1 Risico en Risicobereidheid

Transcriptie

1

2 2 1 Risico en Risicobereidheid 1.1 Inleiding Beleggen is een zoektocht naar rendement en daarbij moeten voortdurend lastige keuzes gemaakt worden. Als belegger moet u steeds de afweging maken tussen risico en rendement. Gaat u voor het maximale rendement, dan loopt u ook meer risico. Kiest u ervoor om minder risico te lopen, dan betekent dit automatisch dat u minder rendement kunt maken. Het is daarom zaak dat u weet welk risico u wilt lopen om een specifiek rendement te maken. Deze brochure helpt u hierbij. U heeft ervoor gekozen om zelfstandig te beleggen en dat betekent dat u zelf bepaalt hoeveel risico u wenst te lopen bij het beleggen en welke financiële instrumenten u gebruikt. Om vast te stellen welke risico s ú aanvaardbaar vindt bij het beleggen is het verstandig om uw risicobereidheid vast te stellen. Om u te helpen inzicht te krijgen in uw risicobereidheid hebben wij een beknopte vragenlijst opgesteld. Als u voor het eerst inlogt op uw Binck rekening, vragen wij u deze vragen te beantwoorden. Na het beantwoorden van de vragen, krijgt u een persoonlijk risicogetal. Het risicogetal bepaalt vervolgens in welke van de zeven categorieën van risicobereidheid u wordt ingedeeld. Dit boekje heeft tot doel de categorieën van risicobereidheid nader toe te lichten en u vertrouwd te maken met de begrippen risico en risicogetal. 1.2 Rendement en risico Als u gaat beleggen dan heeft u een concreet doel voor ogen. Het kan zijn dat u een bepaald bedrag op een bepaald tijdstip beschikbaar wilt hebben of dat u financiële reserves opbouwt voor onzekere tijden. Natuurlijk is het ook mogelijk dat u beleggen beschouwt als een leuke hobby. Veel beleggers weten wat het begrip rendement inhoudt en kunnen dit eenvoudig berekenen. Bij risico ligt dit vaak anders. Risico geeft aan wat de kans is dat het verwachte rendement afwijkt van het gerealiseerde rendement. Rendement en risico worden ook wel de goede en kwade kans van het beleggen genoemd: wie een hoog rendement wil behalen, dient rekening te houden met het risico van grote verliezen. 1.3 Het meten van risico Om risico meetbaar te maken, turven statistici hoe vaak een bepaalde waarneming (bijvoorbeeld een koers) voorkomt. Vervolgens wordt het gemiddelde bepaald. Voor een goed begrip van risico is dat niet voldoende. Ook de spreiding van de waarnemingen rond dat gemiddelde is van belang. Die spreiding wordt de standaarddeviatie genoemd (zie kader). Waarom is de spreiding van waarnemingen van belang? U bent een weekend in de Belgische Ardennen op een survivaltocht. Na een lange voettocht komt u aan bij een rustige rivier. Uw gids probeert u gerust te stellen met de opmerking dat de gemiddelde diepte van de rivier slechts één meter is. Dit kan u doen besluiten om met een gerust hart de rivier over te steken. Maar misschien is dit niet zo n goed idee. Het is verstandiger om te weten wat de maximale en minimale diepte is. Blijft dit bijvoorbeeld tussen de 0,8 en 1,20 meter dan is oversteken veilig. Ligt de variatie tussen 0,1 en 1,90 meter, dan is het risico groter. Kortom, het is interessant te weten wat u minimaal en maximaal kunt verwachten, en hoe groot uw risico is. Bron: Tom Loonen, Rendement en Risico, 2002.

3 3 In de dagelijkse praktijk zult u als belegger nauwelijks uit de voeten kunnen met het statistische begrip standaarddeviatie. Daarom hebben wij gezocht naar een risicobegrip om uw risicobereidheid zichtbaar en meetbaar te maken: het risicogetal. 1.4 Persoonlijk risicogetal Om inzicht te verkrijgen in uw risicobereidheid heeft u bij Binck een vragenlijst ingevuld. Na het beantwoorden van de vragen, kreeg u een persoonlijk risicogetal tussen de 0 en Het getal 0 betekent dat u geen enkel risico wilt lopen en is alleen te behalen door te gaan sparen. Het getal 1000 betekent dat u extreme risico s niet uit de weg wilt gaan. Het risicogetal wordt vervolgens gekoppeld aan een categorie: Risicothermometer Uw risicogetal sparen vastrentend defensief behoedzaam offensief speculatief zeer speculatief De zeven categorieën worden in paragraaf 1.7 nader toegelicht. 1.5 Risicobereidheid per rekening Veel van onze klanten houden meerdere rekeningen aan, waarbij elk van die rekeningen een andere beleggingsdoelstelling kan hebben. Zo kan de eerste rekening bedoeld zijn voor het vormen van een extra pensioenreserve, een tweede voor een spaarpotje voor de kinderen en een derde om actief te kunnen inspelen op de actuele beursontwikkelingen. Daarom hebben wij ervoor gekozen om per rekening uw risicobereidheid te bepalen. Mocht u op dit moment slechts één rekening aanhouden, terwijl u wel verschillende financiële doelen nastreeft die kunnen leiden tot een afwijkende risicobereidheid, dan kunt u ervoor kiezen om voor elke beleggingsdoelstelling een aparte rekening te openen. 1.6 Wijziging van uw risicobereidheid Aangezien uw risicobereidheid in de loop van de tijd kan veranderen, verdient het aanbeveling om regelmatig het opgestelde profiel te toetsen. De ervaring leert dat beleggers bij andere marktomstandigheden meer of minder risico willen nemen. Als er zich relevante wijzigingen voordoen in uw financiële situatie of als de beleggingsdoelstelling van een rekening wijzigt, dan dient u de vragenlijst in ieder geval opnieuw in te vullen. U zult daartoe zélf het initiatief moeten nemen. U kunt de vragenlijst altijd opnieuw invullen als u inlogt op uw Binck rekening. Ga hiervoor naar de rubriek instellingen bij Mijn Binck en kies vervolgens beleggersprofiel als u een Binck Basic of Binck Active rekening heeft, of Risicobereidheid als u een Binck Fundcoachrekening heeft. Let op! U bent zelf verantwoordelijk voor de juistheid van uw beleggersprofiel. Als uw persoonlijke omstandigheden wijzigen, dient u zelf een nieuw beleggersprofiel aan te maken. Binck zal daarop niet toezien. U dient zelf na te gaan of een order die u wilt plaatsen en uw portefeuille in overeenstemming zijn met uw risicobereidheid. Binck weigert geen orders die afwijken van uw risicobereidheid.

4 4 1.7 Categorieën van risicobereidheid Op basis van de door u gegeven antwoorden is uw risicogetal berekend. Dit risicogetal ligt tussen de 0 en de Het risicogetal wordt vervolgens gekoppeld aan een categorie. In dit hoofdstuk worden de verschillende categorieën beschreven. Sparen (0 10) Als uw risicogetal tussen de 0 en 10 ligt, dan is uw profiel Sparen. U kiest voor zekerheid en er is bij u in feite sprake van een algehele risicoaversie. Het omzetten van een geldsaldo in bijvoorbeeld aandelen of beleggingsfondsen is in principe niet aan de orde. Vastrentend (11 30) U bent een belegger die kiest voor vastrentende waarden. Het rendement van uw portefeuille zal normaal gesproken beperkt zijn. Het verwachte rendement en het feitelijk behaalde rendement zullen dicht bij elkaar liggen. De kans dat u in een jaar een negatief rendement behaalt is klein, en een dalende beurs raakt u slechts beperkt. U kiest duidelijk voor een beperkt risico en het gevolg daarvan is dat u genoegen neemt met een beperkt rendement. Defensief (31 60) Als defensieve belegger accepteert u enig risico. Het rendement van uw portefeuille zal normaal gesproken bescheiden zijn. Het is ook mogelijk dat er jaren zijn dat u een negatief rendement behaalt. Het verwachte rendement en het feitelijk behaalde rendement zullen niet al te ver uit elkaar liggen. Als het beursklimaat even tegen zit, hoeft u niet wakker te liggen. U kiest duidelijk voor een beperkt risico en zult genoegen moeten nemen met een bescheiden rendement. Behoedzaam (61 80) U bent een behoedzame belegger. U bent op zoek naar de juiste balans tussen risico en rendement. Er zullen jaren zijn met koerswinsten, maar er zullen ook jaren zijn met een negatief rendement. Door de jaren heen zal het verwachte rendement en het feitelijk behaalde rendement regelmatig uit elkaar liggen. Het op en neer gaan van de beurs is voor u voelbaar maar niet direct dramatisch. Offensief (81 110) U bent een offensieve belegger. Het risico van uw portefeuille zal onder normale omstandigheden ongeveer gelijk zijn aan dat van de markt. Er zullen jaren zijn met forse koerswinsten, maar er zullen ook jaren zijn waarin u behoorlijke verliezen zult lijden. Het feitelijk behaalde rendement en het rendement dat u in gedachten had, zullen in veel gevallen sterk uiteenlopen. U kiest duidelijk voor het nemen van risico waardoor de mogelijkheid bestaat dat u een goed rendement behaalt. Speculatief ( ) Als speculatieve belegger kiest u duidelijk voor het nemen van veel risico. Het risico van uw portefeuille zal gemiddeld gesproken hoger liggen dan wat als een normaal marktrisico gezien kan worden. Er zullen jaren zijn met enorme koerswinsten, maar er zullen ook jaren zijn waarin u zware verliezen zult moeten incasseren. U moet zich goed realiseren dat het feitelijke rendement aanzienlijk kan afwijken van het rendement dat u voor ogen had. Door het accepteren van veel risico kunt u een hoog rendement behalen. Zeer speculatief (181 hoger) U bent een zeer speculatieve belegger. Voor u telt maar één ding en dat is het behalen van een zo hoog mogelijk rendement. Het is zeer goed mogelijk dat u enorme rendementen behaalt. Aan de andere kant is het ook goed mogelijk dat uw vermogen in korte tijd als sneeuw voor de zon verdwijnt. U moet zich goed realiseren dat het feitelijke rendement aanzienlijk kan afwijken van het rendement dat u voor ogen had. U kiest duidelijk voor het nemen van zeer veel risico waardoor de mogelijkheid bestaat dat u een zeer hoog rendement behaalt.

5 5 2 Het risicogetal en uw portefeuille 2.1 Inleiding Als u belegt met Binck Basic of Binck Active, maakt Binck het mogelijk om het risico van uw portefeuille online en realtime te berekenen. Het risico van uw portefeuille wordt, net als uw risicobereidheid, uitgedrukt in een risicogetal. Naarmate het risico van de portefeuille toeneemt, neemt ook het risicogetal toe en vice versa. Het risicogetal van uw portefeuille helpt u bij het beoordelen of het risico van uw portefeuille past bij uw persoonlijke risicobereidheid. 2.2 Risicogetal van de actuele portefeuille De meeste beleggers begrijpen dat de kans op hoge rendementen bij een belegging in aandelen groter is dan wanneer uitsluitend wordt belegd in staatsobligaties. Aan de andere kant zijn de risico s van negatieve rendementen bij een belegging in aandelen ook groter dan bij staatsobligaties. Maar ook als alleen in aandelen wordt belegd, kunnen verschillen optreden in risicograad. Aandelen waarvan de koers regelmatig sterk fluctueert zijn risicovoller dan aandelen met een meer stabiel koersverloop. Het risico van een individuele belegging in een aandeel kan beperkt worden door een portefeuille op te bouwen bestaande uit verschillende aandelen. Een gespreide portefeuille is over het algemeen minder risicovol dan een eenzijdig opgebouwde portefeuille. Waardeveranderingen in de portefeuille die worden veroorzaakt door koersfluctuaties in het ene fonds kunnen dan worden gecompenseerd of gedempt door tegengestelde koersfluctuaties in het andere fonds. Ook derivaten kunnen het risicoprofiel van een portefeuille beïnvloeden. Een portefeuille met bijvoorbeeld 100 aandelen in een bepaald fonds in combinatie met een gekochte put optie op dat fonds is minder risicovol dan diezelfde aandelen zonder put optie. U verzekert als het ware uw aandelen tegen een koersdaling. Vrijwel geen enkele belegger is in staat om het actuele risico van zijn portefeuille te berekenen. En zeker niet op elk moment van de dag of als er sprake is van grote portefeuilles en/of portefeuilles met verschillende optieconstructies. Daarom maakt Binck het mogelijk om het risico van uw portefeuille online en realtime te berekenen. Het risico van uw portefeuille wordt, net als uw risicobereidheid, uitgedrukt in een risicogetal. Naarmate het risico van de portefeuille toeneemt, neemt ook het risicogetal toe en vice versa. Het actuele risicogetal van uw portefeuille kunt u op verschillende plaatsen op de site terugvinden: in uw portefeuilleoverzicht: door op de button risicogetal te klikken bij het teruglezen van uw order (als u de extra service Online risicogetal heeft afgenomen) Net als bij het persoonlijk risicogetal kan het risicogetal van uw actuele portefeuille liggen tussen de 0 en de Een risicogetal van 0 correspondeert met een portefeuille zonder beleggersrisico. Dat kan bereikt worden door niet te beleggen en bijvoorbeeld te gaan sparen. Een risicogetal van 1000 correspondeert met een uiterst speculatieve portefeuille. Om u een beeld te geven: als u de afgelopen jaren volledig had belegd in de AEX-index, zou u een risicogetal van gemiddeld 100 hebben gehad. Als u de helft had belegd in de AEX-index en de helft in contanten had aangehouden, dan zou het risicogetal 50 zijn geweest. U had een risicogetal van 200 gehad als u uw gehele vermogen had belegd in de AEX en daarbij volledig gebruik had gemaakt van effectenkrediet. 2.3 Hoe berekent Binck het risico van de portefeuille? Het risicogetal wordt berekend op basis van de beweeglijkheid (ook wel volatiliteit genoemd) van de markt. Dit betekent dat het risicogetal in een onrustige markt oploopt. Als de markt zich in rustiger vaarwater bevindt, zal het risicogetal van de portefeuille lager zijn. Voor het berekenen van het risicogetal van de portefeuille hanteert Binck de volgende systematiek. De waardeontwikkeling van uw huidige portefeuille (in ongewijzigde samenstelling) wordt berekend tegen de koersen van 128 dagen (6 maanden) terug, vervolgens 127 dagen terug, 126 dagen, 125 en zo verder tot de dag van vandaag. Over deze waardeontwikkeling wordt de volatiliteit berekend, waarbij recente koersschommelingen

6 6 zwaarder meewegen dan koersbewegingen van langere tijd geleden. Een portefeuille met fondsen die een stabiel koersverloop hebben laten zien, heeft dus een lager risicogetal dan een portefeuille met sterk fluctuerende fondsen. Realiseert u zich dat als één van de fondsen in uw portefeuille gisteren een zware koersdaling heeft laten zien, de kans bestaat dat het risicogetal van uw portefeuille omhoog schiet. Binck houdt bij de berekening van het risicogetal van uw portefeuille ook rekening met de werking van derivaten. Het kopen van bijvoorbeeld een put optie onder een portefeuille met aandelen zal het risicogetal van de portefeuille verminderen, omdat u uw aandelen beschermt tegen een koersdaling. De berekening van het risicogetal van een portefeuille met optieposities verdient enige toelichting. De waardeverandering van de portefeuille is dan gebaseerd op de verandering van theoretische prijzen van de optieposities. De theoretische prijs wordt berekend op basis van de koers van de onderliggende waarde op die specifieke beursdag en een aantal vaste gegevens, zoals volatiliteit van de onderliggende waarde, de actuele resterende looptijd, een rente van 3% en een dividendverwachting gelijk aan De voor- en nadelen van de gekozen methodiek Over risico en de berekening ervan zijn vele boekenkasten vol geschreven. Er bestaat op dit ogenblik niet één methode die het risico van de portefeuille ondubbelzinnig kan bepalen. Alle methodieken kijken naar koersfluctuaties uit het verleden. Op basis van historische koersontwikkeling wordt een voorspelling gedaan voor het risicogetal in de toekomst. Net als bij rendement geldt dat resultaten uit het verleden geen garantie geven voor de toekomst. Ook aan de methode die Binck hanteert voor het berekenen van het risicogetal zijn nadelen verbonden. De gebruikte methodiek vertoont echter wel grote gelijkenis met de methodiek ( value at risk ) die de grote banken gebruiken voor het meten van de risico s in de eigen portefeuilles Voordelen Zowel het persoonlijk risicogetal als het risicogetal van de portefeuille wordt gekwantificeerd en met behulp van steeds dezelfde objectieve maatstaven vastgesteld; het biedt daarom de mogelijkheid het risico van een portefeuille door de tijd heen te vergelijken en/of het risico van verschillende portefeuilles op hetzelfde moment tegenover elkaar te zetten. In de beleggerswereld wordt risico vaak in verband gebracht met asset allocatie. Asset allocatie is het procentueel verdelen van het totale vermogen over bepaalde categorieën als aandelen, obligaties, vastgoed en liquide middelen. Binck maakt geen gebruik van deze methodiek, omdat zij het risico van de gehele portefeuille, inclusief de onderlinge afhankelijkheid van alle instrumenten, wil meten. Bovendien biedt de door Binck gehanteerde methodiek bij uitstek de mogelijkheid derivaten mee te laten wegen bij het bepalen van het risicoprofiel van de portefeuille Nadelen Het risicogetal wordt berekend op basis van historische koersgegevens van de afgelopen 6 maanden (128 dagen). Net als bij rendement geldt dus dat resultaten uit het verleden geen garantie geven voor de toekomst. Recente koersbewegingen tellen veel sterker mee dan koersbewegingen van langere tijd geleden. Een plotselinge koersverandering kan dus tot gevolg hebben dat het risicogetal sterk omhoog schiet; vervolgens zal het getal langzaam weer terugkeren naar het oude niveau. Als het risicogetal van uw portefeuille hierdoor boven uw persoonlijk risicogetal uitstijgt, staat u voor de keuze mutaties aan te brengen in uw portefeuille dan wel een andere risicobereidheid te accepteren. Het ene risicogetal is het andere risicogetal niet. Een zeer eenzijdige portefeuille met bijvoorbeeld één fonds kan hetzelfde risicogetal hebben als een gespreide portefeuille en kan daardoor gevoeliger zijn voor extreme koersfluctuaties. Het is dus zaak om naast het risicogetal ook het aantal fondsen, verdeeld over sectoren, in de beleggingsbeslissing mee te nemen. Niet alle effecten worden meegenomen in de berekening van het risicogetal (bijv. warrants, special products en convertibles). Daarnaast dient er voor de berekening voldoende koersinformatie beschikbaar te zijn.

7 7 Bij kortlopende opties neemt het risico toe naarmate de expiratiedatum nadert. Dit effect wordt niet meegenomen in de berekening van het risicogetal. 2.5 Waarschuwingen bij plaatsen order Binck waarschuwt u voor mogelijke risico s voordat een order wordt ingelegd. Zo wordt bijvoorbeeld aangegeven of de order bestens is ingelegd. Binck waarschuwt u nu ook met het risicogetal. Als u de instelling Melding overschrijding risicogetal activeert, ziet u in het terugleesscherm van uw order welke invloed deze order heeft op het risicogetal van de portefeuille. Het nieuwe risicogetal wordt getoond plus een eventuele mededeling dat de ingelegde order bij uitvoering kan leiden tot een overschrijding van uw persoonlijk risicogetal. Bij de berekening van het nieuwe risicogetal wordt ervan uitgegaan dat alle openstaande orders zijn uitgevoerd tegen de laatste koers.

8 Binck is een handelsnaam van BinckBank N.V. Vergunninghouder DNB - Geregistreerd bij de Autoriteit Financiële Markten te Amsterdam K.V.K. Amsterdam BinckBank Barbara Strozzilaan HN Amsterdam Postbus AA Amsterdam t f e [email protected] i BB/HAKUR/1014 Binck is een handelsnaam van BinckBank N.V.