Middelen voor interne mobiliteit

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Middelen voor interne mobiliteit"

Transcriptie

1 BELGIQUE-BELGIE P.P - P.B EUPEN 1 BC Efficiency in Building & Facility Management Business Interactive Media sprl - Profacility Magazine Nr 23 Driemaandelijkse publicatie juli - augustus - september 2009 Nederlandstalige uitgave 6,50 EUR Kantoor: Eupen 1 P Pro-FM Benchmark FM: Het gedroomde werkinstrument voor de facility manager Pro-Real Estate Sale & Rent Back van bedrijfsgebouwen Pro-Building Dolce Terhulpen: Tussen ontspanning en knowledge exchange Pro-Services Virtueel post- en archiefbeheer Middelen voor interne mobiliteit Dematerialisatie van werkdocumenten en aanwezigheid op het werk

2

3 Een publicatie van Business Interactive Media sprl Louisalaan Brussel Tel.+32(0) Fax +32(0) Directeur van de uitgave: Didier VAN DEN EYNDE Verspreiding via abonnement en gerichte mailings ex (één editie in het Frans + één editie in het Nederlands) REDACTIE Hoofredacteur: Patrick BARTHOLOME Redacteurs: Eduard CODDÉ, Thomas ELOY, Tim HARRUP, Stéphanie KOPLOWICZ, Alain SPILNER, Michaël VANDAMME, Philip WILLAERT. Vertaling: Simone BOGMAN, Michel BUCKINX, Axelle DEMOULIN, Annelies VERBIEST. Stuur ons uw persbericht via (FR) (NL). ADVERTENTIE & MARKETING Key Account Manager: Sigrid NAUWELAERTS Marketing: Didier VAN DEN EYNDE Advertentie tarieven beschikbaar op PRODUCTIE MMM Business Media Productie verantwoordelijke: Sonia COUNET Layout: Stéphane ANDRY, Laurent GOOR ABONNEMENTEN 3 magazines per jaar + de Profacility gids 1 jaar - 42 EUR - 2 jaar 68 EUR Abonneer u online op Betaling van uw abonnement via overschrijving op bankrekening KBC op naam van Business Interactive Media sprl met de vermelding: abo + uw naam. Uw abonnement start zodra we uw betaling hebben ontvangen. contact: Profacility is Media partner van Verantwoordelijke uitgever: Didier VAN DEN EYNDE, Louizalaan Brussel Overname van artikelen en afbeeldingen, zelfs gedeeltelijk gebeurt enkel na schriftelijke toestemming van de uitgever. Cover: foto CISCO Footprint & cost reduction: één pot nat Volgens een onafhankelijke studie (*) heeft 74% van de Belgische werknemers regelmatig aandacht voor het milieu op de werkvloer. Samen met Frankrijk staat België bovenaan de lijst van de bestudeerde landen terwijl Nederland de lijst afsluit met 64%. Zo bespaart en recycleert 92% van de ondervraagden in België papier, vergeleken met 82% in Frankrijk en 83% in Nederland. Fortissimi sunt Belgae zou Caesar zeggen Volgens de Belgische werknemers is spaarzaam zijn met papier de beste manier om de invloed van hun printactiviteiten op het milieu te beperken (38%). Niet slecht, maar het kan misschien ook een beetje een manier zijn om ons geweten te sussen. Want, terwijl wij op ons papierverbruik letten, zijn er volgens hetzelfde onderzoek heel wat meer Duitsers dan Belgen die hun printer uitschakelen aan het einde van hun werkdag. Net zoals er meer Fransen dan Belgen printen op beide kanten van het papier. Nu goed, al deze inspanningen lijken onbeduidend ten aanzien van de economische én ecologische kostenverminderingen die gerealiseerd zouden kunnen worden door het bedrijf anders te organiseren. Door het gedeeltelijk te dematerialiseren. Door overbodige verplaatsingen af te schaffen. Door een interne mobiliteit te creëren die het aantal werkposten, en dus de bezette oppervlakte, verkleint. De ecologische voetafdruk ('footprint') en de financiële lasten zullen er beide baat bij hebben. Ook de levenskwaliteit en de productiviteit zullen erop vooruitgaan. Waarom dus nog langer wachten om aan telewerken, videovergaderen, desk-sharing, digitalisering, enzovoort te doen? Het zijn allemaal sleutelbegrippen die ons beroepsleven en onze planeet kunnen veranderen. Daarvoor zijn natuurlijk wel de juiste technische en organisatorische middelen nodig. In dit nummer gaan we dan ook dieper in op deze oplossingen. Daarnaast zijn ook de juiste psychologische middelen nodig. Willen en kunnen veranderen. Want was de kracht van het menselijke ras niet net zijn vermogen om zich aan te passen? Patrick Bartholomé. We moeten onze ecologische voetafdruk verminderen. (*) Pan-Europese opiniepeiling, uitgevoerd door Vanson Bourne op verzoek van HP, bij gebruikers van informaticatechnologieën in België, Frankrijk, Nederland, Duitsland, Oostenrijk, Groot-Brittannië en Zwitserland. Profacility Magazine september

4 15 Pro-FM september Pro-Real Estate 06 Benchmarking Het gedroomde werkinstrument voor de facility manager 08 Juridiek Arbeidsongevallen: blijft de facility manager buiten schot? 10 Agenda Niet te missen voor alle facility managers! 15 New building Zenith Building: een keuze voor duurzaamheid 16 Vastgoed Nieuws uit de sector 18 Beheer Sale & Rent Back van bedrijfsgebouwen 14 Conferentie FM sourcing via modellen 20 Localisatie De plaats van tertiaire gebouwen in hun ruimtelijke context 4 Profacility Magazine september 2009

5 Download de referentie - documenten omtrent de artikels in dit nummer op Bekijk alle eerder verschenen artikels op Alle actualiteit vindt u op Pro-Building Pro-Services 22 Workplace design Dolce Terhulpen: Tussen ontspanning en knowledge exchange 27 Workplace innovation Case study: Philips Brussel 30 Uitrusting Het recente nieuws 44 Security Beter beveiligde parkings 48 Asset management De opportuniteiten van de crisis in de verhuissector volgens Mozer 50 Leveranciers Nieuws van dienstverleners NEW Dossier middelen voor interne mobiliteit 34 [Document Management] Digitalisering, een middel voor interne mobiliteit 36 [Document Management/Telecom] Onmisbare follow me -functie 39 [Telecom] Van audioconferentie tot telepresence 42 [Workplace outsourcing] Interview Regus kijkt vooruit ON LINE op [Telecom] Een geslaagde audio/videoconferentie (18/9/09) [Mobile workplace] De gebruiker bepaalt de evolutie van kantoren (12/03/2009) [Workplace equipment] DOSSIER INRICHTINGEN: Zijn kantoren aankleden (31/5/2007) [Document Management] Overzicht bewaren op afdrukkosten (27/03/2008) [Document Management] Van documentbeheer naar workflowbeheer (28/03/2008) Profacility Magazine september foto Cisco

6 Pro-FM [ Benchmark] Het gedroomde werkinst Iedereen die met facility management begaan is streeft naar kostenbesparing. Toch worden beoordelingen als te duur of juist aanvaardbaar nog al te vaak gevoelsmatig geuit m.b.t. de verschillende aspecten van het FM, al is het maar door het ontbreken van een vlot hanteerbare maatstaf. Daar komt eindelijk verandering in! Door het samenbrengen van de expertises, inzichten en methoden van KaHo Sint-Lieven en IFMA kon een volstrekt neutraal en competent onderzoeksteam aan de slag. Nu zowat drie jaar geleden werd binnen IFMA België het initiatief genomen om een werkgroep op te richten die een praktisch georiënteerd werkinstrument zou ontwikkelen voor de facility manager, waarmee deze op eenvoudige wijze de eigen resultaten zou kunnen vergelijken met andere bedrijven uit dezelfde of andere sectoren. Daarvoor is een gedetailleerde database nodig als toetssteen. Een dergelijk tool bestond al in Nederland, doch de verschillen tussen beide Beneluxlanden bleken te groot om de gedane ontwikkeling aan te passen aan de Belgische noden. De Katholieke Hogeschool Sint-Lieven Campus Waas in Sint-Niklaas kon een projectmatige aanpak plaatsen binnen wetenschappelijk onderzoek, gestimuleerd door de Vlaamse Gemeenschap. In de Scandinavische landen, Groot-Brittannië en Nederland is men al geruime tijd op heel hoog niveau bezig met onderzoek in het domein van FM. De krachten werden gebundeld en zowel KaHo Sint-Lieven als IFMA investeerden in het project. Van overheidswege vloeide euro in het onderzoek en IFMA investeerde euro, de grootste investering sinds haar oprichting. Gestructureerde aanpak Door het samenbrengen van de expertises, inzichten en methoden van KaHo De kernrubrieken Sint-Lieven en IFMA kon een t.o.v. de beoogde gebruikers volstrekt neutraal en competent onderzoeksteam aan de slag. Dit team staat onder de supervisie van een stuurgroep met vertegenwoordigers uit KaHo St Lieven en IFMA. Bovendien is de samenwerking een stimulans voor de IFMA-leden om het project te steunen en er voordeel mee te doen. In oktober 2007 ging het project officieel van start. Vooreerst werd begonnen met een grondige analyse van wat er bestond en waar de exacte noden van het facility management in België lagen. Internationaal bestaat er al heel wat cijfermateriaal rond FM, zeker in de USA, maar deze gegevens zijn weinig of niet relevant voor de Belgische markt. Niemand wist op dat ogenblik in Vlaanderen precies te vertellen wat het kost om een vierkante meter kantoorruimte schoon te maken of van energie te voorzien, een werkplek in te richten of een eigen bedrijfsrestaurant te exploiteren, schetst Johan Ryckx, lector FM aan de KaHo Sint-Lieven Campus Waas de uitgangssituatie. Er werd besloten de bestaande Nederlandse NEN 2748 norm als basis te hanteren, een beslissing die gestaafd wordt door het feit dat ook de EU op dezelfde norm steunt voor de uitwerking van een Europese norm. Hoewel deze norm de meest aangewezen vertrekbasis biedt, roept hij tevens een 1) Huisvesting O.a. subrubrieken als gebouw, verzekeringen, onderhoud, verbouwingen, energie en water en de rente van vastgoed. 2) Diensten en middelen Hieronder vallen o.a. de verbruiksdiensten als bedrijfsrestaurant, drankenautomaten, de risicobeheersing, de schoonmaakoperaties, verhuizingen, documentbeheer, alle kantoorartikelen 3) ICT De volledige transmissie-infrastructuur, hardware, software en de daarbij horende ondersteuning. 4) Externe Voorzieningen Bevat o.a. de kosten voor vergaderaccommodaties en de inrichting van thuiswerkplekken. 5) Facilitair Management Hieronder ressorteert de integrale sturing van voorgaande rubrieken zoals uitgeschreven staat in het facilitair beleid; de ondersteuning van FM door secretariaatsdiensten; het oprichten van een helpdesk, enz. 6 Profacility Magazine september 2009

7 rument FM groot aantal vragen en bedenkingen op. Voor het voeden van de beoogde database is het immers onontbeerlijk dat de gegevens zo duidelijk mogelijk zijn afgebakend en vrije interpretatie wordt uitgesloten. Anders kan men nooit tot precies vergelijkbaar cijfermateriaal komen en dat is een conditio sine qua non om een praktisch bruikbare tool te ontwikkelen. Uiteindelijk werden de 5 hoofdrubrieken met tal van subrubrieken van de NEN 2748 norm overgenomen en door de werkgroep gecompleteerd met toelichtingen en verduidelijking, samen goed voor in totaal ruim 200 vragen. Dit maakt het ook mogelijk niet-financiële -benchmarks te genereren. Denken we hierbij aan het aantal beschikbare werkplekken per gebouw, het aandeel van organisaties (eventueel per sector) die hun technisch onderhoud uitbesteden, enz Na het opstellen van de te volgen methodiek werd deze via mensen uit de dagelijkse FM-praktijk afgetoetst om met maximale zekerheid op het doel af te gaan. Webtool De stuurgroep opteerde voor het zelf ontwikkelen van een webtool, zodat facility managers het eigen cijfermateriaal vlot kunnen vergelijken met de in de database opgenomen gegevens van andere bedrijven, al dan niet uit dezelfde sector. Na een marktconsultatie bleek Meerwaarde voor IFMA-leden er geen bestaand IT-product te voldoen aan de eisen gesteld door het project. Een eigen ontwikkeling zou ook maximale flexibiliteit garanderen naar o.a. de noodzakelijke tweetaligheid voor ons land. De eerste versie van de webtool doorloopt momenteel een uitgebreide testfase met de medewerking van enkele bedrijven en derdejaarsstudenten van de KaHo Sint-Lieven - Sint-Niklaas. Vervolgens wordt gestart met het verzamelen van het eerste cijfermateriaal voor het aanzwengelen van de database. Hieraan verleent een pilootgroep van drie bedrijven zijn medewerking. Deze fase wordt besloten met een grondige evaluatie. De werkgroep rekent erop uiteindelijk groen licht te kunnen geven voor de openstelling van de webtool tegen begin Wanneer de database voldoende gestoffeerd is, zullen per rubriek de gemiddelde kostprijzen berekenbaar zijn en ook gepubliceerd worden. Door de toegevoegde diepgang in vergelijking tot de oorspronkelijke NEN 2748, kan de webtool onderscheid maken tussen kostenbepalende en nietkostenbepalende data. De finale webtool biedt veel meer dan het zuiver vergelijken van kosten, maar biedt heel wat finesse door rekening te houden met factoren als service level. Zo kan een op het eerste zicht dure schoonmaakkost alsnog de beste keuze zijn, wanneer men de daaraan verbonden service level Als beroepsvereniging is IFMA bekommerd om haar leden voor het lidmaatschap een aantrekkelijke meerwaarde te bieden, commentarieert IFMA-secretaris Jean Morren. Studiedagen zijn daar een voorbeeld van, maar het benchmarkingproject is ongetwijfeld het meest ambitieuze. Drie jaar geleden werd daar een zeer grote Jean Morren: Het project wil de leden betere investering voor gedaan. Het project inzichten geven op het facilitaire gebeuren. wil de leden betere inzichten geven op het facilitaire gebeuren, hen de mogelijkheid bieden om hun eigen facilitaire kosten in kaart te brengen en te vergelijken met concreet vergelijkbare gegevens van collega s, schetst Jean Morren. Dat laatste is erg belangrijk, omdat de kosten gerelateerd zijn aan het type gebouw en de werkomgeving alsook de aangeboden diensten. Wij zullen een tool ter beschikking stellen om gericht te vergelijken op zeer hoog niveau. in aanmerking neemt. De geïmplementeerde verfijning biedt de gebruikers tevens verregaande filtermogelijkheden voor het optimaal benchmarken van de eigen informatie. Uitnodigend Het gebruik van de webtool voor het benchmarken van facilitaire kosten wordt zeer laagdrempelig gehouden. Zo is de gebruiker niet verplicht om alle rubrieken en subrubrieken te doorlopen. Hij of zij kan zich beperken tot één of een aantal rubrieken. Hoe meer bedrijven hun gegevens toevertrouwen aan dit platform, hoe nauwkeuriger het benchmarken van de eigen prestaties zal kunnen gebeuren. Dat betekent een onmiskenbare win/winsituatie voor alle participanten. Vanzelfsprekend blijven de aan het systeem toevertrouwde gegevens strikt anoniem. Welke informatie voor wie onder welke voorwaarden zal worden ter beschikking gesteld moet in de komende maanden door de stuurgroep nog verder worden uitgemaakt. Op termijn verwachten de initiatiefnemers vanuit het opgezette platform statistieken te kunnen trekken die zelfs moeten toelaten tendensen af te bakenen en te analyseren. Dit aspect van de ontwikkeling zou kunnen bijdragen om vanuit IFMA de FM-opleidingen bij te sturen in functie tot de praktijk. Daarnaast kunnen de statistieken impulsen geven tot bijkomend onderzoek door de KaHo Sint-Lieven Campus Waas. In eerste instantie zal het gebruik van de webtool volledig gratis zijn voor de deelnemers. Wie zijn cijfermateriaal invoert krijgt daarvoor de door FM-collega s aangevulde database als toetssteen ter beschikking. De inzet van de enthousiaste stuur- en werkgroep heeft het professionaliseren van het vakgebied FM als hoofddoel. Door het vergelijken van allerhande data kan men als FM-manager gericht en efficiënt kosten gaan besparen en daardoor professioneler werken. Met dank aan alle leden van de stuur- en werkgroep voor een professionelere Belgische FM-toekomst! Eduard CODDÉ Profacility Magazine september

8 Pro-FM [ Intelligence FM] FM sourcing via modellen Tijdens de learnshops op 28 mei 2009 in het kader van de Facility Services - beurs in Tour&Taxis deelde Benoît Schmits, Director Office Real Estate, Facilities Management & Security bij GlaxoSmithKline Biologicals, zijn visie op facility management. Van zijn lange uiteenzetting vestigen we de aandacht op enkele centrale ideeën, zoals vooral de sourcingstrategie op basis van modellen. De spreker besprak eveneens enkele aspecten van een grootscheeps project dat momenteel uitgevoerd wordt bij GSK, namelijk de bouw van een administratief gebouw met een capaciteit van mensen. Wat dit betekent op het gebied van facility planning en organisatie, werd aandachtig gevolgd door een publiek dat voor de helft bestond uit bestaande of potentiële dienstverleners en leveranciers! In onze volgende nummers komen we zeker terug op het verdere verloop van dit project. Een matrixsysteem Our mission is to provide people with a secure physical (and virtual) workplace environment and cost effective support services that allow them to focus time & effort on global priorities. Dat is de definitie van facility management volgens B. Schmits. Daarbij moet echter nog een flinke nuance toegevoegd worden, die niet in de definitie opgenomen werd maar die wel aanwezig is in de dagelijkse realiteit van de FM-dienst van GSK, zijnde deze opdracht uitvoeren in een bedrijf dat een explosieve groei kent (zie kader). Facility Management omvat twee aspecten en het is de combinatie van de twee die ervoor zorgt dat de klant tevreden is, verduidelijk de spreker. Aan de ene kant is er een verticale as die de begrippen discipline, controle (KPI/SLA) en contract management dekt, en aan de andere kant is er een horizontale as die gericht is op het dagelijks beheer door de facility managers op het terrein, die aandacht hebben voor de behoeften en wensen van de eindgebruiker. B. Schmits maakt eveneens een interessante vergelijking tussen facility management en het beheer van een schouwburg: Een schouwburg bestaat uit een publiek, onze klanten, een te verbeteren en te onderhouden infrastructuur, een onthaaldienst als interface met het publiek en regiepersoneel dat alles in goede banen leidt en ervoor zorgt dat iedereen zijn rol in goede omstandigheden kan spelen. Maar een van de rollen van de facility manager is de vraag heroriënteren en te standaardiseren om de kosten te optimaliseren en om economische schaalvergrotingen en besparingen te realiseren. Het is niet de bedoeling om elke gebruiker te laten kiezen wat hij leuk vindt. Dit standpunt wijst op de aansporingen tot verantwoordelijkheidsbesef van de gebruiker, die professor A. Lainé maakte tijdens zijn laatste conferentie (zie Profacility nr. 22). Drie doelstellingen Volgens B. Schmits moet een facility manager drie doelstellingen nastreven: kwaliteit, zoals onder meer bepaald via de SLA s; Benoît Schmits, Director Office Real Estate, Facilities Management & Security bij GlaxoSmithKline Biologicals. Explosieve groei Na diverse overnames en fusies van vergezeld geleidelijke naamveranderingen, ging GlaxoSmithKline Biologicals van 419 werknemers in 1984 naar 9750 in 2008! 8 Profacility Magazine september 2009

9 klanttevredenheid: door steeds een antwoord te geven op de vragen, hoewel dit antwoord niet per se positief hoeft te zijn. Er kan ook gereageerd worden door middel van correctieve maatregelen zodra de vastgelegde kwaliteitsnormen verlaagd zijn; strategie: door een zo flexibel mogelijke organisatie te creëren om te voldoen aan de grote veranderlijkheid van de hedendaagse bedrijven. Modellen voor de sourcing van diensten Voor de bepaling van de wijze van samenwerking met de externe leveranciers van facilitaire diensten stelde Benoît Schmits vervolgens een sourcingsysteem op basis van modellen voor. Hij stelde vijf modellen voor, die gerangschikt worden van A tot E en die een steeds meer geïntegreerde werking mogelijk maken: Model A houdt in dat er een beroep gedaan wordt op 7, 8 of zelfs meer leveranciers met elk een eigen expertise. Volgens model B worden de uitbestede opdrachten toevertrouwd aan twee grote leveranciers die zullen instaan voor een deel van de dienstverleningen en die op hun beurt de gebieden uitbesteden, waarvoor ze zelf niet over de juiste competenties beschikken. Model C doet een beroep op een dienstenintegrator die zelf al dan niet operationele activiteiten uitvoert maar die vooral het werk van de toeleveranciers met alle nodige expertises beheert. Het voordeel van dit model voor de klant is dat hij maar één contract met de integrator moet sluiten en bijgevolg maar één onderhandelingspartner heeft. Model D bestaat erin dat de integrator zelf operationele activiteiten uitvoert en enkele specialistische expertises uitbesteedt, die hij zelf niet beheerst. Volgens model E wordt een contract gesloten met een groep bedrijven die samen kunnen beantwoorden aan de behoeften van de klant. De modellen van type A en volgende maximaliseren de specialisatie maar bieden geen schaalvergroting of optimalisering van de kosten, zegt B. Schmits. De transactie zelf en vooral de verplichting om een contract te sluiten met elke partij, brengt trouwens ook kosten mee. Modellen D en E, de andere uitersten, maken het mogelijk om diensten te genereren, een hefboomeffect, globalisatie op verschillende plaatsen of in verschillende landen en standaardisering te creëren en om nieuwe technologieën in de processen in te voeren. Benoît Schmits beveelt deze modellen aan voor grote organisaties, voor zover de integrator waarde creëert door een efficiënt beheer van zijn toeleveranciers. In dat geval zijn er echter twee nadelen: de ingewikkeldheid met als gevolg dat onderhandeling voor geen enkele van beide partijen gemakkelijk is, en de moeilijkheid om dit type van contract op te zeggen. Patrick BARTHOLOMÉ Profacility Magazine september

10 Pro-FM [ Juridiek] Blijft de facility manager b Alle voorzichtigheid ten spijt, kunnen (zware) arbeidsongevallen nooit helemaal uitgesloten worden. De geleden schade zal sowieso vergoed worden, daar stelt het probleem zich niet, maar in hoeverre kan de facility manager hiervoor aangesproken worden? Met deze hamvraag als uitgangspunt, richtte de IFMA een bijzondere commissie op. Wat volgt is een relaas van enkele cruciale bevindingen. Besluiten doen we met een aantal preventieve vuistregels. Referentie Rapport IFMA werkgroep Het eindrapport van de conclusies van de werkgroep Juridische Verantwoordelijkheid van de facility manager bij een zwaar arbeidsongeval wordt u aangeboden aan de prijs van 35 EUR + BTW. Contact: Tel.+32(0) Profacility Magazine september 2009 Confédé construct Het gebeurde enkele jaren geleden: een werknemer werd door de schuifdeur van een garage met een defect veiligheidssysteem geklemd en overleed ten gevolge van het ongeval. Tegen de 'facilitaire directeur' van de onderneming werd een juridische procedure opgestart. Er werd hem grote nalatigheid aangewreven, waarbij de rechter hem in eerste aanleg ook schuldig bevond. Tot ieders verbazing trouwens, want het was geweten dat de man - hij beheerde honderden gebouwen - zijn job op een professionele manier uitoefende. Uiteindelijk werd in beroep alles rechtgezet en keerde hij als een vrijgesproken man huiswaarts. Recht was geschied, alleen gingen daar wel vele jaren vol slopende procedures aan vooraf. En hoeft het gezegd dat de ervaring een vergaande weerslag had op het leven van de betrokkene? Voor het IFMA was dit voorval de onmiddellijke aanleiding om een werkgroep op te richten met dit onderwerp als kerntaak. Een tijdje geleden kregen de IFMA-leden tijdens een lezing enkele belangrijke bevindingen gepresenteerd. Juridisch plaatje In eerste instantie moeten man en paard genoemd worden. Begrijpen hoe ver de aansprakelijkheid van de facility manager kan reiken is pas mogelijk als men zich een beeld kan vormen van de juridische context waarin hij zijn beroep In de meeste gevallen zal de geleden schade van de slachtoffers van arbeidsongevallen door de werkgevers gedragen worden. uitoefent. Een eerste vaststelling is dat hij bij een arbeidsongeval op zowel strafrechtelijk als burgerlijk vlak aangesproken kan worden, althans in theorie. Ruw samengevat: het strafrecht beoogt degene die een inbreuk gepleegd heeft te straffen, terwijl de burgerlijke kant van de zaak zich op de schadeloosstelling van de slachtoffers (of hun nabestaanden) richt. Wat betekent dit nu in de praktijk? We vertrekken van een klassiek te noemen voorbeeld: een facility manager is als werknemer bij een bedrijf tewerkgesteld; een van de toestellen waar hij de verantwoordelijkheid voor draagt raakt op een dergelijke manier stuk dat een andere werknemer verwondingen oploopt. Bestraffing Voor wat de strafrechtelijke kant betreft zal de bestraffing gebeuren op basis van het Strafwetboek en enkele bijzondere wetten (het zogenaamde sociaal strafrecht). 'Onopzettelijke slagen en verwondingen' is de meest courante beschuldiging die men een facility manager in deze gevallen voor de voeten zal werpen. Indien het ook daadwerkelijk tot een strafrechtelijke veroordeling komt, zal de straf, boete en/of gevangenisstraf (eventueel voorwaardelijk), afhangen van het concrete geval. De ervaring leert echter dat het juridisch zwaartepunt van dergelijke onge-

11 uiten schot? "Werkgever is wie betaalt" Een panel van deskundigen gaf een antwoord op alle mogelijke vragen van de IFMA-leden. Het voorbeeld is uit het leven gegrepen. Een bedrijf doet beroep op een externe partner voor haar Facility beheer. Deze partner huurt op zijn beurt de diensten van een gespecialiseerde ruitenwasser in. Tijdens het ruiten wassen valt een van de gebruikte attributen naar beneden en een toevallige voorbijganger raakt gewond. Zoals geweten - het werd tijdens de voorstelling van de IFMA meermaals onderstreept - staat de werkgever in voor de vergoeding van door het slachtoffer geleden schade. Alleen, wie is nu in deze gegeven situatie de werkgever? De vraag werd door een van de leden gesteld. Luc Van Hamme, adviseur-generaal van de FOD Werkgelegenheid, gaf een duidelijk antwoord: "degene die het loon van die ruitenwisser betaalt". Niet de firma die voor de geleverde diensten betaalt zoals sommigen zouden denken, wel degene die ervoor zorgt dat het salaris van deze ruitenwisser maandelijks betaald wordt. vallen toch eerder op burgerlijk vlak gezocht moet worden. Schadeloosstelling In het hierboven aangehaalde voorbeeld, heeft de facility manager een werknemersstatuut. Zijn werkgever zal dan ook voor hem de burgerlijke verantwoordelijkheid dragen (in het bijzonder op basis van artikel 1384 van het Burgerlijk Wetboek voor de liefhebbers). In de meeste gevallen zal deze facility manager dan ook uit de kou blijven wanneer zich een ongeval voordoet. En precies door dit werknemersstatuut zal de verantwoordelijkheid voor het vergoeden van de schade bij zijn werkgever worden geplaatst. Slechts in uitzonderlijke gevallen - bij opzettelijke fout, een zware fout of een herhaaldelijke lichte fout van de facility manager - zal hij als werknemer rechtstreeks aangesproken kunnen worden voor deze vergoeding. Voor het betalen van de vergoeding aan de gewonde werknemer zal de arbeidsongevallenverzekeraar van de werkgever tussenkomen. Er bestaat trouwens een specifieke wet op de arbeidsongevallen (10 april 1971) die elke werkgever verplicht zo'n arbeidsongevallenverzekering aan te gaan. Ook hier bestaan enkele schaarse uitzonderingen. Enkel in uitzonderlijke gevallen en voor bepaalde schades (bv. indien een werkgever het geval opzettelijk veroorzaakt zou hebben of wanneer zich schade aan de goederen van de werknemer voordoet), zijn dan weer de algemene principes van het burgerlijk recht van toepassing. Wat hieruit te onthouden? Er zijn in de wet een aantal garanties ingebouwd die ervoor zorgen dat een facility manager die zich op een gedegen manier van zijn taak gekweten heeft niet persoonlijk voor de geleden schade zal moeten opdraaien. Persoon vinden Op zijn minst zo belangrijk als de vraag welke risico's een facility manager loopt, is de persoon die 'als dusdanig' beschouwd wordt. Wanneer zich een ongeval voordoet, wordt obligaat de schuldvraag gesteld. Veel heeft te maken met de bevoegdheden waar deze of gene persoon over beschikt. Zeker in grotere bedrijven is het niet altijd een eenvoudige klus af te bakenen wie waar precies voor bevoegd is. Wie is de uiteindelijke verantwoordelijke wanneer zich een probleem met de facilities voordoet? De CEO? De 'Directeur Gebouwen'? Of simpelweg de drager van de titel facility manager? Niet de benaming telt, wel de inhoud. Wat zijn de reële bevoegdheden, en tot waar reiken ze? Het brengt ons bij wat wellicht het belangrijkste onderdeel van het verhaal is: de preventie. Preventietips Voorkomen is beter dan genezen; alle wettelijke grendels ten spijt. Precies om die reden is het belangrijk dat een facility manager de nodige stappen zet teneinde zich in te dekken wanneer het noodlot zou toeslaan. De IFMA bundelde enkele aanbevelingen: Een duidelijke taakomschrijving: Idealiter wordt deze schriftelijk vastgesteld. Op die manier kan bepaald worden welke de rechten en plichten van een gegeven facility manager zijn, én wat daarbuiten valt. Wijzigingen hierin moeten niet enkel tot een aanpassing van dit geschreven document leiden, ze moeten ook binnen de organisatie gecommuniceerd worden. Genomen acties documenteren: Welke acties worden hier precies bedoeld? Het gamma is alvast heel ruim. Dit gaat van risicoanalyses, periodieke controles (zowel van onderhoudsfirma's als controleorganismen), rapporten van eigen technici, accidenten/incidenten, audits. Een samenwerking met externe partners is een geval apart. Hierbij is het fundamenteel dat deze ondernemingen duidelijk op de hoogte worden gebracht van de geldende procedures en regels. Processen en regels: Een facility manager mag geen werken laten uitvoeren indien de werkinstructies niet duidelijk opgesteld en gecommuni- Profacility Magazine september

12 [ Juridiek] ceerd zijn. Wie hiervoor instaat, is een interne aangelegenheid. Verminderen van de kans op ongevallen: Om ongevallen te vermijden, moet de facility manager de reflex hebben risicoanalyses uit te voeren, of die op zijn minst te laten uitvoeren. Een actieve medewerking van de FM in het veiligheidsbeleid van de onderneming zal zonder twijfel een meerwaarde betekenen voor de veiligheid en een vermindering van het aantal ongevallen. De samenwerking tussen Preventieadviseur en FM zijn in deze heel belangrijk. Opleidingen: In de sensibilisering van ondernemingen en hun medewerkers voor hun verantwoordelijkheid op veiligheidsvlak, spelen opleidingen een cruciale rol. Per slot van rekening is het onontbeerlijk dat een FM over voldoende kennis en knowhow beschikt. Benchmarking: Kijk eens over de muur! Het kan voor een FM vaak een leerrijke oefening zijn na te gaan hoe men het bij andere firma's doet. Lessen trekken uit de goede voorbeelden die men er aantreft is de boodschap. Michaël VANDAMME Zelfstandige facility manager Het gebeurt wel vaker dat de verantwoordelijke voor de facilities iemand is die op zelfstandige basis tewerkgesteld is. Dit zorgt voor een heel andere situatie dan hun collega's die in loonverband bedrijvig zijn. Bij afwezigheid van een formele 'werkgever', kan men deze immers niet aanspreken voor die burgerlijke schade die uit een arbeidsongeval voortvloeit. In dergelijke gevallen staat de 'zelfstandige' facility manager er alleen voor, wat wil zeggen dat hij zelf moet zorgen voldoende verzekerd te zijn. Zich indekken tegen mogelijke strafrechtelijke sancties is sowieso uitgesloten. Dat is trouwens een algemene regel en niet anders dan voor wie als werknemer aangesteld is. Maar op burgerlijk vlak zit het plaatje ingewikkelder in mekaar. Men onderscheidt twee soorten dekkingen: enerzijds de burgerlijke aansprakelijkheid (BA) Beroep en anderzijds de BA Uitbating. De BA Beroep dekt de schade aan derden die bij het uitoefenen van het beroep kan optreden. BA Uitbating zorgt echter voor een ruimere dekking die verder gaat dan de BA Beroep. De handelingen die door dit soort polis gedekt kunnen worden zijn divers: fouten, nalatigheden, maar ook diefstal of zwendel gepleegd met iemand die de verzekerde - de facility manager dus - als een verantwoordelijke beschouwde. Voor alle duidelijkheid: de diefstal of zwendel moet gepleegd worden door een andere persoon dan de verzekerde zelf. Vanzelfsprekend kan een facility manager zich niet verzekeren tegen dergelijke misdrijven die hij zelf moedwillig zou plegen. De meeste verzekeraars bieden doorgaans de mogelijkheid om een rechtsbijstandsverzekering aan te gaan. Trouwens zowel voor BA Beroep als BA Uitbating polissen. De meerwaarde hiervan kan niet miskend worden, toch formuleert de IFMA hier één belangrijke waarschuwing bij: goed nagaan of de rechtsbijstand ook wel alle mogelijke scenario's dekt. Veel te vaak gaat men hiervan uit, terwijl de veronderstelling niet met de werkelijkheid overeenstemt.

13

14 Pro-FM [Agenda] 2 e FM-congres: Ontwikkelingen, kansen en bedreigingen Op 21 en 22 oktober 2009 organiseert Ki' communications zijn tweede congres over facility Management. Deze editie heeft als thema: De facility manager in een constant veranderende bedrijfsomgeving: ontwikkelingen, kansen & bedreigingen. De onderwerpen die tijdens het congres behandeld zullen worden, werden enerzijds door Facility managers en directeurs tijdens een evaluatievergadering na het eerste congres en anderzijds door middel van een enquête bepaald. Tijdens de vergadering werden de drie hoofdthema s besloten, namelijk Kostenbeheersing en flexibiliteit, Outsourcing en De facility manager binnen het organigram, terwijl uit de enquête een interesse voor een duurzame visie op FM bleek. De eerste drie thema s zullen tijdens individuele workshops behandeld worden. De sessies zullen in goede banen geleid worden door een groep ervaren moderatoren, bestaande uit facility managers en consultants. De bedoeling is om interactieve discussies te voeren, waarbij de zaal evenveel inbreng zal hebben als het panel. De sessie over Duurzaamheid en Total Cost of Ownership is een (tweetalige) plenaire sessie met een ervaren panel s Avonds wordt een zakendiner aangeboden met als eregast de heer Marc Josz, algemeen directeur van Electrabel Customer Solutions. Events 23>24/9 easyfairs HVAC Brussels 2009 Brussels Expo ngchoice=nl&showid=713& 23>24/9 easyfairs ECL Brussels 2009 Brussels Expo ngchoice=nl&showid=714& 24/9 FM & Overheid Provinciehuis Vlaams Brabant te Leuven 8/10 IFMA - EMAB event - Janssen Pharma Janssen Pharmaceutica Beerse 21/10 Facility Management Congres 2009 Château-Ferme du Sart-Ampsin (Huy) 26/10 Orgatec 2010 Office & Facility Kölnmesse Keulen 3/11 A+A 2009 : Safety, Security & Health at work Düsseldorf 24/11 Facility Nights 18de editie SportOase Leuven De easyfairs Building & Facility Management vakbeurs vindt plaats in Tour & Taxis in Brussel op 26 en 27 mei Het evenement is het resultaat van de fusie tussen de beurzen easyfairs Buildings of Belgium en easyfairs Facility Services en is gewijd aan oplossingen voor duurzame renovatie en restauratie en voor het beheer van stedelijke commerciële en residentiële gebouwen. In Hall 1 van Tour & Taxis bevinden zich alle ondernemers, technici en installateurs, exposanten die gebouwen renoveren of de bestemming ervan wijzigen na een grondige transformatie. Ook is er heel wat info te vinden over het onderhoud van gebouwen en technische installaties. In Hall 2 vinden we bedrijven die actief zijn in facilitaire dienstverlening en producten. Thema s zijn onder andere gevelrenovatie, normen voor energieprestaties en acclimatisatie. easyfairs stelt twee centrale thema s voor: energie en restauratie. De normen voor energieprestaties hebben een enorme impact op groene renovatie en op het beheer van gebouwen. Restauratie wordt trouwens ook steeds vaker gelinkt aan een groter renovatieproject. Opleidingen 17/9 Methodes en technieken voor de meting en evaluatie van het energieverbruik Hotel Leonardo Wépion 21/9 Sleutels voor het begrijpen van overheidsopdrachten: focus op de gunningsprocedure Burogest Office Park, Loyers (Namen) 24/9 Postgraduaat FM Dag 13 (3h) Verhuizen Haute Ecole de la Province de Liège, Jemeppe 1/10 Sleutels voor het begrijpen van overheidsopdrachten: IAM platform en portaal overheidsopdrachten (workshop) Burogest Office Park, Loyers (Namen) Lees meer over deze data in de online agenda op

15 Pro-Real Estate [ New building] Zenith Building Duurzame keuze Zopas werd de Zenith Building in de Brusselse Noordwijk opgeleverd. Bij de totstandkoming werd niet alleen de architecturale lat hoog gelegd, ook een bijzondere aandacht voor de aspecten van duurzaam gebruik liep als een rode draad door het project. IFMA greep alvast de gelegenheid aan om in het gebouw een activiteit te organiseren. Ook architecturaal werd de lat hoog gelegd. Vandaag plukt men dan ook de vruchten van deze inspanning. De spontane reacties van de deelnemers logen er niet om. De beslissing van het IFMA om de slotactiviteit van haar werkingsjaar in de kakelverse Zenith Building te organiseren werd algemeen gesmaakt. De zomer was nog maar enkele dagen oud, de weergoden gunstig gestemd en het talrijk opgekomen publiek werd op een panoramisch terras ontvangen. En cijferliefhebbers geven we alvast dit mee: de Zenith staat voor m 2 kantooroppervlakte, gespreid over 20 verdiepingen. Interactie met de buurt Er is het gebouw en de ligging. De Zenith Building is assymetrisch uit verschillende modules opgebouwd. Deze vinden steun op één voetstuk, waar ook de toegang tot het gebouw aangebracht is. Het levert een zicht op dat bezwaarlijk doorsnee genoemd kan worden. De beelden spreken zonder meer boekdelen. De nadruk, zo beklemtoont promotor Codic, ligt tegelijkertijd ook op duurzaamheid. Begrijp: het gebouw is voorzien om vele jaren lang aan een zo laag mogelijke kost gebruikt te worden. Een vorm van duurzaamheid vindt men ook terug in de interactie met de buurt. De Zenith is geen solitaire constructie, maar schrijft zich helemaal in het multifunctioneel project dat voor deze Gaucheretwijk uitgetekend werd. Gelegen aan het ene uiterste van de Koning Albert II laan is het gebouw het sluitstuk van de wijkontplooiing. Bereikbaarheid als handelsmerk De ligging van de Zenith brengt ons onmiddellijk bij een eerste belangrijke troef: de bereikbaarheid. Onder het gebouw is parkeergelegenheid voorzien, maar het is vooral de nabijheid van het Noordstation die uitgespeeld wordt. Dat rekening werd gehouden met alle veiligheidsaspecten is een ander voordeel. En dan is er de benutting van de beschikbare ruimte. Codic cijferde het voor: één werkplek voor elke 10m 2 beschikbare ruimte behoort tot de mogelijkheden, uiteraard afhankelijk van de keuze voor een landschapskantoor, individuele ruimtes of een tussenoplossing. Werken is echter ook een kwestie van ontspanning. Precies om het goed gevoel van gebruikers te voeden, zijn op verschillende verdiepingen terrassen voorzien. Wie kan ontkennen dat het halen van een frisse neus terwijl men van het panorama geniet geen prima motivator is? Toch wordt dit aspect van ruimtebenutting pas ten volle duidelijk wanneer men de dingen heel erg praktisch bekijkt. Concrete case 'Geen appelen met peren vergelijken'; het is een boodschap die ontwikkelaar Codic meermaals onderstreept. De meerwaarde van een modern gebouw als de Zenith Building zal slechts ten volle duidelijk worden wanneer alle relevante parameters in rekening worden gebracht. Een praktische case moet dit in de verf zetten. Het vertrekpunt is een (fictief) bedrijf met 82 werknemers, thans gevestigd in een Grade B building. De gemiddelde oppervlakte per werkeenheid bedraagt 26 m 2 (alle overige lokalen zoals vergaderruimtes of cafetaria inbegrepen), wat wil zeggen dat een totale oppervlakte van m 2 gebruikt wordt. Hieraan hangt een kostenplaatje van vast, of per werknemer. Dankzij het potentieel van de Zenith Building men gaat er bij Codic prat op kan deze kost met ruim één vierde verminderd worden. Hoe? Door de optimale inrichtingsmogelijkheden te benutten, kan de vereiste ruimte per werkeenheid tot 18,4 m 2 herleid worden. Een dergelijke besparing draait echter om meer dan oppervlakte. Ook verlichting (maximaal gebruik maken van natuurlijk licht bijvoorbeeld) of het type verwarming spelen een rol. De resultaten zijn wat ze zijn. Extrapoleert men de jaarlijks uitgespaarde bedragen, dan krijgt men op minder dan vier jaar een besparing die overeenstemt met de jaarlijkse kantoorkost van voormeld bedrijf ( ). Michaël VANDAMME Profacility Magazine september

16 Pro-Real Estate [Actu] Geschiedenis van Brusselse kantoren Brussel telt vandaag meer dan 12 miljoen m² kantoorruimte tegenover m² in Met het boek Brussel, haar kantoren en bedienden, gepubliceerd door de Directie Studies en Planning van het ministerie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, heeft Het Overzicht van het Kantorenpark getracht deze evolutie te belichten vanuit een historische, geografische, stedenbouwkundige, architecturale, economische en maatschappelijke invalshoek. Het resultaat is een referentiewerk van 256 pagina s, aangevuld met een interactieve DVD en geïllustreerd met orthofotoplannen en iconografische documenten, waaraan zo n twintig auteurs meegewerkt hebben. (AD) Een referentiewerk van 256 pagina s, aangevuld met een interactieve DVD. Solaris, eerste gebouw met groen Valideocertificaat Solaris, een gebouw van investeringsmaatschappij Fidentia Green Buildings in Brussel, is het eerste gebouw met het Valideocertificaat voor duurzaam bouwen. Solaris is uitgerust met een stormbekken, apparatuur voor het opvangen van regenwater, een geothermische warmtepomp, geocooling, superisolerende dubbele beglazing, een gecentraliseerd systeem voor technisch beheer, 800 m² fotovoltaïsche panelen, hoog-rendementsverlichting, ventilatie met warmterecuperatie, enz. Solaris biedt m² kantoorruimte te huur aan. (AD) Solaris Arch. Assar. Foto Assar 16 Profacility Magazine september 2009

17 4 Belgische projecten genomineerd voor de RICS Awards 2009 Er zijn vier Belgische architectuurprojecten genomineerd voor de RICS Awards 2009 in Londen. Dit is opmerkelijk aangezien slechts 9 van de 371 voorgestelde projecten niet Brits zijn. De vier projecten in kwestie zijn het cultureel centrum Wolubilis in Brussel (A2RC) in de categorie 'Community Benefit', de Raad van Europa in Straatsburg (Art & Build) in de categorie 'Sustainability', Les Ecuries de la Chasse Royale in Brussel (ASSAR) in de categorie 'Building conservation' en Regency Office/Hotel Merode in Brussel (VIZZION) in de categorie Regeneration. De resultaten worden bekendgemaakt op 16 oktober. (AD) Foto Georges De Kinder Foto Jean-Francois De Witte Wolubilis Arch. A2RC I 2. Raad van Europa Bâtiment Général Arch. Art & Build I 3. Regency Arch. Vizzion I 4. Les Ecuries de la Chasse Royale Arch. Assar 2 Foto M. Detiffe.jpg Foto S. Brison Dapesco bouwt eerste positieve-energiegebouw in wallonië Dapesco bouwt binnenkort het eerste positieve-energiegebouw van Wallonië. Passieve kantoren zouden op termijn meer energie produceren dan ze verbruiken. Studiebureau Dapesco is gespecialiseerd in energiebeheer voor klanten uit de industriële en dienstverlenende sector en zal zijn sociale zetel vestigen in het Fleming wetenschapspark in Louvain-la-Neuve. Het nieuwe gebouw zal ook gebruikt worden voor demonstraties aan klanten. De constructie van 300 m 2 is er volledig op gericht het energieverbruik tot een minimum te beperken dankzij zuinige verlichtingselementen en vooruitstrevende isolatie. De meeste ramen zijn naar het zuiden gericht en de verwarming werkt hoofdzakelijk op zonne-energie. Bij die passieve elementen komen nog de richtbare zonnepanelen en een kleine windmolen om elektriciteit op te wekken. De hitte in de kamers waar de computerservers staan wordt herbruikt voor de ventilatie van het gebouw. (AD) Blijf elke dag op de hoogte van het nieuws uit de sector op Profacility Magazine september

18 Pro-Real Estate [ Beheer] Sale & Rent Back Dat heel wat bedrijven eigenaar zijn van het door hen gebruikte vastgoed is een feitelijke vaststelling. Is het beheren van zo'n eigen vastgoedportefeuille wel een verstandige zet? En welke alternatieven bestaan er? Beide vragen lagen aan de basis van een recente "bedrijfscauserie", georganiseerd door CFO-Magazine. Aan de hand van een praktisch voorbeeld Univeg werden de voor- en nadelen van een Sale & Rent Back operatie er onder de loep genomen. 18 Profacility Magazine september 2009 Verkopen aan een BEVAK creëert een aparte fiscale context waardoor de S&RB operatie er plots veel aantrekkelijker gaat uitzien. Waarom het beheer van het gebruikte vastgoed niet uitbesteden? De idee druist misschien in tegen wat door veel bedrijven als een toonbeeld van goed beheer beschouwd wordt, toch is het lijstje met argumenten om dit wel te doen langer dan men denkt. Om te beginnen is er de vaststelling dat dit beheren van onroerend goed doorgaans niet de kerntaak van de onderneming is. Niet alleen dreigt dit veel energie op te slorpen, door het feit dat het hier al bij al om een erg gespecialiseerde taak gaat, bestaat het risico dat dit beheer niet optimaal gebeurt. Het klinkt misschien wat paradoxaal, maar het van de hand doen van zijn eigen vastgoed komt vaak de flexibiliteit van het beheer ten goede. 'Klassieke' Sale & Rent Back De klassieke operatie waarmee het managen van het eigen vastgoed uit handen wordt gegeven, is een zogenaamde Sale & Rent Back, kortweg S&RB. In een notendop: na een onroerend goed verkocht te hebben, huurt men het van de koper voor eigen gebruik. Een onmiddellijk voordeel is het plotse vrijkomen van aanzienlijk wat middelen. Nogal wiedes: tegenover elke verkoop staat een verkoopprijs. Hierdoor daalt de schuldgraad en/of de marge om te investeren in wat net wél de core business is neemt zienderogen toe. Een boekhoudkundig voordeel is een verbetering van de balansratio's. En door de toegenomen middelen die in de eigen werkzaamheden herbelegd kunnen worden, komt men ook in aanmerking voor een belangrijkere notionele intrestaftrek. Om hier slechts één cijfer op te kleven: een extra vermogen van één miljoen euro levert jaarlijks een bijkomende notionele intrestaftrek van om en bij de euro op. Het klinkt misschien wat paradoxaal, maar het van de hand doen van zijn eigen vastgoed komt vaak de flexibiliteit van het beheer ten goede. Hoe vaak beschikt een bedrijf immers niet over ruimte die niet of inefficiënt gebruikt wordt? Vastgoed wordt op die manier vooral een lastgoed. Een S&RB operatie kan daar verandering in brengen. Want voortaan zal men immers moeten betalen voor hetgeen gebruikt wordt, wat een optimalisering in de hand werkt. Vennootschapsbelasting halveren Het plaatje is pas volledig als ook de nadelen in overweging genomen worden. Door de verkoop verdwijnt dit vastgoed ook effectief uit het vermogen van de onderneming. Het valoriseren ervan, ook al gebeurt dit aan een aantrekkelijke marktprijs, is nu eenmaal een eenmalige operatie. Ook de emotionele betekenis ervan kan een rol spelen, zeker bij familiebedrijven. En het moet gezegd dat een dergelijke operatie niet kosteloos is. Toch kan door het eerbiedigen van een aantal best practices dit kostenplaatje aanzienlijk gemilderd worden. Door de verkoop van het bedrijfsvastgoed genereert men een aanzienlijke meerinkomst voor de onderneming. En dat is een ontwikkeling waar ook de

19 Met de expertise van het magazine Jean-Paul Van de Velde, Chief Legal Council bij Univeg: Onze Sale & Rent Back operatie moest onze ontwikkelingen blijvend maken. fiscus een bijzondere belangstelling voor heeft. Bij een 'gewone' S&RB operatie wordt dan ook een belasting van 34% op de gerealiseerde meerwaarde geheven. Toegepast op de case study van Univeg zou dit volgend resultaat opleveren. De meerwaarde, die overeen komt met het verschil tussen de marktwaarde (29,4 miljoen euro) en de boekwaarde van het onroerend goed (4,9 miljoen euro), zou 24,5 miljoen euro bedragen. In die veronderstelling zou de onderneming voor het jaar van de verkoop een extra vennootschapsbelasting van 8,33 miljoen euro moeten ophoesten. Geen prettig vooruitzicht, maar er bestaat echter een manier om het financiële impact te verminderen. En dat is precies ook het pad dat Univeg bewandeld heeft. Ruilen voor aandelen Essentieel hierbij is de partner aan wie men zijn vastgoed verkoopt. In het geval van Univeg was dit WDP die het statuut van BEVAK bezit (zie 'BEVAK in een notendop'). Verkopen aan een BEVAK creëert een aparte fiscale context waardoor de S&RB operatie er plots veel aantrekkelijker gaat uitzien. Anders dan bij een gewone S&RB wordt de vennootschapsbelasting van 34% op de gerealiseerde meerwaarde vervangen door een "exit-taks" van 17%, een halvering dus! Registratierechten (10%) zijn evenmin verschuldigd. Verkopen aan een BEVAK is ook geen verkoop in de strikte betekenis van het woord. Het vastgoed waar men afstand van doet wordt in de BEVAK ingebracht, en in ruil worden aandelen uitgekeerd. Hoe lang deze portefeuille van aandelen in het bezit van de inbrenger in casu Univeg moet blijven is niet wettelijk bepaald. Anders gezegd: men kan deze erg snel terug te koop aanbieden. Er bestaan evenmin verplichtingen over de prijs van zo'n aandeel. Hier speelt het marktmechanisme, waardoor koersstijgingen of -dalingen na afloop van de operatie de winst of verlies van de verkoper zullen bepalen. Michaël VANDAMME Profacility Magazine september

20 Pro-Real Estate [ Localisatie] Tertiaire gebouwen in hu In de bouwsector wordt energie maar al te vaak beschouwd als een kwestie van speciale technieken. Daarnaast moet echter ook rekening gehouden worden met de inplanting en architectuur van het gebouw, de integratie ervan in de wijken en de geografische ligging. In dit artikel gaan we dieper in op deze drie niveaus: Belangrijk: zich vestigen in de buurt van openbaar vervoer! Referentie Op geografisch niveau: 1. de locatie kiezen Door de uitbreiding van de tertiaire sector in Wallonië wordt de behoefte aan kantoorruimten alsmaar groter. Zo zijn de oppervlakten voor winkels, kantoren en diensten tussen 2001 en 2006 met maar liefst 7,5% gestegen terwijl de toename van de terreinen voor openbare diensten en gemeenschapsvoorzieningen dan weer bescheiden bleef (+ 0,6%). Vandaag bestaat de grootste uitdaging op geografisch niveau er dus in om te voldoen aan deze toenemende behoefte. De keuze van de locatie hangt echter grotendeels af van de criteria op het gebied van bereikbaarheid en grondbelasting. Het aanbod van nieuwe terreinen concentreert zich vooral in zones met economische activiteit of in voorstedelijke gebieden. Maar dat heeft een prijs, vooral voor energie. Als voorbeeld wijzen we erop dat ongeveer 56% van de energiefactuur van een tertiair gebouw rechtstreeks toe te schrijven is aan de kosten voor transport van zowel personen als goederen (Bron: Bilan énergétique de la Région wallonne 2006: Bilan de consommation des transports DGO4, 2008). Een locatie vinden waar deze kosten beperkt kunnen worden, is een eerste stap in een verantwoordelijke aanpak. Enkele grondregels: Zich vestigen in de buurt van een Bereikbaarheidskaarten De Waalse permanente conferentie van de ontwikkeling van het grondgebied (CPDT) heeft bereikbaarheidskaarten uitgewerkt die kunnen helpen met de beslissing van de locatie. Ze geven de plaatsen aan die het best toegankelijk zijn met andere vervoersmiddelen dan de auto, en dit voor heel Wallonië, uitgedrukt in verwachte modale deel per trein, bus of traag middel. U kunt deze kaarten raadplegen op het Portail Cartographique de la Région Wallonne. Website: Beschikbaar op structurerend aanbod van openbare vervoermiddelen (zie kader Bereikbaarheidskaarten ). Het hergebruik van braakliggende en verlaten percelen stimuleren en een functionele mix garanderen (zie kader BedZED ). De rol van de overheid is essentieel voor de aanmoediging van projecten die aan deze voorwaarden voldoen. Het voorbeeld van BedZED Het ecologisch dorp BedZED (Beddington Zero Energy Development) bestaat uit 82 woningen en m² kantoor- en handelsruimten en is gelegen in het Engelse district Sutton, ten zuiden van Londen. Door zijn architecturale en stedenbouwkundige opbouw heeft het een zeer hoge bevolkingsdichtheid terwijl een maximale constructiehoogte van 3 verdiepingen gerespecteerd werd. De dichtheid van het centrum van de wijk, waar 500 mensen per hectare wonen en werken, werd verkregen door de architecturale integratie van de woonruimten: naar het zuiden gerichte gevels voor een maximale blootstelling aan de zon en terrassen tegen de naar het noorden gerichte kantoren om de neiging tot overmatig verwarmen te verminderen en de ruimten koel te houden. BedZED 1 past eveneens vernieuwende technieken en systemen toe voor energiebeheersing (superisolatie, driedubbele beglazing, huishoudelijke toestellen met zeer hoge energieprestaties, enz) en maakt gebruik van hernieuwbare energie (zonne-energie, warmtekrachtkoppeling). 2. Op wijkniveau: de functionele mix bevorderen Op wijkniveau zal een gebouw met verschillende activiteiten (residentiële en handelsactiviteiten, diensten) aangeboden worden om de uitwisselings- en contactmogelijkheden te vergroten (zie 'Praktische handleiding voor de duurzame bouw en renovatie van kleine gebouwen Gelegenheid bieden voor sociaal verkeer, BIM, februari 2007). Het principe van de functionele mix biedt immers meerdere voordelen zowel op sociaal en economisch vlak als op milieugebied. Enkele voorbeelden: Betere energie-efficiëntie aangezien de verbruiksprofielen van de verschillende 20 Profacility Magazine september 2009

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6 Inhoud Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 3 Relatie tussen ICT en 3 Outsourcen ICT: Wat? 3 Cloud Services 3 Service Level Agreement 3 Software

Nadere informatie

Dienst Logistiek. 1 Dienst Logistiek

Dienst Logistiek. 1 Dienst Logistiek Dienst Logistiek 1 Dienst Logistiek Dienst Logistiek 2 1 VOORSTELLING A. Opdrachten Directie Generaal 1) Ondersteuning 2) Innovatie en verandering De dienst Logistiek biedt logistieke ondersteuning aan

Nadere informatie

Professioneel facility management. Competenties en veranderstrategieën om waarde toe te voegen aan het primaire proces

Professioneel facility management. Competenties en veranderstrategieën om waarde toe te voegen aan het primaire proces Professioneel facility management Competenties en veranderstrategieën om waarde toe te voegen aan het primaire proces Inhoud Voorwoord Professionele frontliners 1. Theoretisch kader 2. Competenties en

Nadere informatie

SAL/TM/001 - SALES COMMUNICATION ADVISER VERANTWOORDELIJKHEDEN I.V.M. INFORMATIEBEVEILIGING EN VERANTWOORD SPEL

SAL/TM/001 - SALES COMMUNICATION ADVISER VERANTWOORDELIJKHEDEN I.V.M. INFORMATIEBEVEILIGING EN VERANTWOORD SPEL Functiedetail FUNCTIE : SAL/TM/001 - Sales Communication Adviser FUNCTIEFAMILIE : Retail AFDELING : Retail Job architecture VERANTWOORDELIJKHEDEN I.V.M. INFORMATIEBEVEILIGING EN VERANTWOORD SPEL Kwaliteit

Nadere informatie

FACILITY MANAGEMENT. Duurzaam FM. Algemeen management. Mieke Pieters

FACILITY MANAGEMENT. Duurzaam FM. Algemeen management. Mieke Pieters FACILITY MANAGEMENT Algemeen management Duurzaam FM Mieke Pieters Colofon Duurzaam FM Auteur: Mieke Pieters Brussel, 2015 D/2015/8132/213 ISBN 978-2-509-02538-8 ISSN 2406-6311 NUR 800 De publicaties uit

Nadere informatie

Als werkgever efficiënt geschillen afhandelen. SD Worx begeleidt u tot in de rechtbank

Als werkgever efficiënt geschillen afhandelen. SD Worx begeleidt u tot in de rechtbank Als werkgever efficiënt geschillen afhandelen SD Worx begeleidt u tot in de rechtbank Meer weten? Neem contact op met Legal Consulting Tel.: +32 (0)78 15 90 23 E-mail: legalconsulting@sdworx.com www.sdworx.be/geschillenbegeleiding

Nadere informatie

Open Data in België en Vlaanderen; Interessante complexiteit. Noël Van Herreweghe

Open Data in België en Vlaanderen; Interessante complexiteit. Noël Van Herreweghe Open Data in België en Vlaanderen; Interessante complexiteit Noël Van Herreweghe 1 Inhoud: 1.Open data in de Belgische en Vlaamse context 2. Hoe zien wij open data in Vlaanderen 3. Status open data in

Nadere informatie

Grip op uw bedrijfscontinuïteit

Grip op uw bedrijfscontinuïteit Grip op uw bedrijfscontinuïteit Hoe omgaan met risico s 1 Grip op uw bedrijfsdoelstellingen: risicomanagement Ondernemen is risico s nemen. Maar bedrijfsrisico s mogen ondernemen niet in de weg staan.

Nadere informatie

De eigen vermogens voor de fusie zullen opgeteld worden in het eigen vermogen na de fusie.

De eigen vermogens voor de fusie zullen opgeteld worden in het eigen vermogen na de fusie. Fusies en absorpties SigmaConso llen White Principieel kan een fusie van twee vennootschappen van dezelfde consolidatiekring geen impact hebben op de geconsolideerde rekeningen. Economisch gezien, wat

Nadere informatie

BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID VAN DE ARCHITECT VERBONDEN DOOR EEN ARBEIDSOVEREENKOMST

BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID VAN DE ARCHITECT VERBONDEN DOOR EEN ARBEIDSOVEREENKOMST BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID VAN DE ARCHITECT VERBONDEN DOOR EEN ARBEIDSOVEREENKOMST 1) Omschrijving van de arbeidsovereenkomst Artikel 3 van de wet van 3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten

Nadere informatie

Persconferentie «Ecobouw stimuleren» 8 februari 2007 Toespraak van Evelyne Huytebroeck

Persconferentie «Ecobouw stimuleren» 8 februari 2007 Toespraak van Evelyne Huytebroeck Persconferentie «Ecobouw stimuleren» 8 februari 2007 Toespraak van Evelyne Huytebroeck De potentiële verbetering van de energie- en milieuprestaties van gebouwen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is

Nadere informatie

VERKEERSVEILIGHEID TRACTEBEL ENGINEERING. 25 juni 2014

VERKEERSVEILIGHEID TRACTEBEL ENGINEERING. 25 juni 2014 VERKEERSVEILIGHEID TRACTEBEL ENGINEERING CHOOSE EXPERTS, FIND PARTNERS 25 juni 2014 Verkeersveiligheid Tractebel Engineering 2 Tractebel Engineering = studiebureau met activiteiten in 3 grote domeinen

Nadere informatie

Risico s beheren in een veranderende wereld

Risico s beheren in een veranderende wereld GRAS SAVOYE I BELGIË Risico s beheren in een veranderende wereld Advies, bescherming en risicobeheer: Van ondernemingen en hun werknemers Van vrije beroepen Van particulieren Wij willen u kennen u begrijpen

Nadere informatie

Verantwoordelijke uitgever : Philippe Pivin, Belgische Onafhankelijkheidslaan 72-1081 Koekelberg. «Historisch Koekelberg»

Verantwoordelijke uitgever : Philippe Pivin, Belgische Onafhankelijkheidslaan 72-1081 Koekelberg. «Historisch Koekelberg» Verantwoordelijke uitgever : Philippe Pivin, Belgische Onafhankelijkheidslaan 72-1081 Koekelberg. «Historisch Koekelberg» «Historisch Koekelberg» in enkele cijfers Gewestelijke toelage : 11.000.000 Federale

Nadere informatie

Azure in de praktijk o.a. case van Heineken en Talpa

Azure in de praktijk o.a. case van Heineken en Talpa consulting - sourcing - solutions Azure in de praktijk o.a. case van Heineken en Talpa Marcel van Rijn Marco van Veen 9 januari 2014 Marcel van Rijn Mede oprichter Connect2Crowd Meer dan 15 jaar corporate

Nadere informatie

Kempische verzekeringskring 16 maart 2010 Aandachtspunten bij de overdracht van een verzekeringskantoor

Kempische verzekeringskring 16 maart 2010 Aandachtspunten bij de overdracht van een verzekeringskantoor Kempische verzekeringskring 16 maart 2010 Aandachtspunten bij de overdracht van een verzekeringskantoor Paul Rimaux AG Insurance Paul Rimaux - 16 maart 2010 - Kempische Verzekeringskring page 1 Inleiding

Nadere informatie

ondernemingen het beheer van arbeidsongevallen in enkele kliks en een ruime waaier van preventiediensten! Dail

ondernemingen het beheer van arbeidsongevallen in enkele kliks en een ruime waaier van preventiediensten! Dail ondernemingen het beheer van arbeidsongevallen in enkele kliks en een ruime waaier van preventiediensten! Dail Het beheer van een arbeidsongeval komt heel wat kijken. Het volledige administratieve luik

Nadere informatie

PERSBERICHT Gereglementeerde informatie

PERSBERICHT Gereglementeerde informatie AEDIFICA Naamloze vennootschap Openbare gereglementeerde vastgoedvennootschap naar Belgisch recht Maatschappelijke zetel: Louizalaan 331-333, 1050 Brussel Ondernemingsnummer: 0877.248.501 (RPR Brussel)

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. De secretaris-generaal 26-08-2003 NOTA TER ATTENTIE VAN DE LEDEN VAN HET BUREAU. Huur van het Montoyer 63-gebouw in Brussel

EUROPEES PARLEMENT. De secretaris-generaal 26-08-2003 NOTA TER ATTENTIE VAN DE LEDEN VAN HET BUREAU. Huur van het Montoyer 63-gebouw in Brussel EUROPEES PARLEMENT De secretaris-generaal 26-08-2003 NOTA TER ATTENTIE VAN DE LEDEN VAN HET BUREAU Betreft: Huur van het Montoyer 63-gebouw in Brussel SAMENVATTING De leden van het Bureau 1 wordt verzocht

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken is vooral nog een mannenzaak

Het Nieuwe Werken is vooral nog een mannenzaak Het Nieuwe Werken is vooral nog een mannenzaak Enquêteresultaten Kluwer Opleidingen 2011 Dit document bevat de enquêteresultaten over het onderzoek rond Het Nieuwe Werken dat in België werd gevoerd. Kluwer

Nadere informatie

PERSBERICHT Gereglementeerde informatie

PERSBERICHT Gereglementeerde informatie AEDIFICA Naamloze vennootschap Openbare gereglementeerde vastgoedvennootschap naar Belgisch recht Maatschappelijke zetel: Louizalaan 331-333, 1050 Brussel Ondernemingsnummer: 0877.248.501 (RPR Brussel)

Nadere informatie

Nearshoring in kleine bedrijven. Hoe werkt dat (niet)?

Nearshoring in kleine bedrijven. Hoe werkt dat (niet)? Nearshoring in kleine bedrijven. Hoe werkt dat (niet)? Wat nearshoring voor kleine bedrijven kan betekenen en het stappenplan om hier een succes van te maken. Nearshoring (in het buitenland, dicht bij

Nadere informatie

Interne communicatie wordt professioneler maar kent nog onaangeboord terrein

Interne communicatie wordt professioneler maar kent nog onaangeboord terrein Persbericht Interne communicatie wordt professioneler maar kt nog onaangeboord terrein Brussel, 6 december 2012 - Wie beheert de interne communicatie in e bedrijf? Welke instrumt word het meest gebruikt?

Nadere informatie

Van Samenhang naar Verbinding

Van Samenhang naar Verbinding Van Samenhang naar Verbinding Sogeti Page 2 VAN SAMENHANG NAAR VERBINDING Keuzes, keuzes, keuzes. Wie wordt niet horendol van alle technologische ontwikkelingen. Degene die het hoofd koel houdt is de winnaar.

Nadere informatie

REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST

REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST ADVIES (BRUGEL-ADVIES-20130722-175) betreffende het verslag van de distributienetbeheerder SIBELGA over de niet-discriminerende praktijken

Nadere informatie

ADVIES UITGEBRACHT DOOR DE ECONOMISCHE EN SOCIALE RAAD VOOR HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST TIJDENS ZIJN ZITTING VAN 17 MAART 2011.

ADVIES UITGEBRACHT DOOR DE ECONOMISCHE EN SOCIALE RAAD VOOR HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST TIJDENS ZIJN ZITTING VAN 17 MAART 2011. ADVIES UITGEBRACHT DOOR DE ECONOMISCHE EN SOCIALE RAAD VOOR HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST TIJDENS ZIJN ZITTING VAN 17 MAART 2011 inzake de criteria aan te nemen voor de definitie van de begrippen

Nadere informatie

Efficiënter ICT beheer voor kleine en middelgrote ondernemingen

Efficiënter ICT beheer voor kleine en middelgrote ondernemingen Efficiënter ICT beheer voor kleine en middelgrote ondernemingen De KMO heeft steeds grotere uitdagingen op ICT vlak 1. Inleiding 2. ICT Strategisch inzetten om uw doel te realiseren 3. ICT Support kan

Nadere informatie

Contractmanagement en contractbeheer

Contractmanagement en contractbeheer Ir. ing. D. Mostert, DME Advies If you are not in control of your contracts, you are not in control of your business (Gartner) Uitbesteding op diverse gebieden neemt een grote vlucht. Steeds vaker wordt

Nadere informatie

Inspirerende cases. CASE 14 De Rijksdienst voor Pensioenen innoveert met Voxtron, Belgacom en Microsoft Lync. case 13

Inspirerende cases. CASE 14 De Rijksdienst voor Pensioenen innoveert met Voxtron, Belgacom en Microsoft Lync. case 13 Inspirerende s CASE 14 De Rijksdienst voor Pensioenen innoveert met Voxtron, Belgacom en Microsoft Lync 13 De bevolking vergrijst, maar de Rijksdienst voor Pensioenen is springlevend. Een mooi bewijs daarvan

Nadere informatie

Uw KBC-verzekeringsagent, een stapje voor.

Uw KBC-verzekeringsagent, een stapje voor. Uw KBC-verzekeringsagent, altijd een stapje voor. We nemen uw verzekeringen serieus. Bij KBC vinden we verzekeringen voor particulieren en ondernemers zó belangrijk dat we er een apart netwerk voor hebben

Nadere informatie

Bedrijfsjurist in Beweging

Bedrijfsjurist in Beweging Salary Survey editie 2014 Bedrijfsjurist in Beweging Profiel, lonen en trends 01 Executive summary Met 696 deelnemers is deze editie 2014 van de salary survey bij de bedrijfsjurist een succes. We noteerden

Nadere informatie

Aanvullende waarborgen

Aanvullende waarborgen Verzekering Arbeidsongevallen Aanvullende waarborgen Optimale bescherming van de zelfstandige bedrijfsleider en zijn werknemers. Via de verzekering Collectieve ongevallen bieden we een oplossing voor de

Nadere informatie

NIEUWE VISIE OP ZONREGELING

NIEUWE VISIE OP ZONREGELING NIEUWE VISIE OP ZONREGELING Zon en daglicht regeling als deel van de energieprestaties in gebouwen Peter Winters President of the European Solar Shading Organization Director Shading & Building Dickson

Nadere informatie

GROEP TREVI Studie naar de kosten van mede-eigendom Samenvatting ------------------

GROEP TREVI Studie naar de kosten van mede-eigendom Samenvatting ------------------ TREVI SERVICES S.A. Av. Leopold Wienerlaan 127 Telephone +32 (0)2 675.85.85 Facsimile +32 (0)2.675,73.23 www.trevi.be GROEP TREVI Studie naar de kosten van mede-eigendom Samenvatting ------------------

Nadere informatie

Waarborg burgerlijke aansprakelijkheid (BA)

Waarborg burgerlijke aansprakelijkheid (BA) rd e k e z r e v d Goe w jeugdhuis at van jou Polissen op ma Inleiding Als je een jeugdhuis wil uitbaten, is het soms nodig om meer dan de wettelijk verplichte verzekeringen af te sluiten. Zeker als het

Nadere informatie

Het gebruik van wetenschappelijke kennis bij het managen van vastgoed in de gemeentelijke sector

Het gebruik van wetenschappelijke kennis bij het managen van vastgoed in de gemeentelijke sector Het gebruik van wetenschappelijke kennis bij het managen van vastgoed in de gemeentelijke sector 1 Inhoudsopgave Introductie Onderzoekskader Methodologie Resultaten Conclusie Aanbevelingen 2 Introductie

Nadere informatie

Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden

Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden STUDIEDAG Projectmatig werken in lokale overheden LEUVEN 27 oktober 2011 Projectmatig werken in de lokale sector Katlijn Perneel, Partner, ParFinis Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden 1 Inhoud

Nadere informatie

De mensen van Reflexo staan voor veilige, integere en actuele datastructuren die voor alle betrokkenen duurzaamheid opleveren.

De mensen van Reflexo staan voor veilige, integere en actuele datastructuren die voor alle betrokkenen duurzaamheid opleveren. Mission Statement Reflexo heeft zich ten doel gesteld om voor organisaties gebruiksvriendelijke en interactieve portal based online omgevingen te bouwen waarin werknemers alle gewenste informatie rond

Nadere informatie

Persconferentie van Evelyne Huytebroeck Ordonnantie over de energieprestatie van gebouwen 2 maart 2007

Persconferentie van Evelyne Huytebroeck Ordonnantie over de energieprestatie van gebouwen 2 maart 2007 Persconferentie van Evelyne Huytebroeck Ordonnantie over de energieprestatie van gebouwen 2 maart 2007 1. Energieprestatie van de gebouwen in België en in Brussel : stand van zaken In vergelijking met

Nadere informatie

IT Job market report. IT Job Board, Januari 2013

IT Job market report. IT Job Board, Januari 2013 IT Job market report 2013 IT Job Board, Januari 2013 De Nederlandse IT kandidaat Freelance 39% Werkzaam in 85% 15% Man Vrouw 61% Vaste dienst 74% Private sector 26% Publieke sector Top 15 Skills 1 Helpdesk

Nadere informatie

Advies. Over het voorontwerp van decreet tot invoering van een verhoogd abattement bij hypotheekvestiging op de enige woning

Advies. Over het voorontwerp van decreet tot invoering van een verhoogd abattement bij hypotheekvestiging op de enige woning Brussel, 9 juli 2008 070908 Advies decreet hypotheekvestiging Advies Over het voorontwerp van decreet tot invoering van een verhoogd abattement bij hypotheekvestiging op de enige woning 1. Toelichting

Nadere informatie

ADMINISTRATIEF EN CULTUREEL CENTRUM BETHANIEN PPS IN DE PRAKTIJK

ADMINISTRATIEF EN CULTUREEL CENTRUM BETHANIEN PPS IN DE PRAKTIJK ADMINISTRATIEF EN CULTUREEL CENTRUM BETHANIEN PPS IN DE PRAKTIJK Bart Sebreghts Schepen financiën en PPS Michaël Joris Commercieel medewerker Situering Zoersel Provincie Antwerpen Voorkempen 22.000 inwoners

Nadere informatie

Rol van de preventieadviseur bij onderhoud. 07 oktober 2010 Provinciaal Comité Vlaams Brabant ir Werner Vancayseele, QSE manager

Rol van de preventieadviseur bij onderhoud. 07 oktober 2010 Provinciaal Comité Vlaams Brabant ir Werner Vancayseele, QSE manager Rol van de preventieadviseur bij onderhoud 07 oktober 2010 Provinciaal Comité Vlaams Brabant ir Werner Vancayseele, QSE manager Voorstelling SPIE Belgium: activiteiten en markten Integrator van multitechnische

Nadere informatie

medische verzekeringen sinds 1944 AMMA VERZEKERINGEN 18-02-1998-De Huisarts BUITENBEENTJE AMMA VERZEKERINGEN medische verzekeringen sinds 1944

medische verzekeringen sinds 1944 AMMA VERZEKERINGEN 18-02-1998-De Huisarts BUITENBEENTJE AMMA VERZEKERINGEN medische verzekeringen sinds 1944 AMMA VERZEKERINGEN 18.02.1998 De Huisarts BUITENBEENTJE AMMA VERZEKERINGEN medische verzekeringen sinds 1944 onderlinge verzekeringsonderneming toegelaten door de Controledienst voor de Verzekeringen onder

Nadere informatie

zittingsjaar 2010-2011 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie

zittingsjaar 2010-2011 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie vergadering C214 WON18 zittingsjaar 2010-2011 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie van 28 april 2011 2 Commissievergadering nr. C214 WON18 (2010-2011)

Nadere informatie

A D V I E S Nr. 1.917 ----------------------------- Zitting van dinsdag 25 november 2014 -----------------------------------------------------

A D V I E S Nr. 1.917 ----------------------------- Zitting van dinsdag 25 november 2014 ----------------------------------------------------- A D V I E S Nr. 1.917 ----------------------------- Zitting van dinsdag 25 november 2014 ----------------------------------------------------- Nationaal profiel voor veiligheid en gezondheid op het werk

Nadere informatie

Inleiding. Patrick Bontinck CEO. Alain Hutchinson Voorzitter van de vzw visit.brussels

Inleiding. Patrick Bontinck CEO. Alain Hutchinson Voorzitter van de vzw visit.brussels Activiteitenverslag Inleiding 2014 werd in het kader van de regionalisering van het toerisme als een scharnierjaar aangekondigd. Het is ook een jaar van consolidatie geweest voor het toerisme in Brussel.

Nadere informatie

E-Newsletter Een Econocom newsletter met focus op leasing

E-Newsletter Een Econocom newsletter met focus op leasing in dit nummer Een Econocom newsletter met focus op leasing Nr 2 Operationele lease is altijd dan zelf kopen Een Econocom newsletter met focus op leasing In dit nummer Nr 2 sluiten 03 Inleiding 04 Verborgen

Nadere informatie

IP Businessmanager voor gevorderden

IP Businessmanager voor gevorderden IP Businessmanager voor gevorderden mobiel integratie total cost of ownership (tco) management rapportages netwerken en ict vm en hosted oplossingen business manager integratie bedrijfs applicaties voip

Nadere informatie

managing people meeting aspirations Natuurlijke groei

managing people meeting aspirations Natuurlijke groei managing people meeting aspirations Natuurlijke groei geloof Wij hebben een gemeenschappelijke visie pagina - managing people, meeting aspirations Vandaag verhoogt CPM de prestaties op elk niveau van uw

Nadere informatie

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business Masterclass Value of Information Waarde creëren voor de business Informatie en informatietechnologie maken het verschil bij de ontwikkeling van nieuwe business ideeën. Met informatie kunnen nieuwe innovatieve

Nadere informatie

STAND VAN ZAKEN VAN DE DIGITALE VAARDIGHEDEN IN BELGIË. 13 November 2012

STAND VAN ZAKEN VAN DE DIGITALE VAARDIGHEDEN IN BELGIË. 13 November 2012 STAND VAN ZAKEN VAN DE DIGITALE VAARDIGHEDEN IN BELGIË 13 November 2012 De ICT-sector neemt een belangrijke plaats in de economie Toegevoegde waarde 14 miljard EUR Aandeel werkgelegenheid (in % van de

Nadere informatie

MEER TIJD. voor uw patiënt

MEER TIJD. voor uw patiënt MEER TIJD voor uw patiënt Het EMD (Elektronisch Medisch Dossier) is uitgegroeid tot een onmisbaar instrument in de huisartsenpraktijk. Het is daarom belangrijk dat u over een programma beschikt dat naadloos

Nadere informatie

KBC POLIS HANDEL EN DIENSTEN

KBC POLIS HANDEL EN DIENSTEN KBC POLIS HANDEL EN DIENSTEN De Polis Handel en diensten beschermt de verzekerde(n) tegen allerlei risico s in zijn beroepsleven. De verzekering is bestemd voor kleinhandelszaken. Verzekeringen Wat kan

Nadere informatie

Nieuwe Energiepremies 2007. «Om onze energierekening te verlichten en het klimaat te beschermen!»

Nieuwe Energiepremies 2007. «Om onze energierekening te verlichten en het klimaat te beschermen!» PERSCONFERENTIE 17 JANUARI 2007 Evelyne Huytebroeck Brusselse Minister van Leefmilieu en Energie Nieuwe Energiepremies 2007 «Om onze energierekening te verlichten en het klimaat te beschermen!» 1 Context

Nadere informatie

Digitalisering van de voedselketen

Digitalisering van de voedselketen Digitalisering van de voedselketen Patrick Roelandt Director Strategy, Technology & Business Innovation @PatrickRoelandt 26/11/2014 http://nl.linkedin.com/in/patrickroelandt Version: [###] Classification:

Nadere informatie

Gemeenschappelijke verklaring betreffende telewerken door de Europese sociale partners in de verzekeringssector

Gemeenschappelijke verklaring betreffende telewerken door de Europese sociale partners in de verzekeringssector Gemeenschappelijke verklaring betreffende telewerken door de Europese sociale partners in de verzekeringssector I. Inleiding Sinds de Europese sociale partners meer dan tien jaar geleden, op 16 juli 2002,

Nadere informatie

Seminarie energie. 26 september 2013

Seminarie energie. 26 september 2013 Seminarie energie 26 september 2013 1 IFMA IFMA is de Belgische tak van de International Facility Management Association, de beroepsfederatie voor Facility Management. Wereldwijd heeft IFMA 23.362 leden

Nadere informatie

Gewaarborgd Inkomen Brochure

Gewaarborgd Inkomen Brochure AMMA VERZEKERINGEN Gewaarborgd Inkomen Brochure medische verzekeringen sinds 1944 onderlinge verzekeringsonderneming toegelaten door de Controledienst voor de Verzekeringen onder codenummer 0126 (K.B.

Nadere informatie

Prologistics Editie 2014

Prologistics Editie 2014 Prologistics Editie 2014 AHOY ROTTERDAM 11-13 / 11 / 2014 ANTWERP EXPO 22-24 / 09 / 2015 BRUSSELS EXPO 24-25 / 09 / 2014 HALLES DES FOIRES DE LIÈGE 29-30 / 04 / 2015 exposanten 1.000.000 professionele

Nadere informatie

Lerend Netwerk. Coachingavond Draaiboek Plan B. Case Caermerklooster Firma Denys NV. Proactief handelen

Lerend Netwerk. Coachingavond Draaiboek Plan B. Case Caermerklooster Firma Denys NV. Proactief handelen Lerend Netwerk Coachingavond Draaiboek Plan B Case Caermerklooster Firma Denys NV Proactief handelen 30 november 2010 1 Coachingsessie thema 3: Proactief handelen (Plan B) Structuur van de avond: Inleiding

Nadere informatie

Agenda 26-4-2009. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie.

Agenda 26-4-2009. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie. John Lieberwerth Agenda Even voorstellen Cloud Computing De tien Plagen Gebruikersorganisatie en ICT

Nadere informatie

Willem van Ansem, Manager Consulting AOS Studley

Willem van Ansem, Manager Consulting AOS Studley AOS Studley en NFC organiseren een bijzonder evenement voor alle benchmarkklanten! Bij BENCHMARK XL staan kennis delen, leren van elkaar en verbeteren centraal - op veler verzoek nu met een brede groep

Nadere informatie

Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin

Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin ruime zin in België, Duitsland, Frankrijk en Nederland in 2014 Directie Statistieken, Begroting en Studies stat@rva.be Inhoudstafel: 1

Nadere informatie

april - mei 2013 Welkom! Nieuwsbrief met actuele informatie voor de zaakvoerder. Inhoudsopgave AANDACHT VOOR DE VERZEKERING ARBEIDSONGEVALLEN DE VOF ONDER DE LOEP PROBLEMEN MET BEDRIJFSWAGENS? FACTUREN

Nadere informatie

03 november 2011. Bart Brink manager business development / corporate coördinator Cradle to Cradle

03 november 2011. Bart Brink manager business development / corporate coördinator Cradle to Cradle 03 november 2011 Bart Brink manager business development / corporate coördinator Cradle to Cradle Voor meer informatie: b.brink@royalhaskoning.com of 06-55885393 Duurzaam ontwerpen Geïnspireerd door Cradle

Nadere informatie

Besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid bvba. Regionaal (de Nederlandstalige gemeenschap, voornamelijk in Gent), Nederland

Besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid bvba. Regionaal (de Nederlandstalige gemeenschap, voornamelijk in Gent), Nederland www.socialbiz.eu Sociale Onderneming Informatiefiche KLEIN SPOOK (BELGIË) Opgericht in 2011 Rechtsvorm Sector Werkgebied Website Besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid bvba Private ondernemingen/ecologisch

Nadere informatie

WETTELIJKE INFORMATIE

WETTELIJKE INFORMATIE WETTELIJKE INFORMATIE Het Wetboek Economisch Recht legt de verplichting op bepaalde informatie te verstrekken. Wij verzoeken U uitdrukkelijk hiervan kennis te nemen en ook de andere pagina s van deze website

Nadere informatie

Inbrengrecht onroerend goed : 0,5 % of 10% Inbreng in natura gebeurt bij oprichting van een vennootschap of bij kapitaalverhoging.

Inbrengrecht onroerend goed : 0,5 % of 10% Inbreng in natura gebeurt bij oprichting van een vennootschap of bij kapitaalverhoging. Inbrengrecht onroerend goed : 0,5 % of 10% Inbreng in natura gebeurt bij oprichting van een vennootschap of bij kapitaalverhoging. Oprichters en aandeelhouders kunnen bepaalde goederen andere dan geld

Nadere informatie

HR INSURANCE. Mijn Verzekeringen. De betrouwbare weboplossing om uw verzekeringsdossiers te beheren

HR INSURANCE. Mijn Verzekeringen. De betrouwbare weboplossing om uw verzekeringsdossiers te beheren HR INSURANCE Mijn Verzekeringen De betrouwbare weboplossing om uw verzekeringsdossiers te beheren Mijn Verzekeringen Uw verzekeringen beheren hoeft geen tijdrovende karwei te zijn. Met de tool Mijn Verzekeringen

Nadere informatie

ATLEC. Ondersteunende Technologie Leren via Eenvormig Curriculum. State of the Art en Onderzoeksanalyse Samenvatting

ATLEC. Ondersteunende Technologie Leren via Eenvormig Curriculum. State of the Art en Onderzoeksanalyse Samenvatting ATLEC Ondersteunende Technologie Leren via Eenvormig Curriculum State of the Art en Onderzoeksanalyse Samenvatting WP nummer WP titel Status WP2 State of the Art en Onderzoeksanalyse F Project startdatum

Nadere informatie

29 september 2011 Vlaamse Overheid. Facility plan aanpak. Ing. Rudy Clonen MBA MRE Director MCS

29 september 2011 Vlaamse Overheid. Facility plan aanpak. Ing. Rudy Clonen MBA MRE Director MCS 29 september 2011 Vlaamse Overheid Facility plan aanpak Ing. Rudy Clonen MBA MRE Director MCS Inhoud Facility management anno 2011 De 5 succes pijlers Aanpak Facility plan Risico s @ facilities Kwaliteitscontroles

Nadere informatie

Personeel rekruteren in KMO s

Personeel rekruteren in KMO s Verkoop uw bedrijf bij de sollicitant www.stepstone.be Inleiding In een klein bedrijf is er vaak geen specifieke personeelsmanager en heeft de ondernemer niet altijd de kennis, de mogelijkheden, de ervaring

Nadere informatie

Onafhankelijke Bedrijfsadviseurs

Onafhankelijke Bedrijfsadviseurs Onafhankelijke Bedrijfsadviseurs CARE Consulting Services + 32 11 21 12 22 www.care4trade.be Onze missie Net zoals een architekt in de bouwsector, zo mag ook de rol van CARE Consulting Services gezien

Nadere informatie

Services en diensten Verkoop recreatiewoning

Services en diensten Verkoop recreatiewoning Services en diensten Verkoop recreatiewoning Uw recreatiewoning plaatsen Uw recreatiewoning plaatsen en verkopen via Vakantiehuiswinkel is: Eenvoudig Snel Geen kosten en zonder enige vorm van verplichting.

Nadere informatie

Haal meer uit je team!

Haal meer uit je team! Haal meer uit je team! Inhoud Inleiding Teambuilding Een goed gesprek Samenwerking 9 2 Inleiding Teamoptimalisatie is iets van alle tijden. Om het gezamenlijke bedrijfsdoel te behalen is het daarom zaak

Nadere informatie

Ann Claes Manager Wealth Services Beobank 14 november 2015

Ann Claes Manager Wealth Services Beobank 14 november 2015 Beobank Workshop Successieplanning in samenwerking met EY Private Client Services Ann Claes Manager Wealth Services Beobank 14 november 2015 Hoe kan u uw vermogensplanning veiligstellen door middel van

Nadere informatie

Meet the global leader with the personal touch

Meet the global leader with the personal touch Meet the global leader with the personal touch Wereldwijd toonaangevend op het gebied van werving & selectie Sinds Michael Page in 1976 in Londen werd opgericht, heeft zij zich ontwikkeld tot een toonaangevende

Nadere informatie

medische verzekeringen sinds 1944 AMMA VERZEKERINGEN Burgerlijke beroepsaansprakelijkheid loontrekkende verpleegkundigen

medische verzekeringen sinds 1944 AMMA VERZEKERINGEN Burgerlijke beroepsaansprakelijkheid loontrekkende verpleegkundigen AMMA VERZEKERINGEN Burgerlijke beroepsaansprakelijkheid loontrekkende verpleegkundigen medische verzekeringen sinds 1944 onderlinge verzekeringsonderneming toegelaten door de Commissie voor het Bank-,

Nadere informatie

VOLLEDIG TURN-KEY UITSTEKEND BEREIKBAAR 181 M² KANTOORRUIMTE BESCHIKBAAR GELEGEN NAAST CENTRAAL STATION FLEXIBELE HUURTERMIJN VERHUURINFORMATIE

VOLLEDIG TURN-KEY UITSTEKEND BEREIKBAAR 181 M² KANTOORRUIMTE BESCHIKBAAR GELEGEN NAAST CENTRAAL STATION FLEXIBELE HUURTERMIJN VERHUURINFORMATIE VOLLEDIG TURN-KEY UITSTEKEND BEREIKBAAR 181 M² KANTOORRUIMTE BESCHIKBAAR GELEGEN NAAST CENTRAAL STATION FLEXIBELE HUURTERMIJN VERHUURINFORMATIE DE RUYTERKADE 112 AMSTERDAM De Ruyterkade 112 te Amsterdam

Nadere informatie

Q1 15 POSITIEVE DYNAMIEK OP DE MARKT VAN HR-DIENSTVERLENING

Q1 15 POSITIEVE DYNAMIEK OP DE MARKT VAN HR-DIENSTVERLENING POSITIEVE DYNAMIEK OP DE MARKT VAN HR-DIENSTVERLENING UITZENDARBEID (gepresteerde uren) +9,64% +4,09% VERHOOGDE ECONOMISCHE ACTIVITEIT STIMULEERT WERKGELEGENHEID De Belgische economie groeide in het eerste

Nadere informatie

Sturen op kosten, kwaliteit of klantwaarde?

Sturen op kosten, kwaliteit of klantwaarde? Sturen op kosten, kwaliteit of klantwaarde? Theorie en praktijk Wim-Peter de Raadt, directeur Cvision pagina 1 Cvision Customer, Communication, Contact Opzetten / interim management / projectmanagement

Nadere informatie

Voorwaardelijk openbaar bod tot aankoop van alle vastgoedcertificaten Immo-North Plaza door Banimmo 10 december 2007

Voorwaardelijk openbaar bod tot aankoop van alle vastgoedcertificaten Immo-North Plaza door Banimmo 10 december 2007 Voorwaardelijk openbaar bod tot aankoop van alle vastgoedcertificaten Immo-North Plaza door Banimmo 10 december 2007 Disclaimer Kandidaat-beleggers worden verzocht zich een eigen mening te vormen over

Nadere informatie

ICT-uitbestedingsdiensten en Software as a Service:

ICT-uitbestedingsdiensten en Software as a Service: ICT-uitbestedingsdiensten en Software as a Service: Betrouwbaardere ICT, minder zorgen! Maak kennis met Multrix Wilt u op maat gesneden ICT-diensten die volledig aan de wensen en behoeften van uw organisatie

Nadere informatie

Gender: de ideale mix

Gender: de ideale mix Inleiding 'Zou de financiële crisis even hard hebben toegeslaan als de Lehman Brothers de Lehman Sisters waren geweest?' The Economist wijdde er vorige maand een artikel aan: de toename van vrouwen in

Nadere informatie

Evenwicht werk/privé wint opnieuw fors van loon en werkzekerheid

Evenwicht werk/privé wint opnieuw fors van loon en werkzekerheid Evenwicht werk/privé wint opnieuw fors van loon en werkzekerheid Resultaten Tempo-Team arbeidsmarkt tevredenheidsonderzoek 2011 Heropleving arbeidsmarkt gaat hand in hand met aandacht voor werk/privé-evenwicht

Nadere informatie

Duurzaam bouwen Sessie 1. Duurzaam bouwen eenvoudiger dankzij een groen plan. Freddy Vandaele Agoria. Evert Maes KBC Bank. Bjorn Ceulemans Eria

Duurzaam bouwen Sessie 1. Duurzaam bouwen eenvoudiger dankzij een groen plan. Freddy Vandaele Agoria. Evert Maes KBC Bank. Bjorn Ceulemans Eria Welkom! Duurzaam bouwen Sessie 1 Duurzaam bouwen eenvoudiger dankzij een groen plan Freddy Vandaele Agoria Evert Maes KBC Bank Bjorn Ceulemans Eria Duurzaam bouwen eenvoudiger dankzij een groen plan 16

Nadere informatie

GERENOVEERD UITSTEKEND BEREIKBAAR 1.417 M² IN UNITS VANAF CIRCA 237 M² KANTOORRUIMTE 110,- PER M² PER JAAR VERHUURINFORMATIE

GERENOVEERD UITSTEKEND BEREIKBAAR 1.417 M² IN UNITS VANAF CIRCA 237 M² KANTOORRUIMTE 110,- PER M² PER JAAR VERHUURINFORMATIE GERENOVEERD UITSTEKEND BEREIKBAAR 1.417 M² IN UNITS VANAF CIRCA 237 M² KANTOORRUIMTE 110,- PER M² PER JAAR VERHUURINFORMATIE SATURNUSSTRAAT 17-23 HOOFDDORP ALGEMEEN Het gebouw gelegen aan de Saturnusstraat

Nadere informatie

UW CORE BUSINESS VERDIENT HET

UW CORE BUSINESS VERDIENT HET Paragon Netherlands UW CORE BUSINESS VERDIENT HET Efficiency verbetering door uitbesteding van uw documentprocessen Efficiency EFFICIENCY Een ervaren marktspeler Ondernemingen hebben vandaag de dag te

Nadere informatie

ComPromise Cross Info Event 7 november 2013

ComPromise Cross Info Event 7 november 2013 ComPromise Cross Info Event 7 november 2013 Kees Woortmeijer en Maurice de Wit Grip op ICT ICT de klok rond Passie voor ICT ICT met een glimlach Kennis van ICT Inhoud ComPromise Strategie en ontwikkelingen

Nadere informatie

Smart Industry. KvK Ondernemerspanel onderzoek

Smart Industry. KvK Ondernemerspanel onderzoek KvK Ondernemerspanel onderzoek Smart Industry Algemene gegevens: Start- en einddatum onderzoek: 02-07-2014 tot 22-07-2014 Aantal deelnemende ondernemers: 484 (doelgroep mkb-topsectoren) In dit document

Nadere informatie

Visie op co-sourcing

Visie op co-sourcing Visie op co-sourcing Ed Holtzer Manager Managed Services Meerdere functies bij diverse IT- en adviesorganisaties. O.a. sales manager, (business) consultant, projectleider en programmamanager in profit

Nadere informatie

DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN

DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN Inleiding CRM Resultants biedt aan haar klanten de keuze om Microsoft Dynamics CRM in huis te installeren, of om de

Nadere informatie

Business. IT in charge. Met resultaten CIO Survey en 9 CIO s aan het woord. Analytics

Business. IT in charge. Met resultaten CIO Survey en 9 CIO s aan het woord. Analytics Business Analytics IT in charge Met resultaten CIO Survey en 9 CIO s aan het woord Informatie is van en voor mensen CIO speelt belangrijke rol in nieuw spanningsveld Door Guus Pijpers Een van de eerste

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid»

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid» Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid» SCSZ/11/135 ADVIES NR 11/16 VAN 8 NOVEMBER 2011 BETREFFENDE DE AANVRAAG VAN HET NATIONAAL ZIEKENFONDS PARTENA

Nadere informatie

Bespaar. Accountantskosten. op uw. in 7 stappen. Marian Koek. managerincontrol.nl

Bespaar. Accountantskosten. op uw. in 7 stappen. Marian Koek. managerincontrol.nl Bespaar op uw Marian Koek Accountantskosten in 7 stappen managerincontrol.nl Bespaar*op*uw*Accountantskosten*in*7*stappen Inhoud Voorwieisdite+boekbedoeld? 3 Passieen incontrol 4 Vijfredenenomaccountantskostentebesparen

Nadere informatie

Jaarverslag Herplaatsingsfonds. 1.1 Aanvragen voor outplacementbegeleiding

Jaarverslag Herplaatsingsfonds. 1.1 Aanvragen voor outplacementbegeleiding Jaarverslag Herplaatsingsfonds 1.1 Aanvragen voor outplacementbegeleiding Het Herplaatsingsfonds financiert de outplacementbegeleiding van alle ontslagen werknemers tewerkgesteld in bedrijven in het Vlaamse

Nadere informatie

A D V I E S Nr. 1.777 ----------------------------- Zitting van woensdag 5 oktober 2011 -------------------------------------------------

A D V I E S Nr. 1.777 ----------------------------- Zitting van woensdag 5 oktober 2011 ------------------------------------------------- A D V I E S Nr. 1.777 ----------------------------- Zitting van woensdag 5 oktober 2011 ------------------------------------------------- Outplacement werknemers van beschutte en sociale werkplaatsen en

Nadere informatie