Veiligheidsindex 2009

Transcriptie

1 Veiligheidsindex 2009 Meting van de veiligheid in Rotterdam Rapportage bevolkingsenquête oktober - december 2008 feitelijke criminaliteitsgegevens en contextgegevens 2008 April 2009

2 Inhoud Woord vooraf 1 1. Inleiding 2 Aansluiting Landelijke Veiligheidsmonitor 2 Doel 2 Vijf veiligheidscategorieën 2 Opbouw Veiligheidsindex 2 Leeswijzer 3 2. Rotterdam 4 Overzichtkaartje Rotterdam 5 3. Deelgemeenten en wijken 6 Charlois 6 Delfshaven 10 Feijenoord 14 Hillegersberg-Schiebroek 18 Hoek van Holland 22 Hoogvliet 26 IJsselmonde 30 Kralingen-Crooswijk 34 Noord 38 Overschie 42 Pernis 46 Prins Alexander 50 Stadscentrum 54 Rotterdam Zuid Rotterdamse veiligheidsaanpak 59 Gebiedsgerichte aanpak 59 Toezicht, interventie en handhaving 59 Beheer en onderhoud 60 Persoonsgerichte aanpak 61 Nazorg ex-gedetineerden 61 Drugsoverlast 61 Lokale zorgnetwerken 61 Geweld 62 Jeugd en veiligheid 62 Marokkanenaanpak 63 Antillianen beleid/ Persoonsgerichte Aanpak Antillianen 64 Aanpak radicalisering 64 Bestuurlijke handhaving 64 Maatschappelijke integriteit 64 Softdrugs 65 Mensenhandel 65 Malafide vastgoedhandel 65 Keten Handhaving 66 Stadsmariniers 66 Communicatie 66 Bijlage - Score Veiligheidsindex

3 Woord vooraf Uit de Veiligheidsindex 2009 blijkt dat het Rotterdamse veiligheidscijfer vrijwel gelijk is gebleven. Voor de hele stad geldt nu een cijfer van 7,2. In 2008 was dit een 7,3. De jaren daarvoor is Rotterdam fors vooruit gegaan op de Veiligheidsindex. We komen van ver, in 2002 scoorde de stad nog een 5,5. Op wijkniveau zijn er een paar opvallende ontwikkelingen. Het aantal probleemwijken daalde van vier naar drie (nu nog het Nieuwe Westen, Hillesluis en Tarwewijk). Het Oude Westen is een categorie gedaald; van probleem naar onveilig. Een aantal wijken is gestegen, zoals Zuidplein, Oosterflank en Zevenkamp. Veiligheid is mensenwerk. Door de hele stad werken allerlei partijen aan het verbeteren van de veiligheid. Centraal daarin staan bewoners en ondernemers. Velen van hen zijn zeer actief in hun straat of winkelgebied. Werken aan veiligheid heeft vele gezichten. De politie handhaaft de orde en treedt op waar dat nodig is. Daarnaast investeert de gemeente in initiatieven van ondernemers, bijvoorbeeld bij de vele projecten veilig ondernemen. Ook stimuleren we bewonersinitiatieven, denk aan Burger Blauw, waarbij bewoners zelf toezicht houden. En als het gaat om kansen bieden en grenzen stellen voor jongeren, investeren we in jongerenwerk en kansrijke initiatieven van jongeren zelf. Verbeteren van de veiligheid is voor het Gemeentebestuur een onmisbaar element in het mooier en beter maken van de stad. Dat gaat natuurlijk niet vanzelf, investeren in veiligheid is en blijft nodig. Dat is overigens iets wat Rotterdammers in gesprekken en onderzoeken ook zelf aangeven. En het gaat de goede kant op. Zo keren bewoners die de stad een jaar of tien geleden verlieten, nu weer terug naar hun stad. Ze gaan wonen in de wijken waar ze geboren zijn, zoals Spangen of Hoogvliet. Ik vind dat een goede ontwikkeling. De terugkeerders valt het op dat de stad nu zo veel schoner en mooier is, met minder overlast op straat en minder verpaupering. Met de Veiligheidsindex kan iedereen zien hoe het gaat met de ontwikkeling van de veiligheid. De index wijst ook uit of we de collegedoelstelling van geen onveilige en probleemwijken in 2010 halen. We zijn op de goede weg. In het Oude Westen en een paar andere wijken scherpen we onze aanpak aan. Alhoewel in die wijken met man en macht gewerkt wordt aan verbetering van de leefbaarheid en veiligheid, kan en moet het beter. Verbeteren van de veiligheid is voor het Gemeentebestuur een onmisbaar element in het mooier en beter maken van de stad. Iedereen die in 2008 aan het beter en mooier maken van Rotterdam heeft gewerkt, verdient een pluim. Van het werk achter de schermen van de vele vrijwilligers in de wijken tot de medewerkers van deelgemeenten, gemeentelijke diensten en uiteenlopende (zorg)instellingen. We zijn nog zeker niet waar we willen zijn. Dat betekent ook voor dit jaar en komende jaren volop doorgaan met het veiliger maken van onze mooie stad! Dat verdienen bewoners, ondernemers, bezoekers en iedereen die Rotterdam een warm hart toedraagt. Ahmed Aboutaleb Burgemeester 1

4 1. Inleiding Jaarlijks meet de gemeente Rotterdam de veiligheidssituatie in de stad. Met de Veiligheidsindex 2009 gebeurt dat voor de achtste opeenvolgende keer. De Veiligheidsindex 2009 gaat over het jaar De waarde van dit meetinstrument zit in het kunnen volgen van de ontwikkeling van de sociale veiligheid op wijk-, deelgemeentelijk en stedelijk niveau. Alle 63 wijken in de stad krijgen een cijfer variërend van 1 tot en met 10. Dit cijfer is een samenvoeging van de gegevens van politie, de gemeentelijke diensten en de mening van in totaal Rotterdammers over de veiligheid in hun wijk. Het gaat dan om zaken als diefstal, drugsoverlast, geweld, inbraken, overlast, vandalisme, schoon en heel en verkeer. Het unieke van de Rotterdamse Veiligheidsindex is dat ze is samengesteld uit objectieve en subjectieve indicatoren. Aansluiting Landelijke Veiligheidsmonitor De methodiek van de Veiligheidsindex is ten opzichte van voorgaande metingen iets gewijzigd. Dat komt door het besluit van de gemeente Rotterdam om aan te haken bij de Landelijke Veiligheidsmonitor. Deze monitor is een initiatief van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) om te komen tot één manier om de leefbaarheid en veiligheid in het land te meten. De Landelijke Veiligheidsmonitor moet een eind maken aan de verschillende cijfers die de ronde doen over veiligheidsbeleving en -gevoelens. In 2008 is de Landelijke Veiligheidsmonitor van start gegaan. De bevolkingsenquêtes worden door het CBS uitgevoerd op landelijk niveau. Rotterdam doet met deze enquêtes mee op lokaal (buurt)niveau. Dat betekent dat er net als in voorgaande jaren mensen worden ondervraagd. Op deze manier kunnen de gegevens uitgesplitst worden naar buurtniveau, het niveau waarop de gegevens altijd worden weergegeven. De gewijzigde methodiek bestaat uit: Een andere bevragingsmethode. In de voorgaande jaren werden mensen telefonisch of persoonlijk geënquêteerd. Bij de nieuwe methode worden mensen eerst via internet of schrifelijk geënquêteerd. Niet-respondenten worden vervolgens telefonisch benaderd. In het laatste stadium worden mensen aan huis bezocht. Deze nieuwe methode verhoogt de kans op een goede afspiegeling van de bevolking én op respons. De afgelopen jaren hebben namelijk steeds minder mensen een vaste telefoonaansluiting met een terugvindbaar telefoonnummer. Een andere bevragingsperiode. Door het inzetten van de verschillende technieken na elkaar is de onderzoeksperiode langer geworden. Bovendien worden de enquêtes nu van half september t/m eind december afgenomen. Andere manier van vragen naar slachtofferschap. Om een betere inschatting te kunnen maken van het slachtofferschap van de respondenten, zijn de vragen hierover verbeterd. Een andere volgorde van de vragen. Hoewel de vraagstelling over het algemeen gelijk is gebleven, is de volgorde van de vragen op een aantal punten gewijzigd. Dit kan gevolgen hebben voor de antwoorden die mensen geven. Doel De Veiligheidsindex wordt voor verschillende doelen gebruikt: Meten: het in kaart brengen van de veiligheidssituatie op een bepaald moment. Analyseren: het vergelijken van de cijfers met voorgaande jaren. Sturen: het leveren van informatie om zonodig het beleid bij te sturen. Vijf veiligheidscategorieën De index deelt wijken en deelgemeenten in 5 categorieën in: onveilig, probleem, bedreigd, aandacht en veilig. Deze indeling is gelijk aan voorgaande jaren. In onderstaande tabel staat de indeling inzichtelijk weergegeven. Categorie-indeling Veiligheidsindex Onveilige wijk < 3,9 Probleemwijk van 3,9 tot 5,0 Bedreigde wijk van 5,0 tot 6,0 Aandachtswijk van 6,0 tot 7,1 (Redelijk) veilige wijk 7,1 Opbouw Veiligheidsindex De Veiligheidsindex is opgebouwd uit verschillende soorten gegevens. Om een zo compleet en betrouwbaar mogelijk beeld te krijgen, worden subjectieve en objectieve gegevens gecombineerd. Op deze manier wordt voorkomen dat een wijk waar de aangiftebereidheid erg laag is als veilig bestempeld wordt door het lage aantal aangiften. Bij de objectieve gegevens wordt gebruik gemaakt van registratiesystemen. Hierbij moet gedacht worden aan de registraties van de politie met betrekking tot meldingen en aangiften, de brandenregistratie van de brandweer en de registraties op het gebied van schoon en heel van Gemeentewerken en de Roteb. 2

5 De subjectieve gegevens zijn afkomstig uit de bevolkingsenquêtes. De vragen gaan over de eigen veiligheidsbeleving. Ook wordt gevraagd of men het afgelopen jaar slachtoffer is geweest. Omdat het van belang is de mening van alle Rotterdammers zowel autochtonen als allochtonen mee te nemen in het onderzoek worden de enquêtes afgenomen onder autochtonen en de vier grootste minderheidsgroepen in Rotterdam: Turken, Marokkanen, Surinamers en Antillianen/Arubanen. Op deze manier is het onderzoek representatief voor de totale Rotterdamse bevolking. In totaal zijn ruim Rotterdammers ondervraagd. Per wijk zijn er dat ongeveer 175, voldoende voor een representatief beeld. De ene wijk is echter groter dan de andere. Om betrouwbare uitspraken voor deelgemeenten en de stad te kunnen doen, zijn daarom weegfactoren berekend die corrigeren voor het feitelijke inwoneraantal. Op deze manier tellen wijken met relatief weinig inwoners (zoals Wielewaal, Heijplaat en Zuidplein) minder zwaar mee dan wijken met relatief veel inwoners (zoals Ommoord, Hoogvliet Zuid en Groot IJsselmonde). Naast deze subjectieve en objectieve gegevens, wordt ook gebruik gemaakt van contextgegevens van het Rotterdamse Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS). Deze gaan onder andere over de economische waarde van woningen, het percentage allochtonen woonachtig in een wijk, het percentage huurwoningen en het totaal aantal inwoners. Leeswijzer Voor een uitgebreide toelichting op de samenstelling van de Veiligheidsindex en de gevolgde methode wordt verwezen naar de site van de gemeente Rotterdam ( Deze verantwoording is ook apart op te vragen bij het Kenniscentrum van de Directie Veiligheid. In hoofdstuk 2 worden de belangrijkste stedelijke uitkomsten beschreven en wordt een algemeen beeld geschetst van de veiligheidssituatie in de stad. In hoofdstuk 3 wordt in 13 paragrafen nader ingegaan op de ontwikkelingen in respectievelijk de 13 deelgemeenten. 1 Daarnaast wordt een globaal beeld gegeven van de veiligheidsontwikkeling op Rotterdam Zuid. Per deelgemeente wordt een algemeen beeld gegeven. Dat bestaat uit een vergelijking van (de ontwikkeling van de) index in de deelgemeente met het Rotterdamse beeld. Voorts wordt een toelichting gegeven op de (ontwikkeling van de) verschillende veiligheidselementen. Tot slot volgt per deelgemeente een overzicht van alle wijken. In hoofdstuk 4 wordt nader ingegaan op een aantal stedelijke en deelgemeentelijke maatregelen uit de Rotterdamse veiligheidsaanpak. De bijlage bevat een totaaloverzicht van de scores van alle 63 wijken. 1) In feite heeft Rotterdam 11 deelgemeenten, een Wijkraad Pernis en een Centrumraad. Voor de leesbaarheid wordt in deze rapportage gesproken over 13 deelgemeenten. 3

6 2. Rotterdam De score op de Veiligheidsindex is voor Rotterdam voor het eerst licht gedaald van een 7,3 in 2007 naar een 7,2 in Hiermee valt de gemeente Rotterdam voor het derde jaar in de categorie veilig. De score op de Veiligheidsindex voor deelgemeenten Delfshaven, Kralingen-Crooswijk en Hoogvliet is gedaald. In Prins Alexander is de score gestegen. In de overige deelgemeenten is de indexscore ongeveer stabiel gebleven. Er bevindt zich één wijk in de categorie onveilig, drie wijken scoren probleem, 14 wijken scoren bedreigd en tien wijken scoren aandacht. De overige wijken bevinden zich in de categorie veilig. Van de 63 wijken in Rotterdam scoren er 10 significant hoger dan in 2007, 18 wijken scoren significant lager. In de overige wijken blijft de indexscore min of meer stabiel. De wijken die significant lager scoren zijn: Oude Westen (van probleem naar onveilig), Nieuwe Westen (van aandacht naar probleem), Oud Charlois, Delfshaven, Feijenoord, Oud Crooswijk en Rubroek (van aandacht naar bedreigd), Oude Noorden (bedreigd), Zuidwijk, Tussendijken, Spangen, Kralingen West en Groot IJsselmonde (aandacht), Oud/Nieuw Mathenesse/Witte Dorp, Noordereiland, Struisenburg, Provenierswijk en Hoogvliet Zuid (veilig). De wijken die significant hoger scoren zijn: Carnisse (van bedreigd naar aandacht), Vreewijk, Oosterflank en Zevenkamp (van aandacht naar veilig), Schiemond, De Esch, Oud IJsselmonde, Liskwartier, Het Lage Land en Prinsenland (veilig). In het Collegeprogramma is vastgesteld dat de wijken die bij de index van 2005 in de categorie onveilig of probleem zaten, de komende jaren intensief gevolgd worden. Het gaat daarbij om 10 wijken: Oude Westen, Cool/Nieuwe Werk/Dijkzigt, Bloemhof, Stadsdriehoek/C.S. Kwartier, Tarwewijk, Oud Charlois, Spangen, Zuidplein, Pendrecht en Nieuw Crooswijk. Inmiddels bevinden zich 8 van deze 10 wijken niet meer in de categorie onveilig of probleem. Oude Westen en Tarwewijk zijn nog respectievelijk onveilig en probleem. Daarnaast zijn er twee probleemwijken bij gekomen: Hillesluis en Nieuwe Westen. Op elementniveau (zie figuur hieronder) is er een verbetering zichtbaar op het element verkeer (veilig). Overlast (aandacht) en schoon en heel (veilig) laten daarentegen een verslechtering zien ten opzichte van De elementen die ongeveer hetzelfde zijn gebleven zijn drugsoverlast (aandacht), diefstal, geweld, inbraak en vandalisme (veilig). Categorie-indeling naar element voor Rotterdam,

7 , Directie Veiligheid 5

8 3. Deelgemeenten en wijken In dit hoofdstuk wordt de veiligheidssituatie van de 13 deelgemeenten en hun wijken beschreven. Daarnaast wordt als laatste paragraaf een globaal beeld gegeven van de veiligheidsontwikkeling op Rotterdam Zuid. Per deelgemeente wordt een algemeen beeld gegeven. Dat bestaat uit een Charlois vergelijking van (de ontwikkeling van de) index in de deelgemeente met het Rotterdamse beeld en een toelichting op de (ontwikkeling van de) verschillende veiligheidselementen. Tot slot volgt per deelgemeente een beschrijving van de ontwikkeling in alle wijken. In de deelgemeente Charlois is de indexscore het afgelopen jaar licht gedaald van een 5,9 naar een 5,8. De deelgemeente valt hiermee nog steeds in de categorie bedreigd. Binnen de deelgemeente zijn grote verschillen te zien tussen de wijken. Zo scoren Wielewaal en Heijplaat erg hoog op de index, maar scoren de wijken Tarwewijk en Zuidplein juist laag. In onderstaande figuur is weergegeven hoe de deelgemeente scoort op de afzonderlijke elementen. Verbeteringen zijn zichtbaar bij de elementen diefstal, vandalisme en verkeer. Daarentegen verslechteren de elementen drugsoverlast, overlast en schoon en heel. De overige elementen (geweld en inbraak) blijven ongeveer stabiel ten opzichte van de voorgaande meting. Ontwikkeling van elementscores deelgemeente Charlois,

9 De Tarwewijk scoort evenals vorig jaar een 4,6 op de index, waardoor de wijk in de categorie probleem blijft. Op elementniveau is een wisselend beeld te zien. De elementen diefstal (aandacht), inbraak (van aandacht naar veilig), vandalisme (van probleem naar aandacht) en verkeer (veilig) verbeteren. De elementen drugsoverlast (onveilig), overlast (onveilig) en schoon en heel (veilig) verslechteren daarentegen. Het element geweld blijft ongeveer constant in de categorie bedreigd. Het Zuidplein scoort een 5,1 op de index. Ten opzichte van de voorgaande meting is dat een verbetering. De wijk valt nu in de categorie bedreigd. De verbetering wordt veroorzaakt door een verbetering van de elementen diefstal (van probleem naar bedreigd), drugsoverlast (onveilig), geweld (van onveilig naar probleem), overlast (onveilig) en verkeer (van onveilig naar bedreigd). Het element schoon en heel laat binnen de categorie veilig een verslechtering zien. De elementen inbraak en vandalisme blijven ongeveer constant in de categorie veilig. het element overlast nagenoeg constant blijft, verandert het element wel van categorie van probleem naar bedreigd. De wijk Oud Charlois scoort een 5,8 op de Veiligheidsindex en verslechtert daarmee van de categorie aandacht naar bedreigd. Deze verslechtering wordt veroorzaakt door de elementen geweld (bedreigd), overlast (van bedreigd naar probleem) en schoon en heel (veilig). De elementen vandalisme (veilig) en verkeer (veilig) verbeteren daarentegen. De elementen diefstal (aandacht), drugsoverlast (probleem) en inbraak (veilig) blijven ongeveer constant. Carnisse verbetert naar een 6,2 en komt nu in de categorie aandacht. Deze verbetering wordt veroorzaakt door de elementen diefstal (van aandacht naar veilig), drugsoverlast (van bedreigd naar aandacht), geweld (van bedreigd naar veilig), inbraak (van aandacht naar veilig), vandalisme (van bedreigd naar veilig) en verkeer (van aandacht naar veilig). De overige twee elementen overlast (van bedreigd naar probleem) en schoon en heel (veilig) verslechteren. Pendrecht scoort een 5,5 op de index en is ten opzichte van vorig jaar licht gestegen. De wijk valt nog steeds in de categorie bedreigd. Verbeteringen zijn zichtbaar bij de elementen diefstal (van aandacht naar veilig) en vandalisme (van bedreigd naar aandacht). Verder verslechtert het element schoon en heel binnen de categorie veilig. Drugsoverlast (aandacht), geweld (bedreigd), inbraak (onveilig) en verkeer (veilig) blijven ongeveer constant. Ondanks het feit dat Zuidwijk scoort een 6,2 op de index en is hiermee gedaald ten opzichte van vorig jaar. De wijk valt nog wel steeds in de categorie aandacht. De verslechtering wordt zichtbaar in de elementen geweld (van bedreigd naar probleem) en inbraak (van aandacht naar bedreigd). Het element verkeer verbetert binnen de categorie veilig. De elementen diefstal (veilig), drugsoverlast (veilig), vandalisme (veilig), overlast (bedreigd) en schoon en heel (veilig) blijven ongeveer gelijk. Ontwikkeling van indexscores van de wijken in de deelgemeente Charlois,

10 De wijk Heijplaat daalt binnen de categorie veilig naar een 9,1. Op elementniveau is te zien dat geweld, vandalisme en overlast zijn gestegen; drugsoverlast is daarentegen gedaald. Alle elementen blijven in de categorie veilig. De wijk Wielewaal scoort een 9,9 en is binnen de categorie veilig licht gedaald ten opzichte van vorig jaar. De elementen drugsoverlast en geweld laten een verslechtering zien, terwijl het element overlast is gestegen. Alle elementen bevinden zich nog steeds in de categorie veilig. Bien Hofman, bewoner van Pendrecht Er gebeuren veel mooie en positieve dingen Bien Hofman woont zo n 30 jaar in Pendrecht en is een bekende persoon in de wijk. Naast mijn werk als administratief medewerkster van Charlois Welzijn doe ik veel vrijwilligerswerk bij de bewonersorganisatie. Bien houdt van haar wijk. Leuk is de enorme diversiteit aan mensen, niet zo zeer wat de achtergrond betreft, want daar is ze niet mee bezig. Juist al die verschillende karakters, hobby s en kwaliteiten van de mensen. Minder leuk aan de wijk vindt ze de opbouw. Het is te gestructureerd, allemaal rechte lijnen met blokkendozen. Dat heeft ook geen goed effect op de mensen. Maar nu, met de sloop en nieuwbouw, wordt het wel steeds beter. Negatieve, vaak achterhaalde, berichten over de wijk storen haar enorm. Er gebeuren genoeg mooie en positieve dingen, maar goed nieuws is niet interessant voor de media. Bien doet als vrijwilliger allerlei leuke projecten, zoals ze dat zelf noemt. Soms door haar bedacht en ook deels uitgevoerd. Bijvoorbeeld met SoZaWe het Kangaroo-project waarbij mensen zonder betaald werk kunnen meeliften en ver komen. Het helpt mensen op weg én draagt bij aan sociale samenhang. Zo doen we dat in Pendrecht. Niet uitgaan van problemen, maar van kwaliteiten en kansen. Met als resultaat een theater, universiteit en mobiel museum annex rollatorwerkplaats. Bien: In het Pendrecht Theater van Cees Bavius en Pieta Bot treden acteurs uit de wijk op, van jong tot oud. En op de Pendrecht Universiteit volgen professionals colleges over onderwerpen die spelen in de wijk. Ze krijgen les van de échte deskundigen, de bewoners. 8

11 Dick Lockhorst, voorzitter en portefeuillehouder Veiligheid van de deelgemeente Charlois Nog genoeg te doen in 2009 Dick Lockhorst is sinds 1994 voorzitter van de deelgemeente Charlois en verantwoordelijk voor de portefeuille veiligheid. Ook in mijn begintijd waren we volop met veiligheid bezig. Het eerste project preventief fouilleren vond plaats in de Tarwewijk. Toen viel iedereen over ons heen! Sindsdien zijn in deze deelgemeente veel methodieken en middelen als pilot uitgevoerd, zoals recent Selecta DNA. Dit synthetische DNA is vorig jaar op grote schaal in twee wijken, bij scholen en sportkantines ingezet om waardevolle spullen mee te markeren. Als het gaat om veiligheid en leefbaarheid, wil Lockhorst ver gaan. In 2008 hebben we het cameratoezicht fors uitgebreid. We hebben nu camera s van metrostation Maashaven, via de Dordtselaan en diverse zijstraten tot en met metrostation Zuidplein. Het aantal geregistreerde incidenten is hierdoor gehalveerd! Veilig Ondernemen krijgt al jarenlang veel aandacht in Charlois. En met succes, want Winkelcentrum Zuidplein behaalde wederom drie sterren van het Keurmerk Veilig Ondernemen. Er zijn veel ontwikkelingen die goed zijn voor de wijken. Met dank aan, onder meer, het Pact op Zuid en de Vogelaargelden. Toch geeft Lockhorst aan dat er ook in 2009 genoeg te doen blijft: Interventieteams hebben in 2008 zo n woningen bezocht. Waar sprake was van overlast, is die in zeer veel gevallen teruggebracht tot nul, mede dankzij het lokaal zorgnetwerk. Maar helaas blijft het dweilen met de kraan open. We hebben veel overlast door illegaal verblijf zonder bestaansmogelijkheden. Waar we met de Rotterdamwet een deel van de problemen konden buitensluiten, zijn de deuren vanwege Europese wetgeving weer wagenwijd opengezet. 9

12 Delfshaven In de deelgemeente Delfshaven is de indexscore het afgelopen jaar gedaald van een 6,5 naar een 5,9. De deelgemeente valt hiermee in de categorie bedreigd. Binnen de deelgemeente zijn grote verschillen te zien tussen de wijken. De wijken Het Nieuwe Westen en Middelland scoren laag, terwijl de wijken Oud/Nieuw Mathenesse/Witte Dorp en Schiemond hoog scoren en in de categorie veilig vallen. In onderstaande figuur is weergegeven hoe de deelgemeente scoort op de afzonderlijke elementen. Op geen enkel element is een verbetering zichtbaar. Alle elementen verslechteren, waarbij drugsoverlast, geweld, overlast en schoon en heel van categorie verslechteren. Ontwikkeling van elementscores deelgemeente Delfshaven,

13 Het Nieuwe Westen daalt van de categorie aandacht naar probleem en scoort nu een 4,8 op de index. Het element schoon en heel blijft ongeveer constant in de categorie bedreigd. De overige elementen verslechteren allemaal. De elementen diefstal, inbraak en vandalisme dalen van veilig naar aandacht; drugsoverlast van probleem naar onveilig; geweld en verkeer van veilig naar bedreigd en overlast van aandacht naar bedreigd. De wijk Middelland daalt licht op de index en komt nu op een 5,1. De elementen diefstal (van probleem naar bedreigd) en vandalisme (van aandacht naar veilig) laten een verbetering zien. De elementen geweld (van aandacht naar bedreigd), overlast (van probleem naar onveilig) en schoon en heel (van aandacht naar bedreigd) verslechteren. De elementen drugsoverlast (onveilig), inbraak (veilig) en verkeer (aandacht) blijven ongeveer gelijk. De wijk Delfshaven is gedaald op de index en scoort nu een 5,7. De wijk zakt hiermee naar de categorie bedreigd. Op elementniveau is een verslechtering te zien bij diefstal (veilig), inbraak (veilig) en verkeer (veilig). De elementen drugsoverlast en schoon en heel dalen van aandacht naar bedreigd en overlast daalt van bedreigd naar probleem. Het element geweld (van bedreigd naar aandacht) laat een verbetering zien. Vandalisme blijft ongeveer constant in de categorie veilig. De wijk Tussendijken is gedaald naar een 6,2 en bevindt zich nog steeds in de categorie aandacht. De elementen diefstal, vandalisme en verkeer verslechteren binnen de categorie veilig. De elementen geweld, overlast en schoon en heel dalen van veilig naar aandacht. De elementen drugsoverlast (van bedreigd naar aandacht) en inbraak (veilig) verbeteren. De wijk Spangen daalt op de Veiligheidsindex naar een 6,3 en bevindt zich nog steeds in de categorie aandacht. Op de elementen diefstal (van veilig naar aandacht), inbraak (veilig), vandalisme (veilig), schoon en heel (veilig) en overlast (van aandacht naar bedreigd) is een verslechtering zichtbaar. De elementen drugsoverlast (van aandacht naar veilig) en geweld (veilig) daarentegen verbeteren. Het element verkeer blijft constant in de categorie veilig. De wijk Bospolder daalt licht op de index en komt nu uit op een 6,4. Hiermee blijft de wijk in de categorie aandacht. Bij de wijk Bospolder is een stijging binnen de categorie veilig te zien op de elementen diefstal, inbraak en vandalisme. De elementen drugsoverlast (bedreigd) en schoon en heel (van veilig naar aandacht) dalen. Het element geweld laat een lichte verslechtering zien, maar daalt daardoor wel van aandacht naar bedreigd. De overige elementen overlast (aandacht) en verkeer (veilig) blijven ongeveer stabiel. Ontwikkeling van indexscores van de wijken in de deelgemeente Delfshaven,

14 De samengestelde wijk Oud Mathenesse/Nieuw Mathenesse/Witte Dorp is gedaald naar een 7,4, maar zit nog steeds in de categorie veilig. De elementen diefstal, inbraak, vandalisme, overlast, schoon en heel en verkeer laten een verslechtering zien, maar blijven allemaal in de categorie veilig. De elementen drugsoverlast en geweld stijgen binnen de categorie veilig. De wijk Schiemond stijgt naar een 8,0 op de Veiligheidsindex en blijft daarmee in de categorie veilig. Op elementniveau is een stijging zichtbaar op de elementen drugsoverlast en vandalisme. De elementen geweld en inbraak dalen. De overige elementen diefstal, overlast, schoon en heel en verkeer blijven ongeveer stabiel. Ondanks de stijgingen en dalingen op de verschillende elementen zitten ze allemaal nog in de categorie veilig. Ben van den Berg, eigenaar fietsenzaak Vierambachtsstraat Het gaat gelukkig weer beter Sinds 1930 is de onderneming C. van den Berg en Zn. gevestigd in het Nieuwe Westen in Delfshaven. De zaak aan de Vierambachtsstraat heeft dus al heel wat stormen overleefd. De kleinzoon van de oprichter, Ben van den Berg, staat nu aan het roer. De voorzitter van de winkeliersvereniging is geboren en getogen in Delfshaven. Ik ben nog lid geweest van de deelgemeenteraad. Ik help mijn collega-winkeliers ook wegwijs te worden in allerlei regelingen. Mijn vader heeft de eerste gastarbeiders zien komen. Zelf heb ik de ellende van drugsoverlast en verpaupering hier meegemaakt. Eind jaren 90 was mijn omzet zelfs gehalveerd omdat mijn klanten verhuisden. Omdat we een regiofunctie hebben en we een speciaalzaak zijn, konden we overleven. Nu gaat het gelukkig weer beter, mede dankzij nieuwe klanten uit bijvoorbeeld Spangen. En ook de nieuwe generatie allochtonen stapt steeds vaker op de fiets. Van den Berg is optimistisch over zijn winkelstraat en de vernieuwing van Delfshaven, zoals het opgeknapte Mathenesserplein. Ik merk dat het imago beter wordt. Ook de komst van een aantal grotere winkels trekt steeds meer klanten. De ondernemers hier stimuleer ik om wat van hun zaak te maken, zoals een mooie etalage. Een mooi voorbeeld van goed ondernemerschap is de Marokkaanse eigenaar van de viswinkel hier die de Haringprijs heeft gewonnen. Je moet je onderscheiden met een zaak die er goed uitziet. Nu hebben we soms nog te veel dezelfde winkels op een rijtje. Van den Berg, die nu in de Hoeksche Waard woont, denkt er zelfs aan weer in Delfshaven te gaan wonen: Het gaat hier steeds beter. Wel moeten we blijven investeren in leefbaarheid en veiligheid, anders keert de ellende en overlast zo weer terug. 12

15 Carlos Gonçalves, voorzitter deelgemeente Delfshaven We blijven de aanpak doorzetten De deelgemeente Delfshaven boekt goede resultaten op veiligheid. Carlos Gonçalves geeft aan dat dit te danken is aan de intensieve inzet van alle partners: Politie, corporaties en bewoners hebben ons geholpen om de straten terug te veroveren op drugscriminaliteit en -overlast. Maar een stedelijk gebied als Delfshaven blijft kwetsbaar. De drugsgerelateerde problematiek is niet meer dominant in beeld, maar is nog wel degelijk aanwezig. En veel andere problemen - met jeugd, prostitutie en geweld - houden verband met drugs. We blijven de aanpak dan ook doorzetten. Vorig jaar had ook Delfshaven veel last van roofovervallen. Met OBR en stadsmarinier hebben we extra maatregelen genomen en de deelraad maakte ,- vrij. Zo konden we detaillisten helpen. Nu is het in de risicovolle maanden gelukkig rustig gebleven. Delfshaven pleegt veel inzet op jeugd; niet vreemd in een deelgemeente waar een derde van de bevolking jonger is dan 23 jaar. Gonçalves: DOSA en Groepsaanpak geven resultaat, maar we krijgen nog niet alle groepen in het gareel. Er zijn bijzondere successen, zoals de vroegere leider van een zeer overlastgevende groep. Hij ging terug naar school en is nu jongerenwerker! Naast jeugd is huiselijk geweld een prioriteit. Daar moeten we slimmer in worden. We experimenteren met teams die getraind zijn om achter de voordeur signalen op te vangen en de hulpverlening daar goed op te organiseren. Gonçalves heeft grote zorgen om het aantal politieagenten: Mede dankzij voldoende politiecapaciteit hebben we hier problemen op kunnen lossen. Om terugval te voorkomen, blijft structurele inzet op veiligheid nodig! 13

16 Feijenoord In de deelgemeente Feijenoord is de indexscore het afgelopen jaar gelijk gebleven op een 6,2. De deelgemeente valt hiermee in de categorie aandacht. Binnen de deelgemeente zijn grote verschillen te zien tussen de wijken. In de deelgemeente valt één wijk in de categorie probleem, drie in de categorie bedreigd en vier in veilig. In onderstaande figuur is weergegeven hoe de deelgemeente scoort op de afzonderlijke elementen. Op de elementen diefstal, geweld, inbraak en verkeer is een verbetering zichtbaar. Een verslechtering is te zien op de elementen drugsoverlast, vandalisme, overlast en schoon en heel. Ontwikkeling van elementscores deelgemeente Feijenoord,

17 De wijk Hillesluis bevindt zich evenals vorig jaar in de categorie probleem en is gedaald op de index naar een 4,6. De elementen drugsoverlast (onveilig), geweld (van probleem naar bedreigd), inbraak (veilig) en verkeer (van aandacht naar veilig) stijgen. De elementen vandalisme (van bedreigd naar probleem), overlast (van probleem naar onveilig) en schoon en heel (van veilig naar bedreigd) laten daarentegen een verslechtering zien. Ondanks het feit dat het element diefstal nagenoeg constant blijft, verandert het element wel van categorie van veilig naar aandacht. De wijk Bloemhof stijgt binnen de categorie bedreigd naar een 5,3. De elementen diefstal en geweld (van bedreigd naar aandacht), vandalisme (aandacht) en verkeer (veilig) laten een verbetering zien. Op de elementen drugsoverlast (onveilig), inbraak (veilig), schoon en heel (veilig) en overlast (probleem) is juist een verslechtering zichtbaar. De Afrikaanderwijk laat op de Veiligheidsindex een daling zien en komt nu uit op een 5,5 en valt nog steeds in de categorie bedreigd. Een daling is te zien op de elementen drugsoverlast (van bedreigd naar probleem), vandalisme (van veilig naar bedreigd), overlast (van aandacht naar probleem) en schoon en heel (veilig). De elementen diefstal (van aandacht naar veilig), geweld (van bedreigd naar aandacht) en inbraak (van aandacht naar veilig) laten een verbetering zien. Het element verkeer blijft ongeveer gelijk in de categorie veilig. De wijk Feijenoord daalt naar een 5,6 en komt daarmee in de categorie bedreigd. De elementen inbraak (van probleem naar aandacht) en vandalisme (aandacht) laten een verbetering zien. Drugsoverlast (van veilig naar aandacht), overlast (aandacht) en schoon en heel (van aandacht naar bedreigd) verslechteren. Daarnaast blijven de elementen diefstal, geweld en verkeer ongeveer gelijk in de categorie veilig. Katendrecht scoort evenals vorig jaar een 7,1 en blijft in de categorie veilig. De elementen inbraak en vandalisme laten een verbetering zien, maar blijven in de categorie veilig. Drugsoverlast (veilig) en overlast (van aandacht naar bedreigd) zijn elementen die verslechteren. De meeste elementen blijven echter nagenoeg constant: diefstal, schoon en heel en verkeer (veilig) en geweld (aandacht). De wijk Vreewijk laat een stijging op de Veiligheidsindex zien naar een 7,6 en komt daarmee in de categorie veilig. De elementen diefstal en geweld (van aandacht naar veilig), inbraak (van probleem naar veilig) en verkeer (veilig) laten een verbetering zien. De elementen drugsoverlast (veilig), overlast (van aandacht naar bedreigd) en schoon en heel (veilig) verslechteren. Vandalisme blijft nagenoeg constant in de categorie veilig. Ontwikkeling van indexscores van de wijken in de deelgemeente Feijenoord,

18 De wijk Kop van Zuid Entrepot daalt naar een 7,7 en blijft daarmee in de categorie veilig. De elementen inbraak en verkeer verbeteren, maar blijven in de categorie veilig. De elementen diefstal vandalisme en schoon en heel (veilig) en overlast (van veilig naar aandacht) verslechteren. Drugsoverlast en geweld blijven nagenoeg constant in de categorie veilig. De wijk Noordereiland daalt naar een 8,3 en blijft in de categorie veilig. Het element vandalisme stijgt. De elementen diefstal, drugsoverlast, geweld, overlast en schoon en heel laten een verslechtering zien. De elementen inbraak en verkeer blijven nagenoeg constant. Ondanks de stijgingen en dalingen blijven alle elementen in de categorie veilig. Nelis Oosterwijk, bewoner van de wijk Feijenoord We houden de boel een beetje in de gaten Sommigen kennen hem nog als lid van de gemeenteraad of als portefeuillehouder Welzijn van de deelgemeente. Nu is Nelis Oosterwijk bewoner van de wijk Feijenoord en sinds 2002 weer fulltime beeldend kunstenaar. Hij schildert, tekent en maakt fotocollages, onder andere het enorme werk van twee bij tien meter in de hal van het deelgemeentekantoor. En ik ben natuurlijk ook opa, vult Oosterwijk aan, die graag tijd doorbrengt met zijn kleinkinderen. Hij is geboren in Hillesluis en woont alweer 14 jaar in Stampioenbuurt. Dit is een rustig, groen straatje. De sociale controle is hoog, we houden de boel een beetje in de gaten en we houden het als straatbewoners zelf netjes. De wijk Feijenoord is eigenlijk behoorlijk rustig. Bewoners leven naast elkaar, zonder al te veel problemen. De grootste herrie van de afgelopen jaren was bij de aankondiging van de tijdelijke voorziening voor dames van de Keileweg, zo vertelt Oosterwijk. Dat was heel erg. Iedereen was tegen. In het protest stonden bewoners van alle kleuren zij aan zij. Ik heb me als bewoner toen uitgesproken dat we ook in deze wijk onze nek eens uit moesten steken voor de opvang van mensen die dat hard nodig hebben. Net zoals dat al eerder gebeurd was in Bloemhof voor de opvang van dak- en thuislozen en in Vreewijk voor de asielzoekers. Dat werd me toen niet in dank afgenomen. Maar de voorziening is er gekomen en je hoort er nooit meer iets over. Dat had ik toen ook al voorspeld. 16

19 Dagmar Oudshoorn, voorzitter deelgemeente Feijenoord Met elkaar veiligheid en leefbaarheid verbeteren De veiligheidssituatie in de deelgemeente Feijenoord is heel verschillend per wijk. Dagmar Oudshoorn licht toe: In sommige wijken gaat het echt om schoon en heel, om verlichting en hondenpoep. In andere zijn forse problemen met drugs en met jongeren. De voorzitter van de deelgemeente Feijenoord is trots op het jongerenbeleid. Er zijn, met veel partners, op het gebied van jeugd prima resultaten geboekt. Dankzij DOSA en de jeugdconsul is er een gerichte aanpak, waarbij ook gezinscoaches ingezet kunnen worden was het jaar van de coalities voor veiligheid, met corporaties, stadsmarinier, politie en andere partners. Of het nu ging om Veilig Ondernemen, om de overlast rond het Afrikaanderplein en de Riebeekflat, of om de Oleanderbuurt in Bloemhof. Met elkaar kunnen we de veiligheid en leefbaarheid verbeteren en problemen oplossen. Bij Nieuw Zuid en Ibn Ghaldoun zijn, in het kader van Veilig Op School, toezichthouders aangesteld. Nu is het rustig in de omgeving van de scholen én op tram 2. Er is trouwens een convenant met alle scholen voor voortgezet onderwijs in de deelgemeente om de leefbaarheid op en rond de scholen te verbeteren. Volop tevredenheid, dus? Oudshoorn: Nee, er is nog veel te doen. Ik zoek nog naar een geschikte aanpak voor jongeren vanaf 17 jaar die niet op school zitten en geen werk hebben. En ik maak me zorgen om Feijenoord; die wijk valt net buiten allerlei regelingen en plannen, maar heeft ook aandacht nodig. Echt, je moet als het om veiligheid gaat continu scherp blijven. 17

20 Hillegersberg-Schiebroek In de deelgemeente Hillegersberg-Schiebroek is de indexscore het afgelopen jaar gelijk gebleven op een 10,0. De deelgemeente valt hiermee in de categorie veilig. Alle afzonderlijke wijken zitten in de categorie veilig. In onderstaande figuur is weergegeven hoe de deelgemeente scoort op de afzonderlijke elementen. Een verslechtering is zichtbaar op de elementen inbraak en overlast. Ontwikkeling van elementscores deelgemeente Hillegersberg-Schiebroek,

21 Schiebroek scoort een 8,7 op de Veiligheidsindex en bevindt zich al sinds 2003 in de categorie veilig. Ten opzichte van de voorgaande meting is de indexscore gelijk gebleven. Met uitzondering van het element overlast bevinden alle afzonderlijke elementen zich, evenals vorig jaar, in de categorie veilig. Het element overlast daalt naar de categorie aandacht. Het element inbraak daalt binnen de categorie veilig; de overige elementen blijven nagenoeg gelijk. Hillegersberg Zuid scoort een 10,0 op de Veiligheidsindex en bevindt zich al sinds het begin van de index in de categorie veilig. Alle elementen bevinden zich in de categorie veilig. Het element geweld stijgt binnen deze categorie en het element vandalisme daalt. Molenlaankwartier scoort sinds 2005 een 10,0 op de Veiligheidsindex en zit uiteraard in de categorie veilig. De elementen, met uitzondering van inbraak, bevinden zich allemaal in de categorie veilig. Het element inbraak daalt van aandacht naar de categorie bedreigd. Terbregge scoort sinds 2004 een 10,0 op de Veiligheidsindex en bevindt zich in de categorie veilig. Binnen de elementen, die allemaal in de categorie veilig vallen, is nauwelijks een verandering zichtbaar. Hillegersberg Noord scoort net als bij de voorgaande meting een 10,0 op de Veiligheidsindex. Ook deze wijk bevindt zich sinds het begin van de index in de categorie veilig. Alle elementen bevinden zich in de categorie veilig. De elementen diefstal, geweld en overlast dalen binnen deze categorie; de elementen drugsoverlast en inbraak stijgen. Ontwikkeling van indexscores van de wijken in de deelgemeente Hillegersberg-Schiebroek,

22 Kamla Bacha, bewoner van Schiebroek Kijken wat nodig is in de straat Kamla Bacha is een van de bewoners die zich in Schiebroek zuid inzet voor de leefbaarheid. Ze geeft fietslessen aan allochtone vrouwen en zit in het bestuur van de bewonersorganisatie. Ik woon sinds 1981 in deze straat. In het begin was het heel rustig, maar later niet meer. We hadden last van hanglui, herrie en criminaliteit. Door het buurtbeheer kwam de omslag. Bewoners van de straat keken wat ze zelf konden doen, bijvoorbeeld zaken doorgeven die niet klopten. Na een paar jaar kon je merken dat het de goede kant op ging. Kamla en haar buren doen mee met Opzoomeren en Mensen Maken de Stad. Samen met de bewoners en kinderen zijn straatregels gemaakt waar men elkaar aan kan houden. Ook zijn er voor kinderen drie hulppunten in de straat. Dit zijn oudere dames die vaak thuis zijn. Ze houden een oogje in het zeil en plakken een pleister als dat nodig is. Kamla vertelt: Je kijkt wat in de straat nodig is: kinderfeestjes, maar ook activiteiten voor ouderen en een straatveegdag. De kinderen en wat moeders doen goed mee, de vaders helaas nog niet. Maar men kent elkaar wel en groet elkaar. Toen in Schiebroek Buurtbemiddeling werd opgestart, werd Kamla bemiddelaar voor heel Schiebroek, maar niet de eigen straat. Dan komt het te dichtbij om onpartijdig te blijven. Bewoners, de corporaties en de politie melden zaken als burenruzies aan. Ongeveer 90% wordt dankzij Buurtbemiddeling opgelost. Meestal doet een goed gesprek wonderen. 20

23 Bert Cremers, voorzitter en portefeuillehouder Veiligheid van de deelgemeente Hillegersberg-Schiebroek Goede samenwerking tussen veiligheidspartners Zelfs in een veilige deelgemeente is er criminaliteit en onveiligheid, zo valt Bert Cremers met de deur in huis. Bijvoorbeeld in delen van het Kleiwegkwartier komen we helaas zaken tegen als hennepkweek, onderverhuur en illegale pensions. Maar ons interventieteam zit er bovenop. Hillegersberg-Schiebroek onttrekt zich niet aan trends in de regio en het district waar het gaat om vandalisme, geweld, auto-inbraken en diefstal. Problemen rond softdrugs steken soms de kop op en ook geweld achter de voordeur komt in deze deelgemeente - te veel - voor. De aanpak van vandalisme bleek vorig jaar succesvol, hoewel vernielingen nog steeds te vaak plaatsvinden. Maar veel minder dan enkele jaren geleden. Dat komt door de goede samenwerking met partners als politie, Gemeentewerken, onderwijs en horeca. Een ander aandachtspunt is Veilig Ondernemen. Ook wij hebben te maken gehad met enkele overvallen en iedere overval is er één te veel! Hillegersberg-Schiebroek pleegt daarnaast veel inzet op het tegengaan en oplossen van inbraken, zowel auto- als woninginbraken. Cremers verzucht: Als deelgemeente met rijke bewoners zijn we nu eenmaal een interessant gebied voor inbrekers staat voor de deelgemeente in het teken van de jeugd, niet alleen vanwege het jongerenjaar. Overlastbestrijding op straat en in het openbaar vervoer blijft een punt van aandacht. Vooral in Schiebroek, het Kleiwegkwartier en 110-morgen was regelmatig overlast van jongeren. Cremers: Op het moment gaat dat vrij goed, maar het kan snel veranderen. Ons jongerenwerk heeft kwantitatief en kwalitatief grote stappen vooruit gemaakt en dat levert zeer positieve resultaten op. 21

24 Hoek van Holland De score van Hoek van Holland op de index is ten opzichte van voorgaande meting gelijk gebleven met een 10,0. De elementscores laten hetzelfde stabiele beeld zien afgezien van drugsoverlast en overlast. Deze elementen laten een daling zien. Alle elementscores vallen in de categorie veilig. Ontwikkeling van elementscores deelgemeente Hoek van Holland,

25 Ontwikkeling van indexscores van de wijken in de deelgemeente Hoek van Holland,

26 Ron van Reenen, van Ron van Reenen Interieur Hoek van Holland Je moet er bovenop blijven zitten Ron van Reenen heeft het naar zijn zin in Hoek van Holland. Hij woont boven zijn winkel en heeft ook nog een schoenenwinkel verderop in het dorp. Hier vlakbij zit een coffeeshop, soms staan er wel eens klanten voor het raam te praten. Voor de rest is het hier rustig. Vroeger was er meer overlast van bijvoorbeeld jongeren die hier uitgingen. Dat is nu niet meer zo sinds Hotel America is opgeknapt en geen uitgaanscentrum meer is. Hoek van Holland heeft grootse plannen om fors te gaan groeien. Her en der zijn er al nieuwe woningen opgeleverd. Voor iemand die woningen stoffeert een gunstige ontwikkeling? Uiteraard zijn we blij met de nieuwbouw. We hebben nu inwoners en een beetje groei is welkom. Ook dan blijft het hier een sfeer van ons kent ons. We zijn wat dat betreft toch meer gericht op het Westland dan op Rotterdam. Toch vindt Van Reenen dat iedereen op moet blijven letten. Hier in de omgeving wordt er in de kassen af en toe een hennepkwekerij aangetroffen. Het is hier schoon en veilig en we moeten zorgen dat dat zo blijft. Je moet er wel bovenop blijven zitten. Ons imago is nu positief dankzij bijvoorbeeld de evenementen aan het strand en hier op het centrale plein. Dat betekent ook meer bezoekers. Knelpunt is nog wel dat de nieuwe ontsluitingsweg zo snel mogelijk open moet. Nu staan mensen nog te vaak in de file. Dat zal zeker helpen om ons dorp nog meer op de kaart te zetten als badplaats. 24

27 Paddy Roomer, voorzitter Deelgemeente Hoek van Holland Investeren in kansen Hier zijn ze al in de war van een gestolen fiets, aldus de voorzitter van de deelgemeente Hoek van Holland, Paddy Roomer. Rotterdam Beach scoort al jaren een 10 op de Veiligheidsindex. Het gaat hier om een hele andere beleving van veiligheid dan in de stad. De sociale cohesie is hier groot. Een Veiligheidsindex is leuk, maar het gaat toch vooral om de dagelijkse praktijk. Om een goed beeld te krijgen zou je eigenlijk de index moeten relateren aan de veiligheidscijfers van het Westland, verklaart Roomer het verschil met de grote stad. De Hoek is steeds meer een familiebadplaats met veel evenementen en 2 miljoen bezoekers per jaar. De enthousiaste Roomer is trots op zijn deelgemeente: De talloze kwalitatief hoogstaande evenementen zorgen ook nog eens voor werkgelegenheid en extra investeringen. Bovendien is de sfeer het hele seizoen relaxed. En we zorgen er ook nog eens voor dat het strand schoon blijft. Niets aan de hand in Hoek van Holland dus? Ach, ook wij hebben wel eens te maken met rondhangende jongeren en ouderen die zich daaraan storen. En de Hoekenezen weten me wel te vinden als er wat is. Mijn naamsbekendheid is 200% en ik doe daarom ook altijd heel lang over boodschappen doen. De geboren Spangenaar heeft een uitgesproken visie op investeren in de samenleving. Ik vind dat er te veel veiligheidsgeld in ellende gaat zitten. We kunnen van 10 miljoen er beter 9 investeren in zaken die kansrijk zijn en de rest in ellende. Nu gebeurt het vaak andersom. Als deelgemeente denken we in kansen en zorgen we er ook voor dat de dagelijkse leefomgeving op orde is. Je kunt beter goed gedrag belonen dan maar te blijven investeren in mensen die toch niet willen. Die moet je gewoon aanpakken. Het gaat erom dat je kansen biedt en grenzen stelt. 25

28 Hoogvliet De score van deelgemeente Hoogvliet op de index is gedaald van een 8,7 naar een 8,1. De deelgemeente valt nog steeds in de categorie veilig. In onderstaande figuur is weergegeven hoe de deelgemeente scoort op de afzonderlijke elementen. De elementscores laten een dalend beeld zien afgezien van verkeer en schoon en heel. Deze elementen laten een stabiel beeld zien. Ontwikkeling van elementscores deelgemeente Hoogvliet,

29 Hoogvliet Zuid is gedaald van een 8,9 naar een score van 8,0 op de index. De wijk blijft hiermee in de categorie veilig. Een stabiel beeld is te zien bij de elementen verkeer (veilig) en schoon en heel (veilig). De overige elementen laten een dalend beeld zien. Diefstal, drugsoverlast, geweld en vandalisme dalen in de categorie veilig; overlast daalt in de categorie aandacht. Het element inbraak daalt van veilig naar aandacht. Hoogvliet Noord scoort een 8,2 op de index en is hiermee licht gedaald ten opzichte van de voorgaande meting maar valt nog steeds in de categorie veilig. Een verbetering is zichtbaar bij het element geweld (veilig). Verslechteringen zijn zichtbaar bij de elementen diefstal (veilig), drugsoverlast (van veilig naar aandacht), vandalisme (veilig), overlast (van veilig naar aandacht) en schoon en heel (veilig). De elementen inbraak (veilig) en verkeer (veilig) zijn ongeveer gelijk gebleven. Ontwikkeling van indexscores van de wijken in de deelgemeente Hoogvliet,

30 Wim Middendorp, Middendorp Audio Video Speciaalzaak in Hoogvliet Klanten van vroeger komen weer terug In een klein buurtwinkelcentrum aan de Texasweg in Hoogvliet zit Middendorp Audio Video Speciaalzaak. Je zou het op deze plek niet direct verwachten, maar Wim Middendorp verkoopt er sinds 1982 hoogwaardige apparatuur, waaronder Bang & Olufsen. Daarnaast is hij er voorzitter van de ondernemersvereniging. Wim Middendorp heeft in Hoogvliet al heel wat meegemaakt. Eind jaren 80 ging het hier heel slecht. De mensen die bij mij hun apparatuur kochten, waren verhuisd. De omgeving was verpauperd en we hadden veel last van rondhangende figuren. Gelukkig kwamen mijn klanten die verhuisd waren, nog wel naar me toe. Omdat we een regiofunctie hebben, konden we toch het hoofd boven water houden. Maar zo n wijk in verval kost je toch klanten en dus omzet. Hoogvliet heeft sinds de jaren 90 een complete metamorfose ondergaan. De grootschalige nieuwbouw trekt nieuwe bewoners en nieuwe winkels. We merken dat nu heel goed. De klanten van vroeger komen hier weer wonen vanuit bijvoorbeeld Spijkenisse. En ook met de ondernemers in het buurtwinkelcentrum hier werken we nauw samen. We waren het eerste winkelcentrum in Rotterdam dat een convenant afsloot met de deelgemeente, politie en gemeentelijke diensten. Het is hier nu schoon en dankzij de nieuwe supermarkt komen er meer klanten. Als het gaat om veiligheid en schoon en heel moet je wel druk op de ketel blijven houden. Het gaat nu goed hier, maar we moeten het niet laten lopen. Anders zijn we zo weer terug bij af en wordt het weer zoals een jaar of 10 geleden. 28

31 Kees van Pelt, voorzitter deelgemeente Hoogvliet We hebben enorme sprongen gemaakt Over de veiligheid in Hoogvliet kan Kees van Pelt alleen maar tevreden zijn. We zijn uit een diep dal gekomen. Wat betreft veiligheid en herstructurering hebben we enorme sprongen gemaakt. Eind jaren tachtig, begin jaren negentig werd Hoogvliet regelmatig opgeschrikt door schietpartijen. Er was veel drugsgerelateerde overlast. Dat beeld is nu helemaal weg, hoewel er nog wel eens een incident plaatsvindt. Het aantal dealpanden is enorm teruggebracht. Dealen is niet helemaal uit te roeien, maar gebeurt nu op een andere manier. Scooters als van een bezorgdienst leveren op adres af, vertelt Van Pelt. Problemen in Hoogvliet zijn vooral leefbaarheidsklachten. Ergernissen als vuil in de buitenruimte, hondenpoep of grof vuil dat op straat gegooid wordt bij een verhuizing. Van Pelt: Ook is er sprake van ervaren overlast, veroorzaakt door jongeren. Maar een groep ouderen met scootmobielen in een winkelcentrum kan voor het winkelend publiek ook overlast veroorzaken. De voorzitter heeft veel contact met bewoners. Er is onder meer twee keer per jaar, samen met de politie, een bewonersavond over de veiligheidscijfers. In 2009 gaat de deelgemeente intensiever met bewoners in gesprek over veiligheid. We willen niet alleen klachten horen, maar juist genuanceerd over veiligheidproblemen praten en met elkaar tot oplossingen komen. Over de geringe tevredenheid met de politie is Van Pelt wel bezorgd. De politie krijgt van het publiek veel over zich heen, maar opereert en communiceert zelf ook niet altijd handig. Ik wil, samen met de politie, graag dat beeld positief bijstellen. Door te communiceren, te werken aan de presentatie maar ook door bewoners te stimuleren mee te werken aan veiligheid en daarmee zelf verantwoordelijkheid te nemen. 29

32 IJsselmonde De score van IJsselmonde op de index is licht gedaald van een 7,0 naar een 6,9. De deelgemeente valt nog steeds in de categorie aandacht. Binnen de deelgemeente is een grote uitschieter te zien: Oud IJsselmonde met een score van 9,6. In onderstaande figuur is weergegeven hoe de deelgemeente scoort op de afzonderlijke elementen. De elementscores laten een wisselend beeld zien. De elementen diefstal, inbraak en verkeer zijn gestegen terwijl de elementen vandalisme, overlast en schoon en heel zijn gedaald. De elementen drugsoverlast en geweld zijn nagenoeg gelijk gebleven. Ontwikkeling van elementscores deelgemeente IJsselmonde,

33 Beverwaard is licht gedaald van een 6,5 naar een score van 6,3 op de index. De wijk blijft hiermee in de categorie aandacht. Op elementniveau is een wisselend beeld te zien. Een stijgend beeld is te zien bij de elementen drugsoverlast (van aandacht naar veilig), geweld (van aandacht naar veilig), inbraak (van onveilig naar bedreigd) en verkeer (veilig). Een dalend beeld is te zien bij vandalisme (probleem), overlast (van bedreigd naar probleem) en schoon en heel (van veilig naar aandacht). Het element diefstal (aandacht) laat een stabiel beeld zien. drugsoverlast (veilig), inbraak (aandacht) en verkeer (veilig) zijn ongeveer gelijk gebleven. Lombardijen is op de index licht gestegen naar een score van 7,0. De wijk blijft hiermee in de categorie aandacht. De elementen diefstal (van aandacht naar veilig), inbraak (veilig) en verkeer (veilig) zijn gestegen. Het element schoon en heel (veilig) is echter gedaald terwijl drugsoverlast (aandacht), geweld (veilig), vandalisme (aandacht) en overlast (aandacht) stabiel zijn gebleven. Groot IJsselmonde scoort een 6,6 op de index en is hiermee gedaald ten opzichte van de voorgaande meting maar valt nog steeds in de categorie aandacht. Verslechteringen zijn zichtbaar bij de elementen geweld (van aandacht naar bedreigd), vandalisme (van veilig naar aandacht), overlast (van bedreigd naar probleem) en schoon en heel (veilig). De elementen diefstal (veilig), Oud IJsselmonde scoort een 9,6 op de index en is daarmee gestegen ten opzichte van voorgaande meting. De wijk valt nog steeds in de categorie veilig. Een stijging van de elementscore is zichtbaar bij diefstal, drugsoverlast, inbraak en vandalisme. De elementscores van geweld, overlast, verkeer en schoon en heel zijn ongeveer gelijk gebleven. Alle elementscores blijven in de categorie veilig. Ontwikkeling van indexscores van de wijken in de deelgemeente IJsselmonde,

34 Said Aharchaou, TOS-baas/directeur IJsselmonde TOS betrekt bewoners van alle leeftijden Vanuit het pandje aan de Aalsdijk worden de activiteiten van TOS georganiseerd. We zijn eind augustus 2008 in IJsselmonde gestart, de laatste week van de zomervakantie. Aan het woord is Said Aharchaou van TOS-IJsselmonde. TOS staat voor Thuis Op Straat. De deelgemeente vroeg ons voor Heindijk, Hordijkerveld, Reyeroord en Kreekhuizen. Heindijk stond te boek als een onveilige buurt. Er waren hier geen activiteiten voor de jeugd, jongeren hingen wat rond en kinderen mochten van hun moeders niet buiten spelen. Dat is nu anders. Zodra de vlag van TOS hangt, het teken dat we met de activiteiten bezig zijn, komen de kinderen naar het plein. TOS zet zes dagen per week activiteiten in om de sfeer op straat en de sociale cohesie te verbeteren. De doelgroep is de jeugd van 4 tot 20 jaar, maar ook de ouders en omwonenden worden niet vergeten. TOS betrekt bewoners van alle leeftijden bij de woonomgeving en wil de kloof tussen jong en oud overbruggen. Een mooi voorbeeld was de veegactie na Oud & Nieuw, samen met de Roteb en 22 kinderen. TOS werkt samen met veel partners zoals de deelgemeente IJsselmonde, bewoners, scholen, buurtagenten, corporatie, voetbalvereniging, kinderopvang, jongerenwerk en welzijnswerk, maar ook Mensen Maken de Stad. Onder de noemer Kinderen Maken het Plein gaan kinderen, samen met Villa Zebra en TOS, meedenken over de herinrichting van het binnenterrein. TOS zorgt voor sport en spel en heeft bovendien speciale activiteiten voor meiden. Vanaf februari 2009 is TOS ook actief in Sportdorp en Groenenhagen-Tuinenhoven. 32

35 Nurten Karisli, portefeuillehouder Jeugd en Jongeren, Veiligheid, Werkgelegenheid en Economische Zaken van de deelgemeente IJsselmonde Jongeren ook kansen bieden De deelgemeente IJsselmonde kent een sterke verjonging en heeft zo n jeugdige inwoners. Bij haar aantreden in april 2006 wist Nurten Karisli dat jeugd een zeer belangrijk item zou zijn. De aanpak van jongerenoverlast is misschien wel ons grootste vraagstuk. Nurten benadrukt dat de aanpak niet alleen uit repressieve maatregelen bestaat, maar juist ook uit preventie, correctie en activering. In 2006 hadden we vijf criminele jeugdgroepen. Daarvan zijn er inmiddels vier aangepakt door politie en justitie. Maar je moet jongeren ook kansen bieden. Daarom hebben we flink geïnvesteerd in de jeugd, met sterke uitbreiding van het aantal jongerenwerkers en vier nieuwe voorzieningen. Voor de problematiek met de hangmannen in de Beverwaard bestaan sinds november 2008 goede afspraken met alle betrokken partijen. Naast strikte handhaving loopt er een succesvol traject voor werk en scholing. Hiermee moet het hinderlijke rondhangen bij de Oude Watering tot het verleden behoren. In 2008 werden ook wij overvallen door de vele overvallen, blikt Nurten terug. Maar we hebben gezamenlijk de schouders er onder gezet. Openbare verlichting is verbeterd, enge plekken zijn aangepakt en de winkeliers hebben zich goed georganiseerd. Nu is er bij ons Veilig Ondernemen in álle winkelgebieden. De Heindijk heeft veel problemen gekend. Dankzij een integraal actieprogramma en de inzet van veel partijen is de buurt met sprongen vooruit gegaan. Nurten: Het is nu zaak om dat vast te houden! Om veiligheid en leefbaarheid op peil te houden, is gebiedsgericht, integraal werken nodig. We hebben onze deelgemeentelijke organisatie daar op ingericht. 33

36 Kralingen-Crooswijk De score van Kralingen-Crooswijk op de index is gedaald van een 7,4 naar een 6,8. Hierdoor zakt de deelgemeente van de categorie veilig naar aandacht. Binnen de deelgemeente zijn grote verschillen te zien tussen de wijken. Kralingen Oost/Kralingse Bos scoort erg hoog, terwijl Oud Crooswijk, Rubroek en Nieuw Crooswijk in de categorie bedreigd vallen. In onderstaande figuur is weergegeven hoe de deelgemeente scoort op de afzonderlijke elementen. De elementscores laten een dalend beeld zien behalve bij inbraak en verkeer. Bij deze twee elementen is een stabiel beeld te zien. Ontwikkeling van elementscores deelgemeente Kralingen-Crooswijk,

37 Oud Crooswijk is gedaald van een 7,0 naar een score van 5,4 op de index. De wijk verschuift hiermee van de categorie aandacht naar bedreigd. Op elementniveau is een dalend beeld te zien, waarbij het element drugsoverlast (van veilig naar aandacht) een lichte verslechtering laat zien. De overige elementen verslechteren duidelijker. Zo gaat het element diefstal van aandacht naar bedreigd, inbraak van veilig naar aandacht, vandalisme en overlast van veilig naar bedreigd en schoon en heel van veilig naar probleem. De elementen geweld en verkeer dalen binnen de categorie veilig. Rubroek scoort een 5,7 op de index en is hiermee gedaald ten opzichte van de voorgaande meting en zakt naar de categorie bedreigd. Verbeteringen zijn zichtbaar bij de elementen geweld (veilig) en inbraak (van aandacht naar veilig). Verder verslechteren de elementen vandalisme (van veilig naar aandacht), overlast (van bedreigd naar probleem), schoon en heel (van veilig naar onveilig) en verkeer (veilig). Het element drugsoverlast (veilig) is ongeveer hetzelfde gebleven. Ondanks het feit dat het element diefstal nagenoeg constant blijft, verandert het element wel van categorie: van aandacht naar bedreigd. terwijl de elementen vandalisme (veilig), overlast (veilig) en verkeer (veilig) stabiel zijn ten opzichte van voorgaande meting. Kralingen West is gedaald naar een 6,3 op de index en bevindt zich nog steeds in de categorie aandacht. De elementen drugsoverlast en geweld (van veilig naar aandacht), inbraak en vandalisme (veilig) en overlast (van aandacht naar probleem) laten een verslechtering zien. De enige verbetering op elementniveau is diefstal (van bedreigd naar aandacht). De elementen verkeer (veilig) en schoon en heel (veilig) zijn stabiel gebleven. Struisenburg scoort een 7,9 op de index en is daarmee gedaald ten opzichte van voorgaande meting. De wijk valt nog steeds in de categorie veilig. Een stijging van de elementscore is alleen zichtbaar bij verkeer (veilig). Een daling is daarentegen zichtbaar bij de elementen diefstal (van veilig naar aandacht), drugsoverlast (van veilig naar aandacht), inbraak (veilig), vandalisme (veilig), overlast (veilig) en schoon en heel (van veilig naar aandacht). Het element geweld (veilig) is ongeveer hetzelfde gebleven ten opzichte van voorgaande meting. Nieuw Crooswijk is op de index gedaald naar een score van 5,8. De wijk komt hiermee in de categorie bedreigd. De elementen drugsoverlast (van aandacht naar veilig) en geweld (veilig) zijn gestegen. De elementen diefstal (veilig), inbraak (aandacht) en schoon en heel (veilig) zijn gedaald De Esch scoort een 8,2 op de index. De wijk valt hiermee in de categorie veilig. Verbeteringen zijn zichtbaar bij de elementen geweld (veilig), inbraak (veilig) en overlast (van aandacht naar veilig). Verslechteringen binnen de categorie veilig zijn zichtbaar bij de elementen diefstal en Ontwikkeling van indexscores van de wijken in de deelgemeente Kralingen-Crooswijk,

38 vandalisme. De elementen drugsoverlast, verkeer en schoon en heel blijven ongeveer gelijk in de categorie veilig. De samengestelde wijk Kralingen Oost/Kralingse Bos scoort een 9,9 op de index en is daarmee licht gedaald ten opzichte van de voorgaande meting en valt nog steeds in de categorie veilig. De afzonderlijke elementen laten een wisselend beeld zien. De elementen drugsoverlast (veilig) en inbraak (van aandacht naar veilig) laten een stijging zien. De elementen diefstal (van aandacht naar bedreigd), geweld (veilig), overlast (veilig) en schoon en heel (veilig) laten daarentegen een daling zien terwijl de elementen vandalisme (veilig) en verkeer (veilig) een stabiel beeld laten zien. Cor Heutink, welzijnsorganisatie Kralingen-Crooswijk Bewoners staan centraal Cor Heutink is staffunctionaris Beleid en Strategie van de nieuwe welzijnsorganisatie in Kralingen-Crooswijk, ontstaan uit de fusie van Cascade en Knooppunt Kralingen. Heutink werkt al vanaf 1993 in Crooswijk en kent de wijk door en door. Waar het welzijnswerk in mijn beginjaren vooral draaide om de cumulatie van achterstanden, gaan we nu veel meer uit van de kansen. Samen met onze partners - scholen, welzijnswerk, opbouwwerk, politie, deelgemeente, corporaties - kunnen we veel betekenen voor de bewoners. Zij staan centraal. Zeker voor de jeugd van 4 tot 24 jaar is een enorme kwaliteitsslag gemaakt. Alle peuterspeelzalen in Crooswijk zijn inmiddels Voorschool, aldus een trotse Heutink. En de Brede School biedt kinderen vanaf vier jaar veel nieuwe mogelijkheden voor ontwikkeling. We hebben Thuis Op Straat, speelgoeduitleen en kunnen ouders ondersteuning bieden in de opvoeding. Ook voor jongeren zijn er meer activiteiten en faciliteiten gekomen. Er zijn meer jongerenwerkers die jongeren helpen met sociale vaardigheden, normen en waarden, maar ook toeleiden naar scholing en werk. Ook voor het contact tussen jong en oud zetten we ons in, bijvoorbeeld met het samenwerkingsproject OJ - dat staat voor Oud-Jong - en via Mensen Maken de Stad. Het welzijnswerk helpt mensen om actief burger te worden. Dat kan volgens Heutink niet los gezien worden van veiligheid. Een veilige wijk is een voorwaarde voor verdere ontwikkeling van de bewoners. Tot slot roept Heutink alle samenwerkingspartners op om door te gaan: De inzet die nu mogelijk is, moet gecontinueerd worden. We hebben veel bereikt, dat mogen we niet loslaten. 36

39 Gerard Schuiling, voorzitter deelgemeente Kralingen-Crooswijk Niet genoegzaam achterover leunen De afgelopen jaren hebben we gezien dat het met de veiligheid gestaag de goede kant op gaat, maar we leunen echt niet genoegzaam achterover. Gerard Schuiling vertelt dat de deelgemeente de wijkveiligheidsactieprogramma s samen met bewoners, instellingen en ondernemers opstelt. Schuiling: We werken systematisch integraal op wijkniveau. Participatie is daarbij cruciaal. Zo houdt de deelgemeente voeling met de wijken. Sommige bewonersgroepen hebben speciale aandacht nodig. Studenten hebben een afwijkende levensstijl en dat gaf nogal eens problemen, zeker rond festiviteiten. Sinds enkele jaren hebben we met alle betrokkenen drie keer per jaar studentenoverleg om overlast te voorkomen. Dat werkt goed. Sommige hardnekkige problemen hebben invloed op het gevoel van veiligheid. Klachten over zwerfvuil komen uit alle wijken. Een ander voorbeeld is jongerenoverlast. Op dat vlak hebben we dankzij DOSA en Groepsaanpak goede resultaten geboekt. Niet alleen repressief, maar ook door in te zetten op hulpverlening, opleiding en werkgelegenheid. Dan ontstaan leerwerktrajecten als restaurant Fideel of SDW-Watch Out. Daarnaast zijn er gebiedsspecifieke zaken die je moet aanpakken, samen met de partners. We hebben speciale oplossingen per wijk, bijvoorbeeld jeugdtoezichthouders op een aantal pleinen waardoor je op niet gangbare uren toezicht kunt organiseren. Zeker Nieuw Crooswijk krijgt een gebiedsspecifieke behandeling, met een eigen leefbaarheids- en een sociaal programma. We hebben te maken met de grootste binnenstedelijke herstructurering in Nederland, legt de voorzitter uit. Vanaf de start hebben we daar met de bewoners over gesproken. Dat betekent niet dat iedereen het overal mee eens is. Dat kan ook niet. Maar de wijk is bij alle stappen betrokken. 37

40 Noord De indexscore van deelgemeente Noord is het afgelopen jaar licht gedaald van een 7,1 naar een 7,0. De deelgemeente valt hiermee nog steeds in de categorie aandacht. Binnen de deelgemeente zijn grote verschillen te zien tussen de wijken. Blijdorp scoort hoog op de index terwijl het Oude Noorden juist laag scoort. In onderstaande figuur is weergegeven hoe de deelgemeente scoort op de afzonderlijke elementen. De elementen laten in het algemeen een daling zien, afgezien van de elementen geweld en schoon en heel. Deze laten een stabiel beeld zien. Ontwikkeling van elementscores deelgemeente Noord,

41 Het Oude Noorden is gedaald van een 6,0 naar een score van 5,3 op de index. De wijk blijft in de categorie bedreigd. Alle onderliggende elementen laten een dalend beeld zien: diefstal (van aandacht naar bedreigd), drugsoverlast (van bedreigd naar probleem), geweld (van veilig naar bedreigd), inbraak (van veilig naar aandacht), vandalisme (van veilig naar aandacht), overlast (van probleem naar onveilig), schoon en heel (aandacht) en verkeer (veilig). Agniesebuurt scoort evenals voorgaande meting een 6,0 op de index, maar valt daarmee nu in de categorie aandacht. 2 De elementscores laten een wisselend beeld zien. Verbeteringen zijn zichtbaar bij de elementen diefstal (bedreigd), geweld (van aandacht naar veilig) en schoon en heel (van bedreigd naar aandacht). Verder verslechteren de elementen drugsoverlast (van veilig naar bedreigd), inbraak (veilig), vandalisme (aandacht) en overlast (van aandacht naar bedreigd). De elementscore van verkeer is ongeveer hetzelfde gebleven in de categorie veilig. Bergpolder is op de index licht gedaald naar een score van 7,3. De wijk valt hiermee nog steeds in de categorie veilig. Het element verkeer is het enige element dat is gestegen (veilig). De elementen drugsoverlast (van aandacht naar bedreigd), vandalisme (veilig), overlast (veilig) en schoon en heel (aandacht) zijn gedaald. De elementen diefstal, geweld en inbraak zijn binnen de categorie veilig ongeveer gelijk gebleven ten opzichte van voorgaande periode. De Provenierswijk is gedaald van een 7,6 naar 7,3 op de index en bevindt zich nog steeds in de categorie veilig. De enige verbetering op elementniveau is geweld (veilig). De elementen diefstal (van veilig naar aandacht), drugsoverlast (veilig), vandalisme (van veilig naar aandacht), verkeer (veilig) en schoon en heel (van veilig naar aandacht) zijn gedaald. De elementen inbraak en overlast zijn binnen de categorie veilig echter stabiel gebleven. Liskwartier scoort een 8,1 op de index en is daarmee gestegen ten opzichte van voorgaande meting. De wijk valt nog steeds in de categorie veilig. Een stijging van de elementscore is zichtbaar bij diefstal (aandacht), drugsoverlast en geweld (veilig). Ondanks het feit dat het element schoon en heel nagenoeg constant blijft, verandert het element wel van categorie: van aandacht naar veilig. Een daling is daarentegen zichtbaar bij de elementen vandalisme (veilig) en verkeer (veilig). De elementen inbraak en overlast zijn binnen de categorie veilig ongeveer hetzelfde gebleven. Ontwikkeling van indexscores van de wijken in de deelgemeente Noord, ) Doordat indexscores op één cijfer achter de komma worden afgerond, kan het voorkomen dat een wijk van categorie verandert, zonder dat de score zichtbaar verandert. De score in 2007 van de Agniesebuurt was een 5,97; in 2008 is dit een 6,04. Daarmee komt de wijk over de grens van de categorie aandacht. 39

42 Blijdorp scoort met een 9,1 op de index hoger dan de voorgaande meting. De wijk valt hiermee nog steeds in de categorie veilig. Verbeteringen zijn zichtbaar bij de elementen geweld, vandalisme, verkeer en schoon en heel. Verslechteringen zijn zichtbaar bij de elementen diefstal, drugsoverlast, inbraak en overlast. Alle elementscores blijven in de categorie veilig. Monique Stolk-Jebbink, ondernemer in het Oude Noorden Graag veel meer politie op straat Monique Stolk-Jebbink van drogisterij-parfumerie Pijpers aan de Benthuizerstraat is straathoofd voor Veilig Ondernemen. Dat betekent dat zij aanspreekpunt is voor diensten en voor de ondernemers in de straat. Monique: Als er bijvoorbeeld een stroomstoring is, word ik geïnformeerd over de oorzaak en hoe lang het nog gaat duren. Ik informeer vervolgens mijn collega-ondernemers. Er gebeurt best veel op het gebied van Veilig Ondernemen, maar voor haar nog niet genoeg. De verlichting in onze straat is matig. Vooral s winters is het maar donker en voelen bezoekers zich niet prettig. In het Oude Noorden is cameratoezicht, maar helaas niet in onze straat. Dat vinden wij erg jammer, want het werkt preventief. Ook is het spijtig dat het preventief fouilleren gestopt is. Daarvan merkte je echt dat het hielp tegen problemen waar we in deze winkelstraat mee te maken hebben, zoals hangjeugd en dealers. Zelf heeft Monique de nodige maatregelen genomen. Ik sta in de winkel met mijn man. Sluiten en openen doen we altijd met z n tweeën, met de hond erbij. Wij hebben een systeem waarmee we bij een overval direct de politie kunnen waarschuwen, of bij onraad onze buren kunnen alarmeren. Hieraan doen helaas niet alle ondernemers mee, vanwege de kosten. We maken ook gebruik van Politie SMS-Alert. We zijn blij met het politiebureau om de hoek, maar we zouden graag veel meer politie op straat willen zien. En de buurtagent mag ook best eens bij de ondernemers binnenstappen om te vragen hoe het gaat. 40

43 Harlow Brammerloo, voorzitter deelgemeente Noord Rust op pleinen hersteld Harlow Brammerloo, voorzitter van de deelgemeente Noord, roemt de succesvolle groepsaanpak: De rust op pleinen en andere openbare ruimten is hersteld. Dat is het resultaat van de prima samenwerking tussen de deelgemeente, politie, jongerenwerk en stadsmarinier. Dat alles onder het motto grenzen stellen en kansen bieden. En we gaan hier natuurlijk mee door. Dit is een blijvend speerpunt. In 2008 startte op pleinen en winkelstraten in het Oude Noorden cameratoezicht. Het heeft zijn waarde al bewezen. Naast de preventieve werking zijn er dankzij de camerabeelden vele tientallen aanhoudingen verricht, zo licht de voorzitter toe. Er is in Noord intensieve samenwerking met diverse partners voor de uitvoering van schoon, heel en veilig, dus met de diensten als Stadstoezicht, Roteb en Gemeentewerken. Brammerloo: We geven het frontlijnwerken meer smoel. Bewoners merken in de dagelijkse omgang dat de diensten en de deelgemeente zaken die spelen in de woonomgeving snel en goed oppakken. Ze zijn zichtbaar aanwezig. Die manier van werken wordt in 2009 voortgezet. Verder gaat de aandacht dit jaar onder meer uit naar het voorkomen van woninginbraken. Ook gaat de deelgemeente kritisch kijken naar de openbare verlichting: de omzetting van geel naar wit licht is nog niet afgerond en op sommige plekken is meer of andere verlichting nodig. Daarnaast blijft de deelgemeente inzetten op communicatie en participatie, onder meer via buurttafels en straatdialogen. We merken dat dit bij bewoners het gevoel van veiligheid versterkt, ze kunnen direct hun signalen over de leefbaarheid afgeven maar ook honoreren wat goed gaat. 41

44 Overschie De indexscore van de deelgemeente Overschie is het afgelopen jaar licht gedaald naar een 8,7. De deelgemeente valt hiermee nog steeds in de categorie veilig. In onderstaande figuur is weergegeven hoe de deelgemeente scoort op de afzonderlijke elementen. Verslechteringen zijn zichtbaar bij de elementen vandalisme en verkeer. De overige elementen blijven stabiel ten opzichte van de voorgaande meting. Ontwikkeling van elementscores deelgemeente Overschie,

45 Kleinpolder is licht gestegen van een 8,1 naar een score van 8,2 op de index; de wijk valt nog steeds in de categorie veilig. Op elementniveau is een wisselend beeld te zien. Verbeteringen zijn te zien bij de elementen diefstal en geweld. Verslechteringen zijn te zien bij inbraak, overlast en verkeer. Bij de elementen drugsoverlast, vandalisme en schoon en heel is een stabiel beeld te zien. Alle elementscores blijven in de categorie veilig. De samengestelde wijk Overschie e.o. scoort een 9,2 op de index. Dit is een lichte daling ten opzichte van voorgaande meting. De wijk valt nog steeds in de categorie veilig. De elementen overlast en schoon en heel zijn gestegen, terwijl de elementen geweld, vandalisme en verkeer zijn gedaald. De elementen diefstal, drugsoverlast en inbraak zijn stabiel gebleven. Alle elementen bevinden zich nog steeds in de categorie veilig. Ontwikkeling van indexscores van de wijken in de deelgemeente Overschie,

46 Henk Nieuwschepen, Primera Nieuwschepen in Overschie Mensen moeten aanspreekbaar blijven Primera Nieuwschepen is een zaak waar van alles en nog wat te koop is, tijdschrijften, sigaretten en sigaren, kranten, strippenkaarten, staatsloten en nog veel meer. Een winkel die in het dorpse Overschie ook een buurtfunctie heeft. Mensen die op de bus staan te wachten, kopen snel even een krantje of een pakje sigaretten. Je zou het hier niet verwachten, maar de zaak is een keer overvallen. Eigenaar Henk Nieuwschepen: Begin dit jaar zijn we overvallen. s Ochtends vroeg gebeurde het. Het ging om jonge overvallers die gelukkig door de politie op hun vlucht zijn opgepakt. Alle lof voor de snelle reactie van de politie. Tijdens de overval waren er twee medewerksters in de zaak. Dankzij de overvaltraining die we gevolgd hebben, zijn er gelukkig geen gekke dingen gebeurd. Nieuwschepen heeft maatregelen getroffen voor de veiligheid in en om de winkel. Er hangen hier camera s en er is een burenbelsysteem. De politie heeft de camerabeelden van de overval goed kunnen gebruiken. Alhoewel ik me hier nooit onveilig voel, vind ik de overvallen wel een zorgelijke ontwikkeling. Gelukkig is hier in Overschie nog saamhorigheid. Er zijn klanten die mij waarschuwen als iemand iets steelt. Henk Nieuwschepen vindt dat mensen aanspreekbaar moeten blijven. Als er jongeren in de zaak komen die nogal luidruchtig zijn, zeg ik er wat van. Je moet zulk soort dingen niet gewoon gaan vinden of maar accepteren. En de meesten luisteren ook wel. Henk Nieuwschepen is tevreden over Overschie: Het is hier schoon en ook de stoep en de straat liggen er goed bij. En dankzij de sociale controle is er ook een beetje toezicht op elkaar. 44

47 Jan Markerink, voorzitter deelgemeente Overschie Doe-politicus onder de mensen Overschie is een dorp in de stad. Jan Markerink, voorzitter van het dagelijks bestuur, is positief over de sociale samenhang en de actieve bewoners. Omdat mensen elkaar hier kennen, spreken ze elkaar ook makkelijker aan. Het gaat erom dat mensen samen dingen doen. Zoals bijvoorbeeld bij het festival Paradie Overschie. Een groep bewoners is het hele jaar bezig met de voorbereidingen. Zoiets is heel goed voor de sociale samenhang. Markerink is een praktisch ingestelde bestuurder: Eigenlijk ben ik een soort doe-politicus. Ik praat met iedereen hier. Je moet naar de mensen toe. Dat doen we bijvoorbeeld op zaterdag. We vragen bewoners dan hoe ze het vinden in hun wijk en of ze nog wensen hebben. Je hoort dan ook meer over de wereld achter de cijfers van de Veiligheidsindex. Hij heeft een duidelijke visie op jongeren waarover ook in Overschie soms geklaagd wordt. Je hebt mensen die bewust kansloos zijn, die niks willen. Daarvoor moet je streng zijn en als het moet repressief optreden. Gelukkig is er een grote groep jongeren waar je wel wat mee kan. We hebben genoeg te bieden. Zo is het lidmaatschap van sportverenigingen hier gratis. Ook doen we veel om jongeren en ouderen met elkaar in contact te brengen. Soms is er een onterechte angst voor jongeren. Zo eng zijn de meeste jongeren niet. Een leuk initiatief is een actie waarbij deelraadsleden en jongeren met een club ouderen iets leuks gaan doen, zoals naar de kerstmarkt in Keulen. De jongeren helpen degenen in een rolstoel en iedereen heeft dan een leuke dag. Zo ontstaat er meer begrip voor die enge jongeren en die zeurende ouderen. Mijn rol is het dan om mensen bij elkaar te brengen en soms de eerste stap te zetten. 45

48 Pernis De indexscore van Pernis is het afgelopen jaar licht gedaald van een 9,5 naar een 9,4. Pernis valt hiermee nog steeds in de categorie veilig. Alle afzonderlijke elementen bevinden zich ook in de categorie veilig. Een verslechtering is te zien is bij de elementen diefstal en inbraak. Het element vandalisme is verbeterd. De overige elementen zijn stabiel ten opzichte van de voorgaande meting. Ontwikkeling van elementscores Pernis,

49 Ontwikkeling van indexscores van Pernis,

50 Janny van Wingerden, bewoner van Pernis Je kan gemakkelijk de ouders aanspreken Janny van Wingerden woont haar hele leven al in Pernis. Ze kent een groot deel van de Pernissers, op z n minst van gezicht. Dat is typerend voor het dorp Pernis. Als je ziet dat jongeren iets uithalen, weet je vaak wie het zijn. Bijvoorbeeld uit de schooltijd van mijn dochters of uit het verenigingsleven. Als het nodig is, kan je dus gemakkelijk de ouders aanspreken, zo vertelt Janny. Nare incidenten die Pernis heeft gekend, waren meestal specifiek gericht tegen een bepaalde persoon. Dan blijft het ver van je, heeft het eigenlijk niet veel met Pernis te maken. Maar als in je directe omgeving iemand slachtoffer wordt van een inbraak met geweld, dan komt het erg dichtbij. Zeker omdat daar echt niet veel te halen viel! Janny vindt de sociale verbondenheid binnen Pernis een groot pluspunt. Er is een actief verenigingsleven en veel mensen zetten zich in als vrijwilliger. Ook verzorgingshuis Havenlicht heeft heel veel vrijwilligers, sommigen van hoge leeftijd. Door de ligging heeft Pernis weinig mogelijkheden voor uitbreiding van het aantal woningen. Maar voor het behoud van voorzieningen zijn minimaal zo n inwoners nodig. Nu is de politiepost maar heel beperkt open, een uurtje op dinsdag en vrijdag. Buiten die tijden moet men naar Hoogvliet. De politie biedt soms wel de mogelijkheid om thuis de aangifte op te nemen, maar daar wordt weinig gebruik van gemaakt. Janny: Dat is een nadeel van Pernis. Als politie bij je over de vloer komt, is dat binnen een dag bekend in het dorp. 48

51 Cor van der Kemp, voorzitter en portefeuillehouder Veiligheid van de Wijkraad voor Pernis Onze jongeren bij allerlei zaken betrekken Sinds april 2006 is Cor van der Kemp voorzitter van de Wijkraad voor Pernis. Binnen zijn portefeuille veiligheid neemt jeugd een belangrijke plaats in. Er is sprake van overlast door gedrag van jongeren. Onze invalshoek is dat we onze jongeren vooral bij allerlei zaken betrekken, ook waar het gaat om activiteiten en mogelijke oplossingen voor een eigen honk. Zo haal je ze van straat. Pernis wil, via de Beke-methode, inzicht krijgen in de jeugdgroepen. Van der Kemp: Voor overlastgevers zoeken we, in prima samenwerking met de politie, naar een gerichte aanpak. Daar gaan we ook de ouders bij betrekken. In 2009 zal de Wijkraad sneller inspelen op verzoeken voor vergunningen. De ijspret van afgelopen winter maakte ons duidelijk dat het ontbrak aan een protocol voor onvoorziene evenementen. Zeker wanneer daar verkoop en gebruik van alcohol bij komt. Duidelijkheid rond evenementen is ook belangrijk voor de vele buurtverenigingen in Pernis. Zij tonen grote betrokkenheid bij het wel en wee van de omgeving, inclusief de veiligheid. In 2009 moet het aantal buurtverenigingen nog verder groeien. Een ander aandachtspunt is geweld in huiselijke kring, zo meldt de voorzitter: In 2009 gaan we dit met inzet van de wijkpolitie en ketenpartners verder aanpakken. Bewoners van Pernis zijn betrokken en oplettend. Helaas kunnen meldingen aan de politie, vooral in het weekend, niet altijd goed worden opgevolgd. Hierdoor vreest de voorzitter afname van de bereidheid tot melden en aangifte doen. We blijven onze bewoners en ondernemers oproepen om bij voorvallen altijd aangifte te doen. 49

52 Prins Alexander De indexscore van Prins Alexander is het afgelopen jaar gestegen van een 8,3 naar een 8,7. De deelgemeente valt hiermee nog steeds in de categorie veilig. Alle afzonderlijke wijken bevinden zich in de categorie veilig. In onderstaande figuur is weergegeven hoe de deelgemeente scoort op de afzonderlijke elementen. Verbeteringen zijn zichtbaar bij de elementen diefstal, geweld, inbraak en vandalisme. De overige elementen blijven stabiel ten opzichte van de voorgaande meting. Ontwikkeling van elementscores deelgemeente Prins Alexander,

53 Oosterflank is gestegen van een 6,8 naar een score van 7,5 op de index. De wijk verschuift hiermee van de categorie aandacht naar veilig. Op elementniveau is over het algemeen een stijgend beeld te zien. De elementen geweld en inbraak (van aandacht naar veilig), diefstal en drugsoverlast (veilig), vandalisme (van probleem naar aandacht), overlast (van bedreigd naar aandacht) en schoon en heel (aandacht) zijn gestegen. Het element verkeer (veilig) is daarentegen stabiel. Ommoord scoort een 8,1 op de index en is hiermee stabiel gebleven ten opzichte van de voorgaande meting. De wijk valt nog steeds in de categorie veilig. Verbeteringen zijn zichtbaar bij de elementen diefstal (veilig), inbraak (van aandacht naar veilig) en schoon en heel (van bedreigd naar aandacht). Verder verslechtert het element vandalisme (van veilig naar aandacht). De elementen drugsoverlast, geweld, overlast en verkeer zijn ongeveer stabiel ten opzichte van voorgaande meting en blijven in de categorie veilig. De wijk Zevenkamp is op de index gestegen naar een score van 8,0. Bij de voorgaande meting scoorde de wijk nog een 6,8. De wijk valt weer in de categorie veilig. Op alle elementen is een verbetering zichtbaar. Het element inbraak stijgt van bedreigd naar aandacht en vandalisme van onveilig naar aandacht. De elementen overlast en schoon en heel stijgen van de categorie aandacht naar veilig. De overige elementen (diefstal, drugsoverlast, geweld en verkeer) stijgen binnen de categorie veilig. Het Lage Land is gestegen naar een 8,9 op de index en bevindt zich daarmee in de categorie veilig. De enige verslechtering op elementniveau is schoon en heel (veilig). De elementen drugsoverlast, overlast en verkeer zijn ongeveer gelijk gebleven binnen de categorie veilig. De elementen diefstal, geweld en vandalisme (veilig) en inbraak (van aandacht naar veilig) zijn gestegen. Prinsenland scoort een 9,3 op de index en is daarmee gestegen ten opzichte van voorgaande meting. De wijk valt nog steeds in de categorie veilig. Een stijging van de elementscore is zichtbaar bij diefstal en geweld (veilig) en vandalisme (van aandacht naar veilig). Een daling is daarentegen zichtbaar bij het element schoon een heel (veilig). De elementen drugsoverlast, inbraak, overlast en verkeer zijn ongeveer hetzelfde gebleven ten opzichte van voorgaande meting en blijven in de categorie veilig. s Gravenland scoort evenals voorgaande meting een 10,0 op de index. De wijk valt nog steeds in de categorie veilig. Verbeteringen zijn zichtbaar bij de elementen diefstal Ontwikkeling van indexscores van de wijken in deelgemeente Prins Alexander,

54 (veilig) en vandalisme (van aandacht naar veilig). Verslechteringen zijn zichtbaar bij de elementen inbraak (van veilig naar aandacht), overlast en verkeer (veilig). De elementen drugsoverlast, geweld en schoon een heel laten een stabiel beeld zien en blijven in de categorie veilig. Kralingseveer scoort een 10,0 op de index en is daarmee stabiel gebleven ten opzichte van de voorgaande meting en valt nog steeds in de categorie veilig. De afzonderlijke elementen laten ook een stabiel beeld zien. De twee uitzonderingen hierop zijn overlast en schoon en heel. Deze laten een daling zien ten opzichte van voorgaande meting. Alle elementscores vallen in de categorie veilig. Nesselande scoort eveneens een 10,0 op de index en is ten opzichte van de voorgaande meting stabiel gebleven. Het element inbraak laat een verslechtering zien, maar blijft, evenals de overige elementen, in de categorie veilig. Prins Alexander leunt niet achterover De deelgemeente Prins Alexander doet het goed op de Veiligheidsindex. Een van de speerpunten van de grootste deelgemeente is er voor zorgen dat de veiligheid en leefbaarheid op het huidige niveau blijven. Voorzitter Robert Krul: Natuurlijk gebeurt er hier wel eens wat. Zoals overlast van groepen jongeren. Soms hebben ouderen daar last van. Mensen voelen zich dan onveilig. Maar als we kijken naar de feitelijke onveiligheid, dan scoren we behoorlijk goed. We moeten wel zorgen dat dat zo blijft. Dat betekent de dialoog aangaan met bewoners en ons imago bewaken. Portefeuillehouder Wijkveiligheid Peter Pieterse vindt ook investeren in de buitenruimte belangrijk: We pakken onveilige situaties aan, zoals slechte bestrating of verloederde plantsoenen. Ook dat heeft een positieve invloed op de veiligheidsgevoelens. Een van de oorzaken van onbegrip tussen jongeren en ouderen is een generatiekloof. Veel mensen die in de jaren 70 in de deelgemeente kwamen wonen, zijn nu uit de kinderen en vaak al wat ouder. Krul hierover: Soms botst dat met elkaar. Daarom gaan we ook in gesprek met jongeren en het jongerenwerk. Dit speelt vooral in een aantal van de wijken in deelgemeente Prins Alexander. Inwoner van Zevenkamp en voorzitter van de bewonersorganisatie, Paul van Meurs, beaamt dat: In Paul Van Meurs, bewoner Zevenkamp 52

55 Robert Krul, voorzitter, Peter Pieterse, lid dagelijks bestuur en Paul Van Meurs, bewoner Zevenkamp Zevenkamp is de doorloop vrij groot. Mensen blijven er niet zo lang wonen. Wel zijn er veel activiteiten in het kader van Opzoomeren, zoals de kerstbomen-actie. Dat is goed voor de sociale samenhang. Preventie, voorkomen van achteruitgang van buurten is een belangrijk thema in Prins Alexander. Zo wordt er fors geïnvesteerd in Veilig Ondernemen. De voorzitter waakt voor achterover leunen. We moeten niet denken zoiets gebeurt hier niet als het gaat om roofovervallen op winkeliers of woninginbraak. Onze winkelcentra Alexandrium en Hesseplaats hebben nu drie sterren in het kader van Keurmerk Veilig Ondernemen en dat moeten we vooral zo houden. De midden en hogere inkomens wonen hier naar tevredenheid, we moeten er wel wat aan doen om dat zo te houden. Van Meurs is het daar mee eens en waarschuwt dat er voldoende aandacht moet zijn voor de buitenruimte: Dat betekent aanpak van het vastgoed in de wat kleinere winkelcentra, onderhoud aan wegen en weghalen van graffiti. Dat geldt ook voor parkeren op de stoep of het blokkeren van uitritten, waardoor hulpdiensten er niet door kunnen en er een gevaarlijke situatie ontstaat. Het ziet er slordig uit en heeft een negatief effect op het veiligheidsgevoel. Wat ook ergernis oproept is de vervuiling in de metro. Pieterse ziet wel een groot verschil met andere deelgemeenten als het gaat om het moment van ingrijpen: In sommige gebieden grijpt de overheid in als de situatie al slecht is. In onze deelgemeente moeten we dat moment voor zijn en nu al investeren. Knelpunt daarbij is dat er vaak te weinig geld is voor onderhoud van de buitenruimte. Ook het aantal toezichthouders zou wel wat meer kunnen. Het blijkt dat geld niet altijd een probleem is. Zo is volgens de voorzitter de subsidie voor het verlichten van achterpaden niet geheel gebruikt. Een deel van dat geld ligt er nog steeds en slechts één woningcorporatie heeft er gebruik van gemaakt. Prins Alexander mag dan veel verschillen van andere deelgemeenten, Robert Krul laat zich daardoor niet op het verkeerde been zetten: Ook hier veranderen er dingen, zoals de samenstelling van de bevolking. Dat vereist extra aandacht. En voor alle wijken geldt dat we de bewoners aandacht moeten geven. Of je nu pas in Nesselande woont of al een tijd in Zevenkamp, dat moet niet uitmaken. We moeten blijven investeren om Prins Alexander op het huidige niveau te houden en waar mogelijk nog verder te verbeteren. 53

56 Stadscentrum De indexscore van het Stadscentrum is het afgelopen jaar licht gedaald van een 4,8 naar een 4,6. De deelgemeente valt hiermee nog steeds in de categorie probleem. In onderstaande figuur is weergegeven hoe de deelgemeente scoort op de afzonderlijke elementen. Verbeteringen zijn zichtbaar bij de elementen geweld en verkeer. Daarentegen verslechteren de elementen vandalisme, overlast en schoon en heel. De overige elementen blijven stabiel ten opzichte van de voorgaande meting. Ontwikkeling van elementscores in het Stadscentrum,

57 Het Oude Westen is gedaald naar een score van 3,5 op de index. De wijk komt hiermee in de categorie onveilig. Op elementniveau is een wisselend beeld te zien. De elementen drugsoverlast (onveilig), geweld (bedreigd) en verkeer (veilig) blijven stabiel. De elementen diefstal (van aandacht naar bedreigd), inbraak (van veilig naar aandacht), vandalisme (veilig), overlast (onveilig) en schoon en heel (veilig) verslechteren daarentegen. De samengestelde wijk Stadsdriehoek/C.S. Kwartier scoort een 5,1 op de index en is hiermee stabiel gebleven ten opzichte van de voorgaande meting en valt in de categorie bedreigd. De elementen diefstal (onveilig), geweld (van onveilig naar probleem), inbraak (van bedreigd naar aandacht) en verkeer (van probleem naar bedreigd) laten een verbetering zien. De elementen drugsoverlast (van probleem naar onveilig), vandalisme (bedreigd) en schoon en heel (veilig) laten daarentegen een verslechtering zien. Het element overlast (onveilig) is echter stabiel ten opzichte van voorgaande meting. De samengestelde wijk Cool/Nieuwe Werk/Dijkzigt scoort een 5,2 op de index en is ten opzichte van vorig jaar licht gedaald. De wijk valt nog steeds in de categorie bedreigd. Verbeteringen zijn zichtbaar bij de elementen drugsoverlast (bedreigd) en geweld (onveilig). Verder verslechteren de elementen diefstal (onveilig), vandalisme (van aandacht naar onveilig) en schoon en heel (veilig). De elementen inbraak (veilig), overlast (onveilig) en verkeer (veilig) zijn echter stabiel gebleven ten opzichte van voorgaande meting. Ontwikkeling van indexscores van de wijken in het Stadscentrum,

58 Guus van der Werff, directeur van de ondernemersfederatie Rotterdam City (OFRC) Veilige en schone binnenstad van levensbelang In het centrum van Rotterdam komt alles samen; winkelen, uitgaan, werken en ontspannen. En in de zomerperiode komen de grote festivals daar nog bij. Dat betekent miljoenen bezoekers per jaar. Bezoekers die verwachten dat de straten schoon zijn en dat alles er goed uit ziet. Guus van der Werff van de OFRC is er duidelijk over: Een veilige en schone binnenstad is voor de ondernemers van levensbelang. Economisch is de binnenstad van groot belang voor de stad. Iedereen die hier werkt en als bezoeker komt, moet zich veilig voelen. De laatste jaren zijn er gelukkig veel positieve ontwikkelingen. Het is schoner, er is minder overlast van zwervers en bedelaars en de buitenruimte ziet er beter uit. Geen wensen meer dus? Naast alle verbeteringen vinden we dat de kwaliteit van de verlichting beter moet. Naast snellere reparatie van kapotte lampen, moet de lichtsterkte beter. Nu is het te donker. Een ander knelpunt is jongerenoverlast rondom Beurs en Churchillplein. Er is daar een groep van 100 overlastgevers die precies weten hoever ze kunnen gaan om uit handen van de politie te blijven. Ondernemers kijken soms met gemengde gevoelens naar de evenementen in het centrum. Van der Werff heeft daar een uitgesproken mening over: Er zit een grens aan de hoeveelheid grote evenementen. Zo vinden wij dat een aantal evenementen aan het einde van zijn levenslijn zit. Het levert veel overlast op, maar nauwelijks extra omzet. Wij zien meer in meerdaagse evenementen zoals het Internationaal Filmfestival Rotterdam en North Sea Jazz. Die zorgen ook voor extra bezoekers in de hotels en restaurants. Ook zou je veel meer kunnen doen met de Binnenrotte, die er nu alleen is voor de markt. 56

59 Hans van Zuuren, voorzitter Centrumraad Je hebt hier alles Hans van Zuuren is sinds juni 2008 voorzitter van de Centrumraad. In het centrum wonen mensen en iedere dag komen er mensen werken. Het is tegelijkertijd winkelhart, uitgaanscentrum, festivalterrein en zakelijk hart. Hans van Zuuren bekijkt het nuchter: Helemaal 100% veilig en zonder incidenten zal niet gaan. Natuurlijk baal je als er weer iemand in je brievenbus gepist heeft op zaterdagavond. Voor sommige bewoners is de maat wel vol. Om iets te doen aan het onveilige gevoel moet je zorgen voor meer mensen op straat en meer horeca en winkels in de begane grond van gebouwen. Mensen gaan zich dan veiliger voelen. Het centrum trekt ook jongeren aan. Van Zuuren, die zich van vroeger nog wel de knokpartijen tussen Crooswijk en Zuid kan herinneren, ziet wel een verschil. Toen ik jong was, waren mensen meer aanspreekbaar dan nu. Sommigen hebben nu wel een erg kort lontje. Natuurlijk doen we er wat aan om overlast voor bezoekers en ondernemers te beperken. Zo is er rondom het Schouwburgplein een beheergroep met ondernemers en bewoners. Naast het centrum behoort onder andere het Oude Westen tot het gebied van de Centrumraad. Hans van Zuuren wijst op de soms ingewikkelde problematiek daar: Naast drugsoverlast heb je ook te maken met de vele zorginstellingen op de s-gravendijkwal. Daarnaast is de wijk nogal dicht bebouwd. Dankzij inzet van bijvoorbeeld de politie houden we de situatie onder controle. Anders houden de bewoners ons via de Aktiegroep wel bij de les. Ondanks de complexiteit van het centrum vindt Hans van Zuuren het er geweldig: Je hebt hier alles, theaters, winkels, restaurants, musea. Ik vind het fantastisch om hier te werken. 57

60 Rotterdam Zuid Rotterdam Zuid (het gebied IJsselmonde, Feijenoord en Charlois) heeft extra aandacht van het gemeentebestuur. Het Pact op Zuid bundelt de krachten van de gemeente, deelgemeenten en woningcorporaties om de sociaaleconomische achterstanden op Rotterdam Zuid aan te pakken en het woon- en werkklimaat te verbeteren. Ook wat betreft de veiligheidssituatie blijft Rotterdam Zuid achter op de rest van Rotterdam. De veiligheidsaanpak in Rotterdam richt zich op de gebieden met de grootste problemen. Veel inzet en aandacht gaat dan ook uit naar het verbeteren van de veiligheid op Zuid. De tabel hieronder geeft een algemeen beeld van de veiligheidsontwikkeling op Zuid in de afgelopen jaren. In Rotterdam Zuid is de indexscore na een stijging in 2006, zowel in 2007 als 2008 licht gedaald (van 6,5 in 2006 naar 6,4 in 2007 en 6,3 in 2008). Het gebied valt hiermee in de categorie aandacht. De elementen inbraak, verkeer, diefstal en geweld zijn verbeterd ten opzichte van vorig jaar. De elementen overlast en schoon en heel zijn verslechterd. De overige elementen blijven ongeveer stabiel ten opzicht van de voorgaande meting. Ontwikkeling van elementscores Rotterdam Zuid,

61 4. Rotterdamse Veiligheidsaanpak De score op de Veiligheidsindex is voor Rotterdam licht gedaald van een 7,3 in 2007 naar een 7,2 in In tegenstelling tot vorig jaar (geen wijken onveilig) bevindt zich één wijk in de categorie onveilig; drie wijken scoren probleem, 14 wijken scoren bedreigd en tien wijken scoren aandacht. De overige wijken bevinden zich in de categorie veilig. Verbeteren van de veiligheid is vooral een zaak van samen werken aan één doel. Samenwerking is de afgelopen jaren dan ook de sleutel gebleken van een succesvolle veiligheidsaanpak. Gemeentelijke diensten, politie, Openbaar Ministerie, woningcorporaties, welzijns- en hulpverleningsorganisaties, bewoners en ondernemers hebben in alle Rotterdamse wijken, op basis van afspraken uit de wijkveiligheidsactieprogramma s en onder regie van de deelgemeenten, gewerkt aan verbetering van de wijkveiligheid. Deze integrale benadering heeft geleid tot een intensieve en doelgerichte aanpak die zowel gebiedsgericht als persoonsgericht is geweest. Dit hoofdstuk beschrijft in grote lijnen de aanpak in het afgelopen jaar, wie daaraan heeft bijgedragen en welke resultaten de aanpak heeft opgeleverd. Gebiedsgerichte aanpak De wijkveiligheidsaanpak is een integrale gebiedsgerichte aanpak van de veiligheid, gericht op toezicht en handhaving, op beheer en onderhoud en op sociale, fysieke en economische investeringen. In alle 63 wijken in Rotterdam zijn op basis van een eenduidige methodiek sinds een aantal jaren wijkveiligheidsactieprogramma s (wvaps) in uitvoering. De wvaps richten zich op de specifieke kenmerken en problemen van de wijk. Een belangrijk onderdeel van de werkwijze van de wijkveiligheidsaanpak is de betrokkenheid van bewoners en ondernemers. De deelgemeenten hebben de regie op de uitvoering van de wijkveiligheidsaanpak en actualiseren jaarlijks de wvaps op basis van de Veiligheidsindex. Vanaf 2009 zijn deelgemeenten bezig met het opstellen en uitvoeren van IWAP s, Integrale Wijk Actie Programma s waar de wijkveiligheidsaanpak onderdeel van wordt. Toezicht, interventie en handhaving Ook de komende jaren wordt de repressieve aanpak met kracht voortgezet. Toezicht, interventie en handhaving blijven de aandacht houden. Het college heeft in 2008 twee belangrijke beslissingen genomen om de handhaving in de openbare buitenruimte verder te versterken. Dat is de stadsbrede uitrolling van de Ketenaanpak doorpakken kleine ergernissen (zoals gooien van afval op straat, honden niet aanlijnen, fietsen op de stoep) en het verlenen van toestemming aan de boa s (buitengewoon opsporingsambtenaren) van Stadstoezicht om de bestuurlijke strafbeschikking op te leggen. Daarmee opereert de gemeente samen met politie en OM nu binnen hetzelfde boetekader en kan de strafbeschikking een even probaat middel worden als de bestuurlijke boete. Toezichtmodel Voor het toezicht op straat is het Toezichtmodel ingevoerd. Met dit model is een betere en systematische uitvoering van toezicht en handhaving mogelijk door een gecoördineerde inzet van alle toezichthouders en handhavers. Deelgemeente, politie, Stadstoezicht, RET, particuliere beveiligingsorganisaties en de hulpverlening stemmen in het toezichtmodel hun inzet nauw op elkaar af. Door het uitwisselen van informatie en het inzetten van ieders ervaring ontstaat een effectief optreden. In het afgelopen jaar is het toezichtmodel effectief ingezet in Zuidplein, Bospolder/ Tussendijken, Stadsdriehoek/C.S.-Kwartier, Spangen, Oude Westen, Noorderboulevard, Kralingen West, Oud en Nieuw Crooswijk, Middelland/Nieuwe Westen en Boulevard Zuid. Cameratoezicht Cameratoezicht op de openbare weg is een van de maatregelen die Rotterdam inzet ter verbetering van de veiligheid. Met behulp van de 285 camera s in de publieke ruimte wordt dagelijks toezicht gehouden om de veiligheid te verbeteren. De RET beschikt over meer dan camera s in en om het metronetwerk. Cameratoezicht vindt plaats in de deelgemeenten Delfshaven, Charlois, Feijenoord, Kralingen-Crooswijk en in het Centrum. Verder is er in 2008 ook cameratoezicht ingesteld in het Oude Noorden, op Katendrecht, nabij Lijn 2, op de Spinozaweg, bij station Lombardijen en in de buurt van metrostation Slinge. Het cameratoezicht bij de Dordtselaan/Zuidplein en op het Stadhuisplein is uitgebreid. In de eerste helft van 2009 zal ook Centrum-West voorzien worden van camera s. Evenementen 2008 was voor Rotterdam opnieuw een succesvol evenementenjaar. In totaal werden er kleinschalige en 59 grootschalige evenementen verspreid over de stad georganiseerd. Van de kleinschalige evenementen vonden er 400 in het centrum plaats. Al deze evenementen trokken miljoenen bezoekers. Dankzij intensieve samen- 59

62 werking tussen organisatoren, gemeentelijke diensten, deelgemeenten, politie, ondernemers en bewoners zijn de evenementen succesvol verlopen. In de voorbereidingen was er veel aandacht voor veiligheid, beperking van (geluids)overlast en verkeersmaatregelen. Preventief fouilleren Preventief fouilleren maakt sinds september 2002 deel uit van de gebiedsgerichte aanpak van veiligheid in Rotterdam. Uit een in 2007 gehouden evaluatieonderzoek is gebleken dat preventief fouilleren een uitstekend middel is om effectief op te treden tegen wapenbezit en -gebruik. Het maatschappelijke draagvlak in Rotterdam hiervoor is groot. De effectiviteit van het middel laat echter onverlet dat aangiftecijfers en de ernst van vuurwapenincidenten nog steeds de inzet van preventief fouilleren in bepaalde gebieden rechtvaardigt. Beheer en onderhoud Net als in voorgaande jaren heeft Rotterdam in het afgelopen jaar fors geïnvesteerd op het gebied van schoon en heel. De aanpak richt zich op het schoonhouden van de openbare ruimte, verbeteren van het onderhoud, communicatie met bewoners en extra toezicht. Prioriteit is gegeven aan kleine ergernissen. De bemanning van de buurtserviceteams is eind 2008 goed op gang gekomen. De ketensamenwerking Beheer Buitenruimte is op gebiedsniveau geïntensiveerd. In het najaar van 2008 hebben Roteb, Stadstoezicht en Gemeentebelastingen een actieprogramma Handhaving ontwikkeld, gebaseerd op schoon, heel en veilig. Het verwijderen van fietswrakken, de aanpak van verkeerd aangeboden huisvuil en bedrijfsafval en het opruimen van hondenpoep vallen onder dit actieprogramma. Vorig jaar heeft ook de verwijdering van kauwgom veel aandacht gekregen, evenals de graffitiverwijdering. eenduidige sturing op de integrale uitvoering door de betrokken stadsmarinier. Ook is er meer inzet op sociale investeringen en meer aandacht voor participatie en communicatie met bewoners. Veilig Ondernemen De zes pilots Veilig Ondernemen waarmee in 2003 en 2004 is gestart zijn, allemaal afgerond en in beheer overgedragen aan de deelgemeenten. De belangrijkste conclusie die uit de aanpak getrokken kan worden is dat de Veilig Ondernemen-methodiek werkt en dat de veiligheid in een winkelgebied of op een bedrijventerrein is te verbeteren door nauwe samenwerking tussen ondernemers, politie en deelgemeente. Het is dus zaak om hiermee verder te gaan en het Veilig Ondernemen uit te breiden naar andere winkelgebieden en bedrijventerreinen. In het vijfjarenactieprogramma is vastgelegd dat de methodiek Veilig Ondernemen stadsbreed wordt uitgerold. Besloten is om in 2010 op 30 gebieden Veilig Ondernemen toe te passen. Alle winkelgebieden en bedrijventerreinen zijn inmiddels in kaart gebracht. Om een goed zicht te verkrijgen op de ontwikkeling van winkelgebieden en bedrijventerreinen worden zij in de tijd gevolgd op een aantal indicatoren, zodat tijdig duidelijk is of een gebied dreigt af te glijden. Binnenkort verschijnt een aparte rapportage met de belangrijkste uitkomsten op het gebied van Veilig Ondernemen. Veiligheid in het openbaar vervoer In 2008 is het aantal geregistreerde incidenten ten opzichte van 2007 afgenomen. Vorig jaar registreerde de RET in totaal incidenten tegen in 2007 en in De sterke afname deed zich voornamelijk voor bij de metro. In de bus daalde het aantal incidenten van 610 in 2007 naar 559 in In de tram bleef het aantal geregistreerde incidenten vrijwel gelijk aan dat van 2007 en Fysiek en sociaal investeren Tweede fase aanpak hotspots De integrale hotspotaanpak is een succes: panden zijn opgeknapt, voorzieningen verbeterd, panden van malafide huiseigenaren opgekocht en de veiligheid is toegenomen. Daardoor is de fysieke uitstraling flink verbeterd. Voor de collegeperiode zijn nieuwe hotspots benoemd. Het gaat in Charlois om de Maximiliaanstraat, Frans Bekkersstraat e.o., het Verschoorblok en de Mijnkintbuurt. In Feijenoord betreft het de Putsebocht, Hillevliet, Beijerkop West en de Boulevard Zuid. In Delfshaven zijn de Mathenesserdijk en de Schepenbuurt als nieuwe hotspots aangewezen. Bij de aanpak van de nieuwe hotspots zijn woningcorporaties nu nadrukkelijk betrokken. Verder is er Sinds 29 januari 2009 is de OV-chipkaart het enige geldige vervoersbewijs in de metro. De tourniquets kunnen alleen met de chipkaart worden ontsloten. Hierdoor zal het aantal zwartrijders, dat in het voorjaar van 2008 steeg tot 10,2%, naar verwachting sterk afnemen. Een belangrijk deel van de incidenten in het openbaar vervoer wordt veroorzaakt door jongeren. Als antwoord hierop heeft de RET de toolkit Scholieren voor Scholieren ontwikkeld en een training opgezet voor haar conducteurs. Bij de aanpak van de jongerenoverlast wordt nadrukkelijk de samenwerking gezocht met politie, jeugdinstanties, scholen en deelgemeenten. Met scholen worden worden zogenaamde VOS-convenanten afgesloten (Veilig op School). Daarnaast heeft de RET, als eerste openbaar vervoerder, 60

63 op tramlijn 2 een openbaar vervoerverbod ingesteld voor overlastgevende of gewelddadige reizigers. Het reizigersoordeel over de veiligheid in de tram en metro is vanaf 2003 steeds positiever geworden, als gevolg van de komst van de conducteur en instapcontroles (Kwaliteitsmonitor RET). Alle maatregelen hebben een positief effect op het reizigersoordeel gehad. Dat blijkt ook uit de cijfers van de landelijke OV-Klantbarometer. Deze cijfers laten zien dat de reizigers de sociale veiligheid in de bus waarderen met een 7,7 in de tram met een 7,6 en in de metro met een 7,1. Persoonsgerichte aanpak Naast de gebiedsgerichte aanpak is de persoonsgerichte aanpak de tweede pijler van de Rotterdamse veiligheidsaanpak. Deze richt zich op die personen die verantwoordelijk zijn voor de meeste overlast en criminaliteit. Kenmerkend voor de persoonsgerichte aanpak (PGA) zijn samenwerking tussen de ketenpartners en een op het individu toegesneden combinatie van strafrecht en maatregelen, gericht op maatschappelijke integratie (zorg). inzet wordt geregeld in het Drugs, Overlast en Prostitutieoverleg (DOP) of het Handhavingsoverleg. Partijen die aan dit overleg deelnemen zijn GGD, politie, toezichthouders, jeugd- en jongerenwerk, woningbouwcorporaties, zorginstellingen, deelgemeente, Roteb en Gemeentewerken. In wijken waar de stadsmarinier verantwoordelijk is voor de veiligheid vindt het afstemmingsoverleg plaats onder leiding van de stadsmarinier. Door deze gecoördineerde inzet is het mogelijk om snel in actie te komen bij toename van drugsoverlast. Maar ook als er nog geen overlast is maar die wel te verwachten is op grond van ervaringen uit het verleden, kunnen al maatregelen worden genomen. Naast deze doorlopende aanpak, spelen ook stedelijke programma s een belangrijke rol in het bestrijden van drugsoverlast. Zoals het plan van aanpak Maatschappelijke Opvang (MO), dat onder leiding staat van de GGD. Het plan voorziet erin dat dak- en thuislozen in 2010 een traject hebben waarin toegewerkt wordt naar huisvesting, inkomen, werk en zorg. In 2007 is de PGA-volwassenen ondergebracht bij het SPAR (Samenwerkingsverband Persoonsgerichte Aanpak Rotterdam), thans Veiligheidshuis Rotterdam geheten. In dit coördinatiepunt werken medewerkers van de betrokken partijen (OM, politie, GGD, ds+v, SoZaWe en Directie Veiligheid) samen aan een aanpak op maat met als doel terugdringen van recidive. In 2008 werden 477 personen in een traject geplaatst. Eind 2009 moet duidelijk zijn in hoeverre de afgeronde trajecten hebben bijgedragen aan de reductie van overlast en criminaliteit. Nazorg ex-gedetineerden Per 1 januari fungeert het SPAR ook als coördinatiepunt voor de nazorg aan ex-gedetineerde volwassenen. Gedetineerde Rotterdammers worden door de Dienst Justitiële Inrichtingen aangemeld voor nazorg. De aanmeldingen worden geverifieerd door het SPAR. Nazorgvragen worden uitgezet naar de GGD (zorgvragen) en/of SoZaWe (overige vragen). Doel is recidive te verminderen door voor de exgedetineerde tijdig huisvesting, inkomen/werk, schuldsanering, een identiteitsbewijs en zorg te regelen. Het SPAR monitort de voortgang. Van de binnengekomen aanmeldingen werden er in behandeling genomen. In de overige gevallen was er geen vraag naar nazorg. Drugsoverlast In deelgemeenten met veel drugsoverlast heeft een gecoördineerde inzet plaats van alle betrokken partijen. Die Het plan van aanpak MO werkt, zo blijkt uit de resultaten. Begin 2009 zitten daklozen in een traject en hebben er een stabiele mix van wonen, zorg en inkomen. Daarmee ligt het programma goed op stoom. In drie jaar is een groot aantal nieuwe voorzieningen gerealiseerd, in relatieve harmonie met de omgeving. Ook is een goede vorm van ketensamenwerking ontwikkeld met een groot aantal partijen zoals deelgemeenten, gemeentelijke diensten, (zorg)instellingen en woningbouwcorporaties. De druk op de nachtopvang neemt af. De eerste traditionele nachtopvangvoorziening is inmiddels gesloten wegens gebrek aan belangstelling. Volgens een steekproef neemt de criminaliteit van dak- en thuislozen, die meer dan een jaar in zorg zijn, met 75% af. De politie rapporteert beduidend minder overlast en (draaideur)criminaliteit van dak- en thuislozen. Lokale zorgnetwerken In Rotterdam zijn 29 Lokale Zorgnetwerken (LZN) die wijkgericht werken over de hele stad. Ook in een aantal regiogemeenten (Krimpen aan den IJssel, Vlaardingen, Schiedam en vanaf januari 2009 Ridderkerk) wordt vanuit de GGD Rotterdam-Rijnmond een Lokaal Zorgnetwerk gecoördineerd. Het LZN komt in actie wanneer er sprake is van meervoudige problematiek waar de afzonderlijke partners alleen niet uitkomen. Lokale Zorgnetwerken kenmerken zich door een outreachende manier van werken en het verlenen van samenhangende zorg. Het contact met een cliënt wordt 61

64 pas afgesloten wanneer begeleiding niet meer nodig is, of wanneer de zorg is overgedragen aan één hulpverleningsinstantie. Stedelijke en deelgemeentelijke Interventieteams melden veel cliënten aan bij de LZN. In 2008 waren dat er 140 waarvan de helft in LZN Centrum. Ook in Charlois, Kralingen-Crooswijk en Delfshaven worden regelmatig LZN-meldingen gedaan door het Interventieteam. Het aantal aanmeldingen bij Lokale Zorgnetwerken bedroeg in 2008 in de stad Rotterdam In de regiogemeenten werden vorig jaar 293 meldingen gedaan. Ruim een kwart (29%) van de Rotterdamse aanmeldingen bij de LZN is afkomstig van de politie, een vijfde van woningcorporaties. De belangrijkste redenen van aanmelding zijn: psychische problematiek, financiële problemen, woningvervuiling en overlast. In december 2007 is het Convenant Preventie Huisuitzetting afgesloten tussen SoZaWe, de GGD en negen grote woningcorporaties in Rotterdam. Het Meldpunt Preventie Huisuitzetting, onderdeel van de Kredietbank, werkt samen met Sozawe en het LZN aan het voorkomen van (dreigende) huisuitzettingen. Was er in 2007 nog sprake van 850 ontruimingen, in 2008 is dit aantal aanzienlijk gedaald tot onder de 640. Geweld Net als in voorgaande jaren lag in 2008 de focus op een gebiedsgerichte aanpak van geweld. Voor de bestrijding van geweld is, op basis van gerichte analyses, een aantal maatregelen ingezet. Veel diensten hebben te maken met agressie en geweld van burgers. Sinds 2004 geldt een protocol voor deze vormen van geweld. De uitvoering van het protocol blijft een aandachtspunt voor de diensten. Voor medewerkers die te maken hebben met agressie is een kaartje gemaakt met tips over het doen van aangifte. Door de ontwikkeling van een nieuw digitaal formulier is er nu meer informatie beschikbaar over de geregistreerde incidenten. Huiselijk geweld Het aantal meldingen van huiselijk geweld is in 2008 fors toegenomen. Vorig jaar kwamen er bij het Advies- en Steunpunt Huiselijk Geweld (ASHG) meldingen binnen. In 2006 waren dat er en in Het Openbaar Ministerie gaat in alle gevallen waarin het geweld bewijsbaar wordt geacht tot vervolging over. Dat gebeurt ook als het slachtoffer geen aangifte heeft gedaan of te kennen heeft gegeven geen vervolging te wensen. Naast de strafrechtelijke aanpak bestaat er ook een vrijwillige plegeraanpak. De plegeraanpak wordt uitgevoerd door het Centrum voor Dienstverlening (CvD), de reclassering en het Dok (forensische psychiatrie). Personen die zijn aangehouden wegens huiselijk geweld worden nog op het politiebureau bezocht door iemand van het plegerproject. Een positieve houding ten aanzien van hulpverlening kan effect hebben op de strafmaat. In 2008 zijn de laatste drie van de in totaal 12 Lokale Teams Huiselijk Geweld (LTHG s) opgericht. Nu draait er in elke deelgemeente een LTHG. In deze teams stemmen lokale en stedelijke partijen de aanpak van huiselijk geweld met elkaar af. De teams moeten in een zo vroeg mogelijk stadium huiselijk geweld signaleren en aanpakken. Ook moeten ze hulp verlenen aan gezinnen die te maken hebben met huiselijk geweld. In twee deelgemeenten loopt een pilot inzake de aanpak van ouderengeweld (Lokaal Team Ouderen, LTO). In 2008 hebben 75 instellingen de Rotterdamse Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling getekend en zijn in totaal 500 professionals getraind. De - eind 2007 gepresenteerde - meldcode regelt dat professionals vermoedens van huiselijk geweld (waaronder kindermishandeling) altijd melden. Ook al is er risico op het schenden van de vertrouwensbreuk met hun cliënt of het prijsgeven van het beroepsgeheim. Op 1 januari 2009 is landelijk de Wet Tijdelijk Huisverbod van kracht is geworden. Het huisverbod biedt plegers én slachtoffers de mogelijkheid om het geweld te doen stoppen en in de toekomst te voorkomen. Daarmee past het huisverbod als nieuwe maatregel uitstekend bij de Rotterdamse aanpak van huiselijk geweld. Op het gebied van eergerelateerd geweld zijn er in casussen behandeld. Jeugd en veiligheid De aanpak van hinderlijke, overlastgevende en criminele jongeren heeft zich ook in 2008 voor een belangrijk deel langs drie sporen ontwikkeld: de persoonsgerichte aanpak, de groepsgerichte aanpak en de domeingerichte aanpak. Via de persoonsgerichte aanpak zijn in 2008 in totaal jongeren in een traject geplaatst. Voor deze jongeren is een integraal plan van aanpak opgesteld met als doel hun gedrag positief te veranderen. Het plan van aanpak bestrijkt de domeinen gezin, scholing, werk, financiën en vrije tijd. Bedoeling van de aanpak is shop- en ontsnappingsgedrag van jongeren bij de verschillende instellingen te voorkomen. Repressie en hulpverlening worden in deze aanpak als elkaar versterkende instrumenten ingezet. In 2008 is er onder verantwoordelijkheid van de Jeugd- 62

65 consul gewerkt aan de Brede Zorgcoördinatie. Hiertoe is een model ontwikkeld, waarin de verantwoordelijkheden en bevoegdheden van het brede jeugdveld zijn beschreven. Daarnaast is er een opschalingsmodel ingevoerd, waarin de Deelgemeentelijke Organisatie Sluitende Aanpak (DOSA) voor opschaling zorgt indien de problematiek van een jongere de reguliere aanpak te boven gaat. De DOSAregisseur kan -indien nodig- uiteindelijk opschalen naar de Jeugdconsul. De aanpak van problematische jeugdgroepen vindt nu stadsbreed plaats. Per deelgemeente worden gefaseerd alle groepen intensief aangepakt. De rapportage van 2007 liet zien dat het aantal criminele groepen behoorlijk is afgenomen. Uit onderzoek is gebleken dat het afronden van de schoolopleiding de kans op crimineel gedrag bij jongeren vermindert. Daarom is er vorig jaar opnieuw ingezet op handhaving van de leerplicht. Vanuit het veiligheidsbeleid wordt ingezet op professionalisering van het jongerenwerk. Het gaat dan om samenwerking in wijken met de politie en om grenzen stellend en outreachend werken. Daarnaast is er een mobiel team Jongerenwerk opgezet, dat stedelijk wordt ingezet bij complexe situaties op straat en/of in accommodaties. In 20 wijken met ernstige jeugdproblematiek is in 2008 een speciale jeugdaanpak gestart. Dat betekent dat in deze jeugdaandachtswijken alle middelen worden ingezet om de jeugdoverlast binnen vijf jaar te verminderen. Iedere wijk heeft zijn eigen focus op de aanpak van jeugdoverlast in uitvoering gezet. De aanpak van potentiële voetbalhooligans is doorgezet. First offenders worden meteen in een traject geplaatst. Het project is in 2007 ingevoerd bij de BVO Feyenoord en heeft een vervolg gekregen in In 2008 is een actieprogramma op Nazorg Jeugd geschreven: Uit de Bak, Aan de Bak. In het trajectberaad in de Hartelborgt krijgen jongeren die een onvoorwaardelijke detentiestraf opgelegd hebben gekregen vanaf dag 1 nazorg. Deze nazorg, bestaande uit regelingen op het gebied van werk en scholing, huisvesting, zorg, vrije tijdsbesteding en schuldhulpverlening, steunt de jongeren bij terugkeer in de maatschappij. Jongeren. De Rotterdamse uitwerking daarvan heeft geresulteerd in een Marokkanenaanpak waarvan de coördinatie bij de Directie Veiligheid is gelegd. De resultaten van de Rotterdamse uitwerking van het Rijksprogramma zijn eind december 2009 beschikbaar. De Rotterdamse aanpak is ingebed in het reguliere stedelijke jeugdveiligheids- en jeugdpreventiebeleid. De aanpak bestaat uit verschillende projecten die in de periode worden uitgevoerd. De aanpak is te onderverdelen in drie hoofdprojecten: 1.Intensieve begeleiding tijdens en na uitstroom uit detentie Deze begeleiding moet de hoge recidive onder Marokkaanse jongeren - ruim 80% recidiveert binnen 5 à 7 jaar na uitstroom uit detentie - omlaag brengen (naar 50%). Werk en scholing, huisvesting, vrije tijd en het gezin staan hierbij centraal. Vanaf dag 1 in detentie wordt de jongere begeleid door een individueel trajectbegeleider (ITB er). Deze zorgt ervoor dat de meest urgente zaken (zoals scholing, werk en huisvesting) geregeld worden voordat de jongere uit detentie komt. Direct na het verlaten van de inrichting krijgt de jongere een coach. Deze begeleidt de jongere, onder regie van de Jeugdreclassering (JR), intensief bij de uitvoer van het plan van aanpak van de JR. 2. Intensief casemanagement Marokkaanse jongeren, die in het DOSA-systeem staan, krijgen een casemanager. Deze helpt de jongere bij het vinden van werk, stage en/huisvesting. De intensieve begeleiding duurt een half jaar en moet ertoe leiden dat de hulpvragen opgelost worden. Deze aanpak loopt momenteel in zes deelgemeenten (Centrum, Charlois, Delfshaven, Feijenoord, Kralingen-Crooswijk en Noord). 3. Realisatie van extra stageplekken In 2006 zijn 404 extra stageplekken voor Marokkaanse jongeren gerealiseerd. Er is een pilot gestart waarbij 100 ROC leerlingen van Marokkaanse afkomst extra begeleiding krijgen tijdens de stageperiode. Doel hiervan is het voorkomen van stage- en schooluitval. Marokkanenaanpak Groepen allochtone jongeren, met name van Marokkaanse herkomst, zijn sterk oververtegenwoordigd onder jonge verdachten en recidivisten. Ook op andere leefgebieden (bijvoorbeeld onderwijs, werk, gezinssysteem en schulden) heeft deze groep veelvuldig problemen. Deze problematiek was voor het Rijk aanleiding om te komen met het Rijksprogramma Voorkomen Criminele Loopbaan Allochtone Behalve door de hierboven genoemde hoofdprojecten wordt de aanpak van Marokkaanse jongeren ondersteund door huiswerkbegeleiding voor kinderen vanaf groep 7 tot en met de brugklas en door een Marokkaanse politiefunctionaris die bruggen slaat tussen de politie en de Marokkaanse gemeenschap. Verder door een buddyproject, waarbij jongeren uit de eigen groep die het goed doen hulp bieden aan jongeren die dat nodig hebben en door begelei- 63

66 ding van Marokkaanse multi-probleemgezinnen door een gezinscoach. Antillianen beleid/ Persoonsgerichte Aanpak Antillianen Problemen van Antillianen worden gericht aangepakt met categoraal beleid. Via het beleidsprogramma Extra inzet Actieprogramma Integrale Aanpak Antillianen, dat tot en met 2009 loopt, wordt opgetreden tegen criminaliteit en overlast, maar worden óók de oorzaken aangepakt. Daarom wordt langs twee sporen gewerkt: terugdringen en voorkomen. Daarmee richt het Actieprogramma zich op preventie, zorg en repressie. De integrale aanpak wordt met de partners (Politie, OM, SoZaWe, JOS, GGD, Roteb, ds+v) uitgevoerd. De persoonsgerichte Aanpak Antillianen (PGA-Antillianen) is daarbij een van de belangrijkste instrumenten. In de PGA-Antillianen worden personen opgenomen die problemen hebben op meerdere leefgebieden en niet zijn opgenomen zijn in de PGA s jeugd of volwassenen. De PGA-Antillianen wordt aangestuurd door de stadsmarinier Antillianen. Samenwerking met de gemeentelijke diensten en de deelgemeenten is daarbij randvoorwaarde De uitvoering vindt plaats in die deelgemeenten waar een groot aantal Antillianen wonen (Charlois, Feijenoord, IJsselmonde, Delfshaven en Hoogvliet). Om de maatschappelijke positie van Antillianen te volgen, wordt de monitor Antilliaanse Rotterdammers gemaakt. Deze monitor levert jaarlijks een actueel en duidelijk beeld op van ontwikkelingen. Aanpak radicalisering Het Informatie Schakelpunt Radicalisering (ISPR), onderdeel van de Directie Veiligheid, coördineert de aanpak van radicalisering. Het ISPR werkt aan het voorkomen van radicalisering en biedt daarnaast ondersteuning bij het adequaat reageren op tendensen van radicalisering. Het ISPR verzorgt in dit verband trainingen voor eerstelijnswerkers van gemeentelijke diensten en instellingen waarin zij informatie krijgen over de diverse vormen van radicalisering en leren de tekenen van radicalisering te herkennen. Vanaf 2005 heeft het ISPR meer dan drieduizend eerstelijnswerkers via deze awareness-activiteiten bereikt. Het Advies & Meldpunt van het ISPR ontvangt en behandelt meldingen van mogelijke radicalisering. In 2008 zijn enkele tientallen meldingen behandeld. Deze hadden voornamelijk betrekking op islamitisch radicalisme, een enkele op uitingen met een rechts extreem karakter. Het ISPR speelt ook een belangrijke rol bij het vroegtijdig signaleren van maatschappelijke onrust. De Quickscan bij maatschappelijke onrust, een instrument, waarmee snel een sfeer van polarisering en radicalisering kan worden gepeild, is in 2008 o.a. ingezet rondom de verschijning van de film Fitna. De Quickscan is in 2008 verder geprofessionaliseerd en het netwerk uitgebreid. Bestuurlijke handhaving De gemeente treedt streng op wanneer bewoners, bezoekers en werknemers geconfronteerd worden met ongewenst gedrag van anderen, waardoor het leefklimaat in wijken en buurten verslechtert en de openbare orde wordt aangetast. Dat heet bestuurlijke handhaving. Het bestuurlijk handhavingsbeleid werkt met een integrale aanpak. Daarvoor worden processen, registraties en procedures nauwkeurig vastgelegd en gehanteerd. Mede door de ingezette professionalisering is er nu sprake van een strikt, solide en betrouwbaar handhavingsbeleid. Naast het gemeentelijke horecabeleid, vastgelegd in de Horecanota , is er een handhavingsbeleid ontwikkeld voor coffeeshops, seksinrichtingen, belwinkels, overlastgevende panden, growshops en overlastgevende personen in de openbare ruimte. Door de handhaving jaarlijks door middel van een rapportage duidelijk in beeld te brengen, worden de effecten van het beleid geanalyseerd en wordt de effectiviteit van de bestuurlijke handhaving verder verbeterd. Daarnaast wordt gewerkt aan het reduceren van de regels en een integrale vergunningverlening. Ook vindt er actieve voorlichting plaats aan burgers en ondernemers over nut en noodzaak van nieuwe regelgeving en andere ontwikkelingen. De laatste jaren is er hard gewerkt aan de implementatie van het gemeentelijke handhavingsbeleid met betrekking tot de wet Bibob. Hierdoor wordt gewaarborgd dat Bibob ook wordt ingezet in het kader van de aanpak van softdrugs, mensenhandel en vastgoed. Met de wet Bibob wordt de gemeente beschermd tegen het risico van het ongewild faciliteren van criminele activiteiten. Met de ontwikkeling van gemeentelijk Bibob beleid, de inzet daarvan op verschillende beleidsterreinen en de totstandkoming van het kenniscentrum Bibob, is de gefaseerde implementatiefase nu afgerond. Ten opzichte van 2007 is de inzet van Bibob in 2008 dan ook verder toegenomen. Om het Bibob instrumentarium nog effectiever te kunnen gebruiken wordt nu inzet gepleegd op het bestuurlijk rechercheren en het ontwikkelen van een prioriteitenoverzicht ("Top Tien"). Voor actuele cijfers voor handhaving en Bibob wordt verwezen naar het Jaarverslag Bestuurlijke Handhaving 2008 (in voorbereiding). 64

67 Maatschappelijke integriteit In het Actieprogramma Maatschappelijke Integriteit zijn de uitgangspunten en doelstellingen van de bestuurlijke, fiscale en strafrechtelijke aanpak van georganiseerde criminaliteit in Rotterdam vastgelegd. Gekozen is voor een structurele aanpak, gericht op drie domeinen: softdrugs, mensenhandel en malafide vastgoedhandel. Softdrugs Om het softdrugsgebruik te ontmoedigen gaat de gemeente onverkort door met strikte handhaving, actieve voorlichting en beperking van het softdrugsaanbod. Onder meer door sanering van coffeeshops in de nabijheid van scholen per Naast de thans aanwezige 61 coffeeshops worden geen nieuwe coffeeshops in Rotterdam meer toegestaan. Daarnaast mag, na beëindiging van de exploitatie van een coffeeshop, geen andere coffeeshop in de plaats daarvan terugkomen. Kwetsbare jongeren krijgen speciale aandacht. In 2008 zijn alle coffeeshops minimaal twee keer gecontroleerd. Deze controles hebben geleid tot vier bestuurlijke maatregelen. In 2008 zijn meldingen van hennepteelt gecontroleerd. In dat jaar zijn ook 312 hennepkwekerijen ontdekt en (bestuursrechtelijk) ontmanteld. In totaal zijn in 2008 in de regio 549 hennepkwekerijen ontmanteld (bestuursrechtelijk en strafrechtelijk). Daalde in de gemeente Rotterdam het aantal ontmantelingen in woningen met 4%, in de regiogemeenten was sprake van een forse toename met 44%. Het aantal ontmantelingen in bedrijfspanden en op bedrijfsterreinen nam licht toe in Rotterdam en daalde in de regiogemeenten. Alle growshops worden minstens één keer per jaar gecontroleerd. Is er sprake van malafide activiteiten, dan worden growshops gesloten. Door de strakke handhaving op growshops wordt minder vaak hennep aangetroffen. Mensenhandel In 2008 is hard gewerkt aan de realisatie van een sluitende ketenaanpak voor de bestrijding van mensenhandel. De sluitende aanpak is nodig om slachtoffers te kunnen blijven volgen. De belangrijkste uitdaging: een optimale informatieuitwisseling tussen partijen uit de zorg (GGD, Prostitutie Maatschappelijk Werk), politie en OM is gerealiseerd. Partijen wisselen nu gegevens over mensenhandel uit en voorzien in een gezamenlijke, centrale verwerking van die gegevens. Op 4 februari 2009 is hiervoor een convenant (Ketenaanpak Mensenhandel) door tien partijen ondertekend. De aanpak van mensenhandel is niet alleen een zaak van Rotterdam maar van de hele regio. Daarvoor is in mei 2008 een regionale stuurgroep in het leven geroepen onder voorzitterschap van burgemeester J. van Belzen van Barendrecht. Tevens is een werkgroep geformeerd onder leiding van de heer A. Korthout, gemeentesecretaris van Maassluis. In 2008 is er op 246 signalen van mensenhandel gereageerd. In totaal zijn er 139 (voorheen niet bekende) slachtoffers uit de mensenhandel gehaald. Daarmee is de target - jaarlijks 100 slachtoffers uit de mensenhandel halen - ruimschoots gerealiseerd. Door het Controleteam Prostitutie en Mensenhandel (CPM) zijn in totaal 96 slachtoffers van mensenhandel bekend geworden. Van hen zijn er 44 vermoedelijk slachtoffer van seksuele uitbuiting door pooiers of loverboys, 37 slachtoffer van seksuele uitbuiting en 15 slachtoffer van overige uitbuiting (zoals arbeid). Vorig jaar heeft het Prostitutie Maatschappelijk Werk (PMW) 50 nieuwe slachtoffers van mensenhandel in een hulpverleningstraject begeleid. De politie Rotterdam-Rijnmond heeft in 2008 in de regio Rijnmond 45 personen gearresteerd op verdenking van mensenhandel. Het ging hierbij om 13 verdachten van mensenhandel en 21 verdachten van seksueel misbruik van een minderjarige. De overige 11 personen werden aangehouden op verdenking van handel in verdovende middelen en oplichting. De burgemeester heeft in 2008 bestuurlijke maatregelen getroffen tegen drie seksinrichtingen en vier horeca-inrichtingen, na constatering van signalen van mensenhandel (illegale tewerkstelling en uitbuiting). Malafide vastgoedhandel Met de Alijda-aanpak worden malafide eigenaren en verhuurders financieel, justitieel en bestuursrechtelijk aangepakt. In 2008 is de samenwerking tussen de verschillende ketens (vastgoed, mensenhandel en softdrugs) geïntensiveerd. Dat leidt tot gerichte signalen van misbruik van vastgoed waar het Alijda-team vervolgens de acties op afstemt. In 2008 zijn 182 woningen en 10 bedrijfsruimten aangekocht. Hiervan zijn 131 woningen door de gemeente van de markt gehaald, de andere woningen zijn in opdracht van een corporatie of Stadsvastgoed aangekocht. De aangekochte woningen/bedrijfsruimten waren voor een deel van malafide eigenaren, voor een deel bestemd voor het project 169 klushuizen en/of waren gelegen in een hotspot. Ook in 2008 is een groot strafrechtelijk onderzoek naar 15 panden en 13 verdachten afgerond. Het OM onderzoekt nog welke verdachten voor welke feiten worden vervolgd. Tevens is een omvangrijke hypotheekfraudezaak afgerond waarin een verdachte is veroordeeld. 65

68 In de Spaanse Polder wordt met voorrang gehandhaafd. Ingezet is op zowel een combinatie van bestuursrechtelijk optreden (overtreden bestemmingsplan en bouwverordening; ds+v) als privaatrechtelijk optreden (overtreden erfpacht- en huurvoorwaarden; OBR). Keten Handhaving De keten Handhaving Persoon en Pand pakt overlast, illegaliteit en criminaliteit aan om daarmee de veiligheid en leefbaarheid in de stad te bevorderen. In 2008 hebben de interventiemedewerkers van Stadstoezicht in totaal ruim controles verricht. Daarnaast is eind 2008 door deze medewerkers een grootschalige controle-actie gehouden om zicht te krijgen op leegstaande woningen. Van de onderzochte woningen bleek in bijna 60% van de gevallen toch een vermoeden van bewoning te bestaan. Naast deze structurele werkzaamheden werkt de keten Handhaving Persoon en Pand aan de (verdere) ontwikkeling van een gezamenlijk systeem voor monitoring, trendanalyse en kennisdeling en aan het continueren van het invorderen van achterstallige betalingen. Ook wordt een integrale aanpak ontwikkeld voor de instroom van Middenen Oost-Europeanen in de Rotterdamse samenleving. Eind 2008 zijn de interventiemedewerkers van Stadstoezicht door het College aangewezen als toezichthouders Algemene wet bestuursrecht. Dit om de juridische basis van de huisbezoeken, die zij afleggen in het kader van de ketenaanpak, te versterken. Hiermee hebben de interventiemedewerkers een formele titel om toezicht uit te oefenen door het afleggen van huisbezoeken en het vergaren van inlichtingen daarbij. Communicatie In 2008 investeerde de gemeente veel in communicatie met de Rotterdammers en de media over de resultaten van de veiligheidsaanpak. Hierbij kwam zowel de eigen rol van bewoners en ondernemers ter sprake als de inspanningen van gemeentelijke diensten, deelgemeenten, justitie en politie om de stad veiliger te maken. Ook de stadsmariniers hebben met verschillende doelgroepen in hun gebied frequent contact gehad. Op wijkniveau is er op allerlei manieren met bewoners en ondernemers overlegd. Zo zijn er buurtproblemen besproken, gezamenlijke initiatieven genomen en wensen geïnventariseerd. In Pendrecht is een campagne inbraakpreventie gehouden en zijn de bewoners van de Proveniersstraat uitgebreid betrokken bij het ruimen van een bom in hun straat. In de media werden ruim artikelen over de veiligheidsaanpak gepubliceerd. Op de website stond vorig jaar vrijwel iedere dag een resultaat. Met de campagne Het Oog voor Rotterdam zijn bewoners opgeroepen melding te maken van burgers die zich ingezet hebben voor de veiligheid van anderen. Uiteindelijk ontvingen in november zes Rotterdammers en een schoolklas uit handen van de burgemeester de onderscheiding Het Oog voor Rotterdam. Stadsmariniers De stadsmariniers werken in de wijken waar het wijkveiligheidsindexcijfer onder druk staat. Zij beginnen met het maken van een grondige analyse en bepalen aan de hand daarvan hun focus: welke elementen pakken we aan, hoe krijgen we de veiligheid zo snel mogelijk op niveau? Als de focus is goedgekeurd door de Stuurgroep Veilig gaan ze aan de slag. De stadsmariniers werken nauw samen met de veiligheidspartners, zoals de deelgemeente, politie, OM én met bewoners en ondernemers in de wijk. Behalve de wijkgebonden stadsmariniers zijn er ook themagebonden stadsmariniers: voor jeugd, PGA Volwassenen, voor Antillianen en voor Veilig Ondernemen. 66

69 Bijlage Score Veiligheidsindex Deelgemeente/ Wijk Positionering Stadscentrum probleem 4,1 4,6 4,8 4,6 Oude Westen onveilig 3,5 4,5 4,0 3,5 Stadsdriehoek/C.S. Kwartier bedreigd 4,5 5,1 5,1 5,1 Cool/Nieuwe Werk/Dijkzigt bedreigd 4,2 4,0 5,4 5,2 Charlois bedreigd 5,4 5,8 5,9 5,8 Tarwewijk probleem 4,5 5,3 4,6 4,6 Zuidplein bedreigd 4,9 4,4 4,7 5,1 Pendrecht bedreigd 4,9 4,7 5,4 5,5 Oud Charlois bedreigd 4,6 5,7 6,3 5,9 Carnisse aandacht 5,8 5,8 5,7 6,2 Zuidwijk aandacht 6,7 6,8 6,7 6,2 Heijplaat veilig 7,5 8,4 9,4 9,1 Wielewaal veilig 8,5 9,2 10,0 9,9 Delfshaven bedreigd 5,6 6,0 6,5 5,9 Nieuwe Westen probleem 5,1 5,4 6,2 4,8 Middelland bedreigd 5,2 4,8 5,3 5,2 Delfshaven bedreigd 6,2 5,9 6,4 5,6 Tussendijken aandacht 6,6 6,0 6,9 6,2 Spangen aandacht 4,6 7,0 7,0 6,3 Bospolder aandacht 5,7 6,3 6,5 6,4 Oud /Nieuw Mathenesse/Witte Dorp veilig 7,4 7,3 7,9 7,4 Schiemond veilig 6,5 7,2 7,6 8,0 Feijenoord aandacht 6,0 6,3 6,2 6,2 Hillesluis probleem 5,5 5,6 4,9 4,6 Bloemhof bedreigd 4,3 5,5 5,1 5,3 Afrikaanderwijk bedreigd 5,4 5,6 5,7 5,5 Feijenoord bedreigd 6,2 7,0 6,3 5,7 Katendrecht veilig 6,3 5,7 7,1 7,1 Vreewijk veilig 6,2 6,5 7,0 7,6 Kop van Zuid entrepot veilig 8,1 8,0 7,9 7,7 Noordereiland veilig 8,7 8,6 8,9 8,3 Kralingen-Crooswijk aandacht 6,6 7,1 7,4 6,8 Oud Crooswijk bedreigd 5,5 6,0 7,0 5,4 Rubroek bedreigd 6,5 6,6 6,2 5,7 Nieuw Crooswijk bedreigd 4,7 6,3 6,1 5,8 Kralingen West aandacht 6,1 6,5 7,0 6,3 Struisenburg veilig 7,7 8,4 8,9 7,9 De Esch veilig 8,2 8,4 7,8 8,2 Kralingen Oost/Kralingse Bos veilig 8,8 9,6 10,0 9,9 67

70 Deelgemeente/ Wijk Positionering Noord aandacht 6,5 6,3 7,1 6,9 Oude Noorden bedreigd 5,2 4,1 6,0 5,2 Agniesebuurt aandacht 5,8 5,3 6,0 6,0 Bergpolder veilig 6,6 7,7 7,4 7,3 Provenierswijk veilig 7,0 7,3 7,6 7,3 Liskwartier veilig 7,7 7,5 7,7 8,1 Blijdorp veilig 8,0 8,3 8,8 9,0 IJsselmonde aandacht 6,9 7,5 7,0 7,0 Beverwaard aandacht 6,3 7,1 6,5 6,3 Groot IJsselmonde aandacht 6,8 7,0 7,0 6,6 Lombardijen aandacht 6,3 7,9 6,8 7,0 Oud IJsselmonde veilig 10,0 9,7 8,9 9,6 Hoogvliet veilig 7,8 8,8 8,7 8,1 Hoogvliet Zuid veilig 8,0 8,9 8,9 8,0 Hoogvliet Noord veilig 7,6 8,8 8,4 8,2 Prins Alexander veilig 8,8 8,5 8,3 8,7 Oosterflank veilig 8,1 7,5 6,8 7,5 Ommoord veilig 8,6 7,9 8,1 8,1 Zevenkamp/Nesselande veilig 8,7 8,6 8,2 8,8 Het Lage Land veilig 8,5 8,3 8,3 8,9 Prinsenland veilig 8,9 8,9 8,8 9,3 s Gravenland veilig 10,0 10,0 10,0 10,0 Kralingseveer veilig 10,0 10,0 10,0 10,0 Overschie veilig 8,3 9,0 8,8 8,7 Kleinpolder veilig 7,8 8,5 8,1 8,2 Overschie e.o. veilig 8,7 9,4 9,3 9,2 Pernis veilig 9,2 9,5 9,5 9,4 Hillegersberg-Schiebroek veilig 9,1 9,7 10,0 10,0 Schiebroek veilig 7,9 8,3 8,7 8,7 Hillegersberg Zuid veilig 9,3 9,3 10,0 10,0 Hillegersberg Noord veilig 9,4 10,0 10,0 10,0 Molenlaankwartier veilig 10,0 10,0 10,0 10,0 Terbregge veilig 10,0 10,0 10,0 10,0 Hoek van Holland veilig 10,0 10,0 10,0 10,0 Rotterdam veilig 6,9 7,2 7,3 7,2 68

71 Colofon 1e druk april 2009 Uitgave van de Gemeente Rotterdam Directie Veiligheid Produktie: Eindredactie: Interviews: Telefoon Fax Kenniscentrum Directie Veiligheid Louis Weltens, Richard Anderiesse Antoinette Stas (Aspectrum), Richard Anderiesse Deze rapportage is ook te bekijken/downloaden via Ontwerp: Fotografie: Druk: Grafisch Bureau DUS Jan van der Ploeg TDS Drukwerken