Samenvatting Nederlands Examen samenvatting

Transcriptie

1 Samenvattin Nederlands Examen samenvattin Samenvattin door een scholier 2518 woorden 21 mei ,3 100 keer beoordeeld Vak Methode Nederlands Centraal examen Nederlands Examen Samenvattin: Blz. 40: De belanrijkste alemene tekstdoelen zijn: - Uiteenzetten: informatie even, iets uiteenzetten, bijvoorbeeld over de werkin van het apparaat computer, je moet wel objectief blijven, een eien menin, je lezers op de hoot brenen van iets, ook de instructie. - Beschouwen: een onderwerp wordt vanuit verschillende invalshoeken bekeken: wat zijn de voor- en nadelen ervan? Wat zijn de meninen erover? Een beschouwin is eienlijk een subjectieve uiteenzettin. Het doel van een beschouwin is lezers of luisteraars aan het denken zetten. Eien standpunten of meninen van anderen naar voren brenen. - Overtuien: overhalen in te stemmen met jouw standpunt, arumenten voor je standpunt even die dat standpunt rechtvaardien. Conclusie waarom je vindt dat jouw publiek moet instemmen met jouw standpunt. Publiek overtuien. Blz. 56,57,58: Bij een alinea is meestal een kernzin aan te wijzen die de belanrijkste informatie van de alinea bevat. Plaats/ waar te vinden: meestal aan het bein, soms aan het eind. Je kunt een structuurschema maken om een kernzin op te sporen, dat doe je zo: Zin 1 K Zin 2 A1(oorzaak1) Zin 3 A2(oorzaak2) Zin 4 A3(detaillerin van oorzaak 2) Elke aanvullende zin is altijd ondereschikt aan de kernzin en staat in het schema daarom wat verder naar rechts. De inleidin en het slot beslaan samen oneveer 3/10 van de tekst, de rest is ereserveerd voor de kern. De kern van de tekst is het loische evol op de inleidin. Blz 63: Tekstverbanden: Verwijswoorden: woorden verwijzen naar andere woorden; deze, die, dit, dat, ze, hij, het, namen, waarmee, met wie, waarvan en van wie. Sinaalwoorden: even een sinaal dat er een bepaald verband bestaat tussen zinnen of delen van Paina 1 van 6

2 zinnen, maar ook tussen alinea s. Uit het sinaalwoord zelf kun je het tekstverband opmaken. Sinaalwoorden zie laatste bladzijde. HFD 9: Arumentatie, blz 87-92: Arumentatiemiddelen zijn: 1. reden, oorzaak of verklarin even. 2. een verelijkin maken 3. voorbeelden even 4. een ezahebbende bron noemen. HFD 10: Samenvatten (leesvaardiheid), blz : Een tekst samenvatten wil zeen de hoofdpunten van een tekst op samenhanende wijze weereven. Zodat de Hoofdedachte duidelijk wordt. Met de hoofdedachte bedoelen we de essentie van wat een schrijver of spreker wil uiteenzetten, beschouwen of betoen. Die essentie kan soms in 1 zin worden weereeven. Maar vaak zijn er aanvullende zinnen nodi. De hoofdedachte weereeven in 1 zin noemen we ook wel de Hoofdstellin. Hoe vat je zo n tekst nou samen? Dat kan d.m.v. de zevenstappenstrateie. 1. verkennend lezen, ook wel lobaal, oriënterend of scannend lezen: titel en/of ondertitel lezen, de 1ste alinea helemaal lezen, daar a je bij na of je daaruit al kunt opmaken wat het tekstdoel en de hoofdvraa is en met wat voor tekstsoort je te maken hebt. Van elke volende alinea lees je alleen de eerste zin, in de kern van de tekst kun je door de eerste zinnen te lezen misschien al het antwoord op de hoofdvraa vinden, dan de alinea helemaal lezen, je stelt nu vast of je weet wat de hoofdedachte van de tekst is. 2. studerend lezen: nauwkeuri lezen, per alinea de kernzin vaststellen, evonden? Dan onderstrepen. (zie ook structuurschema) van elke alinea stel je de functie vast, daarbij let je speciaal op sinaalwoorden omdat die je oede aanwijzinen kunnen even. De functies die je aan de alinea s toekent, maken meestal al duidelijk wat de hoofdedachte van de tekst is 3. kernzinnen eventueel aanvullen: je controleert of elke kernzin op zich, zonder aanvullende informatie, duidelijk enoe is. Is het antwoord nee dan vul je de kernzin aan met andere eevens uit de alinea. 4. bepalen of alle kernzinnen noodzakelijk zijn: je aat na of alle openomen kernzinnen wel in de uiteindelijke samenvattin terecht moeten komen. Moeten alle kernzinnen wel in de uiteindelijke samenvattin? Uitspraken bijvoorbeeld zijn niet helemaal noodzakelijk bij een samenvattin. 5. controleren of de eselecteerde kernzinnen en de hoofdedachte weereven. Ze moeten de hoofdpunten en uiteraard de hoofdedachte bevatten. 6. herformuleren. Na stap 5 a je de overblijvende zinnen zonodi Herformuleren in je eien woorden, zodat het een kloppende, oed verlopende samenvattin wordt. Hierbij kan het ook nodi zijn een nieuwe alinea-indelin aan te brenen. Herformuleren is vrijwel altijd noodzakelijk omdat de eselecteerde zinnen toch een beetje uit hun verband erukt zijn. Zor er bij het herformuleren voor dat de zinsbouw en woordkeuze correct zijn. Let speciaal op het ebruik van verwijs- en sianaalwoorden! 7. controleren spellin/interpunctie. Je controleert je samenvattin op spellin en leestekens. Als je een tekst hebt die slecht inedeeld is in alinea s of die helemaal een alinea s kent, lees die tekst dan snel even door en bren met een bepaald teken, bijvoorbeeld een kruisje ( ) of 2 kruisjes ( ) of misschien zelfs wel 3 kruisjes! Hoe edurfd! ( ) Een examenopdracht ericht op samenvatten hoeft niet altijd hetzelfde eformuleerd te zijn. Hieronder, op de volende paina, vind je 4 varianten van een samenvattinsopdracht ( leuk woord voor alje): Variant 1: Vat het betoo samen in oneveer 120 woorden. Hierbij vol je de zevenstappenstrateie. Paina 2 van 6

3 Variant 2: Vat het betoo samen in oneveer 120 woorden. Vermeld daarbij de hoofdedachte en 2 ondersteunende arumenten. Bij deze opdracht moet je iets selectiever te werk aan dan bij variant 1. Je kunt de zevenstappenstrateie volen met welatin van stap 6. die is niet nodi, want je hoeft je alleen te richten op de hoofdedachte en twee ondersteunende arumenten. Variant 3: Geef de hoofdedachte van de tekst weer in 1 zin (=hoofdstellin). Je aat bij deze opdracht niet verder dan het aaneven van de kernzinnen per alinea. Je zoekt niet naar aanvullende zinnen. Inteendeel: je maakt bij de kernzinnen zelfs een onderscheid tussen belanrijke en minder belanrijke zinnen. Het is verstandi om hierbij in fases te werken. Probeer de kernzinnen niet ineens tot 1 zin (=hoofdstellin) teru te brenen, maar doe dat in 2 of 3 fases. (voorbeeld zie boek blz. 100) Variant 4: Vat het betoo in oneveer 120 woorden samen. Ga daarbij beknopt in op de historische achterrond. Vermeld de belanrijkste conclusie van auteur. Noem ook de oplossin die de auteur voorstaat. Bij deze opdracht word je heel sterk estuurd in de richtin van een bepaald tekstedeelte. Maar je moet ook de hele tekst bekijken. Het beste is hier ewoon de zevenstappenstrateie te volen, maar in je samenvattin iets meer ruimte te even aan de alinea of alinea s over de historische achterrond. Bij deze opdracht zul je heel zuini met je woorden moeten omsprinen. Dat ma echter niet ten koste aan van een oede zinsbouw. Andere samenvattinsstrateiën: - Een heel econcentreerde lezer zou bijvoorbeeld ook direct kunnen beinnen met het opsporen van de kernzinnen zonder vooraf de tekst verkennend te hebben elezen. - Een samenvattinsstrateie die speciaal voor betoende teksten is emaakt, is de claim-data-strateie. Claim betekent de conclusie van de tekst en data zijn de arumenten die de conclusie ondersteunen. Het aat zo: Je zoekt eerst de conclusie die in de tekst zit en schrijft die op. De conclusie kan uit 1 zin bestaan, maar dat hoeft niet. Ze kan ook verdeeld zijn over 2 of 3 zinnen. Je zoekt in de tekst de arumenten die de conclusie ondersteunen en koppelt die via een verbindinswoorden aan de conclusie. De samenvattin samenevat: Samenvattend zou je de zevenstappenstrateie kunnen definiëren als: Verkennend en studerend lezen door vooral de structuur van de tekst te ontdekken. Als je de structuur van een tekst blootlet, krij je veel emakkelijker toean tot de inhoud ervan. HFD 11: Tekstanalyse (leesvaardiheid), blz Tekstanalyse is het doorronden van een tekst. Op het examen wordt aan de hand van een reeks vraen bekeken of je dat kunt. Een tekst kun je het beste analyseren via een bepaalde strateie. De strateische aanpak die we hier kiezen, is verelijkbaar met de samenvattinsstrateie. We onderscheiden hier 5 stappen: 1. lees de tekst verkennend (staat ook in HFD 10 beschreven) 2. lees de tekst studerend door: lees de tekst 1 keer helemaal door en bewerk hem al lezend. Een tekst Paina 3 van 6

4 bewerken doe je door: alinea s die niet zijn aaneeven zelf wel aan te even. De functie van alinea s te bepalen (= tekstverbanden aaneven). De kernzinnen uit de alinea s te onderstrepen. Moeilijke woorden waarvan je de betekenis niet uit de omrinende tekst (context) kunt afleiden, te omcirkelen. 3. lees de vraen rondi: je hoeft niet eerst alle vraen die bij een tekst staan, te lezen. Bein bij vraa 1. bepaal steeds: de soort vraa, de cateorie uit het PR-model (?) waarnaar de vraa verwijst. 3a. de soort vraa: stel vast of het een meerkeuze of het een open vraa is (zeer makkelijk). Stel vast of het om een enkelvoudie vraa aat, waarop dus maar 1 antwoord hoeft te volen, of een meervoudie vraa, waarop 2 of meer antwoorden moeten komen. 3b. de cateorie uit het PR-model waarnaar de vraa verwijst: tekstanalysevraen uiteraard niet allemaal naar hetzelfde. Inteendeel, ze vraen allemaal naar verschillende dinen, die evenwel teru te brenen zijn tot de cateorieën die we in het PR-model hebben onderscheiden: Vraen over het tekstdoel: wat is volens jou het doel dat de auteur met de tekst heeft? Vraen over de tekstsoort: is de tekst een uiteenzettin of een betoo? Worden de reels die daarvoor elden in 8 enomen? Vraen over de inhoud: wat is de hoofdedachte van de tekst of van een tekstedeelte? Worden er als het een betoende tekst is, oede arumenten ebruikt of juist droredenen? Zijn feiten en meninen oed van elkaar onderscheiden? Vraen over de opbouw: welke verbanden zitten er tussen de tekstedeeltes? Welke functie heeft de ene alinea ten opzichte van de andere? Welke vaste structuren zijn in de tekst aanwezi (bijvoorbeeld oorzaak-evol, voor- en nadelen)? Vraen over de formulerin: met welke doel ebruikt de schrijver woord x? welke 2 synoniemen worden in de tekst ebruikt voor y? Vraen over de presentatie: welke functie hebben de aanhalinstekens bij het woord stoeproente (?) in reel x? Je stelt dus vast over welk punt uit het PR-model de vraa esteld wordt: tekstdoel/ tekstsoort, inhoud, opbouw, formulerin of presentatie. 4. lees het tekstedeelte waarnaar de vraa verwijst nauwkeuri door: je aat aan de hand van de vraa naar het tekstedeelte waarover de vraa aat. Lees het tekstedeelte oed door; kijk no eens precies naar de vraa en verelijk het evraade met het ebodene in de tekst. Als het tekstedeelte waarnaar verwezen wordt moeilijk toeankelijk is, a dan als volt te werk: Maak een ondoorzichtie alinea een structuurschema (zie bein v/d samenvattin). Ontleed een ondoorzichtie zin. Probeer de betekenis van moeilijke woorden te achterhalen door naar de samenstellende delen ervan te kijken of porbeer de betekenis af te leiden uit de omrinende tekst. 5. Geef het antwoord: formuleer het antwoord of wijs het oed antwoord aan. Bij meerkeuzevraen moet je alle alternatieve even lanslopen ook als je direct alternatief A als het oede antwoord meent te herkennen. Het beste is uit te aan van de methode van het westrepen. Wat is het zeker niet, westrepen, wat ook niet, ook westrepen, enz. je houdt dan als het oed is het juiste antwoord over. Bij antwoorden op open vraen moet je no eens op het volende letten: a. Bondiheid: het aat er bij het beantwoorden van vraen niet om mooie zinnen te formuleren. Het belanrijkste is dat ze bondi zijn. b. Citeren of in eien woorden formuleren: het kan zijn dat evraad wordt naar een citaat. Dit zet je dus tussen aanhalinstekens ( ). Als je een eien antwoord in eien woorden moet even, moet je dat ook echt Paina 4 van 6

5 doen. Ga niet 1 enkel woord uit een citaat veranderen, maar kies zoveel moelijk voor eien formulerin. Andere analysestrateieën: Teksten zijn ook via andere strateieën te analyseren. Je zou bijvoorbeeld zonder een verkennend of studerend lezen direct naar de vraen kunnen aan en vervolens naar de tekst. Toch zouden we dat hier niet willen adviseren. De kans is root dat je met zo n verkorte strateie een verkeerd antwoord eeft omdat je de tekst niet oed berepen hebt. Vaak zie je overiens bij de verkorte strateie dat mensen vanuit de vraa toch no de tekst verkennend en studerend aan lezen. Ze nemen de tekst dan via de vraen in brokjes tot zich. Blz : Functies van tekstdelen = SIGNAALWOORDEN 1.Aaneenschakelin: in een tekstdeel staan bijvoorbeeld 2 kenmerken van iets enoemd: en, ook, verder, bovendien, daarnaast, voorts, niet alleen, maar ook, zowel als, noch noch, daar komt no bij dat. Zodra een aaneenschakelin meer dan 2 elementen bevat, spreken we van een opsommin: ten eerste (op de eerst plaats), ten tweede, ten derde, ten slotte. 2. Teenstellin: in een tekstdeel wordt een teenwerpin emaakt bij iets uit een voorafaand tekstdeel: maar echter, doch, toch, daarenteen, inteendeel, evenwel, enerzijds anderzijds, aan de ene kant aan de andere kant, in teenstellin tot, desondanks, daar staat teenover, niettemin, of of. 3. Reden/ arument: in een tekstdeel wordt uit de doeken edaan wat de reden van iets is of wat het arument van iemand is om zus of zo te doen: want, aanezien, omdat, immers, namelijk, derhalve. 4. Oorzaak-evol: in het ene tekstdeel is de oorzaak van iets eeven en in het volende tekstdeel het evol, of omekeerd: doordat, daardoor, hierdoor, omdat, het evol van, met als evol, dit is te danken/wijten aan, de oorzaak hiervan is, zodat, bijevol, dan ook, dientenevole. 5. Doel-middel: in een tekstdeel wordt aaneeven wat het doel van iets is en in een volens tekstdeel staat een middel om dat doel te bereiken. Of eerst komen de middelen en dan volt het doel: opdat, om, daartoe, met de bedoelin, waarmee, door middel van, middels, via, met (be)hulp van. 6. Detaillerin/toelichtin: in een tekstdeel wordt bijvoorbeeld een verklarin eeven en in het volende tekstdeel volt een detaillerin of toelichtin van die verklarin: dat houdt, dat wil zeen, preciezer eformuleerd. 7. Voorbeeld: in een tekstdeel staat bijvoorbeeld dat er wel 100 attracties zijn in een bepaald attractiepark (de eftelin!). In een volend tekstdeel worden dan voorbeelden van die attracties eeven: bijvoorbeeld, te illustratie, zo, zoals, stel, neem. 8. Voorwaarde: in een tekstdeel staat dat er iets is besloten of vasteled. In het voorafaande of volende tekstdeel wordt dan ezed dat er wel voorwaarden aan zijn verbonden: als, indien, wanneer, mits. 9. Bewijs: iemand beweert in een tekstdeel iets, en staaft dat vervolens met een bewijs of bewijzen: het bewijs is, dat bewijst. 10. Toeevin (inperkin/ relativerin): een bewerin wordt verbonden met een toeevin, die meestal een inperkin of relativerin van de bewerin is: hoewel, ofschoon, ondanks dat, weliswaar, tenzij. 11. Verelijkin: in het ene tekstdeel wordt een verelijkin emaakt met iets uit het voorafaande tekstdeel: alsof, evenals, eveneens, evenzeer, op dezelfde wijze, hetzelfde is het eval, in verelijkin met, net als, verelijk, (net) zoals. 12. Samenvattin: in een tekstdeel worden de hoofdpunten van de hele tekst samenevat. Een samenvattend tekstdeel vind je meestal aan het einde van een tekst: samenvattend, kortom. Paina 5 van 6

6 13. Conclusie: in een tekstdeel wordt uit de voorafaande tekst een conclusie etrokken. Ook een concluderend tekstdeel vind je meestal aan het einde van een tekst: dus, concluderend, de slotsom is, dat betekent. Soms passen de enoemde functieaanduidinen niet precies bij een tekstdeel. Als dat zo is, ma je alemenere aanduidinen ebruiken, zoals vraa-antwoord en probleem-oorzaak-oplossin. Paina 6 van 6