Puberbrein in breed perspectief Wouter Camps

Transcriptie

1 Wat halen ze in hun hoofd? Puberbrein in breed perspectief Wouter Camps

2 Dit zijn ze nou..

3 3 Fasen Vroege adolescentie Midden adolescentie Late adolescentie

4 Doelstellingen Kennismaking met informatie over het brein Voorbeelden Puberbrein in breed perspectief Onvolwassen gedrag Emoties Risicogedrag en groepsvorming Spiegelneuronen Sociale media Slaapritme Huiswerk en werkhouding Hoopgevende en ondersteunende omgeving Oplossingsgerichte mogelijkheden Tips Aanzetten tot nadenken en actie.

5 Dendrieten Cellichaam Celkern Eindknoppen Axon, met een laag myeline (witte stof eromheen)

6 Leren= leggen van verbindingen

7

8

9

10 Disbalans

11 Functies frontaalkwab Plannen Analyseren Probleem oplossen Nieuwsgierig Moreel handelen Individu / persoonlijkheid Emotionele controle Hoger niveau denken

12 Waarom gedragen ze zich niet wat meer volwassen? De werkelijke verklaring levert een opmerkelijk antwoord op: Ze kunnen zich niet volwassen gedragen, want ze denken niet als volwassenen. De neurowetenschap bevestigt wat we altijd al vermoedden: De hersenen van een adolescent zijn nog in aanbouw. Enkele praktijkvoorbeelden

13 1) Thalamus krijgt stimulus en schakelt naar amygdala en visuele cortex 2) Amygdala: gevaar Amygdala triggert snelle fysieke reactie 3) Een helder beeld van de slang gaat naar het bewuste deel van het brein voor een beargumenteerde respons

14 Voorbeelden uit de praktijk Emotionele systeem: - Brutale leerling, - Schelden, - Seksistisch gedrag, - Domme dingen doen

15 Maar hoe kan ik hoopgevend ondersteunen? Oplossingsgerichte benadering : bouwen aan wat werkt Als iets (beter) werkt, doe er meer van; Als iets niet werkt, doe iets anders. Focus op de gewenste toekomst Vragen in plaats van adviezen: het kind is co-expert

16 Tips Als de fluitketel fluit, stop er geen water bij! Ik zie je dit doen.aandacht krijgen Praat over wat hen bezig houdt, toets, examen, etc. De wereld verbeteren, laat ze maar starten De ene puber is de andere niet Ondersteuning in plaats van voorschrift Verwachtingen-vertrouwen-structuur en terugkijken

17 Cirkel techniek (Arnoud Huibers) Successen Kwaliteiten Vaardigheden Veranderwensen Ambities Doelen

18 Waar of niet waar? Al voor de geboorte ontwikkelt, onder invloed van testosteron, het genderverschil A: Waar B: Niet waar

19 Dopamine & Serotonine Dopamine Jongens Serotonine Jongens 12 25

20 Voorbeelden uit de praktijk Dopamine: - Risicogedrag - Ongezond leven - Seksistisch gedrag - Groepsvorming - Cortex

21 Tips Alleen straffen of belonen helpt niet Feedback op gedrag en vier successen Leg de regels weer uit Praat over risico s (incl. bewijsmateriaal) Blijf alert Ondersteuning in plaats van voorschrift Sporten : dat is scoren!

22

23 Tips Alleen straffen of belonen helpt niet Feedback op gedrag en vier successen Leg de regels weer uit Praat over risico s (incl. bewijsmateriaal) Blijf alert Ondersteuning in plaats van voorschrift Sporten : dat is scoren!

24 Tips: Emotioneel Sociale Brein - Wees sensitief-responsief, geef jongens de tijd - Zorg voor een prettig veilig thuisklimaat - Heb duidelijke regels en structuur en wees helder in de consequenties - Weet dat jongens niet alle emotionele prikkels oppikken - Maak grapjes - Zet ze nooit voor aap in een groep - Geef complimentjes/ beloon gedrag - Laat ze hun emotie tekenen - Praat al lopend met ze - Nuttigheidsvraag (oplossingsgericht) - Copingsvraag (oplossingsgericht)

25 Voorbeelden uit de praktijk Spiegelneuronen: ouder/docent is rolmodel - gapen, - rust, - uitstraling, - stress, - cynisme

26 Tips Reageer oprecht Ik boodschap Wees alert op de communicatie Vraag wat ze hebben meegemaakt Vertel wat u hebt meegemaakt Neem ze mee naar verschillende activiteiten Beweeg! Gebruik positieve woorden (oplossingsgericht)

27 Sociale media Multitasken? Gevoel van veiligheid? Dopamine! Maar de gevolgen? Communicatieve Vaardigheden!

28 Gaat mijn boodschap online of juist niet? (de 5 W s van communicatie) WAT wil ik zeggen? Tegen WIE wil ik dat zeggen? WAAROM wil ik dat zeggen? WANNEER wil ik dat zeggen? Met WELK middel kan ik dat het beste zeggen??

29 Slaapritme -70% heeft moeite s morgens wakker te worden -64% is moe op school -15% valt in slaap tijdens de les (Taylor&Markow 2003) Melatonine Minimaal 8 uur slaap

30 Tips Laat ze slapen! Neem de dag door Laat ze buitenactiviteiten doen Waak over hun (weekend)agenda Geen PC spellen s avonds Geen ruzie s avonds (stel corrigerend gedrag uit) Geen melatoninepillen

31 Huiswerk en taakaanpak

32 Richtlijnen bij het maken van afspraken Betrek jongens bij het maken van afspraken Beperk het aantal afspraken tot max 5 Formuleer afspraken positief Zorg dat de afspraken goed begrepen zijn alvorens de uitvoering, visueel Consequent, consequent, consequent Vergeef en vergeet, geen wrok wel feedback Erken inspanningen

33 Huiswerktips voor de leerling Noteer op school je huiswerk op een duidelijke manier in je agenda Begin zo snel mogelijk na school aan je huiswerk Begin uitgerust aan je huiswerk. Zorg ook dat je geen honger hebt Stel vast in welke volgorde je huiswerk gaat doen. Verdeel het maak- en leerwerk in overzichtelijke porties Begin met een vak dat je makkelijk en/of leuk vindt. Daarna een vak dat je moeilijk en /of minder leuk vindt. Doe nooit twee vakken achter elkaar die veel op elkaar lijken. Bijvoorbeeld eerst woordjes voor Frans en daarna woordjes voor Engels. Zorg voor een regelmatige afwisseling van leerwerk, maakwerk en ontspanning. Houd een korte pauze van 10 minuten na 60 minuten werken/leren Controleer of je de stof beheerst voordat je jezelf overhoort of laat overhoren. Check list: maak oefeningen maak een schematische weergave van de leerstof maak een samenvatting of vertel waar de leerstof over gaat maak een overzicht van hoofd- en bijzaken en leg verbanden maak een apart overzicht van stukjes tekst en opdrachten, die je lastig vindt Zorg ervoor dat je de dag voor je repetitie of examen geen nieuwe stof moet doornemen of dingen die je niet begrijpt nog moet snappen. Voor een SO leer je minstens twee dagen en voor een repetitie minstens vier dagen. De laatste dag gebruik je om alles te herhalen. Als je denkt klaar te zijn met huiswerk, controleer alles dan nog even.

34 Wat kan ik als ouder doen? Ben op de hoogte van het huiswerkbeleid op school (wat wordt er allemaal verwacht?) Zorg voor goede werkomstandigheden (vaste opgeruimde plek, tijdstip, balans met andere activiteiten) Ondersteun het plannen en organiseren (agendagebruik, terug plannen, hoe pakt uw kind niet schoolse taken aan?) Bied praktische tips (afwisseling vakken, pauzes, herhalen) Toon begrip en belangstelling (steunen ipv controleren) Vraag naar de leertechnieken die ze geleerd hebben op school Vraag naar wat uw kind wel boeit, motiveert. (Je leert voor je zelf niet voor de leraar of het cijfer) Sociale media Als het toch niet goed gaat? Praten / vragen / mentor / docent Externe huiswerkbegeleiding

35 Ik heb geen zin moe? motivatie? afzetten tegen? bang om te falen? Met onvoorwaardelijke liefdevolle aandacht in contact blijven. Bevraag de puber, hij / zij is de co-expert

36 Wouter Camps Onderwijsadviseur HCO