(Beroeps)product/ontwerp

Transcriptie

1 (Beroeps)product/ontwerp Omschrijving Een (beroeps)product of een ontwerp is een concreet tastbaar product dat de student ontwikkelt in het kader van een opdracht, project, bachelorproef, stage, werkplekleren,. In een beroepsproduct wordt zichtbaar of de student de beoogde leerresultaten/competenties/leerdoelen beheerst. Een (beroeps)product is een fysiek of materieel product dat streeft naar praktische bruikbaarheid voor het werkveld of een werkplek: het heeft te maken met een reële kwestie uit het werkveld of speelt in op een concrete vraag van een werkplek. De inhoud en vorm van het beroepsproduct zijn afhankelijk van de context (opleiding, sector, ). Een (beroeps)product kan individueel door de student of in groep ontwikkeld worden. Een (beroeps)product kan variëren van beperkt (vb. een aanzet/ een concept) tot heel uitgebreide, afgewerkte en uitgeteste producten in het werkveld. Concrete voorbeelden: Ontwikkeling Vertrek bij het ontwikkelen van een evaluatieactiviteit steeds van de Leerresultaten/competenties/leerdoelen. Om te bewaken of je toets deze leerdoelen dekt, kan je gebruik maken van een toetsmatrijs (zie fiche Toetsmatrijs). OOF-project Toetskoffer: startbagage voor toetscommissies

2 Schenk voldoende aandacht aan het leervermogen van de opdracht. Het leren van de student wordt hierdoor immers gestuurd. Daarenboven is het van belang dat het om een reële opdracht of een echt probleem gaat. Bij de verdere vormgeving van de opdracht neem je best ook volgende elementen in overweging: Zet een (beroeps)product enkel in als dit haalbaar is voor studenten en wanneer er geen onaanvaardbare risico s aan zijn verbonden voor de student en/of het werkveld. Indien dit wel zo is, kan een (beroeps)product ook ontwikkeld worden in de veilige context van de opleiding. Maak een keuze naar het (beroeps)product in functie van: - de leerresultaten/competenties/ leerdoelen die de student dient te ontwikkelen; - de talenten van de student; - (indien van toepassing) de vragen/ noden van het werkveld. Neem voldoende tijd voor het formuleren van de opdracht met duidelijke instructies. Het beoogde (beroeps)product is best zo smart mogelijk (geformuleerd): specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdsgebonden. Toets de duidelijkheid, haalbaarheid en zinvolheid van de opdracht/instructies af met collega s en het werkveld. Specificeer in de instructies voor de student en maak concrete afspraken met de student (en het werkveld) rond: - tijdspad en deadlines; - specifieke eisen/verwachtingen van het (beroeps)product zowel naar kwantiteit als naar kwaliteit; - verwachte mate van autonomie/ zelfstandigheid in de ontwikkeling van het beroepsproduct; - verwachtingen naar aanpak; - registreren en expliciteren van het proces bv. bijhouden van Toledo, verslagen, logboek, ; - begeleiding (wie, hoe, wanneer, ); - te raadplegen bronnen/ experts; - mate van toepasbaarheid (van een concept of idee tot een volledig bruikbaar en in het werkveld uitgetest product); - de groepstaken en/of de individuele taken; - hoe omgaan met privacy - Indien je bewust kiest om een aantal aspecten open te laten in functie van de autonomie/ zelfsturing van de student (bv. de aanpak), licht dit dan duidelijk toe aan de student. Specifcieer niet alleen minimale verwachtingen maar ook maximale verwachtingen met het oog op praktische haalbaarheid van de opdracht. Zo bescherm je ook die groep van studenten die zich kunnen verliezen in open opdrachten, zonder weliswaar in te boeten op creativiteit. OOF-project Toetskoffer: startbagage voor toetscommissies

3 Voorbereiding van studenten Een (beroeps)product kan zowel als onderwijsleeractiviteit dan wel als evaluatievorm ingezet worden. Om dit onderscheid duidelijk te maken aan studenten, informeer je hen best op voorhand al of het beroepsproduct al dan niet meetelt in hun eindcijfer. Ga wel bewust om met de spanning tussen leren/begeleiden en beoordelen, dit door voldoende te expliciteren wanneer het om een leerbegeleidingsmoment, een (summatief) beoordelingsmoment, dan wel om beide gaat. Geef daarenboven duidelijke informatie en instructies aan de studenten over de beoordelingscriteria, de gewichten, de cesuur, de verhouding groeps-/ individuele beoordeling, de toetsprocedure en de beoordelaar. Maak verder studenten vertrouwd met de beoordelingscriteria, bijvoorbeeld door hen in de loop van het onderwijsleerproces aan de hand van de beoordelingscriteria naar hun eigen of het (beroeps)product van andere studenten (in ontwikkeling) te laten kijken en op basis daarvan feedback aan elkaar te laten formuleren. Afname Een beroepsproduct/ ontwerp is zowel een leer- als een evaluatieactiviteit. Dat betekent dat de student individueel of in groep gedurende het academiejaar hieraan werkt onder begeleiding van de docent. Eens afgewerkt en ingediend, evalueert de docent het product. Het is mogelijk dat hieraan nog een effectief afnamemoment gekoppeld wordt bijvoorbeeld wanneer de student zijn product moet presenteren, verdedigen, toelichten, Beoordeling en beslissing Voor de beoordeling van het beroepsproduct, maakt de evaluator bewuste keuzes inzake het beoordelingsproces, de beoordelingscriteria, de beoordelaar (docent, werkveld en/of medestudenten), Op het moment van de beoordeling wordt er een effectief waardeoordeel en een effectieve score toegekend (zie verder fiche Beoordeling). Wanneer de student individueel maar ook in groep aan het beroepsproduct werkt, is het noodzakelijk om zowel een individueel als groepseindoordeel vast te stellen. Door het proces mee in rekening te brengen, voorkom je meelift- en/of duikbootgedrag (niet of nauwelijks participeren). Enkele manieren om de individuele bijdrage in rekening te brengen zijn: - het groepscijfer corrigeren door middel van self-, co- en peerassessment. Veel digitale leerplatformen (o.a. Toledo) bieden de mogelijkheid om peerassessment op een haalbare en efficiënte manier te realiseren. - het groepscijfer corrigeren met behulp van observaties. De docent neemt nota van de inbreng en participatie van studenten tijdens de groepsbijeenkomsten waar hij bij aanwezig is; - het groepscijfer corrigeren door individuele vragen te stellen tijdens de presentatie van het product of een evaluatiegesprek; OOF-project Toetskoffer: startbagage voor toetscommissies

4 - het groepscijfer corrigeren door tijdens het proces de individuele bijdrage aan de voortgang en het proces te observeren. Als er bij voorbeeld gebruik gemaakt wordt van een digitaal platform, kan de begeleider online zien in hoeverre en in welke mate elke student een bijdrage heeft geleverd bv. regelmatig tussentijdse producten, feedback op andermans werk, noteren van uitgevoerde taken/activiteiten, nemen van initiatief voor contacten met het werkveld, voor overleg, - Elke student krijgt een individueel cijfer dat tot stand is gekomen uit een combinatie van het groepscijfer voor het groepsproduct en van een individueel cijfer voor deeltaken die door de studenten zijn uitgevoerd. Deze cijfers kunnen gemiddeld worden of er wordt van te voren een keuze gemaakt in functie van het gewicht dat toegekend wordt aan product, proces, de beoogde leerdoelen/resultaten. De docent moet dan wel duidelijk onderscheid kunnen maken tussen wie welke taken heeft uitgevoerd, bijvoorbeeld door gebruik te maken van een logboek dat door de groep is bijgehouden. Overweeg ook om het werkveld te betrekken in de beoordeling van het beroepsproduct. Dit kan eventuele spanning tussen leren/onderwijzen en evalueren verminderen. Bovendien kan het werkveld een extra perspectief bieden in de beoordeling. Het werkveld is ten slotte een belangrijke informatiebron voor het beschrijven van de werkveldcontext waarin het product ontwikkeld werd en de impact hiervan op het uiteindelijke (beroeps)product. Verder is het ook belangrijk om een duidelijke cesuur (zak/slaaggrens) vast te leggen. Voor meer informatie hierover raadpleeg je best de fiche Cesuur. Terugkoppeling naar studenten Voorzie studenten tijdens de ontwikkeling van het (beroeps)product voldoende van tussentijdse feedback en feedforward. Het is voor studenten belangrijk om te weten waar ze nog kunnen bijsturen en waar ze precies naartoe moeten. Koppel na de beoordeling niet enkel het cijfer naar studenten terug, maar geef hen ook feedback over de ontwikkeling (proces) en over de mate waarin de beoogde leerdoelen/leerresultaten behaald zijn. In het geval van een groepsproduct, voorzie je de studenten best zowel van groepsfeedback als van individuele feedback. Tips & tricks Wees je er van bewust dat als studenten producten ontwikkelen, dit hen in contact brengt met het werkveld en dat ze dat in naam doen van jouw instelling. Het kan goede maar ook slechte PR zijn. Maak duidelijke afspraken met het werkveld. Sensibiliseer het werkveld dat het (nog) niet gaat om echte professionals maar om studenten en ze nog geen kant-en-klare professionele producten kunnen verwachten. Respecteer de privacyrechten en ethische code wanneer er bepaalde klanten of gebruikers in beeld komen in bv. filmpjes of foto s. Geef de studenten in de loop van de opleiding en/of afhankelijk van de competenties/talenten van de student meer vrijheid in de interpretatie van de opdracht, plan van aanpak, specificaties waaraan het eindresultaat moet voldoen en de kennis, OOF-project Toetskoffer: startbagage voor toetscommissies

5 vaardigheden, attitudes die hij moet inzetten, de mate van autonomie/zelfsturing, de mate van begeleiding, Bepaal op voorhand je procedure voor de herkansing in tweede zittijd. Pro & Contra Pro - een beroepsproduct is authentiek en benadert de beroepspraktijk. - geïntegreerde toetsing van kennis(inhouden), vaardigheden en attitudes. - een (beroeps)product dat relevant is voor het werkveld, werkt motiverend voor de student. - een (beroeps)product stimuleert creativiteit: meerdere oplossingen kunnen goed/adequaat zijn, meerdere wegen leiden naar Rome. - een (beroeps)product scherpt kwaliteitsbewustzijn aan door het meenemen van perspectieven van de opleiding, de student en werkveld. - het zoeken naar geschikte beroepsproducten en het begeleiden van de ontwikkeling ervan draagt bij tot de actuele beroepskennis en een intensieve(re) relatie tussen opleiding en werkveld. Contra - een (beroeps)product is de output van een proces of m.a.w. sterk productgericht. Een product is sterk afhankelijk van de context, de ondersteuning, de begeleiding, de kansen, - een beroepsproduct vraagt veel tijd om te beoordelen. - bij groepsproducten: als de samenwerking en dynamiek binnen de groep niet echt op gang komt, stagneert het proces. - bij groepsproducten: de competentieontwikkeling van elke student kan te weinig belicht worden door een te grote aandacht voor de groepsontwikkeling. - door te grote nadruk op het product (en op de presentatie van het product), kan de aandacht worden afgeleid van de verworven kennisinzichten, vaardigheden en attitudes. En andersom: een te grote nadruk op de leerdoelen/ resultaten schuift het product naar de achtergrond en vatten de studenten het project eerder op als een aantal verplicht te nemen losse stappen. Meer weten of doen? Bax, A. & Perrenet, J. (2006). Toetsen van groepsproducten. In: H. Van Berkel, & A. Bax, Toetsen in het Hoger Onderwijs. Houten: Bohn Stafleu van Loghum. Clement, M. & Laga, L. (2005). Steekkaarten doceerpraktijk: mondeling versus schriftelijk examen. Antwerpen, België: Garant OOF-project Toetskoffer: startbagage voor toetscommissies