De schillenboer komt terug

Transcriptie

1 De schillenboer komt terug In Waalre loopt een afvalproef. Er is een fiets met een aanhangbak ontworpen waarmee we in een proefwijk afval inzamelen. Twee keer in de week haalt Roel het keukenafval (voedselresten), luiers, plastic verpakkingen, blik & drankkarton (PMD) en restafval op. Een proef waarvan gezegd is: is dit niet gewoon de schillenboer 2.0? Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de inzameling en de verwerking van het huishoudelijk afval. De milieudoelstelling is: zo veel mogelijk grondstoffen uit het huishoudelijk afval recyclen en uit verbranding van de rest zo mogelijk energie opwekken. De ambitie van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM), de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), de Koninklijke vereniging voor afval- en Reinigingsmanagement (NVRD) en Rijkswaterstaat is het verminderen van de hoeveelheid huishoudelijk restafval per inwoner per jaar van 250 kilo in 2014 naar 100 kilo in 2020 en dit afval voor 75% te scheiden. Deze ambitie draagt bij aan het zorgvuldig beheer van de aarde en haar hulpbronnen. De stelling in dit artikel is dan ook: Iedereen moet meewerken om 100 kg restafval per inwoner per jaar in 2020 te bereiken. Hiervoor zijn drie argumenten. 1. Nederlanders zijn ervaren afvalscheiders; 2. Lokale verschillen bij de inzameling zijn mogelijk; 3. Zuiver afval vermindert restafval. 1

2 Nederlanders zijn ervaren afvalscheiders Nederland is al lang bezig met de scheiding van afval. De schillenboer kwam al in 1927 langs de deuren. De glasbak is in 1976 geïntroduceerd. Het eerste Nederlandse stortverbod is bijna twintig jaar oud en gold (en geldt) voor huishoudelijk restafval, gft-afval en chemisch afval. Gft wordt al jaren in de groenbak gedaan en onder andere gebruikt voor het maken van compost. Nederlanders hebben dus al jarenlang ervaring met het scheiden van afval. Per persoon produceren we bijna 500 kilo afval per jaar. Daarvan scheiden huishoudens iets meer dan de helft: 51 procent. We staan daarmee op een vierde plaats binnen de EU, achter Duitsland (65 procent), Oostenrijk (62 procent) en België (57 procent). 1 Het is mogelijk om het restafval, 250 kg per inwoner per jaar, nog veel verder te scheiden. Dit is een gezamenlijke verantwoordelijkheid, waaraan iedereen zijn steentje moet bijdragen. De moderne afvalverbrandingsinstallaties zijn uitgerust met de mogelijkheid om uit de verbrandingsassen (bodemassen) metalen te winnen. Deze kilo s metaal tellen mee als gescheiden afval omdat ze opnieuw als grondstof ingezet worden. Gft-afval, papier en plastic verbranden in de oven, terwijl je er biogas of compost, nieuw papier en plastic van kunt maken. Gemiddeld wordt met ons restafval nog ongeveer 75 kg gft 20 kg papier en karton en 14 kg verpakkingsplastic weggedaan. Daar ligt dus een mogelijkheid tot winst! Samen met de andere maatregelen in het VANG-programma (afvalscheiding, preventie, ketensluiting en communicatie) is 100 kg restafval een reële mogelijkheid als we de gezamenlijke verantwoordelijkheid hiervoor nemen. 1 Bron: Milieucentraal, gebaseerd op de cijfers van RWS Leefomgeving. 2

3 Lokale verschillen bij de inzameling zijn mogelijk Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de inzameling en het laten verwerken van huishoudelijk afval. Hierbij maken ze een afweging tussen milieu, kosten en service. De milieudoelstelling is om zo veel mogelijk grondstoffen uit dit afval te recyclen en uit verbranding van de rest zo mogelijk energie op te wekken. De gemeente bepaalt hoeveel soorten afval je moet aanbieden en hoe vaak ze deze soorten ophalen. Dit is (binnen wettelijke kaders) maatwerk, passend bij de schaal en opbouw van de gemeente. Voor het afvoeren van je afval zijn verschillende mogelijkheden. De vuilniswagen kan komen om de minicontainer te legen, maar het is ook mogelijk om afval door de inwoners naar een container te laten brengen. Voor glas zijn we dit al jaren gewend. De inzameling en verwerking van afval wordt betaald uit de afvalstoffenheffing. Deze kosten worden in de overweging van de gemeente meegenomen. Ook wordt uiteraard gekeken naar de milieubelasting van het ophalen. Een vrachtauto meerdere keren laten rijden voor een klein beetje afval is niet goed voor het milieu. Door lokaal draagvlak te zoeken en uit te leggen waarom we op een bepaalde manier scheiden en inzamelen, zijn inwoners eerder bereid om mee te doen. Bij de Waalrese proef verzochten de deelnemers om een extra afvalstroom: piepschuim. In deze wijk wordt dus een afvalstroom meer opgehaald dan in de rest van de gemeente omdat deze inwoners daarom gevraagd hebben, lokaal maatwerk in plaats van een opgelegde regel. Zuiver afval vermindert restafval Om gescheiden afval echt opnieuw te kunnen gebruiken, mag het niet vervuild zijn met andere materialen. Daarom is het belangrijk dat je zorgvuldig te werk gaat bij het scheiden van afval. Een goede afvalscheiding zorgt voor vermindering van de hoeveelheid restafval in Nederland. Er gaat op dit moment zoals eerder aangegeven nog veel gft-afval mee met het restafval. Kortom: hier ligt een mogelijkheid om te verbeteren. Als je kijkt naar de waarde van grondstoffen, ligt het voor de hand om textiel te recyclen, omdat de textielproductie het milieu zwaar belast. Een zuivere afvalstroom, zoals 3

4 Afval Huidig gescheiden afval (50% van totaal) 247 Mogelijk extra te scheiden 159 Waarvan restafval: Gft-afval 74 Papier/karton, herbruikbaar 20 Kunststoffen, verpakkingen 14 Kunststoffen, niet-verpakkingen 9 Glas (verpakkings-) 8 (non)ferro 8 Textiel herdraagbaar/recyclebaar 4 Overige, elektrische apparaten 2 Waarvan gemengd grof huishoudelijk afval 21 Theoretisch mogelijk om te scheiden 416 (83%) Totaal afval 489 (100%) (in kg per persoon per jaar) Tabel: Afvalsoorten in 2013, ruimte voor meer gescheiden inzameling (bron: Milieucentraal) zorgt ervoor dat iedereen op de juiste manier mee kan doen. textiel, levert ook nog geld op. Dat is zonde om te verbranden. Het is belangrijk dat we weten in welke afvalstroom een product mee mag. Een batterij is vaak duidelijk. Maar een theezakje bestaat uit een zakje, theeblaadjes, een papieren labeltje met een metalen nietje Het geheel mag gelukkig in de gft-bak. Een chips zak is moeilijker. Die heeft een aluminium binnenlaagje in het plastic, waardoor hij ongeschikt is voor de plasticrecycling en dus met het restafval mee moet. Goede voorlichting over afvalscheiding is dus noodzakelijk zodat je weet in welke afvalstroom een product mee kan. Dit Wordt al het afval niet toch uiteindelijk bij elkaar gegooid? Tegenstanders van afvalscheiding zeggen dat het allemaal niet uit maakt hoe goed je je afval scheidt, omdat het uiteindelijk toch allemaal bij elkaar gegooid wordt. Dat is niet waar. Het is goedkoper om het afval gescheiden te verwerken dan om het naderhand weer allemaal bij elkaar te doen. Heel soms worden partijen gescheiden ingezameld afval afgekeurd omdat ze teveel zijn vervuild. Dan kunnen ze niet meer gescheiden worden verwerkt en verbranden we ze in een afvalverbrandingsoven. Daar wordt dan energie mee opgewekt. Conclusie We hebben al jaren ervaring in het scheiden van gft en glas. Toch gooien we nog te veel stoffen als restafval weg terwijl scheiden mogelijk is. Daardoor verbranden we grondstoffen die geschikt zijn voor de productie van compost, biogas, nieuwe blikjes of isolatiemateriaal. Als iedereen zijn afval beter scheidt en weet welk product in welke bak moet, krijg je afval dat geld oplevert en sluit je een grondstoffenkringloop. We moeten ons ervan bewust zijn dat een zorgvuldig beheer van de aarde en 4

5 haar hulpbronnen betekent dat we rekening houden met de eindigheid daarvan. We hebben ervaring met afval scheiden, mogelijkheid voor lokaal maatwerk en kennis over afval scheiden. Daarom moeten alle Nederlanders meehelpen om de ambitie van 100 kg restafval per inwoner per jaar in 2020 te bereiken. Schillenboer? De schillenboer was in Nederland tot laat in de 20ste eeuw een vuilnisophaler die met een kar of wagen aan de deuren kwam voor groente afval, korsten brood en ander afval dat als veevoer gebruikt kon worden. Deze schillenboer was doorgaans een arme veehouder met een kleine veestapel. Het afval dat voor de schillenboer werd achtergehouden, ging niet in de vuilnisemmer, maar werd in een schillenemmer bewaard. Waalrese Roel fietst als een moderne schillenboer inmiddels zeven maanden met zijn afvalfiets of eigenlijk zijn grondstoffenfiets. De proef lijkt succesvol en loopt ook na de zomervakantie nog door. Wat het succes bepaalt? De service! Twee keer in de week je afval aan de straat, opgehaald op een duurzame manier, wie wil dat nou niet. De eerste resultaten wijzen op een forse afname van het restafval. In Waalre is het doel 30 kg restafval in En het lijkt erop dat we dit gaan halen! 5