VERSLAG BEVRAGING EINDGEBRUIKERSGROEP PERSONEN MET AUDITIEVE BEPERKING 12 MAART 2009

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VERSLAG BEVRAGING EINDGEBRUIKERSGROEP PERSONEN MET AUDITIEVE BEPERKING 12 MAART 2009"

Transcriptie

1 VERSLAG BEVRAGING EINDGEBRUIKERSGROEP PERSONEN MET AUDITIEVE BEPERKING 12 MAART 2009 Aanwezigen eindgebruikersgroep : Mussche Sabina, slechthorend Wim Van Parys, slechthorend en rolstoelgebruiker Myriam D Havé, slechthorend Nadine Clarisse, slechthorend Joris Van Gansbeke, slechtziende Aanwezigen partners van CO-project: Stefan Danschutter (WTCB) Karel Spitaels (TML) Annelies Verschatse (In-HAM) Bart Degryse (In-HAM) Aanwezigen experten: Dirk Delameillieure (Brandexpert bij Dominique Savio Instituut te Gits) Locatie: Revalidatiecentrum, Sint-Lievenspoortstraat 129, 9000 Gent (Contactpersoon: Myriam D Havé van de vzw AHOSA) Korte inleiding door de projectleider (Stefan Danschutter) Het doel van het Collectief Onderzoeksproject is een evaluatie te maken van toegankelijkheid en evacuatiemogelijkheden van een gebouw voor mensen met een beperking. Daarvoor deelt men een gebouw in, in diensten en routes. Aan de hand van een computermodel worden alle parameters in kaart gebracht. We breiden ons plan rond evacuatie en brandveiligheid uit naar diverse eindgebruikersgroepen, met name mensen die in een rolwagen zitten, slechtzienden, gehoorgestoorden en personen met een cognitieve beperking, kortom voor mensen met beperkingen in de breedste zin van het woord. De bevraging is daarbij noodzakelijk om na te gaan welke hulpmiddelen een meerwaarde kunnen zijn bij een evacuatie. Aan de hand van diverse scenario s ontleden we de problematiek. 1

2 Aard van de auditieve beperking bij de bevraagden + gebruikte hulpmiddelen: Getuigenis Mussche Sabina, slechthorend Mijn doofheid is ontdekt toen ik 10 jaar was. Had toen al 40 decibel verlies. Dit is geleidelijk aan verder gegaan. Men had jaren het vermoeden dat het kwam door de bof, maar doordat mijn gehoor bleef achteruit gaan kwam men er rond mijn 20 ste achter dat dit niet mogelijk kon zijn. Allerlei onderzoeken van gewone naar erfelijkheidsonderzoek konden geen uitsluitsel geven over de oorzaak. Mijn apparaten werden om de 5 jaar aangepast en nu nog steeds nodig. Tijdens mijn schoolopleidingen heb ik me veel op medestudenten moeten beroepen om cursussen over te nemen zodat ik toch alle mogelijke info had om mijn opleidingen te kunnen voltooien. Rond mijn 20 ste kwam er een licht- en flitssysteem in huis voor deurbel, telefoon wekker we hadden een grote tuin en daarvoor werd er een hoorn gebruikt om mijn aandacht te trekken als ik binnen moest komen (ma gebruikt hem nu trouwens nog steeds voor ons pa ) Voor een gsm moet ik me bij Nokia houden die zijn nog altijd best in geluid en zijn de enige die ik tot nu toe vond die kunnen bellen en trillen ter gelijke tijd. Heb nu een vrij dure maar kan daardoor toch terug bellen. Vorig jaar heb me voor op het werk ook een fm-systeem 1 aangevraagd omdat het moeilijk wordt om vergaderingen en opleidingen te volgen. Tel en beloproepsyteem op het werk bezitten een trilfunctie. Thuis kijk ik weinig tv, maar als dat al doe dan is het via teletekst of mijn fm-zender nu. Verder gebruik ik heel veel spraakafzien 2. Vrienden en familie weten dat als ook mijn collega s. En waar ik problemen ondervind meld ik meteen mijn doofheid. Getuigenis Wim Van Parys, slechthorend en rolstoelgebruiker Door een verkeersongeval (op 10 oktober 1991) heb ik een dwarslaesie opgelopen ter hoogte van de derde en vierde ruggenwervel (D3#D4) met als gevolg een volledige verlamming van de onderste ledematen vanaf de borstkas zodat rolstoel onontbeerlijk is. Tijdens de opname (4 maand intensive care en 10 maand revalidatiecentrum, beide op de site van het UZ GENT) werd een zoveelste antibioticakuur aangevangen voor hardnekkige "beestjes". De antibiotica behoorde tot de zogenaamde ototoxische antibiotica, dwz dat een van de bijwerkingen van dit spul slechthorendheid kon veroorzaken. De wet van Murphy indachtig had ik natuurlijk prijs: op een mooie lentemorgen ben ik wakker geworden met ergerlijke oorsuizingen en een gevoelige gehoorsdaling. Na onderzoeken werd een onomkeerbare gehoorschade vastgesteld van 78 db links en 87 db rechts. 1 FM-systemen bestaan uit een zender en een ontvanger. De ontvanger wordt aan de CI-processor gekoppeld. Indien gewenst kan de ontvanger ook aangekoppeld worden aan de meeste hoortoestellen. De zender bevat een microfoon die het geluid opvangt (van bv TV, GSM, de stem van de leerkracht) en draadloos doorstuurt naar de ontvanger. Op die manier komt het geluid heel zuiver aan in de processor. FM-systemen kunnen terugbetaald worden door het VAPH (Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap, het vroegere "Vlaams Fonds"). 2 Spraakafzien (vroeger vaak liplezen genoemd) is het aflezen van klanken van iemands mond gecombineerd met informatie uit non-verbale informatie zoals gezichtsuitdrukkingen en lichaamstaal. Spraakafzien wordt vaak door doven gebruikt om te kunnen begrijpen wat mensen zeggen die geen gebarentaal beheersen. Ook slechthorenden gebruiken vaak spraakafzien om de hoorbare informatie die ze missen aan te vullen. 2

3 Hulpmiddelen voor de slechthorendheid : hoorapparaten links en rechts (Oticon) en FM toestel (Microlink van Widex). De hoorapparaten zijn absoluut noodzakelijk en het FM toestel wordt vaak gebruikt op het werk (hoorzittingen, vergaderingen,...). Hulpmiddel voor de dwarslaesie 3 : rolstoel (en daarnaast tal van diverse zaken, hier niet relevant) Daarnaast heb ik een cursus spraakafzien gevolgd, gebruik ik steeds teletekst, en indien voorzien maak ik gebruik van ringleiding. Voor het werk heb ik éénmaal beroep gedaan op de diensten van een schrijftolk, voor een symposium, maar dat was niet voor herhaling vatbaar: de bevallige dame kon niet volgen bij het typen maar begrijpelijk want heel wat technische termen. Ik heb ook nog een trilpolshorloge gehad maar in een onbewaakt moment kwijtgespeeld en sedertdien zonder. Thuis heb ik een versterkte telefoon. Getuigenis Myriam D Havé, slechthorend Ik ben slechthorend geworden rond mijn dertigste (erfelijkheid). Moest na ongeveer 5 jaar hoorapparaten aanschaffen.mijn gehoor ging snel achteruit. In 2002 kreeg ik een CI 4 (cochleair implantaat). Verdere hulpmiddelen: trilhorloge, FM-systeem met persoonlijke ringleiding (vergaderingen, gesprekken in rumoerige omgeving, tv, mp3...), ringleiding 5, teletekst, gsm met bluetooth-verbinding naar FM, visuele informatie, internet, mail, spraakafzien, mijn hond (blaft als de bel gaat of de belletjes van droogkast, oven, keukenwekker..., verwittigt als er iets valt of er ongewone geluiden zijn in de buurt). Getuigenis Nadine Clarisse, slechthorend Slechthorend geworden vanaf 30 jaar. Oorzaak : otosclerose 6. Eerst rechteroor dat na 10 jaar volledig doof geworden is. Hulpmiddel CI sinds Daarna linkeroor, trager doof geworden: hulpmiddel nu hoorapparaat. Andere hulpmiddelen : spraakafzien, teletekst. 3 Een dwarslaesie is een onderbreking van het ruggenmerg en daarbij de zenuwbanen die lopen in het ruggenmerg, waardoor uitval van de zenuwen ontstaat die onder dat niveau (van het hoofd af gerekend) van het ruggenmerg ontspringen. Hierdoor ontstaat een verlamming van benen, bij hogere letsels ook van de armen of zelfs van de ademhalingsspieren. Een dwarslaesie is een zeer ernstig letsel dat over het algemeen niet meer kan genezen. Afhankelijk van op welke hoogte in het ruggenmerg het letsel zich voordoet, vallen er bepaalde lichaamsfuncties weg. 4 Een cochleair implantaat is een apparaat dat aan dove kinderen en volwassenen de mogelijkheid biedt weer te horen. Het cochleair implantaat neemt immers de functie van de zintuigcellen in een beschadigd binnenoor over, en stimuleert elektrisch de intact gebleven gehoorzenuw. Het implantaat bestaat uit een uitwendig gedeelte en een inwendig geïmplanteerd gedeelte. Tijdens een operatie wordt het inwendig deel geplaatst, het uitwendig deel wordt enkele weken na de operatie aangesloten. 5 Een ringleiding zorgt ervoor dat slechthorenden met een hoortoestel het geluid van televisie, radio of het geluid in bijvoorbeeld een concertzaal of kerk kunnen beluisteren. Het geluidssignaal wordt aangesloten op een versterker. Deze versterker zendt het geluidssignaal door een draad (de ring) die in lussen langs plint of plafond is aangelegd. Slechthorenden kunnen hun hoortoestel op de 'T'-stand zetten. Door middel van inductie ontvangt het hoortoestel het signaal uit de ringleiding. Elke individuele luisteraar met een hoortoestel kan draadloos gebruikmaken van deze ringleiding. 6 Otosclerose is een abnormale verbening in het middenoor, waardoor slechthorendheid en in extreme gevallen zelfs complete doofheid kan ontstaan. 3

4 BEVRAGING Scenario 1 : Je komt aan in een hotel, je meldt je aan bij de balie. Vraag1 : Breng je het personeel op de hoogte van de aard van je beperking? Neen, ik ga op vakantie om mij te ontspannen, niet om mijn problemen te vertellen. Indien ik alles begrijp eventueel door te liplezen, dan heb ik niet de behoefte om mijn beperking te melden. Indien ik hen niet goed begrijp zal ik er hen op wijzen. Auditieve handicap is nog steeds een onzichtbare handicap. Een ander persoon heeft de gewoonte steeds alle signalisatie ivm nooduitgangen en brandblussers te checken bij aankomst in een hotel of vreemde omgeving. Het horen van een evacuatiesignaal is ook heel moeilijk, iemand hoort een bepaald geluid maar herkend het niet als een alarmsignaal. Zo kan een alarmsignaal lijken alsof een gsm-signaal weerklinkt. Anderen horen geen hoge tonen en moeten voortgaan op wat er zich in de omgeving afspeelt. Vraag 2 : Zou het nuttig zijn mocht je op je hotelkamer op een bepaald televisiekanaal een overzicht krijgen over hoe een eventuele evacuatie verloopt? Dit wordt als een positief alternatief gezien. Op papier kan ook, maar televisie is nog aanschouwelijker. Vraag 3 : Stel je specifieke eisen als je op hotel gaat? Bijv. ik wens een kamer op het gelijkvloers. Merendeel stelt geen eisen ivm hun handicap. Die gedachte is bij de meeste bevraagden zelfs niet bij hen opgekomen. Scenario 2 : Je bevindt je overdag op je hotelkamer op de 4 e verdieping en er breekt brand uit. Vraag 1 : Welke hulpmiddelen zijn het meest geschikt om je op de hoogte te brengen van het brandalarm? Alarmmiddel 1 : Een sterk vibrerende pager die je op het lichaam draagt. 4

5 Extra informatie kan via het display worden meegegeven Iemand heeft weet van het bestaan van een hotelkoffer. De hotelkoffer heeft een speciale set voor gebruik in hotels, hierin zit een wekker, trilhorloge, lader en trilelement. In het hotel zijn zenders geplaatst, zodat wanneer er bijvoorbeeld brand uitbreekt men gewaarschuwd wordt. De persoon in kwestie heeft er geen directe ervaring mee, maar gebruikt wel reeds een polshorloge met trilsignaal als wekker en dit blijkt heel efficiënt te werken. Dergelijke koffer dient het hotel zelf aan te kopen, maar in België is er nog geen wettelijke verplichting daaromtrent dit in tegenstelling tot de wetgeving in Amerika, Canada en Groot Brittannië die verplicht op om de veiligheid te garanderen ivm brandveiligheid voor personen met beperkingen. De vibrerende pager aangegeven als eventueel hulpmiddel zou een gevoel van veiligheid creëren bij de ene, maar voor de persoon met een verlamming van de onderstaande ledematen heeft dit hulpmiddel weinig zin daar deze niet voelbaar is. De pager hoger dragen zou dan veel te stigmatiserend zijn. Nog iemand anders merkt op dat hij bereid zou zijn de pager te dragen binnen de hotelkamer, maar niet in de andere delen van het hotel. De meeste merken op dat een combinatie van trilfunctie en geluidssignaal nog efficiënter zijn. Wat met de pager als men zich bad of onder de douche bevindt? Of wanneer men zich in het zwembad of sauna van het hotel bevindt? Een pager dragen op een zwembroek of badpak lijkt niet zo praktisch of elegant. Een pager in de uitvoering van een polshorloge zou een oplossing kunnen bieden (waterdichte uitvoering voor in douche of in bad). Alarmmiddel 2 : Een richtinggevende toon/stem komende van luidsprekers, geeft je de evacuatieweg aan. Deze nieuwe technologie heeft de eigenschap dat het geluid ook door slechthorenden heel goed kan waargenomen worden. In de U.K. werd een technologie ontwikkelt die geluid een richting geeft. M.a.w. wanneer vanuit een luidspreker een bepaalde toon of stem weerklinkt, hoort men meteen vanwaar het geluid komt. Dit in tegenstelling tot een het weerklinken van een sirene die de eigenschap heeft niet te weten vanwaar het geluid komt. Het richtinggevende geluid 5

6 (Directional Sounder) maakt het mogelijk om een evacuatieweg uit te stippelen via de opstelling van luidsprekers. Je hoort een stem weerklinken die je bijv.zegt ga hier naar rechts, of neem hier de brandtrap., De mogelijk bestaat eveneens om een evacuatie te laten gebeuren door eenvoudigweg het een geluidssignaal te volgen. Uit onderzoek blijkt dat de evacuatietijd hierdoor met 70% wordt gereduceerd, zelfs wanneer de personen niet op de hoogte zijn van de werking van het systeem. (Zie bijkomende info op: (Zie bijlage 1 rapport van: Professor Deborah Withington van de University of Leeds en Mike Lunch onderzoeker bij Sound Alert Technology) (Zie bijlage 2: Frequently Asked Questions Exit Point) Het is wellicht wel nog niet voldoende uitgetest bij slechthorenden. Dit is nu het meest delicate bij slechthorenden, de richting van waaruit het geluid komt is heel moeilijk te bepalen, aldus de slechthorenden. Iemand maakt de opmerking dat bij personen met een cochleair implantaat het geluid aan de ene kant veel beter hoorbaar is dan aan de andere kant. Vandaar dat het zeker interessant zou zijn om het systeem met zowel stem als toon uit te testen op de efficiëntie ervan. Een mogelijk probleem zou kunnen zijn dat er door het omgevingslawaai of het geroep van andere hotelbewoners die aan het evacueren zijn, het voor de slechthorende moeilijk wordt om het aangegeven signaal te horen. Bovendien wordt opgemerkt dat iedere slechthorende andere frequenties in geluidsspectrum al dan niet kunnen waarnemen. De mensen met auditieve beperkingen zouden dit systeem eens willen uittesten alvorens te kunnen evalueren. Bij slechtzienden kunnen mensen op echolocalisatie getraind worden. Door te horen van waar het geluid komt weet men welke richting te moeten uitgaan: gaat het weg van mij, komt het naar mij, verplaatst het zich, is het een gedempt geluid op die manier kan de persoon zich een beeld vormen hoe hij zich dient te verplaatsen. Momenteel is 10% van de Vlaamse bevolking slechthorend is, maar dit cijfer is wellicht in realiteit hoger, vermits er jaarlijks bijkomen, voornamelijk jongeren met gehoorverlies (gehoorbeschadiging opgelopen door te luide muziek tijdens concert, discotheekbezoek of verkeerd mp3-speler gebruik). Een andere studie spreekt van 18%. Mensen die de gebarentaal gebruiken, zijn meestal de personen die doof geboren zijn. Daarvan zijn er op de hele grote groep slechthorenden. Scenario 3 : Het is nacht. Je bevindt je op de 4 e verdieping. Er breekt brandt uit. Vraag 1 : Welke hulpmiddelen zijn het meest geschikt om je op de hoogte te brengen van het brandalarm? Hulpmiddel 1 : Onder je hoofdkussen bevindt zich een sterk vibrerende pad. 6

7 vibrerende pad Bepaalde personen vrezen dat het hulpmiddel hen helemaal niet wakker zal maken. Anderen daarentegen hebben positieve ervaringen met een trilkussen of een vibrerend polshorloge. Nog iemand anders heeft reeds voldoende aan een lichtflits om wakker te worden zonder dat er daarbij een trilfunctie geactiveerd wordt. De bemerkingen hieromtrent zijn dus zeer persoonsgebonden. Hulpmiddel 2 : Naast je bed bevindt er zich een stroboscopisch licht, in combinatie met de vibrerende pad. stroboscopisch licht vibrerende pad Een combinatie van de vibrerende pad en het stroboscopisch licht lijkt een geschikt alternatief. Het licht boven de deuropening plaatsen geeft zelfs een meerwaarde omdat men op die manier ook aangeeft langs waar men naar buiten moet. Iemand maakt de bemerking dat er ook bij aangifte van je beperking bij het inchecken, er iemand van het personeel in geval van brand je zou kunnen komen verwittigen. Deze aanpak roept bij de meeste weerstand op daar deze vorm van hulp niet te betrouwen is. Iemand anders maakt de bemerking dat in bepaalde firma s er interventieplannen zijn opgesteld waarbij bepaalde personeelsleden bijv. de taak toegewezen krijgen om de vooraf afgesproken hulpbehoevende op te halen bij evacuatie. Dit zou ook kunnen toegepast worden in hotels. Bij evacuatie van een hotel zou het personeel die verantwoordelijk is voor de evacuatie, elke kamer moeten controleren. In grote hotels bestaan wellicht goed uitgewerkte evacuatieplannen, maar wat bij kleinere (familiale) hotels? Een andere bemerking die gemaakt wordt is het feit dat niet iedereen goed begrijpt wat slechthorend is. Men denkt vaak zodra men een hoorapparaat draagt alles opnieuw goed 7

8 hoorbaar is. Het menselijk gehoor kan selectief werken waardoor storende omgevingsgeluiden er worden uitgefilterd. Bij een gehoorapparaat valt de mogelijk tot selectie weg waardoor alle geluiden evenveel worden versterkt. Hulpmiddel 3 : Ergens in de kamer bevindt zich centraal in de hotelkamer een stroboscopisch licht. De mensen met auditieve beperkingen die reeds enige ervaring hebben met stroboscopisch licht, hetzij van een wekker, hetzij van een babyfoon, hebben daarbij zeer positieve ervaringen. Iemand maakt de bemerking, dat indien een stroboscopisch licht boven een deuropening zou hangen het vaak een te fel licht zou zijn om die richting uit te lopen, hetgeen bij visueel gehandicapten dan weer eerder een must is. Hulpmiddel 4 : Een akoestisch signaal weerklinkt in de kamer. Voor sommigen lijkt dit een goed alternatief, anderen daarentegen hebben er niet veel vertrouwen in. Er wordt een test gedaan met een geluidsgenerator. Trillingen worden goed waargenomen bij lage tonen, maar het horen van die lage of hoge tonen is niet voor iedereen even duidelijk. Men zou in feite een signaal oplopend en aflopend moeten hebben. Zodat ge niet één frequentie hebt maar meerdere die oplopend of aflopend zijn. Vergelijkbaar met signalen op een perron om een treinaankondiging te doen. Het akoestisch signaal moet dus een variabel signaal zijn. Scenario 4 : Je verlaat je hotelkamer en wil zo snel mogelijk de nooduitgang vinden Vraag 1 : Wat is belangrijk bij het vinden van de nooduitgang? Duidelijk aangebrachte pictogrammen en een evacuatieplan. De pictogrammen moeten op gezichtshoogte hangen volgens sommigen. Wettelijk bepaald moeten die boven de deur hangen. 8

9 Vraag 2 : Zou het gebruik van een ringleiding een nuttig hulpmiddel zijn bij de evacuatie? Het gebruik van een ringleiding is niet onmiddellijk geschikt voor het organiseren van een evacuatie. Men moet eerst en vooral al weten dat een ringleiding aanwezig is. Mocht dit het geval zijn dan dient men het gehoortoestel in geval van een brand op de stand T zetten om een boodschap te kunnen horen. De vraag is natuurlijk of de persoon in nood daarvoor nog de tijd zal nemen dit te doen. Ringleidingen zijn meer geschikt in grote ruimtes (bv vergaderzalen, concertzalen of bioscopen). Scenario 5 : Je MAG gebruik maken van een 100% BRANDVEILIGE LIFT tijdens de evacuatie. Met welke communicatiemiddelen dient de lift te worden uitgerust om zich veilig te voelen? Iedereen merkt op dat men bij brand nooit geen lift mag gebruiken. Enkel de brandweer kan via een speciale sleutel toegang krijgen tot het gebruik van een lift. In het buitenland is in bepaalde gevallen het gebruik van liften bij brand toegelaten wanneer die voldoen aan een aantal brandveilige eisen. Iemand die voor een gekende liftenconstructeur werkt merkt op dat er in de lastenboeken nooit speciale (communicatie)voorzieningen voor dove/slechthorende mensen wordt vermeld. Een ander alternatief is communiceren via een touchscreen waarbij via keuzemogelijkheden (zoals bij een bankterminal) de aard van het probleem wordt gemeld. Er zou een soort systeem moeten worden voorzien waarbij men de mogelijkheid heeft een boodschap te typen en waarna je via een display of lichtkrant het antwoord kan zien. Deze kan geplaatst worden boven het bedieningspaneel. In de meeste liften bevindt er zich een telefoon die de persoon in nood in contact brengt met een hulpverlener/technieker. Iemand oppert dat het volume van de luidspreker regelbaar zou moeten kunnen zijn. Mensen die niet goed kunnen praten, beschouwen het gebruik van een telefoontoestel om dan antwoord via lichtkrant te krijgen, niet als een oplossing. Het toepassen van spraaktechnologie is voor dove of slechtsprekenden geen oplossing. [deze informatie is eveneens belangrijk voor de inrichting van een veilige wachtzone waarbij zich dezelfde problematiek stelt nl: hoe houdt men contact met dove/slechtsprekende personen] 9

10 De bevraagden concluderen dat mensen met een auditieve handicap momenteel nog het meest in de kou staan in vergelijking met de aandacht die geschonken wordt aan personen met andere handicaps. Voor verslag, Bart Degryse 10

HULPMIDDELENINFO GELUIDSSIGNALEN SIGNALEREN

HULPMIDDELENINFO GELUIDSSIGNALEN SIGNALEREN HULPMIDDELENINFO GELUIDSSIGNALEN SIGNALEREN JANUARI 2011 Een beschrijving van een hulpmiddel of een aanpassing in deze tekst wil niet zeggen dat het hulpmiddel of de aanpassing terugbetaald wordt door

Nadere informatie

VERSLAG BEVRAGING EINDGEBRUIKERSGROEP PERSONEN MET EEN VISUELE BEPERKING 3 MAART 2009

VERSLAG BEVRAGING EINDGEBRUIKERSGROEP PERSONEN MET EEN VISUELE BEPERKING 3 MAART 2009 VERSLAG BEVRAGING EINDGEBRUIKERSGROEP PERSONEN MET EEN VISUELE BEPERKING 3 MAART 2009 Aanwezigen eindgebruikersgroep: Donald Cornelis, cursist (blind) Herman Caulier, lid Inrichtende Macht (blind) Guy

Nadere informatie

VERSLAG EINDGEBRUIKERSGROEP BEVRAGING EXPERTEN OVER PERSONEN MET COGNITIEVE BEPERKING (AUTISMESPECTRUMSTOORNIS) 10 APRIL 2009

VERSLAG EINDGEBRUIKERSGROEP BEVRAGING EXPERTEN OVER PERSONEN MET COGNITIEVE BEPERKING (AUTISMESPECTRUMSTOORNIS) 10 APRIL 2009 VERSLAG EINDGEBRUIKERSGROEP BEVRAGING EXPERTEN OVER PERSONEN MET COGNITIEVE BEPERKING (AUTISMESPECTRUMSTOORNIS) 10 APRIL 2009 De bevraging is gebeurd via experten van Autisme centraal te Gent. Autisme

Nadere informatie

VERSLAG BEVRAGING EINDGEBRUIKERSGROEP PERSONEN MET MOTORISCHE BEPERKING 18 APRIL 2009

VERSLAG BEVRAGING EINDGEBRUIKERSGROEP PERSONEN MET MOTORISCHE BEPERKING 18 APRIL 2009 VERSLAG BEVRAGING EINDGEBRUIKERSGROEP PERSONEN MET MOTORISCHE BEPERKING 18 APRIL 2009 De bevraging is gebeurd via het KVG afdeling Roeselare (Katholieke Vereniging Gehandicapten). Het is een vereniging

Nadere informatie

HULPMIDDELENINFO FM-GELUIDSOVERDRACHTSYSTEMEN

HULPMIDDELENINFO FM-GELUIDSOVERDRACHTSYSTEMEN HULPMIDDELENINFO FM-GELUIDSOVERDRACHTSYSTEMEN JANUARI 2011 Een beschrijving van een hulpmiddel of een aanpassing in deze tekst wil niet zeggen dat het hulpmiddel of de aanpassing terugbetaald wordt door

Nadere informatie

HULPMIDDELENINFO COMMUNICEREN MET DOVEN EN SLECHTHORENDEN COMMUNICATIETIPS EN HULPMIDDELEN

HULPMIDDELENINFO COMMUNICEREN MET DOVEN EN SLECHTHORENDEN COMMUNICATIETIPS EN HULPMIDDELEN HULPMIDDELENINFO COMMUNICEREN MET DOVEN EN SLECHTHORENDEN COMMUNICATIETIPS EN HULPMIDDELEN JANUARI 2011 Een beschrijving van een hulpmiddel of een aanpassing in deze tekst wil niet zeggen dat het hulpmiddel

Nadere informatie

lichaam is gestopt met groeien? De groei zou gemiddeld 0,2 millimeter per jaar bedragen. Dit komt neer

lichaam is gestopt met groeien? De groei zou gemiddeld 0,2 millimeter per jaar bedragen. Dit komt neer Wist je dat... onze oren blijven groeien, ook nadat de rest van ons lichaam is gestopt met groeien? De groei zou gemiddeld 0,2 millimeter per jaar bedragen. Dit komt neer op een centimeter in vijftig jaar.

Nadere informatie

Goed horen met FM. Een gids voor praktische toepassingen. Life is on. www.phonak.nl

Goed horen met FM. Een gids voor praktische toepassingen. Life is on. www.phonak.nl Goed horen met FM Een gids voor praktische toepassingen Life is on We laten ons inspireren door de wensen van iedereen die vertrouwt op onze kennis, ideeën en zorg. Door op een creatieve manier de grenzen

Nadere informatie

Hoe verloopt de muzikale ontwikkeling bij dove en slechthorende kinderen En de invloed die de ontwikkeling van het Cochleair Implant daar op heeft

Hoe verloopt de muzikale ontwikkeling bij dove en slechthorende kinderen En de invloed die de ontwikkeling van het Cochleair Implant daar op heeft Hoe verloopt de muzikale ontwikkeling bij dove en slechthorende kinderen En de invloed die de ontwikkeling van het Cochleair Implant daar op heeft Marianne Bloemendaal Inleiding Zingen en musiceren, ondersteunt

Nadere informatie

Cochleaire implantatie bij volwassenen informatie voor werkgevers

Cochleaire implantatie bij volwassenen informatie voor werkgevers Cochleaire implantatie bij volwassenen informatie voor werkgevers Eén van uw werknemers/collega s is ernstig slechthorend. Op dit moment wordt door het CI-team VUmc beoordeeld of hij/zij baat zou kunnen

Nadere informatie

Cochleaire implantatie bij volwassenen

Cochleaire implantatie bij volwassenen Cochleaire implantatie bij volwassenen Sommige zeer ernstig slechthorende of dove mensen kunnen zelfs met krachtige hoortoestellen niet of nauwelijks spraakverstaan. Een cochleair implantaat (CI) kan ervoor

Nadere informatie

Onze hooroplossingen

Onze hooroplossingen Onze hooroplossingen Listen to life Dienstverlening Multi Care Systems (MCS) MCS helpt mensen met gehoorverlies actief in het leven en de maatschappij te blijven staan. Wij bieden u een breed assortiment

Nadere informatie

Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden

Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden Communiceren doe je met zijn tweeën Deze folder is bedoeld voor de goedhorenden die in hun omgeving iemand kennen die slechthorend is, en voor slechthorenden

Nadere informatie

Iedereen wordt graag respectvol behandeld, dus ook de persoon met een handicap. Enkele algemene tips voor het omgaan met personen met een handicap:

Iedereen wordt graag respectvol behandeld, dus ook de persoon met een handicap. Enkele algemene tips voor het omgaan met personen met een handicap: Gedragscode VAL: omgaan met personen met een handicap (bron: www.parantee.be en www.gripvzw.be) Het is belangrijk dat onze maatschappij toegankelijk is voor iedereen, en iedereen heeft recht om de sport

Nadere informatie

Preventieve gehoorzorg

Preventieve gehoorzorg Daar luister ik naar Laat jaarlijks je gehoor preventief controleren Gehoorschade door lawaai... meest voorkomende beroepsziekte! In de westerse wereld is slechthorendheid door lawaai uitgegroeid tot de

Nadere informatie

Horen met één oor. Informatie voor ouders, leerkrachten en volwassenen. Afdeling KNO

Horen met één oor. Informatie voor ouders, leerkrachten en volwassenen. Afdeling KNO Horen met één oor Informatie voor ouders, leerkrachten en volwassenen Afdeling KNO Horen met één oor Informatie voor ouders, leerkrachten en volwassenen Als iemand met één oor slecht of helemaal niet hoort

Nadere informatie

HOORHULPMIDDELEN HOORHULPMIDDELEN

HOORHULPMIDDELEN HOORHULPMIDDELEN 24/04/2017 HOORHULPMIDDELEN REVASTUDY - 20/04/2017 Ward De Bruecker, Kenniscentrum Hulpmiddelen van het VAPH HOORHULPMIDDELEN 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. Hoortoestel Hoorimplantaat Hoorhulpmiddel voor verhogen

Nadere informatie

Inhoud. TOEGANKELIJKHEID van informatie en communicatie. Intro vzw? Toegankelijke evenementen en inclusieve projecten

Inhoud. TOEGANKELIJKHEID van informatie en communicatie. Intro vzw? Toegankelijke evenementen en inclusieve projecten Inhoud Toegankelijke evenementen en inclusieve projecten Intro vzw Toegankelijkheid van informatie en communicatie. Toegankelijkheid van de infrastructuur Diensten en materialen Intro-label Intro vzw?

Nadere informatie

Otosclerose. Informatie voor patiënten over gehoorverlies door botvorming op de grens tussen middenoor en binnenoor. Informatie voor patiënten

Otosclerose. Informatie voor patiënten over gehoorverlies door botvorming op de grens tussen middenoor en binnenoor. Informatie voor patiënten Informatie voor patiënten Otosclerose Informatie voor patiënten over gehoorverlies door botvorming op de grens tussen middenoor en binnenoor G437-S CWZ / 09-04 Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis Uw behandelend

Nadere informatie

WAT GEHOORVERLIES EIGENLIJK BETEKENT

WAT GEHOORVERLIES EIGENLIJK BETEKENT WAT GEHOORVERLIES EIGENLIJK BETEKENT Hoe weet u of u gehoorverlies heeft? De kans is groot dat u de laatste bent die dat weet. De meeste gehoorverliezen ontwikkelen zich namelijk zo geleidelijk dat u het

Nadere informatie

i!i' ] ] ] ] ] 1 ~ 1 ~ Door: A /isha Chandoe Groep Bb VanOstadeschoo/ 1..

i!i' ] ] ] ] ] 1 ~ 1 ~ Door: A /isha Chandoe Groep Bb VanOstadeschoo/ 1.. 1 ~ 1 ~ j J ) J J J I, i!i' 1 Al 1.. Door: A /isha Chandoe Groep Bb VanOstadeschoo/ j 1.. l.. '-....t L- '- '- Inhoud: 1.Inleiding. 2. Wat is een oor? 3. Hoe zit je oor in elkaar? 4. De drie delen van

Nadere informatie

Figuur Fout! Geen tekst met opgegeven opmaakprofiel in document.-1 Cochleair implantaat

Figuur Fout! Geen tekst met opgegeven opmaakprofiel in document.-1 Cochleair implantaat Cochleair implantaat Inleiding Als iemand doof of zeer ernstig slechthorend is en hoortoestellen brengen (nog langer) onvoldoende resultaat met zich mee, dan wordt tegenwoordig een cochleair implantaat

Nadere informatie

Even voorstellen: Naam: Geboren: Hobby's: School: Leraar: ',HAUW

Even voorstellen: Naam: Geboren: Hobby's: School: Leraar: ',HAUW 1 Even voorstellen: Naam: Geboren: Hobby's: School: Leraar: ',HAUW Jantine Yntema 17februari 1993 Hockey (keepster) en Zeilen R.K Basisschool De Schakel Groep 8 Edwin Tekelenburg Mijn meester, Edwin Tekelenburg,

Nadere informatie

cochleaire implantatie bij kinderen

cochleaire implantatie bij kinderen cochleaire implantatie bij kinderen inleiding Een cochleair implantaat (CI) is een hulpmiddel dat ernstig slechthorende of dove kinderen en volwassenen de mogelijkheid biedt om geluid en spraak te kunnen

Nadere informatie

Opmaak handboek_opmaak Handboek Gemeenten r :04 Pagina 1 E N H A N C E Y O U R S E N S E S

Opmaak handboek_opmaak Handboek Gemeenten r :04 Pagina 1 E N H A N C E Y O U R S E N S E S ENHANCE YOUR SENSES Inleiding Leven is communicatie. Voor veel mensen is ontspannen communiceren niet vanzelfsprekend. Daarom ontvangt u deze bijlage. Een eenvoudig naslagwerk met uitleg over communiceren

Nadere informatie

HULPMIDDELENINFO TELECOMMUNICATIE VOOR DOVEN EN SLECHTHORENDEN

HULPMIDDELENINFO TELECOMMUNICATIE VOOR DOVEN EN SLECHTHORENDEN HULPMIDDELENINFO TELECOMMUNICATIE VOOR DOVEN EN SLECHTHORENDEN JANUARI 2011 Een beschrijving van een hulpmiddel of een aanpassing in deze tekst wil niet zeggen dat het hulpmiddel of de aanpassing terugbetaald

Nadere informatie

Ouderdomsslechthorendheid

Ouderdomsslechthorendheid Ouderdomsslechthorendheid Ze voelt zich aan de kant gezet Mevrouw X, een 82 jarige vrouw kijkt er naar uit om een bezoek te brengen aan haar grote familie. Maar, ze voelt zich vaak buitengesloten tijdens

Nadere informatie

Revalidatie van het gehoor bij volwassenen

Revalidatie van het gehoor bij volwassenen Revalidatie van het gehoor bij volwassenen Gehoor en communicatie zijn van groot belang voor de mens. Wanneer er een beperking van gehoor, spraak of taal optreedt, heeft dat vaak grote gevolgen voor het

Nadere informatie

Wat na cochleaire implantatie?

Wat na cochleaire implantatie? hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de patiënt Wat na cochleaire implantatie? UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde Wat na cochleaire implantatie: praktisch Revalidatie Medische revalidatie Na

Nadere informatie

Kinderen horen beter met FM

Kinderen horen beter met FM Kinderen horen beter met FM Een praktische gids voor ouders en begeleiders Life is on We laten ons inspireren door de wensen van iedereen die vertrouwt op onze kennis, ideeën en zorg. Door op een creatieve

Nadere informatie

Cochleair implantaat

Cochleair implantaat hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de patiënt Cochleair implantaat Vooronderzoeken UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde Cochleair implantaat: vooronderzoeken Voor de beslissing wordt genomen

Nadere informatie

Het belang van een goed gehoor

Het belang van een goed gehoor Publiekslezing UMC Utrecht Het belang van een goed gehoor - Behandelingen bij een slecht gehoor - Jeroen Peters, arts-onderzoeker Keel-Neus-Oorheelkunde Afdeling Keel-Neus-Oorheelkunde en Heelkunde van

Nadere informatie

Werkplek aanpassing. Informatie over aanvullende communicatiemiddelen voor slechthorenden

Werkplek aanpassing. Informatie over aanvullende communicatiemiddelen voor slechthorenden Werkplek aanpassing Informatie over aanvullende communicatiemiddelen voor slechthorenden Inhoudsopgave Wat is een werkplekaanpassing? Is een hoortoestel wel voldoende? Solo-apparatuur...Pagina 3 Signaal-

Nadere informatie

Goed horen met FM. Een gids voor praktische toepassingen. Life is on. Phonak BV Postbus ED Vianen

Goed horen met FM. Een gids voor praktische toepassingen. Life is on. Phonak BV Postbus ED Vianen Goed horen met FM Een gids voor praktische toepassingen Life is on We laten ons inspireren door de wensen van iedereen die vertrouwt op onze kennis, ideeën en zorg. Door op een creatieve manier de grenzen

Nadere informatie

Slechthorendheid en hoortoestellen

Slechthorendheid en hoortoestellen Slechthorendheid en hoortoestellen Inleiding Uw behandelend arts heeft voorgesteld om in verband met uw gehoor- en / of oorklachten een onderzoek door de knoarts te laten verrichten. Deze folder geeft

Nadere informatie

We geven informatie en advies aan je werkgever en collega s. Samen zoeken we naar oplossingen. We geven je informatie over verenigingen en diensten.

We geven informatie en advies aan je werkgever en collega s. Samen zoeken we naar oplossingen. We geven je informatie over verenigingen en diensten. We geven informatie en advies aan je werkgever en collega s. Samen zoeken we naar oplossingen. We geven je informatie over verenigingen en diensten. We helpen je bij het verbeteren van je contacten met

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

(H)OORZAKEN OUDERDOMS- SLECHTHORENDHEID

(H)OORZAKEN OUDERDOMS- SLECHTHORENDHEID (H)OORZAKEN OUDERDOMS- SLECHTHORENDHEID Lieve De Bruyne Arteveldehogeschool, Gent Inleiding 10 % Belgische bevolking heeft gehoorprobleem > 50 % ouder dan 60 jaar heeft gehoorproblemen, > 80 % van de 70-plussers

Nadere informatie

Cochleaire Implantatie (CI)

Cochleaire Implantatie (CI) Cochleaire Implantatie (CI) Cochleaire Implantatie (CI) 1. Inleiding 3 2. Hoe wordt geluid in ons oor verwerkt? 3 3. Wat is een Cochleair Implantaat? 3 4. Wat kan een Cochleair Implantaat? 6 5. Procedure

Nadere informatie

~ (]J. -S ca. /;a.;j ~ ~/ ~ Ir'! '. - - --~ '-' 1 C\) 4. Middenoor. s. Slakkenhuis. 6. Gehoorzenuw ,.. ...

~ (]J. -S ca. /;a.;j ~ ~/ ~ Ir'! '. - - --~ '-' 1 C\) 4. Middenoor. s. Slakkenhuis. 6. Gehoorzenuw ,.. ... I 3. I H-o'~ hoort een oo~? I, I. Geluidsgolven I I 2. Gehoorgang - Trommelvlies I J 4. Middenoor s. Slakkenhuis 6. Gehoorzenuw '0..,.. '-' 1... C\) -S ca ~ (]J /;a.;j ~ ~/ ~ Ir'! '. - - --~ Inhoudsopgave

Nadere informatie

Slechthorendheid bij ouderen

Slechthorendheid bij ouderen Slechthorendheid bij ouderen Ir. T.T. Prinzen Klinisch fysicus-audioloog Pento Audiologisch Centrum Amersfoort Inhoud inleiding (anatomie en pathologie) soorten gehoorverlies hoe hoort een slechthorende?

Nadere informatie

Zo hoor ik. Een kijkje in het leven van jonge kinderen met gehoorverlies. www.nsdsk.nl

Zo hoor ik. Een kijkje in het leven van jonge kinderen met gehoorverlies. www.nsdsk.nl Zo Zo hoor ik Als een kind doof of slechthorend is, heeft dat vaak hoor grote impact op het gezin. Achter elk kind met gaat een verhaal schuil. Over de oorzaak, de onzekerheid, de zorgen, het onbegrip,

Nadere informatie

Keel-, neus en oorheelkunde. Slechthorendheid en Hoortoestellen

Keel-, neus en oorheelkunde. Slechthorendheid en Hoortoestellen Keel-, neus en oorheelkunde Slechthorendheid en Hoortoestellen 1 Deze folder geeft u informatie over slechthorendheid en de mogelijkheden om daar iets aan te doen. Hoe werkt een oor? Het oor is nodig voor

Nadere informatie

NUTTIGE INFO. VSK BRANDCENTRALE.

NUTTIGE INFO. VSK BRANDCENTRALE. 1 Wat te doen bij brandalarm. NUTTIGE INFO. Het Ramada Plaza Hotel heeft 1 brandcentrale. De brandcentrale bevindt zich in het serverlokaal en met een bedieningspaneel in de backoffice. VSK BRANDCENTRALE.

Nadere informatie

Stappenplan slechthorendheid

Stappenplan slechthorendheid Stappenplan slechthorendheid Opsporing en behandeling van gehoorproblemen bij zelfstandig wonende ouderen. Stap 1: Screenen op gehoorproblemen in de eerste lijn Kunt u, al dan niet met een gehoorapparaat,

Nadere informatie

Comfort Digisystem Microphone DM90. - Ontdek het plezier van telefoneren

Comfort Digisystem Microphone DM90. - Ontdek het plezier van telefoneren Comfort Digisystem Microphone DM90 - Ontdek het plezier van telefoneren Welkom bij de mobiele revolutie Een mobiele telefoon is tegenwoordig een groot deel van ons leven, we gebruiken hem op het werk,

Nadere informatie

Libra R&A locatie AC Tilburg/Breda. Slechthorend en in gesprek? Tips voor alle betrokkenen

Libra R&A locatie AC Tilburg/Breda. Slechthorend en in gesprek? Tips voor alle betrokkenen Libra R&A locatie AC Tilburg/Breda Slechthorend en in gesprek? Tips voor alle betrokkenen Deze folder is bedoeld voor mensen die met elkaar in gesprek willen gaan en waarbij één van de gesprekspartners

Nadere informatie

Klantvriendelijk onthaal van personen met een beperking. Een toeristische regio is aantrekkelijker als niemand uit de boot valt!

Klantvriendelijk onthaal van personen met een beperking. Een toeristische regio is aantrekkelijker als niemand uit de boot valt! Klantvriendelijk onthaal van personen met een beperking Een toeristische regio is aantrekkelijker als niemand uit de boot valt! 2 INHOUD Inleiding : P. 3 Klantvriendelijk onthaal, een eenvoudige opdracht

Nadere informatie

Samenvatting. 11 Samenvatting

Samenvatting. 11 Samenvatting Samenvatting Cochleaire implantatie (CI) is een ingreep die tot doel heeft de gehoorstoornis van mensen met aangeboren of verworven doofheid te verminderen. Het implantaat stimuleert via elektroden die

Nadere informatie

Aflevering 1 M.G. OK. M.G. Ok, maar daar komen we straks op terug. Maar ik wil nog even meer over jou weten, maar hoe heeft het jouw leven beïnvloed.

Aflevering 1 M.G. OK. M.G. Ok, maar daar komen we straks op terug. Maar ik wil nog even meer over jou weten, maar hoe heeft het jouw leven beïnvloed. Tekst bij de radio-opname bij Wekker Wakker, 08-05-2014, met Myrna Goossen () en Jan Rietman () en Jorien Kortenoever, vrijwilliger N.V.V.S. ( ) Aflevering 1 Het is 12 minuten over 9, Niet iedereen, die

Nadere informatie

Plotsdoofheid. Informatie voor patiënten die plotseling geheel doof worden. Informatie voor patiënten. Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis

Plotsdoofheid. Informatie voor patiënten die plotseling geheel doof worden. Informatie voor patiënten. Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis Informatie voor patiënten Plotsdoofheid Informatie voor patiënten die plotseling geheel doof worden G456-Q CWZ / 09-04 Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis Uw behandelend arts heeft voorgesteld om vanwege uw

Nadere informatie

Slechthorendheid en hoortoestellen. Afdeling KNO

Slechthorendheid en hoortoestellen. Afdeling KNO Slechthorendheid en hoortoestellen Afdeling KNO Dit boekje heeft tot doel u informatie te geven over slechthorendheid en de mogelijkheden om daar wat aan te doen. Als u recent bij een keel-, neus- en oorarts

Nadere informatie

Ponto Streamer. Nieuwe draadloze communicatiemogelijkheden. Ponto TM Het botverankerde hoorsysteem

Ponto Streamer. Nieuwe draadloze communicatiemogelijkheden. Ponto TM Het botverankerde hoorsysteem Ponto Streamer Nieuwe draadloze communicatiemogelijkheden Ponto TM Het botverankerde hoorsysteem Uw ideale Partner Nieuwe communicatiemogelijkheden Met Ponto Streamer heeft u toegang tot Oticon ConnectLine

Nadere informatie

Geluid-gevoel pads voor dove mensen

Geluid-gevoel pads voor dove mensen 1 Geluid-gevoel pads voor dove mensen 1 20 2 30 De uitvinding voor dove mensen heeft betrekking op geluidswaarnemingen waarbij geluiden trillen in pads en voelbaar worden door aanraking met de huid. Door

Nadere informatie

Wie waakt als je slaapt? Rookmelders redden levens!

Wie waakt als je slaapt? Rookmelders redden levens! Wie waakt als je slaapt? Rookmelders redden levens! 1 Rookmelders laten je niet stikken! 2 Brand! Je moet er niet aan denken dat je op een nacht wakker schrikt omdat er brand is. De paniek die dan uitbreekt.

Nadere informatie

Deafgard Akoestisch. Wekker en brandwekker voor slechthorende en doven medemens. Nederlandse handleiding Gebruiker

Deafgard Akoestisch. Wekker en brandwekker voor slechthorende en doven medemens. Nederlandse handleiding Gebruiker Deafgard Akoestisch Wekker en brandwekker voor slechthorende en doven medemens Nederlandse handleiding Gebruiker Belangrijk: Lees deze handleiding goed door voordat met de werkzaamheden wordt aan gevangen

Nadere informatie

Slechthorendheid en hoortoestellen

Slechthorendheid en hoortoestellen Slechthorendheid en hoortoestellen 2 Uw behandelend arts heeft voorgesteld om vanwege uw gehoor- en / of oorklachten een onderzoek door de kno-arts te laten verrichten. Deze folder geeft u informatie over

Nadere informatie

Inleiding. Hoe werkt het oor?

Inleiding. Hoe werkt het oor? Otosclerose Inleiding Samen met uw KNO- arts heeft u besloten om vanwege uw gehoor en/of oorklachten een onderzoek te laten verrichten naar eventuele otosclerose. Deze folder geeft u informatie over wat

Nadere informatie

Brandveiligheid en uw beperking. Rookmelders laten je niet stikken!

Brandveiligheid en uw beperking. Rookmelders laten je niet stikken! Brandveiligheid en uw beperking Rookmelders laten je niet stikken! 1 Rookmelders laten je niet stikken! Gebruik een brandveilige asbak 2 Brandveiligheid en uw beperking We staan er niet altijd bij stil,

Nadere informatie

Hoe werkt het gehoor? Bert van Zanten Klinisch-Fysicus/Audioloog Hoofd KNO-Audiologisch Centrum

Hoe werkt het gehoor? Bert van Zanten Klinisch-Fysicus/Audioloog Hoofd KNO-Audiologisch Centrum Hoe werkt het gehoor? Bert van Zanten Klinisch-Fysicus/Audioloog Hoofd KNO-Audiologisch Centrum Horen, zo gewoon, wat is het precies? onder andere: Detectie van geluid Discriminatie tussen verschillende

Nadere informatie

Cochleaire implantatie in het amc

Cochleaire implantatie in het amc Cochleaire implantatie in het amc www.ci-amc.nl 1 Informatie voor volwassenen Inleiding Bent u zeer ernstig slechthorend of doof en wilt u graag beter kunnen horen? Wellicht is een Cochleair Implantaat

Nadere informatie

Phonak CROS II. De slimme oplossing voor eenzijdig horen

Phonak CROS II. De slimme oplossing voor eenzijdig horen Phonak CROS II De slimme oplossing voor eenzijdig horen Mijn CROShoortoestellen lieten mij weer geluiden horen en gaven mij mijn leven terug. Horen met één oor Wanneer u zich in een ruimte met veel lawaai

Nadere informatie

Hoor beter, voel je goed

Hoor beter, voel je goed Hoor beter, voel je goed 2 isense uw draadloze luistersysteem Hartelijk dank dat u onze isense-brochure leest. We willen u graag informatie geven over de isense-producten en de mogelijkheden die het isense-systeem

Nadere informatie

SLECHTHORENDHEID EN HOORTOESTELLEN

SLECHTHORENDHEID EN HOORTOESTELLEN SLECHTHORENDHEID EN HOORTOESTELLEN 359 Inleiding Het verschijnsel slechthorendheid is bij u vastgesteld. In deze folder leest u meer over dit verschijnsel en de behandelmogelijkheden. Werking van het oor

Nadere informatie

Tips bij slechthorendheid

Tips bij slechthorendheid Libra R&A Audiologie Tips bij slechthorendheid Deze folder is bedoeld voor mensen die met elkaar in gesprek willen gaan en waarbij een van de gesprekspartners slechthorend is. Technische hulpmiddelen,

Nadere informatie

COMMUNICATIE- EN OMGANGTIPS

COMMUNICATIE- EN OMGANGTIPS COMMUNICATIE- EN OMGANGTIPS Om de communicatie tussen dove en horende personen vlotter te laten verlopen, vindt u hieronder een aantal praktische tips. Voor wie? Voor dove personen en hun omgeving. We

Nadere informatie

Ik heb een cochleair implantaat van het merk Cochlear Nucleus Processor CP810 Afstandsbediening CR110

Ik heb een cochleair implantaat van het merk Cochlear Nucleus Processor CP810 Afstandsbediening CR110 TV en radio ontvangst Ik heb een cochleair implantaat van het merk Cochlear Nucleus Processor CP810 Afstandsbediening CR110 Plotsdoof vanaf 2004 ten gevolge van een hersenvliesontsteking. Implantaat aangebracht

Nadere informatie

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten Cochleair implantaat Vooronderzoeken

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten Cochleair implantaat Vooronderzoeken hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten Cochleair implantaat Vooronderzoeken Inhoud 01 Vooronderzoeken... 04 02 Operatie... 08 03 Kosten... 08 04 Contactgegevens... 10 05 Schema... 11 01. Vooronderzoeken

Nadere informatie

FM- en Bluetooth technologie

FM- en Bluetooth technologie Draadloze communicatieapparatuur FM- en Bluetooth technologie De laatste jaren kent de FM technologie net als de Bluetooth technologie een enorme opkomst. Allerlei apparatuur die ooit met een snoertje

Nadere informatie

Cochleaire Implantatie (CI) bij volwassenen

Cochleaire Implantatie (CI) bij volwassenen Cochleaire Implantatie (CI) bij volwassenen Het team Het Cochleair Implantatieteam Rotterdam is in 2000 ontstaan uit een samenwerkingsverband tussen de afdeling KNO van het Erasmus MC en de Koninklijke

Nadere informatie

Hoe werkt het oor? Het oor is onder te verdelen in: 1. Uitwendige gehoorgang;

Hoe werkt het oor? Het oor is onder te verdelen in: 1. Uitwendige gehoorgang; Plotsdoofheid Hoe werkt het oor? Het oor is onder te verdelen in: 1. Uitwendige gehoorgang; 2. Trommelvlies waarachter zich het middenoor bevindt. Hierin bevinden zich de drie gehoorbeentjes en via de

Nadere informatie

slechthorendheid en hoortoestellen

slechthorendheid en hoortoestellen patiënteninformatie slechthorendheid en hoortoestellen U bent bij de KNO-arts geweest omdat u niet goed hoort. Mogelijk kunt u door een hoortoestel beter gaan horen. Wat kunnen de klachten zijn? Welke

Nadere informatie

Oplossingen om te communiceren voor doofblinden

Oplossingen om te communiceren voor doofblinden Oplossingen om te communiceren voor doofblinden 1 Wat is doofblindheid? KOC, augustus 2015 2 Communicatietechnieken 2.1 Liplezen 2.2 Communicatie in grootschrift 2.3 Drukletters schrijven in de hand (lopend

Nadere informatie

Onderrichtingen voor EVACUATIE van de schoolgebouwen

Onderrichtingen voor EVACUATIE van de schoolgebouwen Evacuatiebrochure Scholengroep 5 Campus Keerbergen Sectie Internaat Onderrichtingen voor EVACUATIE van de schoolgebouwen Diane SMETS Intern Preventieadviseur 09/2012 Inhoud 1. Inleiding p.2 2. Maatregelen

Nadere informatie

Beter door de dag met doofheid of hoorproblemen

Beter door de dag met doofheid of hoorproblemen Beter door de dag met doofheid of hoorproblemen GGMD staat voor Geestelijke Gezondheidszorg en Maatschappelijke Dienstverlening. Wij helpen doven, mensen met een hoorprobleem en hun naasten met advies,

Nadere informatie

Brandbeveiliging met Wi-Safe 2 technologie

Brandbeveiliging met Wi-Safe 2 technologie Brandbeveiliging met Wi-Safe 2 technologie Wi-Safe 2 producten van FireAngel Technische voorsprong Intelligente detectietechnologie FireAngel rook- en hittemelders zijn uitgerust met de nieuwste detectietechnologie

Nadere informatie

De horizontale lijnen geven de normale luchtdruk weer. Boven de horizontale lijn verhoogt de luchtdruk, onder de lijn vermindert de luchtdruk.

De horizontale lijnen geven de normale luchtdruk weer. Boven de horizontale lijn verhoogt de luchtdruk, onder de lijn vermindert de luchtdruk. Audio Introductie Geluid is een trilling van deeltjes, die zich voortplant in lucht of in een ander medium, zoals water. Een andere definitie: geluid is een voortschrijdende verandering van luchtdruk.

Nadere informatie

OORSUIZEN (TINNITUS) 875

OORSUIZEN (TINNITUS) 875 OORSUIZEN (TINNITUS) 875 Inleiding U heeft last van oorsuizen, ook wel tinnitus genoemd. Dit uit zich in het waarnemen van geluiden die niet van buiten komen en voor anderen niet waarneembaar zijn. Zo

Nadere informatie

SPORTERS MET EEN BEPERKING?

SPORTERS MET EEN BEPERKING? LESGEVEN AAN SPORTERS MET EEN BEPERKING? Vlabus geeft tips! SPORT ZOALS HET HOORT 01. ALGEMENE TIPS & INFORMATIE 03. DOVE & SLECHTHORENDE SPORTERS 05. SPORTER MET EEN PSYCHISCHE AANDOENING 02. BLINDE &

Nadere informatie

resound.com CONTACTGEGEVENS BELGIË Tel: +32 (0)2 513 55 91 info@gnresound.be www.resound.com

resound.com CONTACTGEGEVENS BELGIË Tel: +32 (0)2 513 55 91 info@gnresound.be www.resound.com ReSound helpt mensen weer te horen met hoortoestellen die het natuurlijke oor nabootsen. Het is ons doel u de mogelijkheid te bieden een rijk, actief en bevredigend leven te leiden, waarin u niet gehinderd

Nadere informatie

Wie waakt als je slaapt? Rookmelders laten je niet stikken!

Wie waakt als je slaapt? Rookmelders laten je niet stikken! Wie waakt als je slaapt? Rookmelders laten je niet stikken! 1 Brand! Je moet er niet aan denken dat je op een nacht wakker schrikt omdat er brand is. De paniek die dan uitbreekt. Hoe breng je jezelf, je

Nadere informatie

LAWAAIBESCHERMING. Geniet van muziek, maar met mate

LAWAAIBESCHERMING. Geniet van muziek, maar met mate LAWAAIBESCHERMING Geniet van muziek, maar met mate LAWAAIBESCHERMING Geniet van muziek, maar met mate In het dagelijks leven wordt u vaak blootgesteld aan lawaai: op concerten, festivals, fuiven, in de

Nadere informatie

De eerste digitale mini ontvanger ter wereld

De eerste digitale mini ontvanger ter wereld De eerste digitale mini ontvanger ter wereld Comfort Digisystem Receiver DT10 De Receiver DT10 is een mini ontvanger met de onovertroffen Comfort Digisystem geluidskwaliteit. Het is gebruiksvriendelijk,

Nadere informatie

TRUST WIRELESS OBSERVATION SYSTEM 100M

TRUST WIRELESS OBSERVATION SYSTEM 100M 1 Inleiding Deze handleiding is bedoeld voor gebruikers van de TRUST WIRELESS OBSERVATION SYSTEM 100M. De WIRELESS OBSERVATION SYSTEM 100M is te gebruiken als beveiliging van uw eigendommen. De set beschikt

Nadere informatie

EVACUATIE BIJ BRANDALARM. Evacuatieplan bij Brandalarm

EVACUATIE BIJ BRANDALARM. Evacuatieplan bij Brandalarm EVACUATIE BIJ BRANDALARM Evacuatieplan bij Brandalarm TELEFOONNUMMERS BRANDWEER : 112 of 100 of 059 / 70 10 10 1 Verwittigen brandweer De leerkracht die de brand ontdekt: 1) vertrouwt zijn leerlingen toe

Nadere informatie

Schade aan het gehoor

Schade aan het gehoor Bescherm je oren! Als werknemer in de podiumsector kun je in deze folder lezen waarop je moet letten als je werkt bij de hoge geluidsniveaus die in podiumsector voorkomen. Bescherm in ieder geval je oren,

Nadere informatie

Notitie over de (pastorale) zorg voor slechthorenden in de Gereformeerde Kerken Vrijgemaakt

Notitie over de (pastorale) zorg voor slechthorenden in de Gereformeerde Kerken Vrijgemaakt Notitie over de (pastorale) zorg voor slechthorenden in de Gereformeerde Kerken Vrijgemaakt Aanleiding Vanaf begin jaren negentig hebben de Gereformeerde Kerken Vrijgemaakt de (pastorale) zorg geregeld

Nadere informatie

Horen, Verstaan en Begrijpen met een CI

Horen, Verstaan en Begrijpen met een CI Horen, Verstaan en Begrijpen met een CI Guido Cattani (Bsc. Audioloog, M. SEN, UMC Utrecht, afdeling KNO) gcattani@umcutrecht.nl Trudi de Koning (Klinisch linguïst UMC Utrecht) Opbouw presentatie Inleiding

Nadere informatie

Handreiking WMO en auditieve beperkingen

Handreiking WMO en auditieve beperkingen Handreiking WMO en auditieve beperkingen Tips hoe gemeenten in hun WMO-beleid aandacht kunnen besteden aan auditief beperkten Betreft: Handreiking WMO en auditieve beperkingen Auteur: Dovenschap Datum:

Nadere informatie

Persoonsalarm Alarmoproep Valalarm

Persoonsalarm Alarmoproep Valalarm Persoonsalarm Alarmoproep Valalarm LET OP DAT U GEEN STOPCONTACT GEBRUIKT DAT KAN WORDEN UITGEZET DOOR BIJVOORBEELD EEN VERDEELSTEKKER OF EEN AFSTANDBEDIENING. Gebruiksaanwijzing per 1 Januari 2014 1.

Nadere informatie

EN81-28 Wat is EN81-28?

EN81-28 Wat is EN81-28? EN81-28 Wat is EN81-28? Zit u vast in de lift? DUTCH V. 1.10 06.2009 GEEN PANIEK! SAFELINE WAAKT OVER U... Hisselektronik ontwikkelt en vervaardigt elektronische componenten voor liften. Onze belangrijkste

Nadere informatie

GfS Nooduitgang beveiliging

GfS Nooduitgang beveiliging GfS Nooduitgang beveiliging GfS Nooduitgang beveiliging (1) Paniekbeslag heeft als functie om in geval van nood een veilige en doeltreffende vluchtweg te bieden. De Europese normering beschrijft dat deuren

Nadere informatie

Lawaai en Horen. Een korte beschrijving van het begrip lawaai, lawaaibronnen en hoe u lawaai kunt vermijden.

Lawaai en Horen. Een korte beschrijving van het begrip lawaai, lawaaibronnen en hoe u lawaai kunt vermijden. Lawaai en Horen 4 Een korte beschrijving van het begrip lawaai, lawaaibronnen en hoe u lawaai kunt vermijden. Deze brochure is de vierde in een reeks Widex-publicaties over het gehoor en aanverwante onderwerpen.

Nadere informatie

Indicatie cluster 2 bij kinderen met een CI. Rens Leeuw CI-team Nijmegen Sint-Michielsgestel Viataal

Indicatie cluster 2 bij kinderen met een CI. Rens Leeuw CI-team Nijmegen Sint-Michielsgestel Viataal Indicatie cluster 2 bij kinderen met een CI Rens Leeuw CI-team Nijmegen Sint-Michielsgestel Viataal Inhoud - Historie van regelgeving en huidige regelgeving - Enige resultaten van kinderen met CI - Overeenkomsten

Nadere informatie

Goed horen op het werk

Goed horen op het werk Goed horen op het werk Life is on We laten ons inspireren door de wensen van iedereen die vertrouwt op onze kennis, ideeën en zorg. Door op een creatieve manier de grenzen van de technologie op te zoeken,

Nadere informatie

BRAND. Algemene informatie over brand

BRAND. Algemene informatie over brand Preventie en Interim Algemene informatie over brand Opdat er brand zou ontstaan zijn 3 elementen nodig: Brandbare stof: vaste stof, vloeistof, gas Ontstekingsbron (vonken, vlam) veroorzaakt door bvb. kortsluiting,

Nadere informatie

Noodoproep Installatie

Noodoproep Installatie Noodoproep Installatie GEBRUIKSAANWIJZING 2010-2011 1. Gebruik en toepassingen Uw oproepsysteem zorgt ervoor dat u een hulpoproep doet uitgaan op het moment dat u zelf niet meer in staat bent om de telefoon

Nadere informatie

Welkom op de dagbehandeling Interne geneeskunde. www.nwz.nl

Welkom op de dagbehandeling Interne geneeskunde. www.nwz.nl Welkom op de dagbehandeling Interne geneeskunde www.nwz.nl Inhoud Wat kunt u verwachten op de dagbehandeling interne geneeskunde? 3 Uw afspraak 4 Uw voorbereiding 4 Dag van het onderzoek of de behandeling

Nadere informatie

Dysartrie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Dysartrie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Dysartrie Dysartrie is een spraakstoornis ten gevolge van een neurologische aandoening. Iemand met een dysartrie heeft moeite om verstaanbaar te spreken. In deze folder leest u wat dysartrie inhoudt en

Nadere informatie

Fout! Geen tekst met opgegeven opmaakprofiel in document.

Fout! Geen tekst met opgegeven opmaakprofiel in document. Hulpmiddelen en accessoires Inleiding Als iemand slechthorend wordt, wacht hij eerst 7 jaar voordat hij aan iemand een hulpvraag stelt. Die hulpvraag kan gesteld worden aan de audicien, de huisarts, de

Nadere informatie