Natuur en Landschap. Onderzoeksrapporten bij. de strategische

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Natuur en Landschap. Onderzoeksrapporten bij. de strategische"

Transcriptie

1 Natuur en Landschap Onderzoeksrapporten bij de strategische

2 buro Schokland

3 o buro sch kland landschap, ontwerp en verhaal erichte discussie over Landschap en Luchtvaart Een ex-ante evaluatie, in het kader van de discussie over de toekomstige Nederlandse luchtvaartinfrastructuur, van de landschappelijke kwaliteit die zal ontstaan in het te verwachten landschap van een overflowluchthaven op de Maasvlakte of in Flevoland, of een sateliet in de Noordzee voor de Randstad. Rhenen, juli 1998 Organisatie en verslaglegging: Ir. H.J.J.C.M, van Blerck In opdracht van de projectgroep TNLI onder begeleiding van het IKC-Natuurbeheer van het ministerie van LNV 1

4 Schetsonhoerp voor Nederland, waarschijnlijk in het begin van de zestiger jaren gemaakt door Nico de jonge, werkzaam bij de toenmalige afdeling Landscliapsbouw van het Staatsbosbeheer.

5 Inleiding Aanleiding tot dit project Eén van de meest in het oog springende thema's tijdens de informatie-onderhandelingen voor een nieuwe Nederlandse regering in 1998 was de luchtvaartinfrastructuur in Nederland. Overeengekomen werd dat de nieuwe regering nog in 1998 een beslissing zal worden genomen over de toekomst van Schiphol en de wijze waarop een selectieve groei ruimtelijk geaccomodeerd kan worden. Dit is in lijn met de Integrale Beleidsvisie TNLI van Daarin besloot het kabinet tot een selectieve groei van de luchtvaart in ons land. Dit betekent dat de luchtvaart verder mag groeien, mits economie en milieu in balans blijven en het ruimtebeslag voor aanvullende infrastructuur binnen aanvaardbare grenzen blijft. De afgelopen jaren maakte de Nederlandse luchtvaart een stormachtige groei door, waarbij Schiphol zijn positie als speciale luchthaven voor passagiers, cargo en HUB verder uitbouwde. Onderzocht wordt nu in hoeverre Schiphol, bijvoorbeeld door een herconfiguratie van start- en landingsbanen, verder zou kunnen groeien. Daarnaast worden drie opties voor aanvullende luchthavenlokaties verkend: een overloopluchthaven op de Maasvlakte, een overloopluchthaven in Flevoland en een sateliethaven op een eiland in de Noordzee. Het ministerie van LNV levert aan deze verkenning haar bijdrage door een toetsing van de opties aan het beleid van dit ministerie, waaronder het landschapsbeleid. Landschappelijke kwaliteit is een van de hoofddoelstellingen van het overheidsbeleid zoals dat is vastgelegd in het Structuurschema roene Ruimte (1992). In opdracht van de projectgroep TNLI heeft Buro Schokland onder begeleiding van het IKC-Natuurbeheer van het ministerie van LNV een exante evaluatie verricht van de landschappelijke kwaliteit die bij de drie verschillende opties bereikt kan worden. Doel was daarbij een bijdrage te leveren aan de argumentatie bij een standpuntbepaling over de wenselijkheid van ieder van deze opties. Kader van dit project binnen TNLI Er werd in dit project een evaluatie verricht van de landschappelijke kwaliteit van het te verwachten landschap op de drie mogelijke lokaties met een luchthaven. Deze evaluatie verliep synchroon met een groot aantal andere projecten in het kader van TNLI, waaronder de drie integrale lokatiestudies door Arcadis, Haskoning en rontmij. De resultaten van die lokatiestudies waren nog niet gereed of slechts in conceptvorm beschikbaar voor de evaluatie. Belangrijk is evenwel dat in dit project niet de lokatiestudies en de toekomstbeelden die daaruit voortkomen zijn geëvalueerd. De lokatiestudies waren wel onderdeel van de informatie die bijdroeg aan de beeldvorming over het te verwachten landschap. De resultaten van ander onderzoek naar aspecten en facetten van het landschap zoals dat tegelijkertijd o.a. bij DLO Staring Centrum werd verricht zijn voor zover beschikbaar in deze evaluatie meegenomen. Landschappelijke kwaliteit De regering wil in deze tijd niet alleen interen op de landschappelijke kwaliteit die in vroeger tijden is bewerkstelligd. In dit tijdvak kunnen er ook landschappen ontwikkeld worden die de generaties na ons bekoren. Dit betekent dat er niet alleen zuinig omgegaan moet worden met wat ons rest van onze oude cultuurlandschappen. Vernieuwing van het landschap kan immers ook nieuwe landschappelijke kwaliteit opleveren. De herinrichting van het landschap kan worden afgestemd op het veranderende grondgebruik. De zorg voor de natuur en voor ons leefmilieu vraagt ruimte en stelt randvoorwaarden, maar biedt ook ontwikkelingsmogelijkheden. En het vernieuwde landschap zal schoonheid kunnen uitstralen. Met ingrepen in ons landschap als die van de aanleg van een luchthaven zijn ruimtelijke investeringen gemoeid van miljarden guldens. Het is dan ook niet meer dan logisch dat de overheid deze ontwikkelingen gericht wil voorbereiden en verkennen. Er is daarom behoefte aan methodes om de te verwachten resultaten van landschapsvernieuwing vooraf te evalueren. Het gaat er daarbij niet alleen om om in kaart te brengen wat er allemaal zal verdwijnen, maar 3

6 Het Landschapskwaliteitsteam In dit project namen de volgende personen in het LKT zitting: Klaas Kerkstra, landschapsarchitect is hoogleraar Ruimtelijke Planvorming aan de Landbouw Universiteit te Wageningen, en was o.a. adviseur bij de Oosterscheldewerken; Noël van Dooren, zelfstandig landschapsarchitect te Utrecht, is betrokken bij de Toekomstverkenning van de Zuiderzeepolders en voorheen als medewerker van H+N+S te Utrecht betrokken bij de opstelling van de IMER Schiphol; Wim Stenfert Kroese, zelfstandig econoom voor Offis, office for innovation services te Rotter dam, adviseert o.a. regelmatig het Havenbedrijf Rotterdam; Wim Knol (16 juni) is landschapsecoloog bij DLO Staring Centrum Wageningen; Hans Farjon (18 en 19 juni), is als landschapsecoloog verbonden aan DLO Staring Centrum Wageningen betrokken bij deelstudies in het kader van TNLI en bij de Toekomstverkenning van de Zuiderzeepolders; Hans Renes (16 en 18 juni) is als cultuurhistoricus verbonden aan de Universiteit van Utrecht en medewerker van DLO Staring Centrum Wageningen; Arjan Koomen is als fysisch geograaf verbonden aan DLO Staring Centrum Wageningen en betrokken bij deelstudies in het kader van TNLI; Dit team werd steeds aangevuld met gebiedsdeskundigen van betreffende provincies. Zij verzorgden een excursie door de plangebieden en leverden op verzoek informatie. Zuid-Holland: Esjmund Hinborch (19 juni), W. Keesen (16 juni), Noord-Holland: Jan Rensing en M. Schaafsma (16 juni), Flevoland: Simon Wever (18 juni). Het LKT werd ondersteund door een technisch voorzitter en een secretaris. De secretaris zorgde voor een rapportage van de conclusies en aanbevelingen van het LKT. Rob van Leeuwen werkzaam bij RBOI te Rotterdam trad als technisch voorzitter op. Henk van Blerck van Buro Schokland te Rhenen was secretaris. Niek Hazendonk maakte als vertegenwoordiger van de opdrachtgever de LKT-sessie van 16 juni als toehoorder mee en droeg met inhoudelijk commentaar bij aan de totstandkoming van deze rapportage.

7 vooral ook om inzicht te krijgen in wat er aan nieuwe waarden kan worden ontwikkeld in het landschap. Zal het vernieuwingsbeleid inderdaad landschappelijke kwaliteit opleveren? Draagt het bij aan de economische, ecologische en esthetische betekenis van onze leefomgeving? Levert de samenhang daartussen een duurzaam landschap met een eigen identiteit op? Methodiek van dit onderzoek Een natuurwetenschappelijke en kwantitatieve benadering is voor een dergelijk toekomstgericht evalueren van landschapsvernieuwing niet werkbaar. Er is immers geen meetlat waarlangs zo'n meting kan plaatsvinden. De bestaande situatie kan niet als referentie worden genomen. Er ontwikkelt zich een nieuwe situatie met nieuwe waarden. Bij het beoordelen van landschapsvernieuwing ligt een kwalitatieve en integrale benadering meer voor de hand. Hiertoe ontwikkelde het Staring Centrum i.s.m. Buro Schokland, in opdracht van het IKC-Natuurbeheer, een methode die zich baseert op de gerichte interactie van deskundigheden binnen een landschapskwaliteitsteam (LKT). Met deze LKT-methode kan in korte tijd en met relatief weinig middelen toch een diepgaande en multidisciplinaire evaluatie worden uitgevoerd van de ontwikkeling van landschappelijke kwaliteit in een gebied. De methode kan ingezet worden bij de afweging van verschillende alternatieve plannen tijdens de fase van beleidsvorming. Deze methode is tevens geschikt om te bezien of het in gang gezette proces van landschapsvernieuwing volgens plan verloopt, of dat er aanleiding is om het proces van vernieuwing bij te sturen. In de loop van een aantal jaren kan immers het overheidsbeleid, of de context van het plangebied zijn gewijzigd. Ook kunnen nieuwe wetenschappelijke inzichten pleiten voor aanpassing van het planconcept. De LKT-methode is gestoeld op een gerichte interactie van deskundigheden en omvat 5 ingrediënten: * Een Landschapskwaliteitsteam (LKT), * Een protocol, * Een vragenlijst (zie bijlage), * Een rapportage van de beoordeling door het LKT, * Aanbevelingen van het LKT voor de bijstelling van het beleid. Het Landschapskwaliteitsteam Een LKT bestaat uit ongeveer 7 personen. Dit zijn deskundigen op aspecten van de ruimtelijke planvorming zoals landschapsarchitecten, stedenbouwers, planologen, ecologen. Belangrijke voorwaarde is dat ieder bereid is om vanuit de eigen invalshoek bij te dragen aan een integrale benadering en beoordeling van het gebied. Het protocol Met de LKT-methode komt het LKT gezamenlijk in één dag per lokatie tot een beoordeling en tot een aantal aanbevelingen. Die dag moet dus gestructureerd verlopen. Hiertoe is binnen de methode een protocol opgesteld. Het LKT kreeg een week voor de beoordelingssessie informatie over het gebied en over de lokatiestudies. Op de dag zelf werd een aantal informatie- en discussieronden doorlopen. De sessies begonnen steeds met een inleiding door een vertegenwoordiger van de teams die in het kader van TNLI de lokatie-effectenstudies uitvoeren. Op 16 juni gaf Ir. Lex Arkesteijn van de rontmij een indruk van de bevindingen van het Sateliet-team. Op 18 juni werd zo'n toelichting op de lokatie Flevoland verzorgd door Drs. A. van Leerdam van IWACO Adviesbureau voor Milieu en Water namens HASKONIN en op 19 juni op de lokatie Maasvlakte door Ir.ing. Robert Arends van Arcadis Heidemij. Daarna volgde steeds een excursie door het gebied waarna het LKT aan de hand van een vragenlijst individueel een beoordeling van de te verwachten landschapskwaliteit in het gebied gaf. Hierop volgde de eerste discussieronde. De leden van het LKT daagden elkaar, zoals het de bedoeling is met de LKT-methode, uit om de argumenten bij ieders individuele oordeel expliciet te maken. In de tweede discussieronde werden de conclusies uit de eerste ronde gerecapituleerd en formuleerde het LKT een aantal aanbevelingen. 5

8 Op de derde en laatste bijeenkomst werd aanvullend een extra evaluerende discussieronde gehouden waarin de drie lokaties ten opzichte van elkaar werden afgewogen. De vragenlijst Onderdeel van de LKT-methode is een vragenlijst die voortbouwt op de kernbegrippen in het Structuurschema roene Ruimte en de Nota Architectuurbeleid van de regering. De vragenlijst zoals die voor eerdere projecten was ontwikkeld is in het kader van dit project enigszins aangepast aan de onderhavige problematiek. De vragenlijst is als bijlage in dit rapport opgenomen. De lijst bestaat uit vier delen. De eerste drie gaan achtereenvolgens in op "de 3 E's": de economisch-functionele, de ecologische en de esthetische betekenis van het landschap, die volgens de definitie in het Structuurschema roene Ruimte in samenhang de landschappelijke kwaliteit van een gebied bepalen. Bij het economisch-functionele deel worden vragen gesteld over multi-functionaliteit, toegankelijkheid, economische vitaliteit, flexibiliteit en beheerbaarheid. Bij de ecologie komen milieukwaliteit, ecologische infrastructuur en biodiversiteit aanbod. De esthetische betekenis van het landschap wordt bespreekbaar gemaakt door vragen op te nemen over aardkunde, cultuurhistorie, oriëntatiemogelijkheden, vormgeving, eenheid, variatie en verbeelding. Het laatste deel van de vragenlijst gaat in op de landschappelijke kwaliteit van het landschap als geheel. Daarbij komt het architectonisch concept, alsmede de vernieuwde identiteit en de duurzaamheid van het landschap aan de orde. Doel en afbakening van de evaluatie De bepaling van de precieze ligging en omvang van de luchthaven in het toekomstige landschap was niet eenduidig. Per lokatie zijn er binnen TNLI meerdere varianten. Dat bracht een moeilijkheid met zich mee voor het LKT. Wat moest er nu eigenlijk geëvalueerd worden? Het LKT heeft bij aanvang van iedere evaluatie steeds een afbakening van de bandbreedte aan varianten aangebracht en afgesproken van welke ruimtelijke randvoorwaarden men uit zou gaan bij de evaluatie. Men baseerde zich daarbij op de vooraf toegezonden informatie, op de toelichting door een vertegenwoordiger van de teams die de lokatiestudie uitvoerden en op informatie van de gebiedsdeskundigen. De toelichting door de vertegenwoordigers van de lokatiestudies bracht de varianten in beeld en de gevolgen voor bijvoorbeeld de infrastructuur en aanvliegroutes van iedere variant. De gebiedsdeskundigen van de provincies gaven nader aan met welke autonome ruimtelijke ontwikkelingen rekening gehouden zou moeten worden. Op basis daarvan sprak het LKT steeds, voorafgaand aan de discussie, af welke bandbreedte aan varianten voor luchthavenlokaties in beschouwing zouden worden genomen. Tevens werd vastgesteld hoe die luchthaven in verbinding zou staan met het huidige Schiphol, hoe de belangrijke infrastructurele verbindingszones zouden lopen en welke alternatieven er voor die verbindingszones waren. Tevens werd vastgesteld welke belangrijke autonome ontwikkelingen als uitgangspunt werden genomen bij de evaluatie. Veel van de informatie werd bijeengebracht in allerlei synchroon verlopende onderzoeken. Dus was deze slechts ten dele beschikbaar voor het LKT. Zo was er zeer globale informatie over de geluidscontouren beschikbaar. Dit was echter geen groot probleem. De LKT-methode is namelijk niet gebaseerd op het verzamelen van veel kennis op papier, maar op het inzicht dat deskundigen in de loop der jaren hebben opgebouwd. Op basis van hun deskundigheden blijken zij in samenspraak snel tot de hoofdlijnen van de problematiek te komen en de vinger te kunnen leggen op de kernvragen en mogelijke antwoorden daarop. Een rapportage van de beoordeling door het LKT Het belangrijkste doel van de vragenlijst is het uitlokken van de beargumenteerde discussie binnen het LKT. Zo wordt bespreekbaar gemaakt welke aspecten bepalend zijn voor de ontwikkeling van landschappelijke kwaliteit in het plangebied. De conclusies en aanbevelingen die de discussies in dit project opleverde zijn vastgelegd in 6

9 voorliggende rapportage. In deze rapportage wordt na dit inleidende hoofdstuk steeds een hoofdstuk besteed aan de bevindingen van het LKT bij de evaluatie van ieder van de drie lokaties. Steeds wordt eerst ingegaan op de wijze waarop het LKT de opgave bij die lokatie heeft geïnterpreteerd en afgebakend. Daarna volgt een bespreking van de te verwachten economisch-functionele, ecologische en esthetisch-verhalende betekenis. Dan volgt een bespreking van de te verwachten duurzaamheid en vernieuwde identiteit van het landschap op verschillende schaalniveaus. Ieder van deze drie lokatiehoofdstukken wordt besloten met een samenvatting van het oordeel van het LKT over die lokatie. In een afsluitend hoofdstuk worden de drie lokaties onderling vergeleken en komt het LKT tot een aanbeveling. Als de ontwikkeling van Nederland als plannings- en ontwerpopgave op nationale schaal ter hand zou worden genomen, waar zou de toekomstige Nederlandse luchtvaartinfrastructuur dan gesitueerd moeten zijn en hoe zou die moeten worden vormgegeven? Literatuur Dijkstra,H., H.J.J.C.M. van Blerck en M.A. van der Haar, De ontwikkeling van een instrument voor de monitoring en evaluatie van landschapsvernieuwing. Wageningen, DLO-Staring Centrum, rapport 606. Meer informatie over de LKT-methode is te verkrijgen bij IKC-Natuurbeheer (E. van Beusekom ), DLO Staring Centrum (H. Dijkstra, ) en Buro Schokland (H. van Blerck, ). In oktober 1998 zal het IKC-Natuurbeheer een folder over de LKT-methode en de projecten waar die nu is toegepast doen verschijnen. 7

10 Optie 1: Overflow Flevoland Na bespreking van het te verwachten landschap van Flevoland als daarin een luchthaven wordt aangelegd was het LKT duidelijk in haar oordeel. Een overflow in de polder lijkt voordelen te hebben, maar heep bij nadere overweging toch aanzienlijke en zelfs onoverkomelijke verliezen voor de landschappelijke kwaliteit tot gevolg, zowel op de schaal van de polder, als op de schaal van de Noordvleugel van de Randstad. Definitie van de uitgangspunten en opgave voor het LKT Het LKT nam twee varianten binnen deze optie in beschouwing: een luchthaven in Zuidelijk Flevoland en een luchthaven in Oostelijk Flevoland. Het verschil tussen de twee zuidelijke varianten, zoals die binnen TNLI worden onderscheiden, werd door het LKT voor een evaluatie op dit abstractieniveau vooralsnog te weinig onderscheidend bevonden. Relevante verschillen tussen de twee zuidelijke varianten zouden zonodig per aspect worden behandeld. De ontwikkeling van een oostflank aan de Noordvleugel van de Randstad is door het LKT als randvoorwaarde in de evaluatie meegenomen. Verder is het LKT ervan uitgegaan dat zich vijf vervoerscorridors naar het oude land zouden ontwikkelen mede als gevolg van de luchthaven in Flevoland: langs de Noordkant van Amsterdam, naar het Noorden en Oosten, de A30 via Arnhem naar het Ruhrgebied, de A27 naar Utrecht en Brabant, de A2 naar Amsterdam en Schiphol. De functioneel-economische betekenis Flevoland heeft ruimte, daarin is ook de aanleg van een luchthaven mogelijk. Een overflow in Flevoland zal een groter aantal vluchten mogelijk maken en via deze overflow kan men congestie bij het huidige Schiphol ontwijken. Een aantal van 20 of 40 miljoen passagiers die via Flevoland zouden reizen is inderdaad niet niks. Als men echter bedenkt dat Schiphol met 60 miljoen passagiers naar 100 miljoen wil groeien dan levert een luchthaven in Flevoland toch amper ruimte winst in Haarlemmermeer op. Daarvoor zijn de uitbreidingsmogelijkheden te beperkt in Flevoland. Deze overflow zal een groei van Schiphol in de Haarlemmermeer wel kunnen afremmen, maar niet overbodig maken. Meer dan een overflow is in het Zuiden van Flevoland zeker niet mogelijk. Hier is geen oostwest baan mogelijk. Zo'n baan is voor een volwaardig vliegveld in Nederland waar de wind regelmatig van richting verandert onmisbaar. In het Noorden is die baan wel in de plannen opgenomen en er zijn daardoor meer mogelijkheden om een luchthaven full-time te laten functioneren. Daar zal het luchtverkeer echter meer last van vogelconfrontaties hebben, omdat laag over het Markermeer wordt gevlogen. Een luchthaven in Zuidelijk Flevoland komt de flexibiliteit in het grondgebruik niet ten goede doordat de integrale ontwikkeling van de oostflank van de Noordvleugel in gevaar komt, of zelfs door de dan geldende geluidscontouren onmogelijk wordt. Voor de landbouw in de landbouwpolder bij uitstek betekent de luchthaven weinig positiefs. Tuinbouwteelten kunnen profijt hebben van betere afzet van producten in het buitenland door sneller transport tegen lagere kosten. De grondgebonden landbouw zal echter een groot deel van het areaal verliezen. Voor de recreatie lijkt een overflow in Flevoland niet veel op te leveren. De luchthaven zelf is vaak een plek met grote aantrekkingskracht. Een vliegveld in de polder zal echter tot monofunctionaliteit leiden door de geluidshinder en door barrièrres die de benodigde infrastructuur op zal werpen. Op het lokale schaalniveau zal het landschap versnipperen. Daardoor zal het voor recreanten en voor het agrarisch bedrijf slechter toegankelijk zijn. Dit geldt voor een zuidelijke lokatie sterker dan voor de noordelijke. Een luchthaven zal hier het stedelijk recreatief uitloopgebied van de Oostflank en van Lelystad in de toekomst negatief beïnvloeden. De invloed van het lawaai en andere milieuhinder moet niet worden onderschat. Ook bestaande recreatiegebieden zullen er negatief door worden beïnvloed. De relevante geluidscontouren komen over de Randmeren en wellicht zelfs over het 8

11 Schetsontiverp voor Flevoland, waarschijnlijk in het begin van de zestiger jaren gemaakt door Nico de jonge, werkzaam bij de toenmalige afdeling landschapsbouw van het Staatsbosbeheer. 9

12 ooi en Eemland te liggen. De lokatie in Zuidelijk Flevoland scoort daarbij slechter dan die in Oostelijk Flevoland. Voor het wonen is de geluidsoverlast en de onveiligheid voor bestaande en toekomstige woongebieden in de hele polder dan ook negatief. Op nationale schaal zal de situering van een luchthaven in Flevoland als overflow van Schiphol wellicht een bijdrage zijn aan de ontwikkeling van het Noorden van Nederland. Daarvoor is echter eerst een beleid gebaseerd op een visie op de gewenste ontwikkeling van het Noorden nodig. Wordt het Noorden, zoals in het advies van de Commissie Langman, tot 'groeiregio' benoemd dan kunnen extra infrastructurele voorzieningen belangrijk zijn. Dat pleit voor de vorming van een corridor door Flevoland naar het Noorden. De bijdrage van een luchthaven in Flevoland daaraan moet volgens het LKT niet worden overschat. Het zou een extra stimulans kunnen zijn voor infrastructuur die, ook volgens de Commissie Langman, sowieso zou moeten worden aangelegd. Als voor een luchthaven in de polder als tijdelijke ad hoc oplossing wordt gekozen zou men er van uit kunnen gaan dat de luchthaven op termijn daar weer weggaat. Het is echter twijfelachtig of dat mogelijk zal blijken. Mocht Schiphol op den duur verhuizen uit de polder dan zullen andere bedrijven de luchthaven met zijn infrastructuur blijven gebruiken, bijvoorbeeld speciaal voor pakketpost. Het is niet waarschijnlijk dat, mocht de luchthaven inderdaad op termijn uit de polder verdwijnen, er dan nog landbouw op die plaats terugkomt. De grondprijs zal daarvoor te hoog liggen, ook voor natuurontwikkeling overigens. Het ligt eerder voor de hand dat er dan verstedelijking zal plaatsvinden. De ecologische betekenis Verstoring door vliegtuigen en barrièrewerking van nieuwe infrastructuur zullen in Flevoland een bedreiging vormen voor de bestaande natuurwaarden. De verstoring geldt vooral voor het vogelparadijs Oostvaardersplassen, maar ook voor natuurgebieden in en langs de Randmeren, de Veluwe en Eemland (vooral in de zuidelijke variant). Dit zijn belangrijke bouwstenen van zowel de ecologische als de landschappelijke hoofdstructuur zoals die door de overheid zijn vastgesteld. Barrièrewerking speelt rond het grootste loofhoutbos van West-Europa, het Horsterwold, door de infrastructurele koppeling met de A30. Daarnaast zal een luchthaven in Zuidelijk Flevoland barrièrewerking tot gevolg hebben door de doorsnijding van de geprojecteerde EHSverbindingszone langs de Knardijk. Ook potentiële natuurwaarden komen door de mogelijke luchthavens in Flevoland onder vuur te liggen. Het gaat om de aanwezigheid van schoon kwelwater, de mogelijkheden tot vergroting van bosareaal langs de randmeren, de variatie in bodemtypen langs de randen van de polder en de toekomstige inrichting en beheer van het luchtvaartterrein. Langs de randmeren en in een brede zone aan de zuidzijde van de Knardijk is sprake van sterke kwel van goede kwaliteit afkomstig van de Veluwe en Randmeren. Op dit moment worden de ecologische potenties van dit kwelwater, die nationaal gezien van zeer grote betekenis zijn voor laagveenmoerasontwikkeling, niet benut. Bij de aanleg van de daar aanwezige bos - en natuurgebieden is een diepe landbouwkundige ontwatering toegepast. Aanleg van de luchthaven zal betekenen dat de ontwateringsdiepte nog verder vergroot zal worden, in plaats van sterk verkleind zoals vanuit natuurontwikkelingsperspectief voor Knarbos, Horsterwold en andere randmeerkustbossen gewenst zou zijn. Hierbij dient bedacht te worden dat sterkere ontwatering van een luchthaven in het kwelgebied leidt tot een kleinere omvang het huidige kwelgebied. Flevoland wordt gekenmerkt door in ecologische opzicht geringe variatie in bodemtypen en grondwaterdiepte. De randen van de polder zijn hierop echter een uitzondering, zowel langs de 10

13 randmeren als op de noordelijke luchthavenlokatie. De voorgestelde luchthavenlokaties maken het benutten van deze ecologische kansen problematisch, zoniet onmogelijk. Een mogelijke positieve ontwikkeling kan het ontstaan van eutrofe hooilanden op het toekomstige luchthaventerrein zijn. Veel hangt hierbij af van de feitelijke inrichting en beheer. Langs de randmeren liggen grote loofboscomplexen, waarvan de ontwikkeling de deskundigen blijft verbazen. Uitbreiding van deze loofboszone vanuit Horsterwold richting Almere-Haven wordt op dit moment overwogen, mede in het licht van de ontwikkeling van de oostflank van de Noordvleugel van de Randstad. Een dergelijke bosuitbreiding vergroot de vestigingsmogelijkheden en duurzaamheid van dierpopulaties van uitgestrekte bossen. De Esthetisch-verhalende betekenis De ontwerpopgave voor een luchthaven is ook in de polder geen sinecure. Het is namelijk moeilijk om bij het bestaande vormgevingsconcept van Flevoland aan te sluiten. Dat geldt voor de noordelijke lokatie nog sterker als bij de zuidelijke, omdat daar aan vier banen een plek gegeven moet worden. De meest kwetsbare elementen in het ontwerp zijn de randen en de grote open gebieden. Als in één van de open gebieden een luchthaven wordt aangelegd zal die openheid alleen nog maar vanachter een hek ervaarbaar zijn. Het vliegveld zal op regionale schaal een baken voor de oriëntatie in de ruimte vormen. Op lokale schaal zal de luchthaven echter een eiland in de polder gaan vormen wat doodlopende routes tot gevolg heeft en oriëntatie in de ruimte juist bemoeilijkt. In Zuidelijk Flevoland zal de luchthaven inbreuk doen op de besloten randen van de polder bij Zeewolde en het contrast tussen de randen van de polder met het open middengebied dreigt te verdwijnen. Zeker, onder het kleidek in de polder ligt het verlengde van het verdronken dal van de Eem. Het archeologisch archief van de Swifterbantcultuur is daardoor perfect bewaard gebleven. Enerzijds zal de aanleg van een luchthaven onderzoek naar die cultuur mogelijk maken, anderzijds wordt het archief daardoor voor een deel vernietigd. Voor het Nederlandse landschap is een aantasting van de Flevopolders zelf echter een veel groter verlies. De polder vertegenwoordigt immers een specifieke fase van de ontwikkeling van de Nederlandse cultuur. De Flevopolders zijn wereldwijde landmarks met een specifieke ontwerp-kwaliteit, befaamd als belangrijke cultuurdaad. Als er een luchthaven in de polder komt dan dient die polder radicaal opnieuw te worden ingericht. Er is dan een integrale ontwerpopgave aan de orde. De opdracht zou dan zijn een 'infrapolder' te ontwerpen. De infrastructuur van luchthaven en de aan- en afvoercorridors zullen die polder immers vérgaand bepalen. De infrastructuur is zeker in het zuiden moeilijk voort te bouwen op de bestaande kenmerkende polderverkaveling. De aardkundige waarden van de waardevolle bodems langs de randen van de polder en op het oude land zullen door een opwaardering en uitbreiding van de infrastructuur doorsneden worden. Ook dat vereist een zeer goede inpassing. Zo'n infrapolder kan een inspirerend landschap opleveren. De oude polder zal echter verdwijnen en dat terwijl de huidige polder reeds een internationaal vermaard landschap heeft: de moderne landbouwpolder die door de Nederlanders op de zee is gewonnen. Identiteit en duurzaamheid Over de duurzaamheid van dit luchthavenpolderlandschap kan men niet optimistisch zijn. De ecologische, functioneel-economische en esthetische betekenis zullen moeilijk in samenhang kunnen ontwikkelen. Zelfs in dit grootschalige landschap zal een grotendeels monofunctionele polder ontstaan die wellicht enige nieuwe bedrijvigheid aantrekt, maar waarin over het algemeen de 'opportunity costs' hoog zullen zijn. Dat wil zeggen dat voor de landbouw, voor de natuur, maar met name voor het wonen en werken in de oostflank ontwikkelingspotentieel zal zijn afgebroken. Maatschappelijk draagvlak voor een luchthaven in de polder is er waarschijnlijk niet bij de 11

14 bewoners van de polder. In een provincie die bekend staat om zijn rust en ruimte wil men geen Randstadmilieu importeren. Veel huidige inwoners van Flevoland zijn kortgeleden zelfs voor dat milieu gevlucht naar de polder. Hun bezwaarschriften liggen al klaar. Hoewel een 'infrapolder' voor een nieuwe identiteit van Flevoland kan zorgen, zal dit nieuwe gezicht van Flevoland ten koste gaan van de bestaande identiteit van Flevoland. In theorie zou een luchthaven tussen Lelystad en Dronten een aanleiding kunnen zijn om de ongemakkelijke aansluiting tussen het landbouwdeel van de polder en het stedelijk deel bij Lelystad te verbeteren. De schaal van de ingreep zal echter van dien aard zijn dat een luchthaven in de polder een herinrichting van Flevoland zal vereisen op basis van een nieuw architectonisch concept. In mythische zin is de Flevopolder toch het toonbeeld van de moderne Nederlandse landbouw. Met een luchthaven zal de polder zich door de versnippering minder gaan onderscheiden van het oude land. De polder als glasheldere ontworpen eenheid met een functioneel optimale indeling en inrichting zal onder druk komen te staan. Eindoordeel van het LKT over Overflow Flevoland: Het ontwikkelen van een luchthaven in Flevoland, ook al is die tijdelijk, is op basis van de te verwachten landschappelijke kwaliteit niet acceptabel. Een luchthaven in de polder is op het eerste gezicht een praktische en elegante oplossing. In de polder is immers ruimte. Een luchthaven is daar gemakkelijk aan te leggen en het zal een stimulans betekenen voor de werkgelegenheid in Flevoland. Bij nadere beschouwing zijn er ook nadelen. Ten eerste zijn er boven de polders, de Randmeren en het Markermeer veel vogels die de luchtvaart ernstig in gevaar brengen. Voor de landbouw en de recreatie kleven er grote nadelen aan een luchthaven in de polder. De mogelijkheid om het kwelvenster als ecologische potentie te ontwikkelen wordt afgesneden. Daarbij telt de doorgaande nu reeds imposante loofbosontwikkeling langs de Randmeren zwaar mee. Het open Eemland als belangrijk onderdeel van de landschappelijke hoofdstructuur zal niet zo stil meer zijn. De Flevopolder met haar karakteristieke ontwerpgedachte als belangwekkende afspiegeling van een fase in de ontwikkeling van de Nederlandsche cultuur wordt bedreigd. Het belangrijkste nadeel is evenwel dat de voor de Randstad belangrijke ontwikkelingen ten oosten van Almere worden gefrustreerd, terwijl problemen in de Haarlemmermeer niet worden opgelost. Door de geluidscontouren wordt zo de ruimtelijke ontwikkeling van twee grote gebieden in de noordflank van de Randstad op slot gezet. 11

Concept-GS-besluit: Voortgaande groei luchtvaart alléén binnen harde randvoorwaarden

Concept-GS-besluit: Voortgaande groei luchtvaart alléén binnen harde randvoorwaarden 15 mei 1997 97-000635 strategische luchtvaartontwikkeling Concept-GS-besluit: Voortgaande groei luchtvaart alléén binnen harde randvoorwaarden Gedeputeerde Staten van Noord-Holland (GS) stellen harde randvoorwaarden

Nadere informatie

SAMENVATTING SAMENVATTING

SAMENVATTING SAMENVATTING SAMENVATTING Hoe waardeert en beleeft de Nederlandse bevolking de ruimtelijke kwaliteit van haar leefomgeving? Deze nulmeting van de Belevingswaardenmonitor Nota Ruimte beschrijft hoe aantrekkelijk Nederlanders

Nadere informatie

Almere en Amsterdam Hyperbereikbaar via de Hollandse Brug. Samenvatting van een onderzoek naar de regionale OV-bereikbaarheid van Almere

Almere en Amsterdam Hyperbereikbaar via de Hollandse Brug. Samenvatting van een onderzoek naar de regionale OV-bereikbaarheid van Almere Pagina 1 Almere en Amsterdam Hyperbereikbaar via de Hollandse Brug Samenvatting van een onderzoek naar de regionale OV-bereikbaarheid van Almere Milieufederatie Flevoland Milieufederatie Noord- Holland

Nadere informatie

Alternatieve locaties Hoeksche

Alternatieve locaties Hoeksche Alternatieve locaties Hoeksche Waard Nieuw Reijerwaard / Westelijke Dordtse Oever Nota Ruimte budget 25 miljoen euro (11 miljoen euro voor Nieuw Reijerwaard en 14 miljoen euro voor Westelijke Dordtse Oever)

Nadere informatie

Oostroute Lelystad Airport

Oostroute Lelystad Airport Oostroute Lelystad Airport In opdracht van: Natuur en Milieu Flevoland en Staatsbosbeheer To70 Postbus 43001 2504 AA Den Haag tel. +31 (0)70 3922 322 fax +31 (0)70 3658 867 E-mail: info@to70.nl Door: Ruud

Nadere informatie

Advies Lelystad Airport

Advies Lelystad Airport Advies Lelystad Airport Toelichting op uitwerking en resultaat van opdracht aan Alderstafel Lelystad door Hans Alders 1 Context Alderstafel Advies Alderstafel Schiphol (2008) en reactie kabinet en Kamer

Nadere informatie

Eindexamen aaardrijkskunde havo 2008-II

Eindexamen aaardrijkskunde havo 2008-II Natuur en milieu Opgave 5 De milieugebruiksruimte zoet water Gebruik de bronnen 8 en 9 van het bronnenboekje. De werkelijk beschikbare hoeveelheid neerslag die een Aziaat kan gebruiken om te voorzien in

Nadere informatie

Koppel kuifeenden. Kuifeenden

Koppel kuifeenden. Kuifeenden 42 Ecologie en natuurfuncties Het IJsselmeergebied is een uniek natuurgebied van (inter-)nationale betekenis. Het is een van de zee afgesloten, benedenstrooms gelegen, zoet laaglandmeer met een relatief

Nadere informatie

Concept Ruimtelijk Perspectief Windenergie op Land

Concept Ruimtelijk Perspectief Windenergie op Land Concept Ruimtelijk Perspectief Windenergie op Land 3 februari 2010 Inhoudsopgave 1. Aanleiding, doel en aanpak 2. Waar wél; concentratiegebieden 3. Waar niét: vrijwaringsgebieden i 4. Overig Nederland

Nadere informatie

Project Mainportontwikkeling Rotterdam Procedurewijzer

Project Mainportontwikkeling Rotterdam Procedurewijzer Project Mainportontwikkeling Rotterdam Procedurewijzer meer ruimte voor haven verbetering kwaliteit leefomgeving 2 Projecten voor haven en leefomgeving procedures voor de uitvoering Het Project Mainportontwikkeling

Nadere informatie

Aanleg Maas en Waalweg (N322) langs Puiflijk en Leeuwen

Aanleg Maas en Waalweg (N322) langs Puiflijk en Leeuwen Aanleg Maas en Waalweg (N322) langs Puiflijk en Leeuwen Het Land van Maas en Waal is echt rivierenlandschap. Het is open, vlak en kent een rationele verkavelingsstructuur. Het is ook een waardevol weidevogelgebied.

Nadere informatie

Groningen Meerstad >>>

Groningen Meerstad >>> Groningen Meerstad >>> Groningen Meerstad Opgenomen in jaarboek landschapsarchitectuur en stedenbouw 01 / 03 project Masterplan Groningen Meerstad locatie Groningen ontwerpers Remco Rolvink, Hilke Floris,

Nadere informatie

Samenvatting ... 7 Samenvatting

Samenvatting ... 7 Samenvatting Samenvatting... In rapporten en beleidsnotities wordt veelvuldig genoemd dat de aanwezigheid van een grote luchthaven én een grote zeehaven in één land of regio, voor de economie een bijzondere meerwaarde

Nadere informatie

Quickscan natuur terrein aan de Bosruiter in Zeewolde

Quickscan natuur terrein aan de Bosruiter in Zeewolde Quickscan natuur terrein aan de Bosruiter in Zeewolde 22 december 2011 Zoon buro voor ecologie Colofon Project: Quickscan natuur terrein aan de Bosruiter in Zeewolde Opdrachtgever: mro Uitvoerder Zoon

Nadere informatie

DUURZAME INFRASTRUCTUUR

DUURZAME INFRASTRUCTUUR DUURZAME INFRASTRUCTUUR wisselwerking van stad, spoor, snelweg en fietspad TON VENHOEVEN VENHOEVENCS architecture+urbanism Krimp werkgelegenheid Percentage 65+ Woon-werkverkeer Grondprijzen 2007, Toegevoegde

Nadere informatie

PANORAMA MAESLANT. Paul de Kort PANORAMA MAESLANT. beeldend kunstenaar

PANORAMA MAESLANT. Paul de Kort PANORAMA MAESLANT. beeldend kunstenaar Inzenders; ism PARKLAAN Landschapsarchitecten. Situatie; Een nieuw windmolenpark van 8 turbines langs de Nieuwe Waterweg. Uitvraag; Een verbijzondering van de 8e turbine, die als meest westelijk in de

Nadere informatie

Duurzaam groeien. Agro, fresh, food en logistics

Duurzaam groeien. Agro, fresh, food en logistics Nota Ruimte budget Klavertje 25,9 miljoen euro (waarvan 3 miljoen euro voor glastuinbouwgebied Deurne) Planoppervlak 908 hectare (waarvan 150 hectare voor glastuinbouwgebied Deurne) (Greenport Trekker

Nadere informatie

VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #16 TUINEN VAN WEST BRENGT STAD EN LAND DICHTER BIJ ELKAAR

VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #16 TUINEN VAN WEST BRENGT STAD EN LAND DICHTER BIJ ELKAAR VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #16 TUINEN VAN WEST BRENGT STAD EN LAND DICHTER BIJ ELKAAR In 2012 stond het eerste drieluik Van Eesterengesprekken, met bijbehorende excursies, in het teken van openbaar groen,

Nadere informatie

Lelystad Airport JA! Geluidsoverlast NEE! Informatie- en demo. 14 November 2014

Lelystad Airport JA! Geluidsoverlast NEE! Informatie- en demo. 14 November 2014 Informatie- en demo 14 November 2014 Agenda Doel van de avond De keuzes van de Alderstafel Hoe Alders vliegtuiglawaai laat verdwijnen Demonstratie vliegtuiglawaai Hoger is beter! Doel van de avond Bespreken

Nadere informatie

bedrijventerrein t58 tilburg Bedrijvenpark te midden van groen en water, aan de rand van de snelweg

bedrijventerrein t58 tilburg Bedrijvenpark te midden van groen en water, aan de rand van de snelweg bedrijventerrein t58 tilburg Bedrijvenpark te midden van groen en water, aan de rand van de snelweg Bedrijvenpark Noord Surfplas Bedrijvenpark zuid Bedrijventerrein T58 Bedrijvenpark te midden van groen

Nadere informatie

MRA-agenda van de IJmond IJMOND

MRA-agenda van de IJmond IJMOND MRA-agenda van de IJmond IJMOND MRA-agenda van de IJmond IJMOND Inleiding De IJmond is een veelzijdige aantrekkelijke regio met veel potentie. Binnen de Metropoolregio Amsterdam heeft de IJmond een eigen

Nadere informatie

B&N. Groei perspectief. Onderzoek naar de uitbreidingsmogelijkheden van Biddinghuizen

B&N. Groei perspectief. Onderzoek naar de uitbreidingsmogelijkheden van Biddinghuizen B&N Groei perspectief Onderzoek naar de uitbreidingsmogelijkheden van Biddinghuizen Brent Cazemier & Noah Palmer Groei perspectief Onderzoek naar de uitbreidingsmogelijkheden van Biddinghuizen Onderzoek

Nadere informatie

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom:

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom: Verzoek VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District De A16 is voor de Metropoolregio en de Randstad een belangrijke verbinding met Antwerpen,

Nadere informatie

Compensatieverordening gemeente Midden-Drenthe

Compensatieverordening gemeente Midden-Drenthe Compensatieverordening gemeente Midden-Drenthe Verordening vastgesteld: 26-06-2003 In werking getreden: 15-09-2003 COMPENSATIEVERPLICHTING Artikel 1 Voor de toepassing van deze verordening wordt verstaan

Nadere informatie

De leefomgeving en toekomstige

De leefomgeving en toekomstige De leefomgeving en toekomstige ontwikkelingen RTHA Mini master class 2 juni 2015 Natuur en Milieufederatie Zuid-Holland Natuur en Milieufederatie Zuid- Holland De Natuur en Milieufederatie Zuid-Holland

Nadere informatie

SPELREGELS EHS. Een gezamenlijke uitwerking van rijk en provincies. Ministeries van LNV en VROM en de provincies

SPELREGELS EHS. Een gezamenlijke uitwerking van rijk en provincies. Ministeries van LNV en VROM en de provincies SPELREGELS EHS Spelregels voor ruimtelijke ontwikkelingen in de EHS Een gezamenlijke uitwerking van rijk en provincies Ministeries van LNV en VROM en de provincies 2 De Ecologische Hoofdstructuur, ook

Nadere informatie

Opgesteld door ing. A.M. Rodenbach, Recreatie Noord-Holland NV, d.d. 21 januari 2013

Opgesteld door ing. A.M. Rodenbach, Recreatie Noord-Holland NV, d.d. 21 januari 2013 RUIMTELIJKE ONDERBOUWING, BEHOREND BIJ DE AANGEVRAAGDE VERGUNNING OMG-12-181 Voor de inrichting en het gebruik van een evenemententerrein in deelgebied De Druppels, tegenover Wagenweg 22/24 te Oudkarspel

Nadere informatie

Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue)

Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue) Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue) Nota Ruimte budget 75 miljoen euro voor Brainport Eindhoven en 6,8 miljoen voor ontwikkeling A2-zone Planoppervlak 3250 hectare (Brainport Eindhoven) Trekker

Nadere informatie

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 2 woensdag 18 juni 9.00-11.30 uur. Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 2 woensdag 18 juni 9.00-11.30 uur. Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Examen HAVO 2008 tijdvak 2 woensdag 18 juni 9.00-11.30 uur aardrijkskunde Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 32 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 62 punten

Nadere informatie

MIRT onderzoek Noordwestkant Amsterdam. Regiomarkt

MIRT onderzoek Noordwestkant Amsterdam. Regiomarkt MIRT onderzoek Noordwestkant Amsterdam Regiomarkt 10-3-2016 1 Brede Aanpak Aanleiding Eerder onderzoek: knelpunten A9 Achterliggende ontwikkelingen: toenemende verstedelijking, vergrijzing, technologische

Nadere informatie

Federatieplan Windenergie Wind werkt voor Flevoland

Federatieplan Windenergie Wind werkt voor Flevoland Federatieplan Windenergie Wind werkt voor Flevoland Lelystad, juli 2014 Het plan Het Federatieplan Windenergie bestaat uit onderlinge afspraken tussen bewoners, grondeigenaren en windmoleneigenaren in

Nadere informatie

ZaanIJ Unieke locaties aan de oevers van de Zaan

ZaanIJ Unieke locaties aan de oevers van de Zaan ZaanIJ Unieke locaties aan de oevers van de Zaan 2 schiereiland de Hemmes (Wijde Zaan) Unieke locaties aan de oever van de Zaan De Metropoolregio Amsterdam heeft een grote aantrekkingskracht op mensen

Nadere informatie

Aan de Provinciale Staten van Flevoland Postbus 55 8200 AB Lelystad. Uitbreidingsplannen Lelystad Airport

Aan de Provinciale Staten van Flevoland Postbus 55 8200 AB Lelystad. Uitbreidingsplannen Lelystad Airport Aan de Provinciale Staten van Flevoland Postbus 55 8200 AB Lelystad Werkgroep Vliegop uit Biddinghuizen Dorpsbelangen Biddinghuizen Postbus 2 8256ZG Biddinghuizen www.dorpsbelangen.net secretariaat@dorpsbelangen.net

Nadere informatie

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO DUURZAAM PRODUCEREN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen.

Nadere informatie

Structuurvisie Noord-Holland. Achtergrondinformatie

Structuurvisie Noord-Holland. Achtergrondinformatie Structuurvisie Noord-Holland Achtergrondinformatie Structuurvisie: waarom en wat? - Inwerkingtreding Wro 1 juli 2008 - elke overheidslaag stelt eigen structuurvisie op (thema of gebied) - structuurvisies

Nadere informatie

Nieuwe Hollandse Waterlinie

Nieuwe Hollandse Waterlinie Nota Ruimte budget 35 miljoen euro Planoppervlak 300 hectare Trekker Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Nieuwe Hollandse Waterlinie Stevige nieuwe ruggengraat voor de Linie De Nieuwe Hollandse

Nadere informatie

VERSLAG BELANGHEBBENDENSESSIE VBIJ IN AMSTERDAM

VERSLAG BELANGHEBBENDENSESSIE VBIJ IN AMSTERDAM VERSLAG BELANGHEBBENDENSESSIE VBIJ IN AMSTERDAM IN HET KADER VAN HET PROJECT DE MEERWAARDE VAN BIODIVERSITEIT 6 oktober 2011 Verslag belanghebbendensessie VBIJ in Almere in het kader van het project De

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-II

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-II 3 Antwoordmodel Migratie en Vervoer 1 A: de leeftijdsgroep 20 35 jaar 1 B: Voorbeelden van juiste redenen zijn: De mensen uit deze leeftijdsgroep: zijn gemotiveerd om (aan het begin van hun werkzame leven)

Nadere informatie

memo Inleiding Kader Historische wordingsgeschiedenis B.V. Stichts Beheer datum: 30 oktober 2015 cultuurhistorische memo plan Castor Veenendaal

memo Inleiding Kader Historische wordingsgeschiedenis B.V. Stichts Beheer datum: 30 oktober 2015 cultuurhistorische memo plan Castor Veenendaal memo aan: t.a.v.: kenmerk: B.V. Stichts Beheer Gerard Heuvelman DETE/80108.03 datum: 30 oktober 2015 betreft: cultuurhistorische memo plan Castor Veenendaal Inleiding Het plan Castor betreft een woningbouwontwikkeling

Nadere informatie

Voor de wind. Advies bij het Startdocument planmer partiёle herziening VRM windenergie. provinciaal adviseur ruimtelijke kwaliteit in zuid-holland

Voor de wind. Advies bij het Startdocument planmer partiёle herziening VRM windenergie. provinciaal adviseur ruimtelijke kwaliteit in zuid-holland Voor de wind Advies bij het Startdocument planmer partiёle herziening VRM windenergie provinciaal adviseur ruimtelijke kwaliteit in zuid-holland Voor de wind. Advies bij het Startdocument planmer partiёle

Nadere informatie

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN Onderzoek naar cultuurhistorische structuren, landschappen en panden Aansluitend op Belvedere- (Behoud door ontwikkeling) en het MoMo-beleid (Modernisering

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2008-II

Eindexamen aardrijkskunde havo 2008-II Beoordelingsmodel Vraag Antwoord Scores Migratie en vervoer Opgave 1 Segregatie en integratie 1 maximumscore 2 Uit de beschrijving moet blijken dat: op nationale schaal er een concentratie in het westen

Nadere informatie

Sterk en Toekomstbestendig bestuur Regio Gelderland

Sterk en Toekomstbestendig bestuur Regio Gelderland Sterk en Toekomstbestendig bestuur Regio Gelderland Inspelen op een veranderende omgeving Roel Wever 7 april 2014 Rivierenland Een samenwerkingsproject van Provincie Gelderland en VNG Gelderland 1 De essenties

Nadere informatie

Lesbrief DUURZAAM BOUWEN OPDRACHT 1 - WAT IS DAT, DUURZAAMHEID?

Lesbrief DUURZAAM BOUWEN OPDRACHT 1 - WAT IS DAT, DUURZAAMHEID? Lesbrief Primair onderwijs - BOVENBOUW DUURZAAM BOUWEN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Veel mensen werken in de haven. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip

Nadere informatie

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid,

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid, Transformatie van de woningvoorraad Een afname van het aantal huishoudens heeft gevolgen voor de woningvoorraad. Dit geldt ook vergrijzing. Vraag en aanbod sluiten niet meer op elkaar aan. Problemen van

Nadere informatie

Startbeslissing. Verbreding A4 Vlietland N14. Datum 12 september 2013. De Minister van Infrastructuur en Milieu, mw. drs. Schultz van Haegen.

Startbeslissing. Verbreding A4 Vlietland N14. Datum 12 september 2013. De Minister van Infrastructuur en Milieu, mw. drs. Schultz van Haegen. Startbeslissing Verbreding A4 Vlietland N14 Datum 12 september 2013 Status Eindversie De Minister van Infrastructuur en Milieu, mw. drs. Schultz van Haegen. Inhoud 1 Inleiding 1.1 Aanleiding 1.2 Afbakening

Nadere informatie

Gevraagd besluit. Besluit. Partijen:

Gevraagd besluit. Besluit. Partijen: Beslisdocument Voortzetting samenwerking komende periode en beëindiging huidig Convenant ontwikkeling luchthaven Lelystad tussen Provincie Flevoland, Gemeente Lelystad, Schiphol Group en Lelystad Airport.

Nadere informatie

gebiedsvisie beers-vianen Vernieuwd kampenlandschap waarborgt kwalitatieve transformatie van landelijk gebied

gebiedsvisie beers-vianen Vernieuwd kampenlandschap waarborgt kwalitatieve transformatie van landelijk gebied gebiedsvisie beers-vianen Vernieuwd kampenlandschap waarborgt kwalitatieve transformatie van landelijk gebied 4. beplanting 3. erven 2. ontsluiting 1. water en reliëf Gebiedsvisie Beers-Vianen Vernieuwd

Nadere informatie

Afweging op basis van probleemoplossend vermogen(bereikbaarheid en leefbaarheid) Ref C BTK, TBT, NBT BTL T2 T3 V2 B H M 0 0 ++ + ++ + ++ 0 ++ 0/+

Afweging op basis van probleemoplossend vermogen(bereikbaarheid en leefbaarheid) Ref C BTK, TBT, NBT BTL T2 T3 V2 B H M 0 0 ++ + ++ + ++ 0 ++ 0/+ 5. AFWEGING EN KEUZE Om tot een keuze van het voorkeursalternatief voor de nieuwe verbinding tussen de Centrale Zone en het rijkswegennet te kunnen komen, is de volgende werkwijze toegepast. Eerst zijn

Nadere informatie

Toerisme en Recreatie

Toerisme en Recreatie Toerisme en Recreatie Wat speelt er? De vraagstukken over toerisme en recreatie zijn divers. Er zijn vraagstukken met betrekking tot de routestructuur, de kwaliteiten in het gebied en nieuwe functies.

Nadere informatie

Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting

Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting Aart de Koning, april 2010 De aanleiding: de concurrentiepositie van de haven van Rotterdam staat onder druk De haven van Rotterdam is altijd sterk verankerd geweest

Nadere informatie

Concrete begrenzing EHS en GHS in het plangebied Voorste Stroom te Tilburg

Concrete begrenzing EHS en GHS in het plangebied Voorste Stroom te Tilburg Concrete begrenzing EHS en GHS in het plangebied Voorste Stroom te Tilburg Opdrachtgever: gemeente Tilburg Maart 2009 Antonie van Diemenstraat 20 5018 CW Tilburg 013-5802237 Eac@home.nl Pagina 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

, 5 FEB 2009. Ministerie van Verkeer en Waterstaat

, 5 FEB 2009. Ministerie van Verkeer en Waterstaat Ministerie van Verkeer en Waterstaat > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De heer J.G.M. Alders Ubbo Emmiussingel 41 9711 BC GRONINGEN Plesmanweg 1-6 2597 )G Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den

Nadere informatie

Van Grensmaas naar Rivierpark Maasvallei 6 Gemeenten, Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer

Van Grensmaas naar Rivierpark Maasvallei 6 Gemeenten, Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer Van Grensmaas naar Rivierpark Maasvallei 6 Gemeenten, Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer POL Grensmaas 2005 + uitvoering Grensmaasproject Van Beheerakkoord Grensmaas naar Samenwerkingsovereenkomst Grensmaas

Nadere informatie

19 MAART 2001 INHOUDSOPGAVE

19 MAART 2001 INHOUDSOPGAVE TOETSINGSADVIES OVER HET MILIEUEFFECTRAPPORT DIJKVERSTERKING OOSTELIJK FLEVOLAND 19 MAART 2001 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING...1 2. OORDEEL OVER HET MER EN AANBEVELINGEN VOOR DE BESLUITVORMING...2 2.1 Algemeen...

Nadere informatie

RISICOTOETS PLANSCHADE

RISICOTOETS PLANSCHADE RISICOTOETS PLANSCHADE met betrekking tot de vestiging van Iriszorg op de locatie Gondel 3611 te Lelystad. CONCLUSIE Het planschaderisico taxeren wij op: 16.000,--. Opdracht: 3232360 Datum: mei 2012 Adviseur:

Nadere informatie

Uitbreiding Kolksluis t Zand. Ruimtelijke analyse alternatieven

Uitbreiding Kolksluis t Zand. Ruimtelijke analyse alternatieven Uitbreiding Kolksluis t Zand Ruimtelijke analyse alternatieven Uitgangspunten Algemeen Visie: werken/wonen zo veel mogelijk gescheiden Uitbreiding op basis van behoefte uit t Zand zelf. Hinder beperken

Nadere informatie

HERONTWIKKELING MOLENWAL

HERONTWIKKELING MOLENWAL STARTNOTITIE HERONTWIKKELING MOLENWAL (VOORMALIGE BUSREMISE) Maart 2011 Gemeente Oudewater Sector REV 1 Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE... 2 1 INLEIDING... 3 2 PLANGEBIED... 4 2.1 HET PLANGEBIED... 4 2.2 PROGRAMMA...

Nadere informatie

STRUCTUURVISIE DEN HAAG ZUIDWEST

STRUCTUURVISIE DEN HAAG ZUIDWEST concept DECEMBER 2003 GEMEENTE DIENST STEDELIJKE ONTWIKKELING CONCEPT versie december 2003 1 Gemeente Den Haag, Dienst Stedelijke Ontwikkeling Met medewerking van: Dienst Stadsbeheer Ingenieursbureau Den

Nadere informatie

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - HAVO DUURZAAM PRODUCEREN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen.

Nadere informatie

Kom in de stad. Werkatelier 18 april

Kom in de stad. Werkatelier 18 april Kom in de stad Werkatelier 18 april Gemeente Leiden Huib van der Kolk Peter Kors Catelijn Vencken 2 Opdracht GVVP Voorbereidingen nieuw plan: behoud en verbetering economische positie: hoogwaardig openbaar

Nadere informatie

Duurzame verstedelijking. Gastcollege Saxion Hogeschool 28 november 2012

Duurzame verstedelijking. Gastcollege Saxion Hogeschool 28 november 2012 Duurzame verstedelijking Gastcollege Saxion Hogeschool 28 november 2012 Stelling In ruimtelijke visies ontbreekt een SMART afwegingskader voor duurzame ontwikkeling Gevolg: Dilemma s worden niet concreet

Nadere informatie

Deel 1 Toen en nu 13

Deel 1 Toen en nu 13 Deel 1 Toen en nu 13 14 Historie Het huidige typisch Nederlandse landschap met polders en dijken kent een lange historie. Na de laatste grote ijstijd, ongeveer 10.000 jaar geleden, werd door een stijgende

Nadere informatie

ACTUALISATIE STRUCTUURVISIE BLADEL

ACTUALISATIE STRUCTUURVISIE BLADEL ACTUALISATIE STRUCTUURVISIE BLADEL Gemeente Bladel Memo wijzigingen in Ruimtelijk Casco ten opzichte van DRS en Dorpenplan Medio 2004 heeft de gemeenteraad van Bladel de StructuurvisiePlus, bestaande uit

Nadere informatie

Samenvatting Regionaal-Economische betekenis Lelystad Airport

Samenvatting Regionaal-Economische betekenis Lelystad Airport Samenvatting Regionaal-Economische betekenis Lelystad Airport Inhoud Blz. 1 Inleiding 1 2 Trends in de luchtvaart 2 3 SWOT Lelystad Airport 2 4 Scenario s 5 5 Economische betekenis 5 6 Hoe nu verder? 7

Nadere informatie

Geachte heer/mevrouw,

Geachte heer/mevrouw, Van: Aan: Onderwerp: Brief gemeente Utrechtse Heuvelrug met zienswijze Noordvleugelprovincie Datum: dinsdag, 1 oktober 2013 14:05:40 Bijlagen: Verzonden brief UH met Zienswijze Noordvleugelprovincie.pdf

Nadere informatie

Lesbrief MAASVLAKTE 2 OPDRACHT 1 - TOPOGRAFIE EN AARDRIJKSKUNDE

Lesbrief MAASVLAKTE 2 OPDRACHT 1 - TOPOGRAFIE EN AARDRIJKSKUNDE Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO MAASVLAKTE 2 De haven van Rotterdam wordt te klein, omdat we steeds meer goederen bestellen uit verre landen. Daarom komt er een nieuw stuk haven: Maasvlakte

Nadere informatie

Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze.

Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze. Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze. Rabobank Noord-Drenthe. Een bank met ideeen. www.rabobank.nl/noord-drenthe Triple P-onderzoek Rabobank

Nadere informatie

Eijsden. Economische activiteit

Eijsden. Economische activiteit Eijsden Eijsden Eijsden is met ruim 8000 inwoners de grootste kern van de Limburgse gemeente Eijsden-Margraten. Deze fusiegemeente, die in 2011 ontstond, bestaat verder uit 14 andere kernen, en 25 gehuchten

Nadere informatie

Nieuwe Westelijke Oeververbinding (NWO)

Nieuwe Westelijke Oeververbinding (NWO) Nieuwe Westelijke Oeververbinding (NWO) Participatie Stefan van der Voorn 22-12-2011 Inhoudsopgave presentatie Het proces aanleg Sneller en Beter De Verkenning Ruit Rotterdam De Nieuwe Westelijke Oeververbinding

Nadere informatie

Deltanetwerk, 29 november 2012

Deltanetwerk, 29 november 2012 Deltanetwerk, 29 november 2012 Kust- en Deltaontwikkeling in Zuid-Holland Mr. A.M. Kleij MPA Programmadirecteur provincie Zuid-Holland De Zuidvleugel Integrale visie gebiedsontwikkeling Integrale ontwikkeling

Nadere informatie

architecten ETCETERA VISIE SCHEVENINGEN HAVEN

architecten ETCETERA VISIE SCHEVENINGEN HAVEN VISIE SCHEVENINGEN HAVEN BINT architecten is gevestigd aan de Dr.Lelykade te Scheveningen. Planvorming voor Scheveningen haven gaat dus over ons toekomstig uitzicht waar we straks dagelijks mee te maken

Nadere informatie

Maastricht raakt de liftersplaats kwijt!?

Maastricht raakt de liftersplaats kwijt!? Maastricht raakt de liftersplaats kwijt!? Ing. Frank Verhart St Antoniusbank 42F 6268 NP Bemelen 043 407 2770 fverhart@hotmail.com Voorgenomen ontwikkeling De gemeente Maastricht en Rijkswaterstaat directie

Nadere informatie

Voorwoord. aanvulling voor de natuur- en recreatiemogelijkheden,

Voorwoord. aanvulling voor de natuur- en recreatiemogelijkheden, DE ZANDMOTOR van zand naar land De provincie Zuid-Holland is één van de dichtstbevolkte gebieden ter wereld. Het ligt grotendeels onder zeeniveau. Met het veranderende klimaat komt van verschillende kanten

Nadere informatie

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving 16 september 2014-15:25 Het ministerie van Infrastructuur en Milieu besteedt in 2015 9,2 miljard euro aan een gezond, duurzaam

Nadere informatie

Promotie zweefvliegcentrum Someren. LTA-Someren - Internationaal Zweefvliegcentrum in Someren

Promotie zweefvliegcentrum Someren. LTA-Someren - Internationaal Zweefvliegcentrum in Someren pagina 1 van 8 Page 1 LTA-Someren Secretariaat LTA-Someren P/a J. van Lierop Limburglaan 36 5712PM Someren info@heidehoeve.nl - 1 - Datum 7 juni 2014 Onderwerp: LTA-Someren - Internationaal Zweefvliegcentrum

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 27 januari 2010 ALDUS BESLOTEN 4 FEBRUARI 2010. Oostelijke randweg; afronding mer-procedure

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 27 januari 2010 ALDUS BESLOTEN 4 FEBRUARI 2010. Oostelijke randweg; afronding mer-procedure Aan de raad AGENDAPUNT 3 ALDUS BESLOTEN 4 FEBRUARI 2010 Oostelijke randweg; afronding mer-procedure Voorstel: 1. Het toetsingsadvies van de Commissie voor de mer over het milieueffectrapport (mer) oostelijke

Nadere informatie

Wieringenrandmeer - wieringen. Ontwerp voor het masterplan en het beeldkwaliteitsplan voor een nieuw woonlandschap in de kop van Noord-Holland.

Wieringenrandmeer - wieringen. Ontwerp voor het masterplan en het beeldkwaliteitsplan voor een nieuw woonlandschap in de kop van Noord-Holland. Wieringenrandmeer - wieringen Ontwerp voor het masterplan en het beeldkwaliteitsplan voor een nieuw woonlandschap in de kop van Noord-Holland. Ontwerp voor het masterplan en het beeldkwaliteitsplan voor

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2007 2008 29 665 Evaluatie Schipholbeleid Nr. 85 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VERKEER EN WATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Goeree-Overflakkee: Ouddorp, Stellendam en Herkingen. Bron: beeldbank.rws.nl

Goeree-Overflakkee: Ouddorp, Stellendam en Herkingen. Bron: beeldbank.rws.nl Goeree-Overflakkee: Ouddorp, Stellendam en Herkingen Bron: beeldbank.rws.nl Introductie Herkingen, Stellendam en Ouddorp zijn gelegen op Goeree-Overflakkee, het meest zuidelijke eiland van de Zuid-Hollandse

Nadere informatie

Plan van aanpak Uitvoeringsprogramma OV Holland Rijnland

Plan van aanpak Uitvoeringsprogramma OV Holland Rijnland Plan van aanpak Uitvoeringsprogramma OV Holland Rijnland Projectnaam/ onderwerp: Uitvoeringsprogramma OV Holland Rijnland Status: concept Datum en versienr.: 14 november 2011, versie 1.1 Naam auteur(s):

Nadere informatie

MKBA RRAAM. Maatschappelijke kosten-batenanalyse Rijk-regioprogramma Amsterdam-Almere-Markermeer

MKBA RRAAM. Maatschappelijke kosten-batenanalyse Rijk-regioprogramma Amsterdam-Almere-Markermeer MKBA RRAAM Maatschappelijke kosten-batenanalyse Rijk-regioprogramma Amsterdam-Almere-Markermeer Deze uitgave toont de resultaten van de maatschappelijke kostenbatenanalyse (MKBA) voor het Rijk-regioprogramma

Nadere informatie

Uitbreiding en herstructurering recreatiepark Beekse Bergen, Hilvarenbeek

Uitbreiding en herstructurering recreatiepark Beekse Bergen, Hilvarenbeek Uitbreiding en herstructurering recreatiepark Beekse Bergen, Hilvarenbeek Toetsingsadvies over het milieueffectrapport 2 januari 2012 / rapportnummer 1552 62 1. Oordeel over het MER Libéma Exploitatie

Nadere informatie

Aanbeveling 6: Stimuleer behoud en herstel biodiversiteit in eigen land

Aanbeveling 6: Stimuleer behoud en herstel biodiversiteit in eigen land Aanbeveling 6: Stimuleer behoud en herstel biodiversiteit in eigen land De Taskforce Biodiversiteit & Natuurlijke Hulpbronnen adviseert: Stimuleer in eigen land reeds gestelde doelen voor het behoud en

Nadere informatie

Integraal Kustzonebeheer West Zeeuwsch-Vlaanderen

Integraal Kustzonebeheer West Zeeuwsch-Vlaanderen Integraal Kustzonebeheer West Zeeuwsch-Vlaanderen Ontwikkeling van het dynamische kustlandschap van West Zeeuwsch-Vlaanderen Integraal Kustzonebeheer West Zeeuwsch-Vlaanderen '::>::>::''::::

Nadere informatie

5. Typologieën voor bebouwing

5. Typologieën voor bebouwing 5. Typologieën voor bebouwing Met de eerder genoemde landschappelijke nrichting als basis is tijdens workshops gediscussieerd over geschikte vormen van bebouwing in het gebied. Belangrijke conclusie daarin

Nadere informatie

Provinciaal Ruimtelijk Uitvoeringsplan AFBAKENING VAN HET STRUCTUURONDERSTEUNEND KLEINSTEDELIJK GEBIED KNOKKE-HEIST

Provinciaal Ruimtelijk Uitvoeringsplan AFBAKENING VAN HET STRUCTUURONDERSTEUNEND KLEINSTEDELIJK GEBIED KNOKKE-HEIST Provinciaal Ruimtelijk Uitvoeringsplan AFBAKENING VAN HET STRUCTUURONDERSTEUNEND KLEINSTEDELIJK GEBIED KNOKKE-HEIST DEFINITIEVE VASTSTELLING SEPTEMBER 2011 STEDENBOUWKUNDIGE VOORSCHRIFTEN Inhoudstafel

Nadere informatie

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg Bestuursafspraken CONCEPT versie 27 november 2015 1. Inleiding Het landelijk gebied van de regio Noord-Limburg is divers van karakter; bestaande uit beekdalen,

Nadere informatie

Startdocument Schuytgraaf Veld 17b. juni 2013

Startdocument Schuytgraaf Veld 17b. juni 2013 Startdocument Schuytgraaf Veld 17b juni 2013 1 Inleiding In mei 2012 heeft de gemeente Arnhem het project Schuytgraaf overgenomen van de GEM (Grondexploitatie maatschappij). De gemeente heeft nu de leiding

Nadere informatie

Hengelo, Hart van Zuid

Hengelo, Hart van Zuid Hengelo, Hart van Zuid Nota Ruimte budget 14,5 miljoen euro Planoppervlak 50 hectare Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer ROC van Twente Internationale potentie

Nadere informatie

Commentaar bij het Onderzoeksrapport Tussenfase Planstudie Ring Utrecht (Twijnstra&Gudde, november 2009)

Commentaar bij het Onderzoeksrapport Tussenfase Planstudie Ring Utrecht (Twijnstra&Gudde, november 2009) Commentaar bij het Onderzoeksrapport Tussenfase Planstudie Ring Utrecht (Twijnstra&Gudde, november 2009) Op 3 juli 2009 heeft de Tweede Kamer een motie aangenomen over De Kracht van Utrecht. Deze luidde

Nadere informatie

Bewonersvereniging Noordwest

Bewonersvereniging Noordwest Bewonersvereniging Noordwest Centrum Publieksparticipatie Natura 2000 T.a.v. 65 Postbus 30316 2500 GH Den Haag Betreft: Zienswijze van de Bewonersvereniging Noordwest (Wageningen) op aanwijzing van Het

Nadere informatie

05-09-2006 Beknopte notitie over varianten Ecologische verbinding over de Utrechtse weg (N417).

05-09-2006 Beknopte notitie over varianten Ecologische verbinding over de Utrechtse weg (N417). 05-09-2006 Beknopte notitie over varianten Ecologische verbinding over de Utrechtse weg (N417). Aanleiding Stichting Goois Natuurreservaat, Rijkswaterstaat en de gemeente Hilversum zijn voornemens de Utrechtse

Nadere informatie

Recreatieve woonmilieus in Almere. Erik van Marissing, Mei 2002

Recreatieve woonmilieus in Almere. Erik van Marissing, Mei 2002 Erik van Marissing, Mei 2002 Opbouw van de presentatie Doelstellingen en Probleemstelling Onderzoeksvragen en Afbakening van het onderzoeksgebied Definitie van een recreatief woonmilieu De meerwaarde van

Nadere informatie

We geven u de ruimte. We geven u de ruimte.

We geven u de ruimte. We geven u de ruimte. We geven u de ruimte. We geven u de ruimte. Een goed plan voor de buitenruimte. Dat geeft lucht. Iedereen wil wat anders met de buitenruimte. En eigenlijk willen we ook weer allemaal hetzelfde: een leefomgeving

Nadere informatie

Lesbrief MAASVLAKTE 2 OPDRACHT 1 - TOPOGRAFIE EN AARDRIJKSKUNDE

Lesbrief MAASVLAKTE 2 OPDRACHT 1 - TOPOGRAFIE EN AARDRIJKSKUNDE Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - HAVO MAASVLAKTE 2 De haven van Rotterdam wordt te klein, omdat we steeds meer goederen bestellen uit verre landen. Daarom komt er een nieuw stuk haven: Maasvlakte

Nadere informatie

Het Bosrandalternatief. Een Alternatief op de woningbouwplannen Meridiaan

Het Bosrandalternatief. Een Alternatief op de woningbouwplannen Meridiaan Het Bosrandalternatief 11-03-2010 Een Alternatief op de woningbouwplannen Meridiaan Het Bosrandalternatief De afgelopen maanden is gemeente druk bezig geweest met omvormingsplannen voor de Meridiaan en

Nadere informatie

BIJLAGE 4: AFWEGINGEN M.B.T. OPTIES INPASSING HOCKEYVELD OP WEILAND ZUIDWESTELIJK VAN HET KOCHERBOS

BIJLAGE 4: AFWEGINGEN M.B.T. OPTIES INPASSING HOCKEYVELD OP WEILAND ZUIDWESTELIJK VAN HET KOCHERBOS BIJLAGE 4: AFWEGINGEN M.B.T. OPTIES INPASSING HOCKEYVELD OP WEILAND ZUIDWESTELIJK VAN HET KOCHERBOS In de notitie Hockeyveld(en) MHC Muiderberg, een beslissing in balans met bijbehorende locatiematrix

Nadere informatie