderzoekstraject... 6 Out of the box-traject... 6 Voor iedere jongere een oplossing... 6 Preventieteam CLEO...7 De werkwijze van het CLEO...7 Doelen stellen... 7 Positieve benadering... 8 Locatie, schoolgrootte en voorzieningen...8 Toelating...8 Aanmelding en startgesprek...9 MDO-toewijzing... 9 Startgesprek... 9 Lesstof...9 Periode CLEO Vierwekelijkse evaluaties Op weg naar uitstroom Wenperiode Start op het CLEO Het startgesprek Aanwezigen startgesprek Inhoud startgesprek Doel startgesprek Dagroutine Brede ontwikkeling

3 Lesrooster Dagindeling Klassikale dagafsluiting Heldere structuur Individuele scoring Persoonlijke ontwikkelingsuren/coaching Voortgang Doelenlijst Evaluatiegesprekken Werkafspraken Schoolwerk Lessituatie Huishoudelijke en interne afspraken Ambities schooljaar 2019/ Extra informatie Leerlingenstatuut Veiligheidsprotocol Ontruimingsplan Vrijwillige ouderbijdrage Bijlagen Bijlage:1 Beschrijving onderwijszorgarrangement CLEO Bijlage 2: Routes Cleo Ontwikkelroute Opstartroute Onderzoeksroute Out of the box-route Bijlage 3: Matrix gedragsverwachtingen PBS Bijlage 4: Afspraken over schoolwerk Bijlage 5: Jaarplanning lesdagen Bijlage 6: Protocol incidentenregistratie Bijlage 7: Antipestprotocol Bijlage 8: protocol time-out, schorsing en verwijdering Bijlage 9: Startdocument/startovereenkomst/toestemmingsverklaring

4 Inleiding Bij het Creatief Centrum voor Leren en Ontwikkelen (CLEO) krijgen leerlingen tijdelijk onderwijs en ondersteuning buiten de eigen school. Het aanbod van het CLEO valt binnen de Wet passend onderwijs en de uitvoering onder de directe verantwoordelijkheid van het samenwerkingsverband vo Noord-Kennemerland. In dit schoolplan vindt u een beknopte beschrijving van de werkwijze en visie van het CLEO. Sterke kinderen, stevige toekomst Het CLEO is en bovenschoolse voorziening, gefaciliteerd door het samenwerkingsverband vo Noord Kennemerland. Dit samenwerkingsverband (SWV) is een vereniging van 9 schoolbesturen met 27 schoollocaties. Samen zijn ze verantwoordelijk voor een passende onderwijsplek voor meer dan jongeren. Maar ze doen meer dan een passende onderwijsplek bieden; de onderliggende maatschappelijke betekenis van wat ze doen gaat namelijk verder. De aanpak van het samenwerkingsverband is erop gericht om alle jongeren in de regio in hun kracht te zetten en een basis te bieden voor een succesvolle toekomst. Dat doel verwoorden ze als: Sterke kinderen, stevige toekomst. Ondersteuning en versterking Schoolbesturen zijn verantwoordelijk voor de vervulling van de maatschappelijke opdracht om jongeren onderwijs te bieden. Het samenwerkingsverband ondersteunt en versterkt scholen en onderwijsprofessionals. Het faciliteert en organiseert co creatie tussen scholen en andere betrokkenen en doet onderzoek naar de wijze waarop de ondersteuning aan leerlingen in deze regio geoptimaliseerd kan worden. Daarnaast werkt het samenwerkingsverband nauw samen met gemeenten en het primair onderwijs om te zorgen dat onderwijs, arbeid en jeugdhulp goed op elkaar aansluiten. Het CLEO is één van de mogelijkheden om leerlingen te voorzien van een (tijdelijke) passende plek, om ze vervolgens verder te helpen naar een vaste passende onderwijsplek. 4

5 Het CLEO Aansluitend bij het doel van het samenwerkingsverband: Sterke kinderen, stevige toekomst - biedt het CLEO jongeren de kans om zich in een veilige omgeving te ontwikkelen. Op het CLEO voelen leerlingen zich veilig, gezien en gehoord. Na het traject bij het CLEO vervolgen ze sterker hun weg naar de toekomst. Voor elke leerling bieden we maatwerk waarbij buiten spelen het middel is voor motivatie en ontwikkeling. We hanteren een positieve, eenduidige taal en aanpak. Veiligheid, erkenning en groei zijn onze basiswaarden van waaruit we werken. Bovenschoolse voorziening Het CLEO maakt, zoals eerder genoemd, onderdeel uit van het aanbod binnen de Wet passend onderwijs van het samenwerkingsverband vo Noord-Kennemerland. Het CLEO is een bovenschoolse voorziening, waarvan alle leerlingen binnen het samenwerkingsverband vo Noord-Kennemerland gebruik kunnen maken. Wel is daarvoor een interventie-indicatie noodzakelijk. De medewerkers van het CLEO bieden leerlingen zo veel mogelijk het onderwijsprogramma van de eigen school, op hun eigen niveau en tempo. Daarnaast helpen zij leerlingen om hun schoolse en sociale vaardigheden verder te ontwikkelen. Vanuit het CLEO kan ook een beroep gedaan worden op andere vorm van hulp, zoals maatschappelijk werk, jeugdhulp, jeugd-ggz of zorg. Kleine groepen, specialistisch team Het CLEO bestaat, afhankelijk van het aantal leerlingen, uit maximaal drie groepen van maximaal twaalf leerlingen per groep. Op elke groep staat één docent/coach. Er is altijd een andere medewerker als achterwacht aanwezig. Daarnaast bestaat het team van het CLEO uit een orthopedagoog, een J&G-coach (jeugd- en gezinscoach) en een pedagogisch medewerker. De coördinerende taken zijn verdeeld onder het team. Voor wie? Het CLEO is voor leerlingen die naar een vo-school gaan, horend tot het samenwerkingsverband vo Noord-Kennemerland, die (tijdelijk) geen onderwijs kunnen volgen op de eigen school. Deze jongeren hebben bijvoorbeeld baat bij een korte periode van onderwijs op maat met intensieve ondersteuning in de ontwikkeling. Of het zijn leerlingen voor wie niet duidelijk is welke onderwijsinstelling de juiste voor hen is. Het CLEO is ook een plek voor jongeren die - om wat voor reden dan ook - al een tijdje geen onderwijs hebben gevolgd en begeleiding nodig hebben bij de terugkeer in de dagelijkse routine. Het CLEO werkt volgens een beproefde methodiek. Leerlingen kunnen in een kleine groep langzaam wennen aan dagelijkse schoolgang. 5

6 Welke trajecten zijn er? Op het CLEO werken we vanuit het principe dat een jongere op elk moment de kans krijgt om een nieuwe start te maken. Dit kan zijn op de eigen school, waar we kunnen ondersteunen met ons preventieteam, of tijdelijk in een veilige omgeving buiten de eigen school. Dat kan het CLEO zelf zijn of een andere veilige locatie. Om zo veel mogelijk jongeren te kunnen helpen, hebben we verschillende trajecten ontwikkeld, die we hieronder kort beschrijven. Binnen de verschillende routes begeleiden we niet alleen leerlingen met een ondersteuningsbehoefte gericht op terugkeer naar school, maar ook leerlingen met behoefte aan een combinatie van (onderwijs)ondersteuning en jeugdhulp/-zorg. Ontwikkeltraject Een jongere die het beste gebaat is bij tijdelijk onderwijs op het CLEO, blijft ingeschreven bij de eigen school. Dit betekent dat de school verantwoordelijk is voor de inhoud van het onderwijsprogramma en lesplannen en toetsen aanlevert. De leerling werkt individueel, op eigen niveau, in eigen tempo. De medewerkers van het CLEO en de school werken intensief samen om dit proces goed te laten verlopen. Er is aandacht voor de ontwikkeling van schoolse en sociale vaardigheden. Daarnaast zijn persoonlijke ontwikkeling (gericht op motivatie en zelfvertrouwen), ontdekken van talenten via workshops, sport en creativiteit belangrijke onderdelen in het traject. We zetten waar nodig externe professionals in. Opstarttraject Voor jongeren voor wie naar school gaan (tijdelijk) niet mogelijk is, biedt het CLEO een veilige omgeving om weer in het schoolritme te komen. Dit doen we volgens een beproefde methode, in kleine stapjes, aangepast aan de behoefte van de jongere. We bieden een veilige plek, opbouwend in groepsgrootte. Is een onderwijsplek niet de juiste uitstroom? Dan zoeken we een andere plek waar de jongere weer in een dagelijks ritme kan komen. Onderzoekstraject Soms is het niet helemaal duidelijk waarom het niet lukt op school. Is regulier onderwijs wel de juiste route voor de jongere? Of is een plek binnen het speciaal onderwijs beter passend? En welk soort speciaal onderwijs is dan geschikt? Op het CLEO gaan we onderzoeken wat voor de jongere de beste vervolgplek is. Samen werken we daar naartoe. Out of the box-traject Op het CLEO werken we op maat. Dat betekent dat we bij iedere jongere goed kijken wat nodig is. Leerlingen die de overstap van speciaal onderwijs naar regulier onderwijs gaan maken of andersom, hebben soms even wat extra s nodig om dit goed te doen. Op het CLEO is tijd en aandacht voor deze overstap. Gefaseerd kunnen de leerlingen instromen op de plek van vervolg. Dit kan ook een stageplek zijn. Voor iedere jongere een oplossing Het kan ook gebeuren dat een leerling een ondersteuningsvraag heeft die niet in één van de 6

7 bovenstaande trajecten past. Dan gaan we kijken wat we wél voor de jongere kunnen betekenen. Misschien moet een leerling even wachten omdat de juiste plek voor hem op de beoogde uitstroomschool nog niet vrij is. Of misschien heeft een leerling baat bij een combinatie van leren en werk. We kijken bij iedere jongere naar de mogelijkheden. Ook kijken we bij iedere jongere hoe deze het beste zijn doelen kan bereiken. Dat kan bijvoorbeeld ook door een combinatie tussen onderwijs en stage/ leren door te doen, in samenwerking met de scholen binnen het samenwerkingsverband. Een beschrijving van het onderwijszorgarrangement van het CLEO vindt u als bijlage bij dit schoolplan (bijlage 1). Meer informatie over de verschillende CLEO-trajecten vindt u in bijlage 2: Routes CLEO. Preventieteam CLEO Niet alleen kunnen leerlingen verschillende trajecten volgen op het CLEO, er is ook een preventieteam. Dit team probeert te voorkomen dat leerlingen uitvallen op het reguliere onderwijs en ondersteunt docenten in de uitvoer van passend onderwijs. De teamleden werken nauw samen met de consulenten passend onderwijs van het samenwerkingsverband, met de scholen en hulpverleningsinstanties. Het team is er voor vragen over aanpak van leerlingen die de scholen op dat moment niet zelf kunnen beantwoorden. Het preventieteam biedt advies, voorlichting, observaties en training van docenten en leerlingen. Een orthopedagoog kan diagnostisch onderzoek doen. Ook coördineert het preventieteam de inzet van HIT (Heliomare Interventie team Thuiszitters) en het JGGZ vo-team. De werkwijze van het CLEO Het CLEO werkt vanuit duidelijke pedagogisch/didactische principes die aansluiten bij de kernwaarden: Veiligheid Erkenning - Groei Bij het CLEO kan elke leerling zichzelf zijn. We werken vanuit de behoefte van de leerling en de leerling leert regie te nemen over zijn/haar eigen traject. De pijlers voor onze aanpak zijn de basisbehoeften relatie, competentie en autonomie. Hieronder kunt u lezen hoe dat er in de praktijk uitziet. Doelen stellen We beginnen met het vaststellen van doelen, waar de jongere naartoe kan gaan werken. Daarbij gebruiken we de Kansencirkel (gebaseerd op het Schotse GIRFEC-model: Getting it right for every child), als basis voor de te behalen doelen voor de jongere. Wat de jongere zelf voor ogen heeft, is daarbij leidend. Wanneer we de die doelen inzichtelijk hebben, kunnen we de persoonlijke ontwikkeluren voor de jongere passend gaan invullen. Daarbij gebruiken we het model Vijf handelingsvormen van talentgericht werken (beschreven in: Talentgericht werken met kwetsbare jongeren, uitgeverij Coutinho). 7

8 Positieve benadering In navolging van de werkwijze van het samenwerkingsverband en de Wet passend onderwijs, kijken we op het CLEO niet naar wat leerlingen niet kunnen, maar naar de positieve kwaliteiten van jongeren en hoe deze uitgebouwd kunnen worden. We geven vorm aan een positief schoolklimaat door te werken vanuit de kernelementen van Positive Behavior Support (PBS). PBS is een aanpak waarbij géén aandacht wordt geschonken aan ongewenst gedrag, maar de focus juist ligt op een preventieve en positieve benadering en op het aanleren van gewenst gedrag. Belangrijke uitgangspunten zijn: duidelijk zijn in de verwachtingen, goed gedrag aanleren en bekrachtigen en mét elkaar consequent handelen (zie bijlage 3: Matrix gedragsverwachtingen PBS). Op onderstaande manieren dragen we bij aan een positief schoolklimaat op het CLEO: In het lesrooster is drie keer per week ruimte voor TOPs! lessen. TOPs! is een groepsprogramma dat jongeren van twaalf tot vierentwintig jaar bewust maakt van hun eigen denken en doen én hen leert hier verantwoordelijkheid voor te nemen. Dit doet TOPs! door jongeren te leren dat ze in iedere situatie kunnen kiezen voor een positieve oplossing. Zo wordt een stevig fundament gelegd voor een toekomst met positief en prosociaal gedrag; zowel binnen als buiten de groep. Er is een vaste coach voor elke leerling: de coach is aanspreekpunt voor alle betrokkenen en zorgt daarmee voor een duidelijke en gestructureerde aanpak. Waar nodig krijgt een leerling onderwijsaanbod op maat: een aangepast lesrooster en/of een gefaseerde opbouw in lestijden. We borgen een veilig schoolklimaat met kleine klassen, structuur, voorspelbaarheid en door gedragsverwachtingen vanuit PBS te handhaven. Met groepsmomenten (o.a. TOPs! lessen) zorgen we voor sociale activering in de klas. We beiden de leerlingen oefenmogelijkheden om zelfstandigheid op te bouwen, sociale contacten aan te gaan en op school te presteren. We bieden een gefaseerde overgang naar het vervolgtraject. Locatie, schoolgrootte en voorzieningen Het CLEO is gevestigd in een voormalig schoolgebouw in een woonwijk; aan de Kofschipstraat 10a in Alkmaar. De ruimte bestaat uit twee leslokalen), een creatief/leslokaal en een (kantoor)ruimte voor het team. Een groep bestaat uit maximaal 12 leerlingen. Het CLEO beschikt over een eigen ingang en een eigen buitenruimte. Aangrenzend is een groot grasveld voor buitensport en een gymzaal. In de directe omgeving is een winkelcentrum met bibliotheek en een stadspark met tennisbanen, sportveld en kinderboerderij. In het schoolgebouw is ook het SKOA (Stichting Kinderopvang Alkmaar) gevestigd en er zijn een paar lokalen gehuurd door Klas op Wielen. Aangrenzend is basisschool Het Kompas. Toelating Het CLEO is een bovenschoolse interventie, die aangevraagd wordt door de school van herkomst (de school waar de leerling staat ingeschreven) in samenwerking met ouder(s) en leerling en andere belangrijke betrokkenen. De Commissie van Toewijzing van het samenwerkingsverband vo Noord- Kennemerland geeft de uiteindelijke beschikking af voor een plaatsing op het CLEO. Een uitgebreide 8

9 beschrijving van deze aanmeldprocedure vindt u op de website van het samenwerkingsverband vo Noord-Kennemerland ( Gedurende de plaatsing blijft de jongere een leerling van de school waar hij/zij staat ingeschreven. Aanmelding en startgesprek De school van herkomst heeft via het TOP dossier in het ontwikkelingsperspectiefplan van de leerling omschreven welke interventies de leerling nodig heeft om zijn doel(en) te behalen. Wanneer de interventies die geboden zijn binnen de school (o.a. trajectbegeleiding), niet afdoende blijken voor het te behalen doel, organiseert de school in samenwerking met ouders en de leerling een Multi Disciplinair Overleg (MDO). MDO-toewijzing In het MDO kan besloten worden dat een interventie op het CLEO nodig is om het gestelde doel te behalen. Bij zo n MDO-toewijzing is altijd een consulent passend onderwijs van het samenwerkingsverband vo Noord-Kennemerland betrokken. De consulent controleert samen met school, ouders en leerling of alle mogelijke en juiste interventies binnen de school (de ondersteuningsroute) voldoende zijn ingezet. Daarna formuleert het MDO samen een preadvies naar de Commissie van Toewijzing van het samenwerkingsverband vo Noord-Kennemerland. De commissie controleert dit advies op procesmatige criteria. Deze commissie geeft vervolgens een beschikking voor een plaatsing op het CLEO af: een zogenoemde Toelaatbaarheidsverklaring Bovenschoolse Voorziening (TBV). Startgesprek Zodra deze beschikking is afgegeven, nodigen we de leerling binnen een week uit voor een startgesprek op het CLEO. Bij dit startgesprek zijn de ouders, leerling. de toegewezen coach, dej&g coach verbonden aan het CLEO en de betrokken medewerker van school van herkomst aanwezig. Voorafgaand aan het startgesprek ontvangen ouders per mail een toestemmingsformulier en een startdocument met de vraag deze ingevuld mee te nemen naar het startgesprek. Zie bijlage 9: Startdocument/ startovereenkomst/toestemmingsverklaring. Lesstof De school van herkomst levert de lesstof aan. Dat geldt ook voor de bijbehorende boeken (vaak al in het bezit van de leerling) en de toetsen. De docent op de school van herkomst kijkt toetsen na en verwerkt resultaten in het systeem van de school. Zodra de school van herkomst een pakket heeft aangeleverd dat toereikend is voor de leerling om de eerste weken te kunnen werken (zes weken schoolwerk voor ten minste vijf vakken), kan de leerlingen starten op het CLEO. Er zijn duidelijke afspraken gemaakt met de scholen over de aanlevering en beoordeling van de lesstof. Zie bijlage 4: Afspraken schoolwerk. 9

10 Periode CLEO Een Toelaatbaarheidsverklaring Bovenschoolse Voorziening (TBV) is geldig voor een periode van 13 weken. Deze periode start op de eerste dag dat de leerling op het CLEO begint en kan zo nodig verlengd worden tot 26 weken. Vierwekelijkse evaluaties Aan het eind van elke vier weken vindt er een evaluatie plaats. Daarin kijken we in hoeverre de leerling zijn individuele doelen heeft behaald en wat de leerling nog nodig heeft om het goed te doen op school of de vervolgplek. De verdere stappen op de het CLEO bespreken we samen met de leerling, ouders en school van herkomst. Meer hierover vindt u bij Voortgang. Op weg naar uitstroom Wanneer duidelijk is waar de leerling naar toegaat na de periode op het CLEO, maken we afspraken over de uitstoom met de betreffende school of vervolgplek. Wenperiode De leerling gaat zo vroeg mogelijk wennen op de onderwijsplek van uitstroom. Als het doel uitstroom naar regulier onderwijs is, gaat de leerling per voorkeur in de tweede week al een dag of dagdeel wennen in de reguliere setting. Op deze manier kan de coach van het CLEO het proces goed monitoren en begeleiden en blijft het contact met het reguliere onderwijs behouden. Aan het eind van deze periode vindt opnieuw een overleg plaats met alle betrokkenen om de vervolgstap te bepalen. Per traject en route kan de werkwijze iets verschillen. Zie hiervoor de beschrijvingen van de verschillende trajecten in bijlage 2: Routes CLEO. 10

11 Start op het CLEO Volgens de Wet passend onderwijs is plaatsing op het CLEO een interventie van de school. Dat betekent in de praktijk dat de school de interventie op het CLEO moet omschrijven in het OntwikkelingsPerspectiefPlan (OPP). Het OPP maakt deel uit van het TOP dossier dat dit samenwerkingsverband gebruikt voor Leerlingen met een ondersteuningsvraag. Door deze omschrijving in het OPP, is het doel van de plaatsing op het CLEO al duidelijk; ouders, leerling en school hebben in het MDO met dit doel ingestemd. Het TOP dossier voorziet het CLEO bovendien over alle benodigde informatie over de leerling en zijn achtergrond, zoals zijn thuissituatie, ondersteuningsbehoefte en al verleende hulp/ingezette interventies. Het startgesprek Omdat de rol en verantwoordelijkheid van school hierin heel belangrijk is, en de school verantwoordelijk is voor het educatief partnerschap met ouders, is de aanwezigheid van de school van herkomst bij het startgesprek van essentieel belang. De coach van het CLEO nodigt de betrokkenen uit voor het startgesprek. Het is belangrijk dat dit zo snel mogelijk na de toekenning van de beschikking door de Commissie van Toewijzing plaatsvindt. Aanwezigen startgesprek De volgende partijen zijn altijd aanwezig bij het startgesprek: Ouders Leerling Eventueel vertegenwoordiging hulpverlening Vertegenwoordigers school van herkomst Coach van CLEO J&G-coach verbonden aan het CLEO Inhoud startgesprek Tijdens dit startgesprek zullen de volgende punten aan de orde komen: Voorstellen en korte introductie CLEO. Doornemen van de aanmelding met leerling, ouders en school van herkomst. Ruimte voor het stellen van vragen en het geven van extra informatie door leerling, ouders en school. Vaststellen van de doelen voor de periode op het CLEO. Praktische afspraken. Vaststellen van data evaluatiegesprekken. Eventueel overdracht schoolwerk tussen school en CLEO. 11

12 Doel startgesprek Tijdens het startgesprek spreken de aanwezigen wederzijdse verwachtingen uit over de doelen van de plaatsing op het CLEO. Het gesprek is bedoeld om: Alle partijen overeenstemming te laten bereiken over hun (soms gedeelde) verantwoordelijkheid. Ouders en leerling een duidelijk beeld te geven van het CLEO. Beginnen met het opbouwen van de vertrouwensband tussen ouders, leerling en coach CLEO. Daarnaast maken we duidelijke afspraken over: - meenemen van schoolspullen (ouders/leerling); - aanleveren van schoolwerk (school); - vervolgevaluaties (CLEO). 12

13 Dagroutine De leerlingen op het CLEO werken een groot gedeelte van de lestijd zelfstandig aan de taken die zijn aangeleverd door de school van herkomst. In overleg met de school van herkomst en de leerling maken we een persoonlijk lesrooster voor de leerling. Daar plannen we minimaal drie lesuren Nederlands, Engels en wiskunde in. Brede ontwikkeling Afhankelijk van het traject van de leerling, ligt de focus op de ontwikkeling van schoolse en/of sociale vaardigheden. We doen er alles aan om de doorgaande lijn in de lesstof niet te onderbreken. Daarnaast zijn er diverse activiteiten, waarbij de ontwikkeling van de leerling op diverse gebieden centraal staat, te weten: fysieke ontwikkeling (sport en bewegen); creatieve ontwikkeling (workshops, beeldende vorming, muziek et cetera); sociale ontwikkeling (hier is de hele dag door aandacht voor, maar vooral tijdens de TOPs! lessen); algemene ontwikkeling (burgerschap-mentormoment). Lesrooster Het schooljaar is voor de leerlingen op het CLEO gestart op 28 augustus De aangeboden onderwijstijd in het lesrooster voldoet aan de urennorm volgens de wet. Leerlingen op het CLEO hebben meer onderwijstijd per week. Op die manier creëren we een buffer met oog op (onvoorziene) lesuitval. Hieronder ziet u het basisrooster, dat per leerling iets kan verschillen: GROEP Dagstart (structureren) maandag dinsdag woensdag donderdag vrijdag Duur Dagstart (structureren) Dagstart (structureren) Dagstart (structureren) Dagstart (structureren) 15 min Burgerschap Burgerschap Burgerschap Burgerschap Burgerschap 15 min 09:00-09:45 AVO AVO AVO AVO AVO 45 min 09:45-10:30 AVO TOPs AVO AVO AVO 45 min 10:30-10:45 pauze pauze pauze pauze pauze 15 min 10:45-11:30 AVO AVO AVO AVO AVO 45min 11:30-12:15 TOPs AVO AVO TOPs AVO 45min 12:15-12:45 pauze pauze pauze dagafsluiting pauze 30 min 13:00 12:45-13:30 Keuze: Sport Mindfulness Yoga Workshop Workshop Sport AVO 45 min 13

14 Het aantal lesuren bij v oldoet aan de w ettelijke norm. Er kan voor gekozen worden om de leerling minder uren te laten draaien, omdat de leerling niet in staat is tot het volgen v an het gehele programm a. D it z al altij d in ov erleg met ouders en leerpli cht zij n en het streven is naar een v olledig programma te gaan. 13:30-14:15 Keuze: Sport Mindfulness Yoga Workshop 14:15-14:30 dagafsluiting 14:30 14:30-15:15 Individueel: pers.ontw. / coaching Workshop AVO Sport 45 min dagafsluiting 14:30 Individueel: pers.ontw. / coaching dagafsluiting 14:30 Individueel: pers.ontw. / coaching dagafsluiting 14:30 15 min 45 min (indiv. in te vullen) Dagindeling Elke dag start met een kwartier waarin ruimte is voor afstemming. Wat heeft de jongere meegemaakt, hoe gaat het? Zijn er bijzonderheden? Om de leerling structuur te bieden, nemen docent/coach en de leerling samen door wat er die dag gaat gebeuren. Daarna is er aandacht voor burgerschap; wat speelt er in de wereld? Gedurende de dag werken de leerlingen individueel, op eigen niveau en tempo aan hun lesstof. Klassikale dagafsluiting We creëren zo veel mogelijk klassikale momenten om de leerlingen daarmee vertrouwd te houden en de vaardigheden te trainen die nodig zijn om te functioneren in een klas. De dagafsluiting is één van deze momenten. Dit is ook het moment om de leerlingen als groep positief te bekrachtigen. Het is een evaluatie van de dag. De focus ligt op het benoemen van positieve punten. De leerlingen leren positieve feedback ontvangen en worden getraind in het geven van positieve feedback. Ook nemen we de volgende dag door, om voor de leerlingen helder te krijgen wat er die dag gaat gebeuren. Dit helpt leerlingen hun planningsvaardigheden te verbeteren. Tijdens de dagafsluiting bespreken we geen individueel gedrag. Dat doen we in de persoonlijke dagafsluiting. Andere momenten waarop we klassikaal werken, is tijdens de workshops, sport, creatieve vorming, yoga, groepslessen en de TOPs! trainingen. Heldere structuur Om de start en afsluiting van de dag zo positief mogelijk te laten verlopen, is het belangrijk dat dit gestructureerd en volgens een vast patroon verloopt. Ook de positie in de klas, van zowel docent als leerlingen, is hierbij van groot belang. Hierover zijn daarom binnen het CLEO duidelijke afspraken gemaakt. Tijdens de dagopening: - Zitten leerlingen klaar achter hun verder lege tafel met een dichtgeslagen map en pen. - Zit of staat de docent frontaal voor de groep. - Houden de leerlingen zich aan de klasseregels die in elk lokaal hangen. Ook de afsluiting volgt een vaste structuur. De docent: - Benoemt wat er goed ging aan de samenwerking met coach/docent(en). - Benoemt wat er goed ging in de AVO-uren (Algemene Vormings Uren). - Benoemt wat er goed ging in de pauzes. - Benoemt wat er goed ging bij de middag-activiteit. 14

15 - Vraagt of de leerlingen nog iets goeds weten te benoemen wat de docent/coach vergeten is. - Bespreekt de dag van morgen en laat de leerlingen benoemen wat er dan belangrijk/nodig is. Individuele scoring Naast een klassikale afsluiting, scoren we elke dag individueel de gestelde doelen van de leerlingen op het CLEO. De doelenlijst bevat voor elke jongere andere, persoonlijke doelen. Deze zijn SMART (specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch, tijdgebonden) en positief geformuleerd. Door de dag te evalueren, stimuleren we zelfreflectie. Daarnaast brengt deze evaluatie duidelijk in beeld wat de sterke punten en leerpunten van de leerling zijn. De leerling vult samen met zijn coach de doelenlijst in met scores voor die dag. Dat activeert de leerling en motiveert hem tot zelfreflectie. Coach en leerling bespreken kort de scores. De doelenlijst gaat eind van elke week per mail naar ouders, school van herkomst en eventuele andere betrokkenen, voorzien van een korte toelichting. Persoonlijke ontwikkelingsuren/coaching We streven ernaar de talenten en mogelijkheden van elke leerling zo goed mogelijk te ontwikkelen. Dit is voor elke jongere een ander proces, dat in een ander tempo en intensiteit verloopt. Gedurende de dag kan de coach of een andere medewerker van CLEO tijd vrijmaken voor persoonlijke begeleiding bij dit proces. Dit gebeurt individueel, maar kan ook in een klein groepje plaatsvinden. Het kan ook voorkomen dat de coach in de drie kwartier na het reguliere rooster met leerlingen aan de persoonlijke ontwikkeling werkt (van 14:30 tot 15:15 uur). 15

16 Voortgang Doelenlijst De doelenlijst stelt ons in staat om de voortgang van de leerlingen op het CLEO nauwlettend te volgen. Hierin geven de coaches hun observaties zo objectief mogelijk weer. Deze doelenlijst delen we wekelijks met ouders gedeeld, met een korte toelichting op papier of in een telefoongesprek. Ook school houden we op deze manier op de hoogte van de voortgang van de leerling. Evaluatiegesprekken Daarnaast vindt elke vier weken een evaluatiegesprek plaats, georganiseerd door het CLEO. Hier worden leerling, ouders en de eigen school voor uitgenodigd. Eventueel andere belangrijke betrokkenen kunnen ook aansluiten, met toestemming of op vraag van ouders of het CLEO. Tijdens het evaluatiegesprek komen aan de orde: - Doelen van de leerling, zoals gesteld bij de aanmelding. - Observaties CLEO: de coach licht toe welke ontwikkelingen hij de afgelopen vier weken heeft gezien. - Ondersteuningsbehoeften: we bespreken aan welke ondersteuning de leerling de afgelopen periode behoefte heeft gehad. - Preadvies: we bespreken de voortgang van de leerling in het traject en geven een voorlopig advies voor een type onderwijs geadviseerd, gebaseerd op de ondersteuning die de leerling nodig heeft. Dit advies is nog niet definitief. - Reactie leerling, ouders en school van herkomst op het preadvies. - Afspraken: wie gaat wat doen de aankomende periode? 16

17 Werkafspraken Hieronder vindt u alle werkafspraken die samen de basis vormen voor de werkwijze op het CLEO, geordend per thema. Schoolwerk Elke leerling werkt uit zijn/haar eigen schoolwerk of aanbod vanuit het CLEO (bijvoorbeeld een online wiskundeprogramma). De leerling maakt samen met de docent een planning van het te maken werk op basis van de planning per vak zoals aangeleverd door de school. De docent/coach is beschikbaar om uitleg te geven en vragen te beantwoorden. De docent/coach controleert aan het einde van de les of het afgesproken werk af is. Als het werk niet af is, krijgt de leerling dit mee als huiswerk. Lessituatie Leerlingen doen hun jas uit, muts en pet af, handschoenen uit. Leerlingen zitten op correcte wijze op hun stoel, met de rug tegen de rugleuning en geen voeten op andere stoel of krukjes. Leerlingen volgen elke les het vaste patroon (rooster bekijken, doel opschrijven, beginnen, et cetera). Leerlingen zijn zelf verantwoordelijk voor het meenemen van de benodigde spullen (tas, agenda, eten, boeken et cetera). De leerlingen krijgen tussen de lessen door de tijd om even naar het toilet te gaan, andere boeken uit hun kast te pakken, et cetera. Dit om de reguliere situatie van een leswissel zoveel mogelijk na te bootsen. Leerlingen mogen na overleg met de docent tijdens de AVO-uren (Algemene Vormings Uren) naar muziek luisteren. Daar moeten ze dan zelf een muziekdrager en hoofdtelefoon meenemen. Huishoudelijke en interne afspraken Leerlingen mogen op school geen energydrank drinken. Het CLEO is rookvrij. Leerlingen nemen gewoon eten mee. Als opvalt dat een leerling alleen chips of snoep eet, nemen we hierover contact op met de ouders. De jongere levert iedere ochtend aan het begin van de lesdag zijn telefoon in. In de pauzes mag de leerling gebruikmaken van zijn telefoon. De leerlingen blijven in de eerste pauze op het schoolplein (of binnen bij slecht weer). Leerlingen volgen de gedragsregels van PBS. 17

18 Ambities schooljaar 2019/2020 Het CLEO is met de start van dit schooljaar in fase 2 van haar ontwikkeling gekomen. Voor komend schooljaar zijn dit de speerpunten: - teamontwikkeling naar een zelf organiserend team; - verder uitbouwen van het preventieteam en begeleiding uitstroom; -interprofessionele samenwerking uitbouwen en bestendigen (samenwerking met Alkmaar Sport, Heliomare Interventie Team Thuiszitters (HITT) en het JGGZ vo-team); - borging en waar nodig uitbreiding van het curriculum (talentontwikkeling/motivatie/workshops/persoonlijke ontwikkeling/tops!). 18

19 Extra informatie Leerlingenstatuut De leerlingen vallen onder het leerlingenstatuut van hun eigen school. Veiligheidsprotocol Het CLEO hanteert het veiligheidsprotocol van het samenwerkingsverband. Ontruimingsplan Het ontruimingsplan is beschikbaar bij het hoofd BHV van het CLEO. In alle ruimtes hangt een ontruimingsplattegrond. Vrijwillige ouderbijdrage Omdat de leerling ingeschreven blijft op de school van herkomst, blijft de vrijwillige ouderbijdrage bij die school. Schoolgids De schoolgids vindt u op de website van het CLEO. 19

20 Bijlagen Bijlage 1: Beschrijving Onderwijszorgarrangement CLEO Bijlage 2: Routes op het CLEO Bijlage 3: Matrix gedragsverwachtingen PBS Bijlage 4: Afspraken schoolwerk Bijlage 5: Jaarplanning lesdagen Bijlage 6: Protocol incidentenregistratie Bijlage 7: Antipestprotocol Bijlage 8: Protocol time-out, schorsing en verwijdering Bijlage 9: Startdocument/startovereenkomst/toestemmingsverklaring 20

21 Bijlage:1 Beschrijving onderwijszorgarrangement CLEO Naam school: Centrum Creatief Leren En Ontwikkelen (CLEO) Naam contactpersoon: Annette Giling Naam contactpersoon vanuit het Samenwerkingsverband: Annette Giling Datum: Algemeen Naam van het arrangement Het CLEO (Creatief Centrum Leren en Ontwikkelen) Capaciteit Aantal leerlingen die in het arrangement geplaatst kunnen worden 36 (afhankelijk van doorloop) Doelgroep Omschrijf kort de doelgroep van het arrangement en de onderwijs(-zorg) behoeften van deze groep Omschrijving groep leerlingen: Jongeren, al dan niet fysiek aanwezig op het CLEO: Alle jongeren waarvan om wat voor reden dan ook de schoolgang is verstoord. 1. jongeren die een duwtje in de rug nodig hebben: werken aan schoolse en/of sociale vaardigheden, achterstanden wegwerken, zelfreflectie opbouwen etc., zodat ze daarna weer terug kunnen naar een reguliere VO school 2. jongeren die gedragsmatig zoveel vragen dat de reguliere school (op dit moment) niet de juiste ondersteuning kan bieden; bij het CLEO kijken wat jongere nodig heeft en waar dat geboden kan worden 3. jongeren die thuis zitten/ hebben gezeten en weer schoolgang moeten opstarten Op welk niveau(s) richt het arrangement zich? PrO, bb/kb, tl, havo, vwo Routes: 1. Ontwikkeling: 13 weken plaatsing van jongere, doel is terugkeer naar regulier. Z.s.m. weer wennen op de VO school om te oefenen. Onder begeleiding van coach op het CLEO. Jongere wordt begeleid bij de uitstroom. Zo nodig verlenging mogelijk. 2. Onderzoeken: doel is helder krijgen welke ondersteuning deze jongere nodig heeft en welk uitstroomprofiel haalbaar is. Duur: in principe 13 weken, zo nodig verlenging. Orthopedagoog is betrokken (observaties/onderzoek) Samenwerken met JGGZ interventieteam indien nodig. 3. Opstarten: doel is terugkeer van schoolgang. Motiveren; wat is je talent? Waar word je blij van. Intensief samenwerken met 21

22 jeugdhulp (J&G coach het CLEO), ped.medewerker, leerplicht. Indien van toepassing: Heliomare Interventie Team. 4. Out of the Box: Vastgelopen traject van allerlei aard. Duur staat niet vast, ook niet wie er in participeert. 1 Ontwikkeling 2 Onderzoek 3 Opstart 4 Out of the Box In welk leerjaar zitten de leerlingen? Wisselend van lj.1 t/m 6 (VO) Doel(en) arrangement (meerdere mogelijkheden): Uitval voorkomen Terugleiden na uitval Huidige setting versterken zodat leerling kan blijven functioneren in deze setting Inzet op behoud uitstroomperspectief en voorkomen afstroom VO vaardig maken Voorbereiden op arbeid of overstap naar vervolgopleiding anders, nl. Is het noodzakelijk voor de leerlingen in dit arrangement de ondersteuningsbehoefte samen met jeugdhulp in kaart te brengen (integrale onderwijs-jeugdhulp analyse)? Ja, dit doen we ook Ja, maar een dergelijke samenwerking hebben we niet Nee, dat is niet van toepassing Ondersteuningsbehoeften van de groep leerlingen liggen vooral op het gebied van: Leren Werkhouding Gedrag, sociaal-emotionele ontwikkeling en zelfredzaamheid Gezondheid Omgevingsfactoren Overig, namelijk: Is de aanpak specifiek gericht op het ontwikkelen van zelfregulatie van gedrag aangezien de leerlingen die het betreft dit in de meeste gevallen nodig hebben. We bedoelen hiermee de aspecten: taakgericht gedrag; zelfreflectie en bewustzijn en interactie in de klas (zie bijlage 1). Nee, ontwikkeling van zelfregulatie van gedrag is over het algemeen leeftijdsadequaat Ja 22

23 De groep van ouders heeft behoefte aan: Zelf vaardigheden aanleren om. Uitleg over of inzicht in. Kennis van. Binnen het gezin ondersteuning door een hulpverlener uit de jeugdhulp Afstemming aanpak school en thuis Anders, namelijk Niet van toepassing Hoe geef je daar in het arrangement invulling aan? Bij de start worden ouders direct betrokken middels een startdocument dat ze samen met de leerling invullen. Hierdoor moeten ze actief nadenken over hun rol. Wederzijdse verwachtingen komen aan bod. Intensief contact met ouders (wekelijks). Laagdrempelig voor ouders. J&G coach als korte lijn naar jeugdhulp aanwezig op het CLEO. Ondersteuningsbehoefte leerkrachten van het arrangement: Ondersteuning om de transfer te maken naar de vervolgcontext/school van herkomst en de leerkrachten daar. Ondersteuning vanuit jeugdhulp bij het realiseren van leervoorwaarden en aanleren van sociale vaardigheden bij leerlingen. Expertise-uitwisseling vanuit jeugdhulp Bij specifieke ondersteuningsvragen van bepaalde leerlingen aanvullende expertise vanuit andere disciplines: nl. Inzet SWV door het leveren van expertise (ambulante begeleider en gedragskundige). Anders, namelijk Hoe geef je daar in het arrangement invulling aan? Er is intensief contact tussen de coaches op het CLEO en de school van herkomst en uitstroom. Zowel op preventie als in ambulante begeleiding. Er wordt gewerkt met handelingswijzers en ondersteuning door het CLEO bij uitstroom. Binnen CLEO is een preventieteam dat zich bezighoudt met het versterken van de scholen/primaire proces om hiermee uitval van leerlingen te voorkomen. Hoe lang kan een leerling gebruik maken van het arrangement? Tot 3 mnd x 6 mnd 9 mnd 12 mnd x 2 jaar 3 jaar 4 jaar 5 jaar Is er de mogelijkheid tot verlenging en zo ja: hoe lang? 23

24 Op welke elementen onderscheidt het arrangement zich t.o.v. een reguliere klas? Meerdere opties mogelijk Verlenging in principe tot 26 weken. Op welke wijze bepalen jullie of verlenging aan de orde is? Afhankelijk van de ondersteuningsbehoefte/behaalde doelen van de leerling én in sommige gevallen of er voldoende plaats is in vervolgonderwijs/plek. Hoeveelheid aandacht/tijd dat geboden wordt (handen in de klas) Pedagogische ondersteuning Onderwijsmaterialen/didactische ondersteuning Ruimtelijke omgeving (Team)expertise van de uitvoerders van het arrangement Expertise van andere professionals in de school Concrete ondersteuning leerkrachten Concrete ondersteuning ouders Anders, namelijk: Pedagogische en didactische principes Adaptief onderwijs (Luc Stevens): In deze matrix worden de drie basisbehoeften relatie, competentie en autonomie gekoppeld aan drie belangrijke onderdelen van het pedagogische en didactische handelen van de docent, namelijk de interactie in de klas, de instructie en de klassenorganisatie. In de matrix staan vervolgens negen kenmerkende gedragingen van leerkrachten. De matrix kan gebruikt worden bij de vormgeving van het arrangement. Marzano: Onderscheidt vijf dimensies, die samen Welke pedagogische en didactische principes die kenmerkend zijn voor de school (eigenheid) worden ingebed in de werkwijze van het arrangement? Bij het starten van het traject wordt gebruik gemaakt van De Kansencirkel (gebaseerd op het Schotse GIRFEC-model: getting it right for every child) als basis voor de te behalen doelen voor de jongere. Gedurende het traject op het CLEO wordt gehandeld vanuit het Stimulerend Signaleren (Stichting Leerplan Ontwikkeling). De concrete uitwerking hiervan vindt plaats m.b.v. het model: Vijf handelingsvormen van talentgericht werken (Talentgericht werken met kwetsbare jongeren, uitg. Coutinho) We werken vanuit de kernelementen van Positive Behavior Support (PBS) aan een preventie, positief schoolklimaat. Kernwaarden: veiligheid, erkenning, groei. Jongeren volgen 3x per week TOPs! Lessen Aan de basis ligt voor ons het handelen volgens de principes van Pedagogische Tact Op welke manier geef je in het arrangement invulling aan aspecten uit onderstaande matrix (anders dan in reguliere klassen)? Vul in met concrete voorbeelden. Interactie Relatie Competentie Autonomie Elke ochtend is er ruimte voor burgerschapsvorming en gaan leerlingen met elkaar in gesprek. 3x per week zijn er TOPs! lessen waarbij leren van elkaar centraal staat. Leerlingen denken TOPs! lessen geven actief mee over ruimte voor doelen en worden peerfeedback en gehoord. Gedrag leren van elkaar. wordt gespiegeld en Zelfreflectie is er wordt op belangrijk onderdeel gereflecteerd zodat en verstevigd jongeren de juiste zelfbeeld vd jongere keuzes leren maken. 24

25 complexe leerprocessen beschrijven. Instructie Instructie is op maat, grotendeels individueel Leerlingen volgen persoonlijk programma volgens planning van de school van herkomst. Leerlingen hebben grote invloed op planning van leerwerk en wijze van uitvoeren; alles in overleg met coach Voor elke jongere is ruimte voor persoonlijke Klassenorganisatie ontwikkeling in het rooster; deze tijd wordt in overleg met de coach ingevuld We werken op maat; wat heeft de leerling op dit moment nodig? Grote mate van flexibiliteit nodig, binnen de kaders van de route waarin de leerling zit. Leerlingen leren zoveel mogelijk zelf plannen. Didactische routes (leerstofgericht, leerlinggericht en ervaringsgericht) Worden er tav. de 5 dimensies van Marzano specifieke aanpassingen gedaan? Kruis aan op welke dimensie(s) Dimensie 1: Motivatie We ruimen tijd in voor persoonlijke ontwikkeling voor de leerlingen; stimulerend signaleren als basis voor alle contact met de jongeren. Dimensie 2: Nieuwe kennis en vaardigheden verwerven en integreren. Conform de gestelde doelen voor de jongere. Dimensie 3: Kennis en vaardigheden verbreden en verdiepen Conform de gestelde doelen voor de jongere. Dimensie 4: Kennis en vaardigheden toepassen in betekenisvolle situaties Uitgangspunt is betekenisvol onderwijs; we zoeken naar situaties waarin het leren zoveel mogelijk in de echte wereld kan plaatsvinden. Bijvoorbeeld via stages. Dimensie 5: Reflectie Het gedrag van jongeren wordt hier doorlopend gespiegeld; ze worden bevraagd volgens de GGG methodiek (gedrag, gevoel, gevolg,). Alles wordt uitgelegd zodat ze kunnen leren van hun gedrag en het juiste gedrag zelf leren ontdekken. Onderscheidt het arrangement zich van reguliere klassen in de wijze waarop didactische routes vormgegeven worden? nee minder leerstofgericht meer leerstofgericht minder leerlinggericht meer leerlinggericht minder ervaringsgericht meer ervaringsgericht 25

26 Het verschilt wel per route; als een leerling in de ontwikkelroute ziet (doel = terugkeer naar regulier VO), dan is er ook veel aandacht voor het leerwerk, zodat de leerling op niveau blijft en weer goed kan aansluiten in het reguliere VO. Hoe bereid je leerlingen voor op de vervolgcontext als daar de aanpak anders is? Er is altijd sprake van een wenperiode waarin de leerling wordt begeleid door de coach naar en in het vervolgtraject. 2. Aspecten Plan van aanpak Omschrijf kort op welke manier het arrangement vormgegeven zal worden, aansluitend bij de ondersteuningsbehoeften Organisatie: (zie de beschrijving van de 4 routes in de bijlage) Hoe is het arrangement vormgegeven? Het CLEO is een fysieke plek waar leerlingen tijdelijk worden geplaats vanuit de VO scholen van dit SWV. Er zijn binnen het CLEO 4 routes: - Ontwikkelen: doel is terugkeer naar regulier - Onderzoeken: uitstroom is nog onduidelijk, doel is uitzoeken wat een passende plek is voor de leerling - Opstarten: doel is de leerling weer in het schoolritme te krijgen (thuiszitters door schoolweigering) - Out of the box: doelgroep die uitvalt binnen regulier VO maar niet binnen één van de bovenstaande routes past dus traject geheel op maat. Wie zijn er intern betrokken bij de uitvoering van het arrangement? 5 coaches/docenten (4,4 fte) (waarvan 0,4 tijdelijk) Waarvan 1 coach met coördinerende taken (0,2 fte) 1 coach/pedagogisch medewerker vanuit Parlan (0,8 fte) 1 orthopedagoog (0,6 fte) 1 J&G coach (J&G VO team) (0,4 fte) (in opstartfase projectleider/leidinggevende 0,8 fte) Hoe zijn intern taken en verantwoordelijkheden belegd? Ontwikkeling naar zelfsturend team waarbij er een sterfunctionaris zal zijn voor de organisatorische zaken (coach/docent) en een verantwoordelijke voor de inhoudelijke leerling zaken (orthopedagoog). Inhoud: Naar welke doelen werk je toe? (zie ook bijlage routes) Onderwijsaanbod/lesstof en wijze van aanbieden Onderwijsaanbod komt vanuit de school van herkomst (didactische gedeelte). Dit wordt individueel aangeboden. Daarnaast is er ruimte in het rooster voor: - Sociale vaardigheden middels TOPs! lessen - Aanleren gedragsverwachtingen, o.a. in de burgerschapsvorming (PBS) - Burgerschapsvorming/algemene ontwikkeling - Creatieve ontwikkeling (workshops) - Lichamelijke ontwikkeling: verschillend aanbod sporten, yoga 26

27 - Mindfulness (in ontwikkeling) - Persoonlijke Ontwikkeling (individueel bepaald) Indien zelfregulatie van gedrag een aandachtspunt is: hoe besteedt het arrangement hier aandacht aan? Via methodiek van TOPs! Wat zijn de afspraken over de (blijvende) betrokkenheid van de plaatsende school tijdens het arrangement? De school blijft betrokken middels het aanleveren van schoolwerk, het faciliteren van het (terug)oefenen van de leerling en het bijwonen van de evaluaties gedurende het traject. Ook ontvangt de school van herkomst wekelijks het overzicht van de beoordeling van de doelen. Jeugdhulpcomponent (is er inzet vanuit jeugdhulp?): We hebben een J&G coach in huis die de schakel is met jeugdhulp. Daarnaast een pedagogisch medewerker vanuit jeugdhulp Parlan. Op welke doelen richt de jeugdhulpcomponent zich? Leerling: signalering en verwijzing en indien nodig begeleiding Ouders: signalering en verwijzing Leerkracht/School: advisering Zorgstructuur: Hoe is de samenwerking met ouders geregeld? Op welke manier wordt educatief partnerschap met ouders vormgegeven? Korte lijntjes, individuele afspraken omtrent contact. Wekelijks in ieder geval contact per mail. Ouders actief (van tevoren) betrekken in het startgesprek en vaststellen van de doelen voor de leerling m.b.v. het startdocument. Hoe is de samenwerking met leerlingen geregeld? Dagelijkse intensieve samenwerking met de leerling; kleine groepen en relatie met coach is vereiste voor verdere ontwikkeling. Hier wordt sterk op ingezet. Er is een achterwacht aanwezig indien nodig. Wat doen jullie bovenop de reguliere zorgstructuur (eventueel met jeugdhulp of andere partner?) Samenwerking met: J&G coach Pedagogisch medeweker jeugdhulp Parlan Jeugdhulpverleners betrokken bij de leerling JGGZ VO team indien nodig HIT (Heliomare Interventie team) indien nodig Leerplicht inzetten Wens: contact leggen met GGD (schoolarts) Samenwerking met Op welke manier wordt er samengewerkt met: 27

28 - Onderwijspartners: minimaal wekelijks contact, intensieve warme overdracht/begeleiding uitstroom - Jeugdhulppartners: afstemmen aanpak, aanwezigheid bij evaluaties, waar nodig behandeling op het CLEO - Samenwerkingsverband: consulent in de lijn CLEO-school - Detachering pedagogisch medeweker vanuit jeugdhulp Parlan op het CLEO. Hoe zijn taken en verantwoordelijkheden belegd? School van herkomst blijft verantwoordelijk voor het onderwijs van de leerling. Ook de aanwezigheid/absentie wordt door de school van herkomst bijgehouden (op aangeven van het CLEO). Meldingen bij DUO dus ook via de school van herkomst. De consulent van het SWV is altijd betrokken bij een verwijzing van leerlingen naar het CLEO. Dit is omschreven in het TOP dossier dat wordt gemaakt door de school van herkomst. De J&G coach op het CLEO is de schakel met de jeugdhulpverlening die al dan niet al in gang is gezet. Transfer en versterking basisondersteuning Op welke manier werken jullie tijdens (en na) het arrangement aan de transfer van het geleerde? (bij leerling en bij professionals binnen de vervolgcontext)? Binnen het CLEO is er een preventieteam: beschrijving zie bijlage. Een belangrijk doel van dit preventieteam is het versterken van de expertise op de werkvloer. Docenten worden altijd meegenomen in de interventies door het preventieteam. Daarnaast zal er zowel in de wenperiode, als in de uitstroomperiode begeleiding zijn door de coach in het terugkeren/wennen op de school van uitstroom. Op welke manier optimaliseer je middels de opgedane expertise in het arrangement de basisondersteuning op de school/klas (van herkomst/bestemming) Zowel door inzet van het preventieteam als door de begeleiding in de uitstroom. De leerling krijgt een oefenperiode op de school van uitstroom, er volgt een warme overdracht met handelingswijzer waarbij de leerling zelf zoveel mogelijk wordt ingezet. Waar nodig is er een herstelgesprek met docenten. De coach vanuit het CLEO begeleidt zowel de leerling als docent(en) op de werkvloer in het instroomproces. Dit is op maat. 3. Evaluatie Plan voor evaluatie Omschrijf kort op welke manier geëvalueerd zal worden. Evalueren van de voortgang bij de individuele leerling Hoe evalueer je en wanneer? De voortgang van de leerling wordt dagelijks gemonitord middels het invullen en bespreken van de individuele doelenlijsten. 28

29 Wekelijks wordt er een overzicht van de doelenlijsten (met een korte toelichting) aan ouders, school van herkomst en eventuele betrokken hulpverlening gecommuniceerd. Daarnaast is er 4-wekelijks een evaluatiegesprek met alle betrokkenen. Tijdens de hele periode op het CLEO wordt voor de leerling ook inzichtelijke gemaakt waar hij/zij is in de tijdslijn van zijn verblijf op het CLEO. Ook tijdens de coachgesprekken, al dan niet gekoppeld aan de PO uren is er ruimte voor evaluatie. Wie is bij de evaluatie betrokken: Ouders Leerlingen School van Herkomst School (of andere setting) van bestemming SWV Jeugdhulp Leerkracht arrangement Pedagogisch begeleider arrangement Anders, nl.. Evaluatie van de doelen en de aanpak van het gehele arrangement: Hoe evalueer je het arrangement als geheel en wanneer? Wie is bij de evaluatie betrokken? Hoe evalueer je wat ouders en leerlingen van het arrangement vinden? Als een leerling aan het eind van zijn periode op het CLEO is, vindt er een afsluitende evaluatie plaats. De leerling beantwoord digitaal vragen (o.a. gebruikt als bron: vragenlijsten van het lectoraat residentiële jeugdzorg: Na het beantwoorden van de vragen heeft de orthopedagoog een afsluitend evaluatiegesprek met de leerling waarin welbevinden (relatie, autonomie en competentie) leidende principes zijn. Aan ouders en de betrokken school wordt een korte digitale vragenlijst toegestuurd. Er is altijd een eindevaluatie (in de vorm van een MDO) waarin gezamenlijk wordt teruggekeken op het traject op het CLEO. De ontwikkeling van het CLEO als OZA wordt vormgegeven middels de aanpak leren en innoveren. 4. Bekostiging Een traject op het CLEO wordt bekostigd middels een TBV (toelaatbaarheidsverklaring bovenschoolse voorziening). 29

30 Bijlage 2: Routes CLEO Ontwikkelroute Opstartroute Onderzoekroute Out of the box-route 30

31 Ontwikkelroute INHOUDELIJKE INFORMATIE Voor wie? Leerlingen uit het voortgezet onderwijs het (tijdelijk) niet lukt om binnen het reguliere onderwijs deel te nemen aan het programma, ondanks de ondersteuning die er op de school voorhanden is. Didactisch niveau: Pro, bb/kb, tl, havo, vwo Doelen De leerling ontwikkelt schoolse- en sociale vaardigheden en kan (weer) functioneren in een groep leeftijdsgenoten in het reguliere onderwijs De leerling heeft inzicht in eigen handelen; is in staat tot zelfreflectie De coach op het CLEO heeft goed inzicht in de specifieke onderwijsbehoeftes van de leerling en kan dit overbrengen op de school van uitstroom elke leerling heeft hiernaast nog specifieke, eigen doelen opgesteld Didactisch: de leerling is op niveau van de school van herkomst Uitgangspunten Op het CLEO voelen jongeren zich veilig, gezien en gehoord. Na het traject op het CLEO vervolgen ze sterker hun weg naar de toekomst. Voor elke leerling bieden we maatwerk waarbij buiten spelen het middel is voormotivatie en ontwikkeling. We hanteren een positieve, eenduidige taal en aanpak. Veiligheid, erkenning en groei zijn onze basiswaarden van waaruit we werken. Deskundigheid Docenten/coaches met expertise op het gebied van extra ondersteuningsbehoeften van leerlingen in het voortgezet onderwijs (gedragsproblemen, ontwikkelingsstoornissen, schoolweigering, angst etc.) Docenten/coaches met een 2 e graads bevoegdheid Pedagogisch medewerker/coach met expertise doelgroep J&G coach met korte lijnen naar hulpverlening Gedragswetenschapper (orthopedagoog) als eindverantwoordelijke voor het traject van de leerling Voorzieningen Een vaste coach voor elke leerling: de coach heeft de regie en is aanspreekpunt voor alle betrokkenen 2 klaslokalen met een maximale groepsgrootte van 12 per klas; leerlingen met verschillende uitstroomperspectief zitten bij elkaar in de groep 31

32 Groepsrooster met ruimte voor groepslessen, burgerschapsvorming, creativiteit, sport, TOPs! en persoonlijke ontwikkeling en individueel werken (didactisch) De fysieke inrichting houdt rekening met de behoefte van de jongere aan minder sociale druk/contact; we zijn niet gevestigd in een school; we hebben een eigen ingang en buitenplek. Er is een veilig schoolklimaat: kleine klassen, structuur, voorspelbaarheid en gedragsverwachtingen vanuit PBS worden gehandhaafd. Er is mogelijkheid tot oefenen in de terugkeer naar het reguliere onderwijs en de uitstroom is op maat. Werkwijze Start Begeleiding - methodieken Als de TBV beschikking is afgegeven wordt er een startgesprek georganiseerd door de coach van het CLEO. Hierbij zijn aanwezig: leerling, ouder(s), vertegenwoordiger van de school van herkomst, coach van het CLEO. Indien wenselijk/nodig wordt hulpverlening uitgenodigd en kan de J&G coach vanuit het CLEO aanschuiven. Dit kan ook op een later tijdstip. De leerling krijgt een startdocument mee naar huis dat hij samen met ouders invult en op de eerste schooldag bij het CLEO meeneemt. Op de eerste dag dat de leerling aanwezig is, zal de coach met de leerling de doelen verder uitwerken, het tijdspad uitstippelen en een start maken met het invullen van de persoonlijke ontwikkelingsuren (PO). Hierbij wordt gebruik gemaakt van de Kansencirkel. De coach verzamelt de gegevens van alle betrokken partijen en houdt gedurende het traject iedereen op de hoogte (ouders/school van herkomst/leerplicht/hulpverlening) Een kennismaking voordat het startgesprek/aanmelding plaats vindt is altijd mogelijk. Vanuit de kernwaarden veiligheid, erkenning en groei hebben we duidelijke gedragsverwachtingen opgesteld waar we ons met elkaar aan houden. (PBS) Bij de start worden de persoonlijke doelen van de leerlingen opgesteld m.b.v. de Kansencirkel (beschermende factoren in de ontwikkeling van kinderen; het kind staat centraal). Betrokkenen worden hierop bevraagd, de jongere is leidend. (De kansencirkel is gebaseerd op het Schotse GIRFEC-model (Getting it right for every child). De Nederlandse vertaling is tot stand gekomen in samenwerking met de Associatie voor Jeugd en het Nederlands Jeugdinstituut. Toepassing van de kansencirkel in Nederland is in ontwikkeling. Kijk voor meer informatie op We werken we met de aanpak stimulerend signaleren (SLO) om zicht te krijgen op de leerling en zijn ontwikkelingsbehoeftes. Dit is een voortdurende verkenning. Van hieruit gaan we op zoek naar wat de leerling motiveert zodat we een toekomstperspectief kunnen bieden. (Persoonlijke Ontwikkeling). De concrete uitwerking hiervan vindt plaats m.b.t. het model Vijf handelingsvormen van talentgericht werken (Talentgericht werken met kwetsbare jongeren: S.Abdallah, M. Kooijmans, J. Sonneveld, uitgeverij Coutinho) We bieden een gevarieerd aanbod in het rooster naast de lesstof die vanuit de school van herkomst wordt aangeboden. (creatieve workshops, bezoek theater, voorlichtingen/lessen intern, sport, burgerschap, TOPs!) Binnen het rooster worden bewust klassikale lessen gegeven, zodat de leerling kan oefenen in een klassensituatie zoals die wordt gevoerd in de reguliere scholen binnen dit SWV Zodra de school van herkomst en de leerling er klaar voor zijn (genoeg herstel/rust voor beide partijen) zal de leerling gaan oefenen op de school van 32

33 Didactiek Uitstroom - perspectief herkomst in terugkeer. De coach begeleidt dit. Bij voorkeur start dit binnen 3 weken. De leerling krijgt lesstof aangeleverd door de school van herkomst. We streven ernaar om zoveel mogelijk het reguliere programma te volgen. De leerling maakt de toetsen op het CLEO, deze worden door de docent op school van herkomst nagekeken. Praktijklessen worden gevolgd op de school van herkomst; de afspraken hieromtrent worden op maat gemaakt. Terug naar een reguliere vo-school. Dit hoeft niet de school van herkomst te zijn; het kan ook een andere reguliere vo-school zijn. PRAKTISCHE INFORMATIE Aanmelding Tijdens een multidisciplinair overleg (MDO) op de school wordt in overeenstemming met alle betrokkenen een advies uitgebracht om de jongere aan te melden voor het CLEO bij de Commissie van Toewijzing (CvT). Vanzelfsprekend zijn ouders/verzorgers én de jongere zelf aanwezig bij het MDO. De school van herkomst verzorgt de aanvraag voor een TBV (toelaatbaarheidsverklaring bovenschoolse voorziening). Als deze is toegekend nodigen wij alle betrokkenen uit voor een startgesprek op het CLEO. Duur van het traject De TBV is 13 weken geldig. In deze periode wordt er gewerkt aan terugkeer in het reguliere VO. Indien nodig kan er een verlenging aangevraagd worden. Wat wordt er verwacht van de school van herkomst? De school van herkomst blijft gedurende het hele traject betrokken; er is een contactpersoon (mentor/ondersteuningscoördinator/trajectbegeleider) die aanwezig is bij de evaluatiemomenten. Wekelijks krijgt de contactpersoon een overzicht van de voortgang van de leerling (doelen) en de aanwezigheid van de leerling. De school van herkomst blijft verantwoordelijk voor het melden van verzuim. De school van herkomst zorgt voor het op tijd aanleveren van schoolwerk, planners en toetsen. De vakdocenten van de school van herkomst kijken de toetsen na. Wat wordt er verwacht van de leerling en ouders? Ouders en leerling vullen het startdocument voor in De leerling werkt aan zijn vastgestelde doelen Ouders lezen (en reageren zo nodig) op de wekelijkse mail vanuit het CLEO Leerling en ouders staan open voor samenwerking met alle medewerkers van het CLEO 33

34 Opstartroute INHOUDELIJKE INFORMATIE Voor wie? Voor jongeren uit het voortgezet onderwijs waarvoor het naar school gaan (tijdelijk) niet lukt; er is sprake van schoolverzuim vanuit angst en/of stemmingsklachten (schoolweigering). Er is meer ondersteuning nodig om de schoolgang weer op te pakken dan de huidige school kan bieden. Didactisch niveau: Pro, bb/kb, vmbo-tl, havo, vwo Doelen Primair: de leerling weer in het onderwijsproces krijgen (normaliseren van de schoolgang, oppakken van schoolse vaardigheden en voorbereiden op terugplaatsing naar een onderwijssetting). Daarnaast: verhelderen van de onderliggende problematiek, formuleren van onderwijsbehoeften en bepalen van het perspectief, in samenwerking met de school van herkomst. De leerling heeft inzicht gekregen in zijn sterke kanten en kwaliteiten en op welke plek hij die verder kan ontwikkelen. De leerling heeft een perspectief gekoppeld aan zijn uitstroom/toekomst. Didactisch: afhankelijk van het ontwikkelperspectief. Uitgangspunten Op het CLEO voelen jongeren zich veilig, gezien en gehoord. Na het traject op het CLEO vervolgen ze sterker hun weg naar de toekomst. De leerlingen in dit opstarttraject hebben behoefte aan een zeer veilige en overzichtelijke leeromgeving. Een pedagogisch aanbod dat werkt vanuit het in kleine stappen opdoen van succeservaringen, positieve bejegening, het bieden van fysieke nabijheid en veel ruimte voor individuele aanpassingen. Deskundigheid Docenten/coaches met expertise op het gebied van extra ondersteuningsbehoeften van leerlingen in het voortgezet onderwijs (gedragsproblemen, ontwikkelingsstoornissen, schoolweigering, angst etc.) Docenten/coaches met een 2 e graads bevoegdheid. Pedagogisch medewerker/coach met expertise doelgroep. J&G coach met korte lijnen naar hulpverlening. Gedragswetenschapper (orthopedagoog) als eindverantwoordelijke voor het traject van de leerling. 34

35 Indien van toepassing op de ontwikkeling van de leerling (maatwerk): professionals op het gebied van kunst, muziek, cultuur, sport (al naar gelang de behoeftes van de leerling). Voorzieningen Een vaste coach voor elke leerling: de coach heeft de regie en is aanspreekpunt voor alle betrokkenen. 2 klaslokalen met een maximale groepsgrootte van 12 per klas; de leerling wordt in de groep geplaatst die het best aansluit bij de ondersteuningsbehoefte. Aangepast lesrooster en gefaseerde opbouw in lestijden De fysieke inrichting houdt rekening met de behoefte van de jongere aan minder sociale druk/contact; we zijn niet gevestigd in een school; we hebben een eigen ingang en buitenplek. Er is een veilig schoolklimaat: kleine klassen, structuur, voorspelbaarheid en gedragsverwachtingen vanuit PBS worden gehandhaafd. Sociale activering in de klas middels groepsmomenten (o.a. TOPs! lessen) Oefenmogelijkheden m.b.t. opbouw in zelfstandigheid, aangaan van sociale contacten en presteren op school. Gefaseerde overgang naar vervolgtraject. Werkwijze Start Begeleiding - methodieken Als de TBV beschikking is afgegeven wordt er een startgesprek georganiseerd door de coach van het CLEO. Hierbij zijn aanwezig: leerling, ouder(s), vertegenwoordiger van de school van herkomst, coach van het CLEO. Indien wenselijk/nodig wordt hulpverlening uitgenodigd en kan de J&G coach vanuit het CLEO aanschuiven. Dit kan ook op een later tijdstip. Leerplichtambtenaar is betrokken en wordt gedurende het traject geïnformeerd. Op de eerste dag dat de leerling aanwezig is, zal de coach met de leerling de doelen verder uitwerken, het tijdspad uitstippelen en een start maken met het invullen van de persoonlijke ontwikkelingsuren (PO). Hierbij wordt gebruik gemaakt van de Kansencirkel (De kansencirkel is gebaseerd op het Schotse GIRFEC-model (Getting it right for every child). De Nederlandse vertaling is tot stand gekomen in samenwerking met de Associatie voor Jeugd en het Nederlands Jeugdinstituut. Toepassing van de kansencirkel in Nederland is in ontwikkeling. Kijk voor meer informatie op Mocht de leerling hier nog niet toe zijn aan de PO uren, dan stellen we dit nog even uit, totdat de leerling voldoend gewend is. Concrete nvulling van de PO uren vindt plaats met behulp van het model Vijf handelingsvormen van talentgericht werken (Talentgericht werken met kwetsbare jongeren: S.Abdallah, M. Kooijmans, J. Sonneveld, uitgeverij Coutinho) De coach verzamelt de gegevens van alle betrokken partijen en houdt gedurende het traject iedereen op de hoogte (ouders/school van herkomst/leerplicht/hulpverlening) Een kennismaking voordat het startgesprek/aanmelding plaats vindt is altijd mogelijk. Angst/vermijding: o Opbouw in schooltijden o Graduele exposure in vivo: in stappen werken aan angstreductie o Uitgaan van succeservaringen en positieve bekrachtiging (Vanuit de kernwaarden veiligheid, erkenning en groei hebben we duidelijke gedragsverwachtingen opgesteld waar we ons met elkaar aan houden. (PBS) o Inoefenen van strategieën (naar persoonlijk doel) o Sociaal-emotioneel groepsgericht lesaanbod met elementen van psycho-educatie en cognitieve gedragstherapie (CGT). 35

36 Didactiek Uitstroom - perspectief o Psycho-educatie voor ouders o.a. middels oudertraining (in ontwikkeling) ciaal-emotioneel functioneren: o Oplossingsgerichte aanpak o Positieve activering en stimulering Werkhouding: o Aanleren van strategieën om opdrachten te verwerken of lesstof te leren o Begeleiden bij plannen en organiseren Aanvankelijk krijgt de leerling lesstof aangeleverd door de school van herkomst. We streven ernaar om zoveel mogelijk het reguliere programma te volgen. De leerling maakt de toetsen op het CLEO, deze worden door de docent op school van herkomst nagekeken. Wanneer gedurende het traject helder wordt dat terugkeer niet passend is, wordt het aanbod afgestemd op het nieuwe perspectief met betrekking tot onderwijs. In principe terugkeer naar het reguliere vo. Op basis van observaties, de ontwikkeling van de leerling en mogelijkheden omtrent onderwijs zal het team van het CLEO in overleg met de school van herkomst kunnen komen tot aanpassingen in het ontwikkelingsperspectief. Uitstroombestemmingen: regulier vo, voortgezet speciaal onderwijs, vervolgonderwijs (mbo en vavo), arbeid (leerwerktraject). PRAKTISCHE INFORMATIE Aanmelding Tijdens een multidisciplinair overleg (MDO) op de school wordt in overeenstemming met alle betrokkenen een advies uitgebracht om de jongere aan te melden voor het CLEO bij de Commissie van Toewijzing (CvT). Vanzelfsprekend zijn ouders/verzorgers én de jongere zelf aanwezig bij het MDO. De school van herkomst verzorgt de aanvraag voor een TBV (toelaatbaarheidsverklaring bovenschoolse voorziening). Als deze is toegekend nodigen wij alle betrokkenen uit voor een startgesprek op het CLEO. Duur van het traject Voortraject: Zo nodig maken we gebruik van een voortraject dat enkele weken kan duren. Er wordt in die tijd gezocht naar een sluitende samenwerking met het netwerk. Dit gebeurt onder andere middels een huisbezoek. Er wordt een gedetailleerd plan gemaakt voor o.a. het vervoer, de start bij het CLEO (kennismaking, lestijden) en de inzet van hulpverlening. Bij voorkeur wordt het voortraject uitgevoerd door het HIT (Heliomare Interventie Team). De TBV is 13 weken geldig. In deze periode wordt er gewerkt aan terugkeer in het reguliere VO. Indien nodig kan er een verlenging aangevraagd worden. Maximaal: 26 weken. Doel is het traject zo kort mogelijk te houden. Wat wordt er verwacht van de school van herkomst? De school van herkomst blijft gedurende het hele traject betrokken; er is een contactpersoon (mentor/ondersteuningscoördinator/trajectbegeleider) die aanwezig is bij de evaluatiemomenten. Wekelijks krijgt de contactpersoon een overzicht van de voortgang van de leerling (doelen) en de aanwezigheid van de leerling. De school van herkomst blijft verantwoordelijk voor het melden van verzuim. De school van herkomst zorgt voor het op tijd aanleveren van schoolwerk, planners en toetsen. De vakdocenten van de school van herkomst kijken de toetsen na. 36

37 Indien blijkt dat de leerling aangemeld gaat worden voor een speciaal onderwijs school en een TLV nodig is, zal de school van herkomst deze TLV aanvragen middels het TOP dossier. * In de meeste gevallen is er sprake van een didactische achterstand. Wanneer de leerling bij het CLEO in de opstartroute start, komt hij/zij in een traject van schoolfasering. In gezamenlijk overleg worden doelen gesteld die o.a. betrekking hebben op de sociaal-emotionele ontwikkeling, op de aanwezigheid en op de didactiek. In eerste instantie is de focus gericht op het op school kunnen zijn. Gedurende de eerste weken zal worden gekeken op welke wijze de uren kunnen worden opgebouwd. Dit betekent in ieder geval dat gedurende de eerste periode bij het CLEO de achterstand nog steeds oploopt en er niet geheel effectief aan planners gewerkt kan worden. Bij het bepalen van doelen en aanleveren van planners, wordt van de school van herkomst het leveren van maatwerk verwacht (individueel plan). Wat wordt er verwacht van de leerling en ouders? Ouders en leerling staan achter de gestelde doelen die de leerling samen met de coach heeft opgesteld De leerling werkt aan zijn vastgestelde doelen: primair is aanwezigheid/schoolgang Ouders lezen (en reageren zo nodig) op de wekelijkse mail vanuit het CLEO Leerling en ouders staan open voor samenwerking met alle medewerkers van het CLEO Ouders geven toestemming aan de coach en/of orthopedagoog om hun kind te observeren in verschillende (onderwijs)situaties op het CLEO. Bij de beschrijving van deze route is gebruikgemaakt van de kennis en ervaring opgedaan bij De Link, bovenschoolse voorziening van het SWV Passend Onderwijs, regio Almelo. 37

38 Onderzoekroute INHOUDELIJKE INFORMATIE Voor wie? Leerlingen uit het voortgezet onderwijs waarvoor het niet duidelijk is of de leerling wel op de juiste plek zit op dit reguliere voortgezet onderwijs. Is er meer ondersteuning nodig dan het regulier voortgezet onderwijs kan bieden? Welke plek is geschikt voor deze jongere? Didactisch niveau: Pro, bb/kb, tl, havo, vwo Doelen De leerling ontdekt samen met zijn coach welke (onderwijs) plek de juiste is voor dit moment in zijn ontwikkeling. De leerling heeft inzicht gekregen in zijn sterke kanten en kwaliteiten en op welke plek hij die verder kan ontwikkelen. De leerling heeft een perspectief gekoppeld aan zijn uitstroom/toekomst. De coach op het CLEO heeft goed inzicht in de specifieke onderwijs/ondersteuningsbehoeftes van de leerling en kan dit overbrengen op de school/plek van uitstroom. elke leerling heeft hiernaast nog specifieke, eigen doelen opgesteld Uitgangspunten Op het CLEO voelen jongeren zich veilig, gezien en gehoord. Na het traject op het CLEO vervolgen ze sterker hun weg naar de toekomst. Voor elke leerling bieden we maatwerk waarbij buiten spelen het middel is voor motivatie en ontwikkeling. We hanteren een positieve, eenduidige taal en aanpak. Veiligheid, erkenning en groei zijn onze basiswaarden van waaruit we werken. Deskundigheid Docenten/coaches met expertise op het gebied van extra ondersteuningsbehoeften van leerlingen in het voortgezet onderwijs (gedragsproblemen, ontwikkelingsstoornissen, schoolweigering, angst etc.) Docenten/coaches met een 2 e graads bevoegdheid. Pedagogisch medewerker/coach met expertise doelgroep. J&G coach met korte lijnen naar hulpverlening. Gedragswetenschapper (orthopedagoog) als eindverantwoordelijke voor het traject van de leerling. Indien van toepassing op de ontwikkeling van de leerling (maatwerk): professionals op het gebied van kunst, muziek, cultuur, sport (al naar gelang de behoeftes van de leerling). Voorzieningen Een vaste coach voor elke leerling: de coach heeft de regie en is aanspreekpunt voor alle betrokkenen. 2 klaslokalen met een maximale groepsgrootte van 12 per klas; leerlingen met verschillend uitstroomperspectief zitten bij elkaar in de groep. 38

39 Groepsrooster met ruimte voor groepslessen, burgerschapsvorming, creativiteit, sport, TOPS! en persoonlijke ontwikkeling en individueel werken (didactisch). De fysieke inrichting houdt rekening met de behoefte van de jongere aan minder sociale druk/contact; we zijn niet gevestigd in een school; we hebben een eigen ingang en buitenplek. Er is een veilig schoolklimaat: kleine klassen, structuur, voorspelbaarheid en gedragsverwachtingen vanuit PBS worden gehandhaafd. Er is mogelijkheid tot buitenspelen in de vorm van ervaringen opdoen in sociale ondernemingen (stage), ervaren van culturele voorstellingen/tentoonstellingen en wennen op de school/plek van uitstroom. Werkwijze Start Begeleiding - methodieken Didactiek Als de TBV beschikking is afgegeven wordt er een startgesprek georganiseerd door de coach van het CLEO. Hierbij zijn aanwezig: leerling, ouder(s), vertegenwoordiger van de school van herkomst, coach van het CLEO. Indien wenselijk/nodig wordt hulpverlening uitgenodigd en kan de J&G coach vanuit het CLEO aanschuiven. Dit kan ook op een later tijdstip. De leerling krijgt een startdocument mee naar huis dat hij samen met ouders invult en op de eerste schooldag bij het CLEO meeneemt. Op de eerste dag dat de leerling aanwezig is, zal de coach met de leerling de doelen vanuit het startdocument verder uitwerken, het tijdspad uitstippelen en een start maken met het invullen van de persoonlijke ontwikkelingsuren (PO). Hierbij wordt gebruik gemaakt van De Kansencirkel en het model Vijf handelingsvormen van talentgericht werken. De coach verzamelt de gegevens van alle betrokken partijen en houdt gedurende het traject iedereen op de hoogte (ouders/school van herkomst/leerplicht/hulpverlening) Een kennismaking voordat het startgesprek/aanmelding plaats vindt is altijd mogelijk. Vanuit de kernwaarden veiligheid, erkenning en groei hebben we duidelijke gedragsverwachtingen opgesteld waar we ons met elkaar aan houden. (PBS) Bij de start worden de persoonlijke doelen van de leerlingen opgesteld m.b.v. een startdocument waarbij de Kansencirkel (beschermende factoren in de ontwikkeling van kinderen; het kind staat centraal) als onderliggend uitgangspunt wordt gebruikt. Betrokkenen worden hierop bevraagd, de jongere is leidend. (De kansencirkel is gebaseerd op het Schotse GIRFEC-model (Getting it right for every child). De Nederlandse vertaling is tot stand gekomen in samenwerking met de Associatie voor Jeugd en het Nederlands Jeugdinstituut. Toepassing van de kansencirkel in Nederland is in ontwikkeling. Kijk voor meer informatie op We werken we met de aanpak stimulerend signaleren (Stichting Leerplan Ontwikkeling) om zicht te krijgen op de leerling en zijn ontwikkelingsbehoeftes. Dit is een voortdurende verkenning. Van hieruit gaan we op zoek naar wat de leerling motiveert zodat we een toekomstperspectief kunnen bieden. (Persoonlijke Ontwikkeling). De concrete uitwerking hiervan vindt plaats m.b.t. het model Vijf handelingsvormen van talentgericht werken (Talentgericht werken met kwetsbare jongeren: S.Abdallah, M. Kooijmans, J. Sonneveld, uitgeverij Coutinho) We bieden een gevarieerd aanbod in het rooster naast de lesstof die vanuit de school van herkomst wordt aangeboden. (creatieve workshops, bezoek theater, voorlichtingen/lessen De orthopedagoog is leidend in deze onderzoeksroute; op maat zal zij observeren en onderzoeken om een duidelijk beeld van de mogelijkheden en ondersteuningsbehoeftes van de leerling te krijgen. Waar nodig zal er gebruik gemaakt worden van de inzet van het JGGZ VO-team of de J&G coach. Afhankelijk van de plek van uitstroom is er ruimte voor de leerling om gaan wennen aan de nieuwe (onderwijs)plek. De coach begeleidt dit. Aanvankelijk krijgt de leerling lesstof aangeleverd door de school van herkomst. We streven ernaar om zoveel mogelijk het reguliere programma te volgen. De leerling maakt de toetsen op het CLEO, deze worden door de docent op school van herkomst 39

40 Uitstroom - perspectief nagekeken. Praktijklessen worden gevolgd op de school van herkomst; de afspraken hieromtrent worden op maat gemaakt. Als het duidelijk is wat de plaats van uitstroom gaat worden, zal het accent op didactisch aanbod verschuiven naar de eisen van de school/plaats van uitstroom. De coach is hierin leidend. Op basis van observaties, de ontwikkeling van de leerling en mogelijkheden omtrent onderwijs zal het team van het CLEO in overleg met de school van herkomst kunnen komen tot een geschikt ontwikkelingsperspectief. Uitstroombestemmingen: regulier vo, voortgezet speciaal onderwijs, vervolgonderwijs (mbo en vavo), arbeid (leerwerktraject). PRAKTISCHE INFORMATIE Aanmelding Tijdens een multidisciplinair overleg (MDO) op de school wordt in overeenstemming met alle betrokkenen een advies uitgebracht om de jongere aan te melden voor het CLEO bij de Commissie van Toewijzing (CvT). Vanzelfsprekend zijn ouders/verzorgers én de jongere zelf aanwezig bij het MDO. De school van herkomst verzorgt de aanvraag voor een TBV (toelaatbaarheidsverklaring bovenschoolse voorziening). Als deze is toegekend nodigen wij alle betrokkenen uit voor een startgesprek op het CLEO. Duur van het traject De TBV is 13 weken geldig. In deze periode wordt er gewerkt aan terugkeer in het reguliere VO. Indien nodig kan er een verlenging aangevraagd worden. Maximaal: 26 weken. Wat wordt er verwacht van de school van herkomst? De school van herkomst blijft gedurende het hele traject betrokken; er is een contactpersoon (mentor/ondersteuningscoördinator/trajectbegeleider) die aanwezig is bij de evaluatiemomenten. Wekelijks krijgt de contactpersoon een overzicht van de voortgang van de leerling (doelen) en de aanwezigheid van de leerling. De school van herkomst blijft verantwoordelijk voor het melden van verzuim. De school van herkomst zorgt voor het op tijd aanleveren van schoolwerk, planners en toetsen. De vakdocenten van de school van herkomst kijken de toetsen na. Indien blijkt dat de leerling aangemeld gaat worden voor een speciaal onderwijs school en een TLV nodig is, zal de school van herkomst deze TLV aanvragen middels het TOP dossier. Wat wordt er verwacht van de leerling en ouders? Ouders en leerling vullen het startdocument in De leerling werkt aan zijn vastgestelde doelen Ouders lezen (en reageren zo nodig) op de wekelijkse mail vanuit het CLEO Leerling en ouders staan open voor samenwerking met alle medewerkers van het CLEO Ouders geven toestemming aan de coach en/of orthopedagoog om hun kind te observeren in verschillende (onderwijs)situaties op het CLEO. 40

41 Out of the box-route INHOUDELIJKE INFORMATIE Voor wie? Alle jongeren in de leeftijd van het voortgezet onderwijs die meer ondersteuning nodig hebben die de huidige setting kan bieden. De leerling past niet in de gangbare trajecten die het CLEO biedt (ontwikkel route onderzoek route opstart route). Didactisch niveau: alle niveaus. Doelen De leerling ontdekt samen met zijn coach welke (onderwijs) plek de juiste is voor dit moment in zijn ontwikkeling. De leerling heeft inzicht gekregen in zijn sterke kanten en kwaliteiten en op welke plek hij die verder kan ontwikkelen. De leerling heeft een perspectief gekoppeld aan zijn uitstroom/toekomst. De coach op het CLEO heeft goed inzicht in de specifieke onderwijs/ondersteuningsbehoeftes van de leerling en kan dit overbrengen op de school/plek van uitstroom. Elke leerling heeft hiernaast nog specifieke, eigen doelen opgesteld. Uitgangspunten Op het CLEO voelen jongeren zich veilig, gezien en gehoord. Na het traject op het CLEO vervolgen ze sterker hun weg naar de toekomst. Voor elke leerling bieden we maatwerk waarbij buiten spelen het middel is voor motivatie en ontwikkeling. We hanteren een positieve, eenduidige taal en aanpak. Veiligheid, erkenning en groei zijn onze basiswaarden van waaruit we werken. Deskundigheid Docenten/coaches met expertise op het gebied van extra ondersteuningsbehoeften van leerlingen in het voortgezet onderwijs (gedragsproblemen, ontwikkelingsstoornissen, schoolweigering, angst etc.) Docenten/coaches met een 2 e graads bevoegdheid. Pedagogisch medewerker/coach met expertise doelgroep. J&G coach met korte lijnen naar hulpverlening. Gedragswetenschapper (orthopedagoog) als eindverantwoordelijke voor het traject van de leerling. Indien van toepassing op de ontwikkeling van de leerling (maatwerk): professionals op het gebied van kunst, muziek, cultuur, sport (al naar gelang de behoeftes van de leerling). Voorzieningen 41

42 Een vaste coach voor elke leerling: de coach heeft de regie en is aanspreekpunt voor alle betrokkenen. 2 klaslokalen met een maximale groepsgrootte van 12 per klas; leerlingen met verschillende uitstroomperspectief zitten bij elkaar in de groep. Groepsrooster met ruimte voor groepslessen, burgerschapsvorming, creativiteit, sport, TOPs! en persoonlijke ontwikkeling en individueel werken (didactisch). De fysieke inrichting houdt rekening met de behoefte van de jongere aan minder sociale druk/contact; we zijn niet gevestigd in een school; we hebben een eigen ingang en buitenplek. Er is een veilig schoolklimaat: kleine klassen, structuur, voorspelbaarheid en gedragsverwachtingen vanuit PBS worden gehandhaafd. Er is mogelijkheid tot buitenspelen in de vorm van ervaringen opdoen in sociale ondernemingen (stage), ervaren van culturele voorstellingen/tentoonstellingen en wennen op de school/plek van uitstroom. Werkwijze Start Begeleiding - methodieken In principe geldt de volgende startroutine: Als de TBV beschikking is afgegeven wordt er een startgesprek georganiseerd door de coach van het CLEO. Hierbij zijn aanwezig: leerling, ouder(s), vertegenwoordiger van de school van herkomst, coach van het CLEO. Indien wenselijk/nodig wordt hulpverlening uitgenodigd en kan de J&G coach vanuit het CLEO aanschuiven. Dit kan ook op een later tijdstip. De leerling krijgt een startdocument mee naar huis dat hij samen met ouders invult en op de eerste schooldag bij het CLEO meeneemt. Op de eerste dag dat de leerling aanwezig is, zal de coach met de leerling de doelen verder uitwerken, het tijdspad uitstippelen en een start maken met het invullen van de persoonlijke ontwikkelingsuren (PO). Hierbij wordt gebruik gemaakt van de Kansencirkel. (Gebaseerd op het Schotse GIRFEC-model (Getting it right for every child). De Nederlandse vertaling is tot stand gekomen in samenwerking met de Associatie voor Jeugd en het Nederlands Jeugdinstituut. Toepassing van de kansencirkel in Nederland is in ontwikkeling. Kijk voor meer informatie op De coach verzamelt de gegevens van alle betrokken partijen en houdt gedurende het traject iedereen op de hoogte (ouders/school van herkomst/leerplicht/hulpverlening) Een kennismaking voordat het startgesprek/aanmelding plaats vindt is altijd mogelijk. Indien door de omstandigheden de start niet kan verlopen zoals hierboven beschreven, zal de aangewezen coach voor zover mogelijk maatwerk leveren. Vanuit de kernwaarden veiligheid, erkenning en groei hebben we duidelijke gedragsverwachtingen opgesteld waar we ons met elkaar aan houden. (PBS) Bij de start worden de persoonlijke doelen van de leerlingen opgesteld m.b.v. de Kansencirkel (beschermende factoren in de ontwikkeling van kinderen; het kind staat centraal). Betrokkenen worden hierop bevraagd, de jongere is leidend. 42

43 Didactiek Uitstroom - perspectief We werken we met de aanpak stimulerend signaleren (Stichting Leerplan Ontwikkeling) om zicht te krijgen op de leerling en zijn ontwikkelingsbehoeftes. Dit is een voortdurende verkenning. Van hieruit gaan we op zoek naar wat de leerling motiveert zodat we een toekomstperspectief kunnen bieden. (Persoonlijke Ontwikkeling). De concrete uitwerking hiervan vindt plaats m.b.t. het model Vijf handelingsvormen van talentgericht werken (Talentgericht werken met kwetsbare jongeren: S.Abdallah, M. Kooijmans, J. Sonneveld, uitgeverij Coutinho) We bieden een gevarieerd aanbod in het rooster naast de lesstof die vanuit de school van herkomst wordt aangeboden. (creatieve workshops, bezoek theater, voorlichtingen/lessen De orthopedagoog kan waar nodig ingezet worden om te observeren en onderzoeken om zodanig een duidelijk beeld van de mogelijkheden en ondersteuningsbehoeftes van de leerling te krijgen. Waar nodig zal er gebruik gemaakt worden van de inzet van het JGGZ VO-team of de J&G coach. Afhankelijk van de plek van uitstroom is er ruimte voor de leerling om gaan wennen aan de nieuwe (onderwijs)plek. De coach begeleidt dit. In principe geldt: Aanvankelijk krijgt de leerling lesstof aangeleverd door de school van herkomst. We streven ernaar om zoveel mogelijk het reguliere programma te volgen. De leerling maakt de toetsen op het CLEO, deze worden door de docent op school van herkomst nagekeken. Als het duidelijk is wat de plaats van uitstroom gaat worden, zal het accent op didactisch aanbod verschuiven naar de eisen van de school/plaats van uitstroom. De coach is hierin leidend. Is er geen duidelijke school van herkomst dan kan het CLEO (in samenwerking met de scholen uit het SWV) voor lesmateriaal zorgen. Op basis van observaties, de ontwikkeling van de leerling en mogelijkheden omtrent onderwijs zal het team van het CLEO komen tot een geschikt ontwikkelingsperspectief. Uitstroombestemmingen: regulier vo, voortgezet speciaal onderwijs, vervolgonderwijs (mbo en vavo), arbeid (leerwerktraject). PRAKTISCHE INFORMATIE Aanmelding In principe geldt de volgende aanmeldingsroute: Tijdens een multidisciplinair overleg (MDO) op de school wordt in overeenstemming met alle betrokkenen een advies uitgebracht om de jongere aan te melden voor het CLEO bij de Commissie van Toewijzing (CvT). Vanzelfsprekend zijn ouders/verzorgers én de jongere zelf aanwezig bij het MDO. De school van herkomst verzorgt de aanvraag voor een TBV (toelaatbaarheidsverklaring bovenschoolse voorziening). Als deze is toegekend nodigen wij alle betrokkenen uit voor een startgesprek op het CLEO. 43

44 Mocht bovenstaand niet mogelijk zijn, dan kan het CLEO de leerling bij hoge uitzondering laten starten waarna de aanmeldprocedure met terugwerkende kracht ingezet zal worden. Duur van het traject De TBV is 13 weken geldig. In deze periode wordt er gewerkt aan terugkeer in het reguliere VO. Indien nodig kan er een verlenging aangevraagd worden. Maximaal: 26 weken. Wat wordt er verwacht van de school van herkomst? Indien mogelijk: De school van herkomst blijft gedurende het hele traject betrokken; er is een contactpersoon (mentor/ondersteuningscoördinator/trajectbegeleider) die aanwezig is bij de evaluatiemomenten. Wekelijks krijgt de contactpersoon een overzicht van de voortgang van de leerling (doelen) en de aanwezigheid van de leerling. De school van herkomst blijft verantwoordelijk voor het melden van verzuim. De school van herkomst zorgt voor het op tijd aanleveren van schoolwerk, planners en toetsen. De vakdocenten van de school van herkomst kijken de toetsen na. Indien blijkt dat de leerling aangemeld gaat worden voor een speciaal onderwijs school en een TLV nodig is, zal de school van herkomst deze TLV aanvragen middels het TOP dossier. Wat wordt er verwacht van de leerling en ouders? In principe geldt: Ouders en leerling vullen het startdocument in De leerling werkt aan zijn vastgestelde doelen Ouders lezen (en reageren zo nodig) op de wekelijkse mail vanuit het CLEO Leerling en ouders staan open voor samenwerking met alle medewerkers van het CLEO Ouders geven toestemming aan de coach en/of orthopedagoog om hun kind te observeren in verschillende (onderwijs)situaties op het CLEO. 44

45 Bijlage 3: Matrix gedragsverwachtingen PBS 45

46 Bijlage 4: Afspraken over schoolwerk Omdat de school van herkomst verantwoordelijk is en blijft voor het schoolwerk van de leerlingen, maken we duidelijke afspraken over aanlevering, planners en toetsen. Onderstaande afspraken zijn met de scholen gemaakt en herhalen we in het startgesprek. Eén contactpersoon De coach van de leerling op het CLEO spreekt met de school van herkomst af wie daar de contactpersoon voor het aanleveren van werk en planningen. De coach is de enige medewerker van het CLEO die hierover contact onderhoudt met de school. Het nodige schoolwerk De coach op het CLEO geeft aan wat er nodig is aan werk, voordat de leerling kan starten. Dit is schoolwerk (planners en toetsen) voor minimaal vijf vakken, voor minimaal vier weken. Zodra de coach voldoende werk ontvangen heeft, stelt hij school en leerling op de hoogte van de startdatum op het CLEO. Onvoldoende werk Als er na drie dagen na het startgesprek onvoldoende werk is, neemt de coach telefonisch contact op met de contactpersoon van de school, om dit kenbaar te maken en de urgentie aan te geven. De school blijft te allen tijde verantwoordelijk voor de leerling. Als er na een week nog steeds onvoldoende werk is, neemt de coach contact op met de orthopedagoog van het CLEO. Deze neemt dan contact op met de ondersteuningscoördinator van de school om samen tot een oplossing te komen. Planners De coach op het CLEO zorgt dat de leerlingen volgens de planners van de school van herkomst werken. Als een leerling sneller werkt dan het programma van de school, kan de leerling, in overleg met de school, aan verdiepende stof vanuit de school werken. Als onduidelijk is voor welke periode een planner of een toets gepland staat op de school, vraag de coach om verduidelijking hiervan aan de contactpersoon van de school. Toetsing In het startgesprek maken we afspraken over het afnemen van de toetsen. De leerling kan de toetsen maken op de eigen school. De andere optie is dat de leerling de toetsen op het CLEO maakt. In het 46

47 laatste geval is de school verantwoordelijk voor het aanleveren van de toetsen. De leerling maakt de toets onder toezicht van de coach. Als hiervoor gekozen wordt, stemmen alle partijen in met de volgende voorwaarden: De toetsen worden door de school van herkomst aangeleverd aan de coach van het CLEO in een mailbestand. De coach verzorgt een overzicht van de toetsen die nodig zijn en kruist af welke ontvangen zijn. Per leerling worden individuele toetsmomenten ingepland. Leerlingen die geen toetsen hebben, werken in stilte aan een vooraf afgesproken opdracht. Er heerst een rustige sfeer in de klas. De coach surveilleert tijdens het toetsmoment. De school levert een duidelijk overzicht welke materialen er bij de toets gebruikt mogen worden en hoe lang de leerling erover mag doen. De coach neemt de toets in en bewaart deze in het dossier van de leerling. Een scan van de gemaakte toets wordt naar de school g d. De originele exemplaren van de gemaakte toetsen worden tijdens een evaluatie moment overhandigd aan de school voor in het dossier. De school kijkt de toets na en zet het cijfer in het leerlingvolgsysteem. 47

48 Bijlage 5: Jaarplanning lesdagen Schoolweek Week Lesdagen Klokuren , , , , , , , , , , , , ,

49 , , , , , , , , , , , , , , , , ,

50 , , , ,7 per ll. 45 min p. wk. x 34 15,3 929,3 50

51 Bijlage 6: Protocol incidentenregistratie Op het CLEO worden incidenten geregistreerd met als uiteindelijk doel het vergroten van de veiligheid van alle leerlingen en medewerkers. Door middel van registratie kan in kaart worden gebracht of er een bepaalde tendens is in het ontstaan van incidenten, bijvoorbeeld qua tijd, situatie, leerling populatie, etc. Als er een bepaalde tendens ontdekt wordt, worden hier specifieke maatregelen op in gezet. Wat wordt er verstaan onder incidenten? Er zijn verschillende situaties te bedenken die als incident geregistreerd kunnen of moeten worden. Op het CLEO wordt de afspraak gemaakt dat iets geldt als een incident als een leerling of medewerker van de school de situatie als vervelend en/of bedreigend kan classificeren op basis van de afspraken die gemaakt zijn1. Uit het infoblad meten is weten van stichting school en veiligheid2 blijkt naar onderzoek van het ITS dat er categorieën van incidenten zijn die geregistreerd kunnen worden. Te weten: fysiek geweld dat letsel tot gevolg heeft fysiek geweld waarbij wapens gebruikt zijn wapenbezit (onderscheiden naar vuur-, steek- en overige wapens) seksueel misbruik grove pesterijen discriminatie (onder meer naar ras, geslacht en homodiscriminatie) bedreigingen vernieling of diefstal van goederen drugs (onderscheiden naar bezit, gebruik en verkoop) Wie doet wat? Om te zorgen dat de incidenten op dezelfde manier geregistreerd worden, is het belangrijk dat de coördinatie van de registratie bij één persoon ligt. De coaches van het CLEO noteren de incidenten altijd in het dagjournaal van de leerling. Hier worden alle belangrijke zaken over de leerling geregistreerd. Daarnaast bespreken zij een incident met de orthopedagoog. Deze bepaalt of het een incident is dat geregistreerd moet worden. Zij registreert het incident vervolgens. 1 Nb.: het gaat hier niet om situaties die wellicht vervelend, maar niet bedreigend zijn, zoals het vergeten van spullen of te laat komen. Dit wordt op het CLEO op een andere wijze geregistreerd

52 Voorwaarden Om de voordelen van incidentregistratie optimaal te benutten, moet aan de volgende voorwaarden worden voldaan: Heldere communicatie: iedereen binnen het CLEO moet weten welke incidenten bij wie moeten worden gemeld. Registratie in handen van één persoon, bij voorkeur de veiligheidscoördinator. Op het CLEO is dat de orthopedagoog. Periodieke analyse van de geregistreerde gegevens in het kader van de beleidscyclus veiligheid. Bijstellen van het gevoerde veiligheidsbeleid op basis van deze gegevens. Gebruik informatie Eens per drie maanden wordt de registratie van de incidenten bekeken en wordt hier een kort rapport van op gemaakt. In dit rapport worden de volgende onderwerpen uitgewerkt: Cijfers Hierin worden de feitelijke cijfers op genomen. - Hoe vaak kwam welk incident voor? - Op welke dag kwamen de meeste incidenten voor? - Op welke tijd komen de meeste incidenten voor? Conclusie Acties Registratie Het CLEO is een kleine, zelfstandige locatie. Er is nog geen opgesteld veiligheidsbeleid en ook de incidentenregistratie is nog niet in een systeem opgezet. Dit is een aandachtspunt en wordt aan gewerkt. Met ingang van schooljaar 19/20 zal er een veiligheidsbeleid en incidentenregistratie worden opgesteld. 52

53 Bijlage 7: Antipestprotocol Het (anti)pestprotocol van het CLEO is gemaakt met als doel pesten te voorkomen of de situatie te verbeteren. Plagen of pesten? Er is onderscheid te maken tussen plagen en pesten. Dit is een belangrijk onderscheid, enerzijds omdat plagen onderdeel kan zijn van een gezonde verstandhouding tussen leerlingen. Hier willen wij dan niet steeds bovenop zitten met interventies, als dit niet nodig is. Anderzijds is het belangrijk omdat plagen kan worden ervaren als pesten, of zich kan voordoen als pesten, waarbij de plager/pester dit niet goed door heeft. Een goed onderscheid is daarom van groot belang. Onder plagen verstaan we gedrag tussen leerlingen die aan elkaar gewaagd zijn: de ene keer doet de een iets onaardigs, een volgende keer is het de ander. Plagen is een spelletje, en is bedoeld als grapje. Niet altijd leuk, maar nooit echt bedreigend. Pesten is wél bedreigend. De situatie tussen de pester en de gepeste leerling is er één van ongelijkheid. Pesten vindt niet zomaar een keer plaats, maar meerdere keren per week of zelfs meerdere keren per dag, gedurende een langere periode. De pestkop misbruikt zijn macht en het slachtoffer wordt uitgelachen, uitgescholden, vernederd, gekleineerd, geslagen of er worden dingen van hem of haar afgepakt. Naast deze openlijke vormen van pesten, komen ook vormen van pesten voor die niet zichtbaar zijn, zoals het buitensluiten van iemand. Preventie Zoals voor alles geldt, geldt ook bij pesten dat het beter is de situatie te voorkomen dan te genezen. Het CLEO werkt daarom aan een positief en plezierig schoolklimaat waarin iedereen zichzelf kan en mag zijn en waarbinnen de leerlingen elkaar en de medewerkers met respect behandelen. Het CLEO zet hiervoor verschillende middelen in: - We werken volgens de bouwstenen van PBS (Positive Behavior Support). - Met de methode TOPs! werken we systematisch aan positieve groepsvorming en sociale vaardigheden Er is aandacht en ruimte voor momenten van ontspanning in contact met andere leerlingen. Het creëren van ontspanningsmomenten samen (bijvoorbeeld een samenwerkingsspel, een gezamenlijke creatief opdracht, etc.) bevorderd de band tussen leerlingen en het delen van positieve ervaringen bevorderd de sfeer in de groep. In cycli van 13 weken (zodat er steeds een nieuwe groep is) wordt pesten onder de aandacht gebracht van de leerlingen. Er wordt met elkaar een informatieve video gekeken en de coach faciliteert een groepsgesprek. 53

54 Er wordt aandacht besteed aan het verschil tussen pesten en plagen. Uiteraard zijn daarnaast de medewerkers van het CLEO getraind in het creëren van een positieve groepssfeer door een eigen positieve houding, het geven van complimenten en het stimuleren van positief samenwerken en positief contact. Ondanks deze inzet op preventie, kan het voor komen dat er een situatie van pesten ontstaat. Dit protocol biedt inzicht in de stappen die het CLEO neemt om een ontstane pestsituatie op te lossen. Motto Op het CLEO zien alle betrokkenen pesten als een bedreiging van het veiligheidsgevoel van alle personen op het CLEO. De medewerkers werken actief samen om de steeds wisselende leerling populatie mee te nemen in dit gevoel van veiligheid en bijbehorend het gevoel dat pesten dit voor eenieder op het CLEO bedreigd. Het motto is dat we samen verantwoordelijkheid zijn voor het gevoel van veiligheid voor iedereen. Van pesten is niet alleen de gepeste leerling slachtoffer, maar indirect de hele groep omdat het collectieve gevoel van veiligheid aangetast wordt. Bestrijden Het CLEO heeft een gestructureerde aanpak voor de bestrijding van pesten. De directe en curatieve aanpak van pesten onder leerlingen bestaat uit twee methoden: de niet-confronterende methode en de confronterende methode. De niet-confronterende methode Deze methode wordt toegepast indien er slechts een vermoeden van pesten bestaat, maar het daadwerkelijke pesten nog niet door de collega is waar genomen. Bij het toepassen van de niet confronterende methode worden de volgende stappen genomen: Het personeelslid schakelt collega's in om de eigen vermoedens te delen en mogelijk te versterken of af te zwakken. In het kader van het doorlopend bespreken van pesten als algemeen onderwerp (zie preventie), schakelt de docent de pester(s) en enkele niet-pesters in om op te letten of er in hun klas wordt gepest. Na enkele dagen laat de docent ze dan verslag uitbrengen over hun observaties. Door de vermoedelijke pester in te schakelen bij de bestrijding van pesten maak je het voor de pester moeilijker om hiermee door te gaan. De docent wacht op een moment dat hij of zij, of een collega, het pestgedrag daadwerkelijk zelf waarneemt om vervolgens duidelijk stelling te nemen. Dit gebeurt dan aan de hand van de confronterende methode. De confronterende methode 54

55 Deze methode wordt toegepast als een docent of ander personeelslid duidelijk pestgedrag signaleert doordat een leerling voor zijn of haar ogen geestelijk of lichamelijk wordt mishandeld. Bij het toepassen van de confronterende methode worden de volgende stappen genomen: Het personeelslid neemt eerst duidelijk stelling. De coach van de klas waarin het pesten zich voordoet, voert daarna met de klas een gesprek over pesten in het algemeen. In dit gesprek worden leerlingen gestimuleerd duidelijk stelling te nemen tegenover pesten. Door leerlingen te stimuleren een gepeste leerling te steunen of te proberen leerlingen die pesten hiermee te laten stoppen, probeert de coach te voorkomen dat er een zwijgende middengroep ontstaat of blijft bestaan. De coach maakt vervolgens met de leerlingen nadere afspraken door gezamenlijk anti-pestregels op te stellen. De coach kan het gesignaleerde probleem ook behandelen door bijvoorbeeld een boek te bespreken of een videoband te tonen waarin het thema aan de orde komt. Naar aanleiding daarvan kan de docent een gesprek met de klas op gang brengen over de gevoelens van een gepeste leerling en de motieven van een pestkop. Vervolg Nadat de voorgaande stappen zijn doorlopen is het belangrijk om goede afspraken te maken over het vervolg. Enerzijds is alertheid op zijn plaats om goed in de gaten te houden of het pesten daadwerkelijk gestopt is. Anderzijds hebben zowel de gepeste leerling als de pestende leerling veelal extra ondersteuning nodig. Gepeste leerling De coach is het eerste aanspreekpunt en de eerste verantwoordelijke in de begeleiding van de gepeste leerling. Nadat de situatie middels de confronterende methode is afgehandeld, wordt er een gesprek georganiseerd waar ouders van de gepeste leerling, de gepeste leerling zelf en de coach aanwezig zijn. In dit gesprek wordt onderzocht wat de gepeste leerling nodig heeft om op een goede manier verder te kunnen. Daarnaast wordt met elke gepeste leerling een dagelijkse afspraak gemaakt tussen hem/haar en de coach. Er wordt afgesproken dat dit de daarop volgende zes weken sowieso stand houdt. Na die zes weken wordt geëvalueerd of de leerling sterk genoeg is om zich staande te houden in de klas, én of de leerling sterk genoeg is om bij herhaling van het pestgedrag, zelf aan de bel te trekken bij de coach. 55

56 De pestende leerling De coach is het eerste aanspreekpunt en de eerste verantwoordelijke in de begeleiding van de pestende leerling. Deze leerling heeft minstens zoveel begeleiding nodig als de gepeste leerling, omdat de oorzaken van pestgedrag divers en heftig kunnen zijn. Nadat de situatie middels de confronterende methode is afgehandeld, wordt er een gesprek georganiseerd waar ouders van de pestende leerling, de pestende leerling zelf en de coach bij aanwezig zijn. In dit gesprek wordt onderzocht wat de pestende leerling nodig heeft om op een goede manier verder te kunnen. Te denken valt aan bijvoorbeeld extra ondersteuning op het gebied van de sociaal-emotionele ontwikkeling. Indien het pestgedrag dusdanige vormen aanneemt/heeft aangenomen dat er consequenties voor de pester (moeten) volgen, wordt verwezen naar het protocol time-out en schorsing. 56

57 Bijlage 8: protocol time-out, schorsing en verwijdering Inwerkingtreding protocol Dit protocol treedt in werking als er sprake is van ernstig ongewenst/grensoverschrijdend gedrag. Grensoverschrijdend gedrag 1. Grensoverschrijdend gedrag is gedrag waarbij onderstaande situaties, al dan niet bij herhaling, voorkomen of waarbij het de medewerker onmogelijk wordt gemaakt om zijn of haar belangrijkste taak (het geven van onderwijs) naar behoren uit te voeren. 2. Van belang hierbij is dat het aannemelijk moet zijn dat herhaling niet is uitgesloten. Er moet gegronde vrees bestaan voor de veiligheid van medewerkers, leerlingen of voor de ongestoorde voortgang van het onderwijs en/of de belangen van het CLEO. 3. Voorbeelden van situaties die in ieder geval als grensoverschrijdend gedrag aangemerkt kunnen worden, zijn als een leerling: - bij herhaling de voorschriften van het CLEO overtreedt (zie afspraken in de schoolgids) - een bedreiging vormt voor de veiligheid van medeleerlingen en/of medewerkers van het CLEO; - zich intimiderend, discriminerend of beledigend gedraagt; - andermans eigendommen of eigendommen van het CLEO ontvreemdt; - andermans eigendommen of eigendommen van het CLEO beschadigt of vernielt; - alcohol, drugs e.d. gebruikt of bij zich heeft; - vuurwerk afsteekt of bij zich heeft (geldt ook voor de omgeving van het CLEO); - wapens bij zich heeft en/of gebruikt. Schorsen als laatste stap 1. Schorsen is een maatregel die pas genomen dient te worden als alle overige middelen om het gedrag van de leerling te corrigeren uitgeput zijn. Schorsing is een zware maatregel waarbij de belangen van de leerling ernstig in het geding komen. 2. Omtrent het besluit om een leerling te schorsen moeten de belangen van het CLEO zorgvuldig worden afgewogen tegen het belang van de leerling en diens voortgang in het traject op het CLEO. 57

58 Hierbij is het van belang te erkennen dat het CLEO een oefenplaats is waar fouten gemaakt mogen worden. Meldingsplicht/aangifteplicht 1. Bij het vermoeden van bedreiging van het veilige leefklimaat, dan wel het vermoeden van strafbaar gedrag door leerlingen in en om het CLEO, maakt de orthopedagoog/coördinator van het CLEO hiervan melding bij de politie. 2. In het geval van (het vermoeden van) een seksueel misdrijf is er een wettelijke aangifteplicht voor het bevoegd gezag. In dat geval kan altijd overleg worden gevoerd met de vertrouwensinspecteur. 3. Medewerkers van het CLEO zijn verplicht het bevoegd gezag te informeren als zij weet hebben van een mogelijk geval van ontucht. 4. Medewerkers die geconfronteerd worden met geweld, intimidatie of bedreiging kunnen ook zelf aangifte doen of melding maken bij de politie. Maatregelen Er kunnen twee vormen van maatregelen genomen worden: 1. Time-Out 2. Schorsing Time-out 1. In het geval van grensoverschrijdend gedrag kan een time-out worden toegepast. Dit houdt in dat de leerling de rest van de dag de toegang tot de groep wordt ontzegd. De leerling wordt onder toezicht van de achterwacht (schaduwcoach) binnen het CLEO geplaatst. In uitzonderlijke gevallen kan de leerling, in overleg met de ouders, voor de rest van de dag naar huis gestuurd worden. 2. De ouders worden door het CLEO zo snel mogelijk van het incident en de time-out gemotiveerd op de hoogte gebracht. 3. Van het incident en het gesprek met de ouders wordt een verslag gemaakt. Dit verslag wordt door de ouders voor gezien getekend en in het leerlingendossier opgeslagen. Schorsing 1. Het bevoegd gezag heeft de bevoegdheid een leerling te schorsen en de toegang tot (delen van) het CLEO te ontzeggen. 58

59 2. Het bevoegd gezag heeft de projectleider van het CLEO gemandateerd een leerling te schorsen en de toegang tot (delen van) het CLEO te ontzeggen. 3. De gemandateerd projectleider neemt contact op met de directeur-bestuurder van het SWV om de schorsing te bespreken. 4. De directeur-bestuurder van het SWV mag een leerling met opgaaf van redenen ten hoogste voor een periode van één week (vijf schooldagen) schorsen. 5. De directeur-bestuurder van het SWV stelt bij een voornemen tot schorsing van meer dan één dag direct de Inspectie van het onderwijs en de leerplichtambtenaar met opgaaf van redenen op de hoogte. 6. Het besluit tot schorsing wordt altijd schriftelijk aan de betrokken leerling en aan diens ouders bekendgemaakt. 7. Het besluit tot schorsing wordt altijd telefonisch besproken met de contactpersoon van de school van herkomst. Daarop volgend ontvangen ook zij dezelfde schriftelijke bevestiging die ouders ontvangen. 8. Bij schorsing volgt de leerling indien mogelijk een vervangend onderwijsprogramma (thuis/cleo). 59

60 Bijlage 9: Startdocument/startovereenkomst/toestemmingsverklaring STARTDOCUMENT Leerling : Vader : Moeder : Verzorger : Overige familieleden : Geboortedatum : School van herkomst : Mentor eigen school : 60

61 Samenwerking Ouders dragen bij aan het schoolsucces van een kind. Een goede samenwerking tussen leerling, ouders en school is net zo belangrijk als leren lezen en rekenen. Het CLEO gaat samen met uw kind niet alleen werken aan schoolwerk, maar ook aan gedrag, sociale- en schoolse vaardigheden. Een goede samenwerking met u als ouder/verzorger is voor ons essentieel. U bent verantwoordelijk voor de opvoeding van uw kind en als we daar in samen kunnen werken is er een grotere kans op een positieve uitkomst. Wanneer u als ouder actief deelneemt aan het hulpverleningsproces, uw kind ondersteunt, is de kans groter dat we de doelen behalen die we stellen en er verbetering van het probleemgedrag en verminderen van de opvoedstress optreedt. 61

62 Samenwerking met ouders en jongeren is ook belangrijk om het contact tussen een jongere en zijn gezin te versterken en te optimaliseren. Een goede samenwerking tussen professionals en ouders kan een positief effect hebben op de relatie tussen ouders en de jongere. Zo kunnen zij meer vertrouwen in elkaar en meer openheid naar elkaar krijgen. Samenwerken met ouders wil zeggen dat je in dialoog met de ouders komt tot een gedeelde verantwoordelijkheid. Uw kind gaat werken aan zichzelf, het CLEO gaat ervan uit dat u als ouders dit ook doet. 62

63 TOPs! Het programma TOPs! speelt een belangrijke rol in het aanbod op het CLEO. Uw inbreng is van belang, vandaar dat we u vragen om uw medewerking in de voorbereiding hierop; TOPs! is een groepsprogramma dat jongeren van twaalf tot vierentwintig jaar bewust maakt van hun eigen denken en doen én hen leert hier verantwoordelijkheid voor te nemen. Dit doet TOPs! door jongeren te leren dat ze in iedere situatie kunnen kiezen voor een positieve oplossing. Zo wordt een stevig fundament gelegd voor een toekomst met positief en prosociaal gedrag. Zowel binnen als buiten de groep. Het programma besteedt veel aandacht aan het leren toepassen van helpende gedachten (zogenaamde TOP-gedachten). Er wordt vooral gewerkt binnen peergroups. In deze groepen staat het creëren van een positieve groepscultuur centraal, waardoor jongeren worden gemotiveerd en geleerd elkaar te helpen, aan te spreken en van elkaar te leren. Belangrijk is dat u als ouder en kind op de hoogte zijn wat TOPs is. Vul samen het startdocument in! 63

64 Denkfouten en TOP-gedachten Om kennis te maken met denkfouten en TOP-gedachten moet je weten dat gedachten krachtig zijn: wat je denkt heeft grote invloed op wat je voelt. Je gedachten bepalen ook in grote mate wat je doet, oftewel je gedrag. Negatieve gedachten noemen we binnen TOPs Denkfouten, positieve gedachten noemen we TOP-gedachten. Er zijn vijf denkfouten en TOP-gedachten te benoemen. Deze namen worden gebruikt tijdens TOPs-bijeenkomsten en gedurende het programma dat je bij de Onderwijsopvangvoorziening volgt. Als je een gedragsprobleem benoemt, wordt de denkfout die dat veroorzaakt ook genoemd. Denk er telkens aan: het is je denkfout die leidt naar je sociale/ gedragsprobleem. De positieve kant is dat er tegenover een denkfout altijd een TOP-gedachte staat, dus er is voor alle denkfouten ook een positieve tegenhanger, die leidt tot positief gedrag. Tijdens je periode op de Onderwijsopvangvoorziening gaan we daarmee oefenen. Denkfouten Alleen aan jezelf denken Goedpraten Minder erg maken Uitgaan van het ergste Anderen de schuld geven TOP-gedachten Denken aan de ander Je eigen aandeel erkennen Kijken naar wat er gebeurd is en wat de gevolgen zijn Vertrouwen hebben in een goede afloop Verantwoordelijkheid nemen voor je eigen gedrag 1. Alleen aan jezelf denken denken aan de ander Alleen aan jezelf denken betekent dat je jouw mening en gevoelens belangrijker vindt dan de mening en gevoelens van anderen. Je kunt zelfs niet eens denken aan hoe iemand anders over dingen kan denken of zich kan voelen. 64

65 Egocentrisch denken kan ook betekenen dat je alleen maar denkt over wat jíj NU wilt en niet over de gevolgen van jouw gedrag in de toekomst. Egocentrisme is de eerste of de basis denkfout. De egocentrische denkfout kan iemands gedachten over het gezichtspunt van een ander sterk beperken. Denken aan de ander betekent dat je ook denkt aan wat de ander wil, dat je de mening van iemand anders ook belangrijk vindt. Het betekent ook dat je nadenkt over de gevoelens van anderen en de gevolgen van je gedrag in de toekomst. 2. Goedpraten Je eigen aandeel erkennen Goedpraten betekent dat je denkt dat je problemen of gedragingen niet fout of slecht zijn, wat ze in de werkelijkheid wel zijn. Je bedenkt dan een smoes, zodat het niet zo erg lijkt wat je hebt gedaan. Je begint een zin ook vaak met: Ja maar. Het kan ook betekenen dat je fout gedrag van jezelf goed vindt, zodat jet er een goed gevoel aan overhoudt. Je zegt dus eigenlijk dat je gedrag niet fout of slecht is, terwijl dit wel zo is. 3. Minder erg maken kijken naar wat er gebeurd is en wat de gevolgen zijn Iets minder erg maken betekent dat je zegt dat je gedrag niet fout is, terwijl dit wel zo is. of je zegt dat de gevolgen van je gedrag niet negatief zijn, terwijl ze dit wel zijn. 4. Uitgaan van het ergste vertrouwen hebben in een goede afloop Uitgaan van het ergste betekent dat je denkt dat allerlei fouten en slechte dingen jou overkomen en dat je niets kunt doen aan wat jou overkomt. Het betekent ook dat je denkt dat jij of andere mensen niet in staat zijn te veranderen of te verbeteren. Uitgaan van het ergste betekent ook dat je denkt dat anderen egoïstisch zijn en erop uit zijn jou en/of anderen te benadelen. Het betekent dat jij denkt dat jouw toekomst door anderen wordt bepaald. 5. Anderen de schuld geven verantwoordelijkheid nemen voor je eigen gedrag 65

66 Anderen de schuld geven betekent dat je geen verantwoordelijkheid neemt voor je eigen gedrag. Integendeel, je geeft anderen de schuld voor jouw fouten, jouw slechte gedrag, terwijl het eigenlijk je eigen fout is. Het kan ook betekenen dat je denkt dat je slechte gedragingen volgens jou goed zijn omdat je high, stoned of dronken was van drugs of alcohol, of dat je je verleden de schuld geeft van je gedrag. Tegenover deze denkfout staat de TOP-gedachte verantwoordelijkheid nemen voor je eigen gedrag. Dit betekent dat je eerlijk bent over de oorzaken en gevolgen van je gedrag. Hierbij durf je dus aan te geven wat je eigen rol was in een situatie, zonder eerst die van anderen te benoemen. Je hebt nu kennis gemaakt met alle denkfouten en TOP-gedachten. Hier onder volgen nog een aantal vragen die gericht zijn op de denkfouten, het is belangrijk voor jou en voor ons dat we die van je kennen, zodat we met elkaar doelen kunnen gaan maken die te maken hebben met de TOP-gedachten die er tegenover staan. Zodat je er sterker en positiever uit kan komen. Wat zijn jouw meest voorkomende denkfouten? Denkfout 1: Denkfout 2: Denkfout 3: Door je denkfouten te beschrijven, heb je een grote stap gemaakt in het helpen corrigeren van je eigen foute gedachten. Er is veel moed en een sterke persoonlijkheid voor nodig om denkfouten toe te geven en het probleemgedrag wat die denkfouten veroorzaken toe te geven. 66

67 Probleemgedrag en TOP-gedrag Lees eerst dit hele formulier door en begin dan weer boven aan met het beantwoorden van alle vragen. Heb jij ooit last gehad van iemands probleem? Denk aan een keer dat jij last had van iemands probleem. Kies de beste naam voor dat probleem (van de lijst hier beneden) en schrijf het hier op: Heeft iemand ooit last gehad van jouw probleem? Denk aan een keer dat iemand last had van jouw probleem. Kies de beste naam voor dat probleem (van de lijst hier beneden) en schrijf het hier op: Probleemgedrag en TOP-gedrag Tot nu toe hebben we stil gestaan bij gedachten, die je gedrag bepalen. Belangrijk om te weten is dat denkfouten leiden tot probleemgedrag en dat TOP-gedachten leiden tot TOPgedrag. Hier onder zie je ze allemaal op een rijtje Probleemgedrag Negatief over jezelf denken TOP-gedrag Positief over jezelf denken 67

68 Geen rekening houden met jezelf Geen rekening houden met anderen Niet goed omgaan met autoriteiten Snel in de aanval gaan Anderen uitlokken Anderen misleiden Te snel geloven wat de ander zegt Overmatig alcohol-/drugsgebruik Stelen Liegen Stoer doen Rekening houden met jezelf Rekening houden met anderen Goed omgaan met autoriteiten Rustig reageren Anderen met rust laten Eerlijk zijn Zelf goed nadenken over wat de ander zegt Controle hebben over je gebruik Eigendom van anderen respecteren De waarheid vertellen Jezelf zijn 1. Negatief over jezelf denken positief over jezelf denken Negatief over jezelf denken betekent: - dat je geen goed beeld hebt van jezelf - je voelt je weinig waard - je hebt medelijden met jezelf - je voelt jezelf slachtoffer Ik ken iemand met dit probleem Ik heb dit probleem positief over jezelf denken betekent: - dat je weet wie je bent - dat je jezelf sterk voelt - dat je vertrouwen hebt in jezelf. Ik ken iemand met dit TOP-gedrag Ik heb dit TOP-gedrag 2. Geen rekening houden met jezelf rekening houden met jezelf Geen rekening houden met jezelf betekent: - Je doet dingen die schadelijk zijn voor jezelf 68

69 - Je doet net of je geen probleem hebt, terwijl je die wel degelijk hebt Ik ken iemand met dit probleem Ik heb dit probleem Rekening houden met jezelf betekent: - Je denkt na voordat je iets doet - Je weet wat je kan en wat je niet kan - Je doet dingen waar je beter van wordt - Je bent eerlijk over problemen die je hebt - Ik ken iemand met dit TOP-gedrag Ik heb dit TOP-gedrag 3. Geen rekening houden met anderen rekening houden met anderen Geen rekening houden met anderen betekent: - dat je dingen doet die schadelijk zijn voor anderen - dat je geen rekening houdt met de behoeften en gevoelens van anderen - dat je het leuk vindt om anderen uit te lachen of te pesten - dat je misbruik maakt van zwakke mensen of van mensen met problemen. Ik ken iemand met dit probleem Ik heb dit probleem Rekening houden met jezelf betekent: - dat je dingen doet in overleg met anderen - dat je rekening houdt met de behoeften en gevoelens van anderen - dat je anderen helpt - dat je anderen complimenten geeft. Ik ken iemand met dit TOP-gedrag Ik heb dit TOP-gedrag 4. Niet goed omgaan met autoriteiten Goed omgaan met autoriteiten 69

70 Niet goed omgaan met autoriteiten betekent: - dat je snel ruzie hebt met leraren of je ouders - dat je het vreselijk vindt als iemand zegt dat je iets moet - dat je het verschrikkelijk vindt als iemand je advies geeft - dat je niet wilt luisteren Ik ken iemand met dit probleem Ik heb dit probleem Goed omgaan met autoriteiten betekent: - dat je praat met leraren en ouders als je een meningsverschil hebt - dat je rustig reageert als iemand zegt dat je iets moet - dat je het fijn vindt oma advies te krijgen - dat je luistert naar volwassenen. Ik ken iemand met dit TOP-gedrag Ik heb dit TOP-gedrag 5. Snel in de aanval gaan Rustig reageren Snel in de aanval gaan betekent: - dat je snel boos bent - dat je jezelf snel geïrriteerd en boos voelt - dat je snel gefrustreerd bent Ik ken iemand met dit probleem Ik heb dit probleem Rustig reageren betekent: - dat je je boosheid onder controle hebt - dat je nadenkt voor je reageert - dat je ontspanningstechnieken kan toepassen om daarna een juiste keuze te maken Ik ken iemand met dit TOP-gedrag Ik heb dit TOP-gedrag 70

71 6. Anderen uitlokken anderen met rust laten Anderen uitlokken betekent: - dat je anderen pest - dat je iemand bedreigt Ik ken iemand met dit probleem Ik heb dit probleem Anderen met rust laten betekent: - je laat iemand in zijn waarde Ik ken iemand met dit TOP-gedrag Ik heb dit TOP-gedrag 7. Anderen misleiden eerlijk zijn Anderen misleiden betekent: - dat je iemand anders dingen voor je laat doen die niet goed zijn - dat je anderen voor de gek houdt - dat je andere bedoelingen hebt dan je laat merken - dat je anderen dingen belooft die je vervolgens niet nakomt Ik ken iemand met dit probleem Ik heb dit probleem Eerlijk zijn betekent: - dat je meent wat je zegt - dat je betrouwbaar bent - dat je oprecht bent in wat je doet - dat je dezelfde bedoelingen hebt als je laat zien Ik ken iemand met dit TOP-gedrag Ik heb dit TOP-gedrag 8. Te snel geloven wat iemand zegt zelf goed nadenken over 71

72 wat de ander zegt te snel geloven wat iemand zegt betekent: - dat je alles voor vrienden doet, ook als het dingen zijn die niet kunnen - dat je jezelf snel laat overhalen door vrienden - dat je niet door hebt dat anderen je in gevaar brengen - dat je dingen voor anderen doet om aardig gevonden te worden Ik ken iemand met dit probleem Ik heb dit probleem Zelf goed nadenken over wat de ander zegt betekent: - dat je nadenkt voer de gevolgen voor jezelf - dat je vrienden helpt zonder jezelf of anderen in gevaar te brengen - dat je dingen doet omdat ze goed zijn voor jezelf en anderen Ik ken iemand met dit TOP-gedrag Ik heb dit TOP-gedrag 9. Overmatig Alcohol-/drugsgebruik controle hebben over je alcohol- en drugsgebruik overmatig alcohol-/drugsgebruik betekent: - dat je niet meer naar school kan omdat je dronken of stoned bent - dat je de controle over jezelf verliest - dat alcohol/drugs de baas zijn over je Ik ken iemand met dit probleem Ik heb dit probleem Controle hebben over je alcohol- en drugsgebruik betekent: - dat je grip hebt op je alcohol-/drugsgebruik - je de baas bent over drugs/alcohol - dat je zelf de keuze kan maken om geen alcohol of drugs te gebruiken Ik ken iemand met dit TOP-gedrag 72

73 Ik heb dit TOP-gedrag 10. Stelen eigendom van een ander respecteren Stelen betekent: - dat je neemt wat je nu nodig hebt - dat je spullen neemt van anderen Ik ken iemand met dit probleem Ik heb dit probleem Eigendom van een ander respecteren betekent: - je laat spullen van een ander liggen Ik ken iemand met dit TOP-gedrag Ik heb dit TOP-gedrag 11. Liegen de waarheid vertellen Liegen betekent: - dat je dingen vertelt die niet waar zijn Ik ken iemand met dit probleem Ik heb dit probleem De waarheid vertellen betekent: - je bent eerlijk over hoe dingen echt zijn gegaan Ik ken iemand met dit TOP-gedrag Ik heb dit TOP-gedrag 12. Stoer doen Jezelf zijn Stoer doen betekent: - dat je probeert indruk te maken - dat je je echte gevoelens niet laat zien - dat je jezelf anders voor doet dan je bent 73

74 Ik ken iemand met dit probleem Ik heb dit probleem Jezelf zijn betekent: - je hebt vertrouwen in jezelf - je bent eerlijk over je gedachten en gevoelens - je bent wie je bent Ik ken iemand met dit TOP-gedrag Ik heb dit TOP-gedrag Wat zijn je meest serieuze problemen? Probleem 1: Probleem 2: Probleem 3: Door je problemen juist te benoemen heb je een grote stap genomen bij het jezelf helpen! Bewaar dit werkblad in je persoonlijke map om tijdens de lessen TOPs te gebruiken. Het kan je verder helpen. 74

75 Startovereenkomst Mijn startovereenkomst bevat informatie over mijzelf. Ik geef eerlijk antwoord op de vragen. De hierin beschreven doelen zijn tot stand gekomen na gesprekken met mijn begeleiders en mijn familie/verzorgers. Ik ben wel eens gewisseld van school. Zo ja, van welke school naar welke school? Ik ben wel eens blijven zitten. Zo ja, In welke groep/klas? De volgende vakken doe ik graag en gaan goed? Met de volgende welke vakken heb ik moeite? Algemeen Mijn sterke punten zijn (hobby s, sport, school, vrienden): 75

76 Dit gaat er goed met mijn gedrag op school: Dit gaat er niet goed met mijn gedrag op school: Dit gaat er goed met mijn gedrag thuis: Dit gaat er niet goed met mijn gedrag thuis: Toekomst Wat wil je later worden? 76

77 Wat moet je daarvoor doen? Is er een school of opleiding waar je graag heen zou willen gaan voor dit beroep? 77

78 Gedragsverwachtingen Op het CLEO werken we vanuit de kernwaarden veiligheid, erkenning en groei. Deze waarden worden concreet gemaakt door middel van onderstaande gedragsverwachtingen. Iedereen op het CLEO (zowel leerlinge als medewerkers) houden zich aan deze gedragsverwachtingen. 78

79 Mijn doelen Weten wat mijn denkfouten zijn en het TOP-gedrag dat ik wil leren: Denkfouten die ik heb: Alleen aan jezelf denken Goed praten Minder erg maken Uitgaan van het ergste Anderen de schuld geven TOP-gedrag dat ik wil leren: Denken aan de ander Je eigen aandeel erkennen Kijken naar wat er gebeurd is en wat de gevolgen zijn Vertrouwen hebben in een goede afloop Verantwoordelijkheid nemen voor je eigen gedrag Gedrag waardoor ik in de problemen kom: 1. Negatief over jezelf denken 7. Anderen misleiden 2. Geen rekening houden met jezelf 8. Te snel geloven wat de ander zegt 3. Geen rekening houden met anderen 9. Overmatig alcohol-/drugsgebruik 4. Niet goed omgaan met autoriteiten 10. Stelen 5. Snel in de aanval gaan 11. Liegen 6. Anderen uitlokken 12. Stoer doen 79

80 TOP-gedrag dat ik wil leren: 1. Positief over jezelf denken 7. Eerlijk zijn 2. Rekening houden met jezelf 8. nadenken over wat de ander zegt 3. Rekening houden met anderen 9. Controle over je alcohol-/drugsgebruik 4. Goed omgaan met autoriteiten 10. Eigendom van anderen respecteren 5. Rustig reageren 6. Anderen met rust laten 11. De waarheid vertellen 12. Jezelf zijn Mijn doelen zijn: 1. korte termijn 2. korte termijn 3. korte termijn 4. korte termijn De doelen die mijn ouders belangrijk vinden zijn: De doelen die mijn school belangrijk vindt voor terugkeer zijn: 1. 80

81 2. De doelen waaraan ouders gaan werken: De doelen die ik heb opgeschreven in deze overeenkomst worden overgenomen in mijn dossier. Dit plan wordt aangevuld door de gedragswetenschapper, samen met de Coach. Het startdocument wordt ook aan je ouders/verzorgers gegeven om te tekenen, zodat we het allemaal eens zijn over waar we aan werken. 81

82 Toestemmingsverklaring Ondergetekende: Ouder/verzorger van: Geboortedatum: Straat + nummer: Postcode en woonplaats: geeft wel / geen toestemming voor het doen van een capaciteiten- en/of psychologisch onderzoek. geeft wel / geen toestemming voor het opvragen van informatie bij de J&G coach die verbonden is aan het CLEO. geeft wel / geen toestemming voor het opvragen van informatie bij externe hulpverlening, te weten: geeft wel / geen toestemming om de persoonsgegevens geanonimiseerd te gebruiken voor onderzoekmatige doeleinden ter verbetering voor de ondersteuning van de leerling (bv videopname) 82 Datum: Handtekening:

83 Adres: Kofschipstraat 10a CG Alkmaar Contact: