Oan Provinsjale Steaten

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Oan Provinsjale Steaten"

Transcriptie

1 Oan Provinsjale Steaten Gearkomste : Wurklistnûmer : Beliedsprogramma : Ruimtelijke ordening Ôfdieling : Ruimte Behanneljend amtner : J.J. Dicke/ F. Jilderda Tastel : 5905 Registraasjenûmer : Primêr nûmer : Ûnderwerp : Houtskoolschets Windstreek 2011 Taheakke : Houtskoolschets Windstreek 2011 Oanlieding / Beliedsramt (* foech, wetlik ramt, rol PS) : Bij de evaluatie van Windstreek 2000 heeft u ons gevraagd om een nieuw beleid voor windenergie. Voordat wij een ontwerp structuurvisie opstellen met een daarbij horende milieueffectenrapportage, wordt u gevraagd om in te stemmen met de uitgangspunten voor het nieuwe beleid. Koarte gearfetting : Ten behoeve van de ontwikkeling van een nieuw beleid voor windenergie hebben wij een houtskoolschets opgesteld. Hierin is onze visie op een nieuw windbeleid opgenomen. De houtskoolschets leggen wij voor aan gemeenten en belangengroepen. Voordat wij een ontwerp structuurvisie, inclusief een milieueffectenrapportage opstellen wordt u gevraagd om in te stemmen met de uitgangspunten voor het nieuwe beleid. Taljochting : 1. inleiding In 2008 heeft u bij de evaluatie van Windstreek 2000 gevraagd om een nieuw beleid voor windenergie. In 2009 hebben wij hiervoor een startnotitie vastgesteld. Doel hiervan was om u nadere kaders voor het nieuwe beleid te laten vaststelling voor de provinciale doelen ten aanzien van het opwekken van duurzame energie en de provinciale doelen ten aanzien van ruimtelijke kwaliteit. 1

2 Deze startnotitie hebben wij na behandeling in de cie LLW in september 2009 ingetrokken. In september 2009 hebben wij u toegezegd een nieuw windbeleid concreet uit te zullen werken. Om een zo haalbaar mogelijke uitwerking te maken hebben wij aangegeven gemeenten en belangengroepen te betrekken bij de opstelling van die uitwerking. Tevens hebben wij de verwachting uitgesproken deze uitwerking in het voorjaar van 2010 aan u toe te zenden. Via de BERAP hebben wij u ervan op de hoogte gesteld dat dit het najaar van 2010 zou worden. 2. Houtskoolschets als discussiedocument Wij hebben bijgaande houtskoolschets vastgesteld. Hierin wordt voor zover nu al mogelijk, invulling gegeven aan de door Provinciale Staten gestelde kaders. In het document wordt onze visie op de toekomst van windenergie in Fryslân puntsgewijs weergegeven, worden de zoekgebieden op een kaart gezet en is een aantal toelichtende hoofdstukken opgenomen. De hoofdlijn is om meer windenergie op te wekken met minder windmolens. De ambitie is om in MW aan windenergie opgesteld te hebben staan. Voor de plaatsing van windmolens worden zoekgebieden aangewezen in het een deel van het kleigebíed en in het IJsselmeer bij de Afsluitdijk. Daarbuiten wordt een locatie bij het knooppunt Heerenveen aangewezen als mogelijke locatie voor windmolens. Nieuwe windmolens worden gekoppeld aan de sanering van bestaande molens. De nadere invulling van de zoekgebieden met concrete locaties zal samen met gemeenten, initiatiefnemers en (plaatselijke) belangengroepen moeten plaatsvinden. Verder wordt in het visiedocument ingegaan op de participatie bij windparken en de mogelijkheid om te investeren in wind op zee. 3. Vervolgprocedure Wij vragen u in te stemmen met de visie zoals wij die beschreven hebben in de houtskoolschets. Parallel aan de besluitvorming door u wordt de houtskoolschets besproken met gemeenten en verschillende belangengroepen. Wij verwachten de resultaten van deze discussieronde eind februari 2011 naar u toe te kunnen sturen. Mogelijk kunt u hier met de planning van de behandeling van de houtskoolschets rekening mee houden. Als u zich kunt vinden in onze visie gaan wij deze uitwerken in een ontwerp structuurvisie, inclusief een daarbij horende milieueffectenrapportage. In de ontwerp structuurvisie worden de zoekgebieden voor windmolens en de bijbehorende regeling vastgelegd. Deze ontwerp structuurvisie wordt vervolgens in procedure gebracht. Daarna wordt deze u ter vaststelling voorgelegd. 4. Aanbod 600 van PDF 2

3 In juni 2010 heeft het Platform Duurzame energie Fryslân (PDF) het Aanbod 600 gepresenteerd. Wij zijn dit aanbod samen met PDF aan het verkennen. Ljouwert, Deputearre Steaten fan Fryslân, J.A. Jorritsma, foarsitter Drs. A.J. van den Berg, siktaris 3

4 BESLÚT NR. : PROVINSJALE STEATEN fan FRYSLÂN Nei it lêzen fan it útstel fan Deputearre Steaten fan Fryslân fan, nr. Oerwagende dat : Er bij de evaluatie van Windstreek 2000 gevraagd is om een nieuw beleid voor windenergie Hiervoor kaders gegeven zijn Gedeputeerde Staten deze kaders gebruikt hebben bij het opstellen van de houtskoolschets Windstreek 2011 Gedeputeerde Staten deze houtskoolschets als discussiedocument voorleggen aan gemeenten en belangengroepen Provinciale Staten op de hoogte zijn gesteld van de uitkomsten van deze discussieronde Er voor opstellen van een ontwerp structuurvisie een milieueffecten rapportage nodig is Het daarvoor van belang is dat provinciale Staten zich kunnen vinden in de visie van Gedeputeerde Staten Beslute : 1. De visie zoals beschreven in de houtskoolschets Windstreek 2011 te onderschrijven. 2. Gedeputeerde Staten de opdracht te geven deze visie uit te werken in een ontwerp structuurvisie. Sa feststeld troch Provinsjale Steaten 4

5 Fan Fryslan yn harren iepenbiere gearkomstefan,, foarsitter, griffier 5

6 Houtskoolschets Windstreek 2011 De Friese visie op windenergie: Mear enerzjy mei minder wynmûnen Behandeld door GS op 7 december

7 7

8 Inhoudsopgave: 1. Inleiding Uitdaging Houtskoolschets als voorzet vanuit de provincie Kaders voor nieuw beleid Op weg naar nieuw beleid Leeswijzer 6 Hoofdstuk: 2. De Friese visie op windenergie: Mear enerzjy mei minder wynmûnen 7 3. Kaart Windenergie ten opzichte van andere vormen van duurzame energie Energiemix Doelstelling windenergie Wind op zee Verkenning deelname in wind op zee Locaties voor windenergie in Fryslân De gebieden uitgaande van de landschapstypen Opstellingen binnen IJsselmeer Opstellingen binnen het Kleigebied Uitzondering klaverblad Heerenveen Gebieden met planologische beperkingen Waddenzee Defensie belangen Nationale landschappen Natura 2000 gebieden Ecologische Hoofdstructuur Stiltegebieden Saneren van bestaande molens 20 8

9 5.4 Uitvoering Relatie met omwonenden Relatie windturbine en omwonenden Visuele aspecten Geluid Veiligheid Saneren en participeren Expertmeeting saneren windmolens Sanering zonder de koppeling aan projecten Sanering met koppeling aan projecten Organisatie van de sanering Saneringspotentieel Participatie door omwonenden Participatie in planning Financiële participatie Bestaande initiatieven Bestaande initiatieven in relatie tot nieuw beleid Duidelijkheid voor lopende initiatieven voor windclusters 27 Bijlagen: 1. Kaders Provinciale Staten 2. Managementsamenvatting rapport KNN 9

10 Hoofdstuk 1. Inleiding In de wereld van windenergie is veel veranderd sinds de vaststelling van het huidige ruimtelijke beleid voor windmolens in Fryslân Windstreek De urgentie om energie duurzaam op te wekken is toegenomen en de provinciale doelen om duurzaam te handelen zijn daar op afgestemd. De techniek van de windmolens is verder ontwikkeld. De molens leveren meer energie, maar zijn ook hoger geworden. Daarnaast is de aandacht voor de kwaliteit van de leefomgeving in Fryslân toegenomen. In 2008 hebben Provinciale Staten bij de bespreking van de evaluatie van Windstreek 2000 gevraagd om nieuw beleid voor windenergie. 1.1 Uitdaging De provinciale ambities voor het opwekken en toepassen van duurzame energie in evenwicht brengen met de kwaliteit van het Friese landschap. Dat is de uitdaging bij het opstellen van nieuw beleid voor windenergie. In deze houtskoolschets hebben wij onze visie hierop beschreven. De keuze voor windenergie staat voor ons niet ter discussie. We zien windenergie als één van de meest haalbare en zekere vormen van duurzame energie van dit moment. Wat wel ter discussie staat is waar we windmolens willen toestaan, hoeveel en onder welke voorwaarden. 1.2 Houtskoolschets als voorzet vanuit de provincie Om de discussie over dit nieuwe windbeleid goed te kunnen voeren, is deze houtskoolschets opgesteld. In de houtskoolschets hebben wij onze visie op windenergie ruimtelijk vertaald. Wij bespreken onze visie met gemeenten en belangengroepen. Vervolgens werken we deze visie uit in een structuurvisie tot een nieuw beleid. De houtskoolschets is bedoeld als voorzet vanuit de provincie om dit gesprek aan te gaan. 1.3 Kaders voor nieuw beleid In 2007 is Windstreek 2000 geëvalueerd. Bij de behandeling van deze evaluatie in 2008 hebben Provinciale Staten twee moties aangenomen. Deze vormen kaders voor het nieuwe windenergiebeleid. PS heeft Gedeputeerde Staten verzocht de aanbevelingen uit het evaluatierapport van Grontmij als bouwstenen uit te werken en te gebruiken bij het ontwikkelen van nieuw beleid. Een van de aanbevelingen was nader te onderzoeken op welke wijze de beoordeling van windmolens vanuit ruimtelijke kwaliteit kan plaatsvinden. Hieraan hebben wij uitvoering gegeven door Atelier Fryslân in 2008 om een advies te vragen over de plaatsing van windmolens (vanaf 80 meter) in Fryslân vanuit het oogpunt van ruimtelijke kwaliteit. PS heeft ons college daarnaast gevraagd nieuw beleid uit te werken dat uitgaat van meer ambitie en verdere opschaling en regionalisering. Verder is gevraagd om criteria voor de plaatsing van windmolens uit te werken en eisen ten aanzien van het uiterlijk van windmolens te beschrijven. Als vervolg daarop is in september 2009 de startnotitie Windstreek 2011 in de Statencommissie Lân, Loft en Wetter besproken. Daarbij werd duidelijk dat Provinciale Staten de besluitvorming voor nieuw beleid willen baseren op een realistische uitwerking uitgaande van de volgende principes: zoveel mogelijk vermogen met zo weinig mogelijk molens; opschaling in combinatie met sanering. 10

11 De startnotitie is vervolgens ingetrokken en we zijn gestart met de uitwerking van de visie voor het nieuwe windbeleid. De resultaten uit de bespreking van de startnotitie in de commissie Lân, Loft en Wetter, hebben wij gehanteerd als kaderstellend en meegenomen bij de ontwikkeling van onze visie in deze houtskoolschets. In bijlage 1 vindt u een overzicht van de kaders. Het evaluatierapport van Grontmij, de moties van Provinciale Staten en het advies van het Atelier Fryslân zijn gebruikt voor het opstellen van deze visie. 1.4 Op weg naar nieuw beleid Deze houtskoolschets bespreken wij met gemeenten en belangenorganisaties. Tegelijkertijd is deze visie aan Provinciale Staten gezonden met de vraag of Provinciale Staten de uitgangspunten van deze visie kunnen onderschrijven. De resultaten van de discussie met gemeenten en belangenorganisaties worden zodra deze beschikbaar zijn aan Provinciale Staten toegezonden. Op basis van de uitkomsten van deze discussies stellen wij een ontwerp structuurvisie (inclusief een milieueffectenrapportage) op. Deze structuurvisie wordt ter vaststelling aan Provinciale Staten voorgelegd. 1.5 Leeswijzer Hoofdstuk 2: Onze visie op de toekomst van windenergie in Fryslân. Hoofdstuk 3: De visie op de kaart. Vanaf hoofdstuk 3 lichten wij deze visie toe vanuit verschillende invalshoeken. De toelichting is als volgt opgezet: Hoofdstuk 4: Windenergie op land wordt vergeleken met andere vormen van duurzame energie. De doelstelling voor windenergie en de mogelijkheden voor wind op zee komen aan de orde. Hoofdstuk 5: Hier wordt ingegaan op de gebieden die in aanmerking komen voor plaatsing van windmolens uit oogpunt van ruimtelijke kwaliteit en aangegeven welke gebieden als vrijwaringszone moeten worden aangewezen. Hoofdstuk 6: De impact van het realiseren van windclusters op omwonenden komt hier aan de orde. Hoofdstuk 7: Gaat in op de aspecten saneren en participeren. Hoofdstuk 8: Dit hoofdstuk geeft inzicht in bestaande initiatieven en welke pijplijnprojecten nog onder Windstreek 2000 vallen. 11

12 Hoofdstuk 2. De Friese visie op windenergie: Mear enerzjy mei minder wynmûnen Onze visie op windenergie is gebaseerd op de volgende uitgangspunten: 1. Windenergie is hard nodig Fryslân heeft hoge ambities voor het opwekken en gebruiken van duurzame vormen van energie. Om op termijn energieneutraal te worden, zijn de opbrengsten uit windenergie nu nog hard nodig. Fan de wyn allinnich kin min net libje, dat is al langer het gezegde. Toch wordt op dit moment ongeveer 56% van de huidige duurzame energieproductie in Fryslân opgewekt door windmolens. Nieuwe, innovatieve vormen van duurzame energie, zoals energie uit zoet en zout water (blue-energy) en zon leveren naar verwachting pas na 2020 een wezenlijke bijdrage aan de energiebehoefte van Fryslân. Tot die tijd hebben we de opbrengst van de windmolens hard nodig om onze ambities te realiseren. Energie uit wind is daarom de komende twintig jaar zeker nog nodig om op een verantwoorde manier stroom te maken voor Friese bedrijven en huishoudens. 2. Duurzame energie en ruimtelijke kwaliteit We hebben de opbrengst van windmolens hard nodig om energieneutraal te worden. Tegelijkertijd is de ruimtelijke kwaliteit van Fryslân een belangrijk speerpunt voor ons. Wij zijn ons er van bewust dat er een spanningsveld bestaat tussen het realiseren van zoveel mogelijk duurzame energie enerzijds en het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit anderzijds. De uitdaging is provinciale ambities voor het opwekken en toepassen van duurzame energie in evenwicht brengen met de kwaliteit van het Friese landschap Ons streven is het opwekken van zoveel mogelijk windenergie zonder afbreuk te doen aan de ruimtelijke kwaliteit van Fryslân. Dit betekent dat wij niet overal in Fryslân nieuwe windmolens willen toestaan. Dit kan gevolgen hebben voor de realisatie van de duurzaamheidsdoelen van gemeenten, bijvoorbeeld voor gemeenten die zelfvoorzienend willen worden zoals een aantal Waddeneilanden. Wij willen er aan bijdragen dat die gemeenten op andere manieren hun doelstellingen kunnen halen. 3. Meer energie met minder molens Meer energie met minder windmolens is het uitgangspunt. Dit draagt bij aan onze doelen voor duurzame energie en onze doelen voor ruimtelijke kwaliteit. Moderne windmolens zijn groter dan hun voorgangers en leveren in verhouding veel meer stroom op. Zodra nieuwe molens worden gebouwd, moeten oude windmolens worden afgebroken en opgeruimd. We gaan vooralsnog uit van een verhouding van 3 megawatt (MW) bouwen en 1 MW afbreken. We zoeken naar mogelijkheden om het opschalen en saneren van windmolens te begeleiden. Per saldo willen wij met minder molens meer energie opwekken. Hiervoor hebben wij de medewerking van huidige windmolen-eigenaren nodig. De Vereniging van Windturbine Eigenaren heeft samen met Noordenwind en de Feriening Fryske Doarpsmûnen het Platform Duurzame Energie Fryslân (PDF) opgericht. Gezamenlijk hebben zij een aanbod gedaan voor de opschaling en sanering van bestaande windmolens. Deze initiatieven juichen wij toe. 4. Investeren in wind op zee onderzoeken In discussies over locaties voor windmolens komt vaak het argument aan de orde: zet de molens maar op zee. Het participeren in wind op zee kan een belangrijke bijdrage leveren aan onze duurzaamheidsdoelstelling en kan werkgelegenheid opleveren. 12

13 Wij zien wind op zee echter niet als vervanging van wind op land. Gezien onze ambities voor duurzame energie en de positie die windenergie daarbinnen vooralsnog inneemt, kunnen we er mee niet volstaan de verdere ontwikkeling van windenergie eenvoudigweg naar zee te verwijzen. We kiezen ervoor om windenergie op een verantwoorde wijze ook op het vasteland een plek geven. Wij willen daarom ruimte blijven bieden voor windmolens op het vasteland. Wij willen faciliteren dat inwoners van Fryslân en gemeenten kunnen investeren in wind op zee. Hoe wij hier aan kunnen bijdragen werken we verder uit. 5. Delen van Fryslân vrij van windmolens Wij geven ruimte aan het opwekken van duurzame energie met windmolens, maar niet in de hele provincie. Windenergie is van groot belang voor het behalen van de duurzaamheidsdoelstelling en heeft tevens een economische betekenis. Tegelijkertijd moeten we rekening houden met ruimtelijke kwaliteit en de impact die windmolens hebben op omwonenden. Daarnaast moeten we bepaalde gebieden in Fryslân vrijhouden van windmolens omdat er bijvoorbeeld planologische beperkingen aanwezig zijn. Landschapstypen uitgangspunt voor zoekgebieden Uit het oogpunt van ruimtelijke kwaliteit willen wij bepaalde gebieden uitsluiten voor windmolens. Nieuwe generatie windmolens zijn niet meer inpasbaar in het landschap. De windmolens vormen een extra laag in het landschap. Dit is niet erg in gebieden die grootschalig genoeg zijn. De molens kunnen daar worden geplaatst zonder dat dit ten koste gaat van de karakteristieke kenmerken van het gebied. De vraag is welke gebieden genoeg draagkracht hebben voor een nieuwe laag. De landschapstypen zoals uitgewerkt in de Verordening Ruimte gebruiken we hiervoor als uitgangspunt. Het kleigebied vinden wij in principe geschikt voor windmolens. Dit gebied is windrijk, open en grootschalig en daarmee geschikt voor grote molens met een ashoogte van 100 meter. Binnen het kleigebied maken wij een nuancering. Delen van de oude Middelzee en het Lauwersmeergebied vinden wij vanwege de aanwezige landschapskenmerken niet geschikt voor molens. Verder zien wij mogelijkheden voor een markant cluster met grote windmolens in het IJsselmeer. De entree van Fryslân, in de omgeving van de Afsluitdijk, leent zich hier goed voor. Daar zetten wij dan ook op in. Buiten de zoekgebieden willen wij meewerken aan een windcluster bij het klaverblad in Heerenveen. De bedrijventerreinen ten oosten van dit klaverblad hebben op termijn een forse schaal waardoor een functionele relatie aanwezig kan zijn tussen de industriële functies en een windcluster. Wij willen selectief zijn met de gebieden waar windmolens geplaatst kunnen worden. Door een groot deel van Fryslân vrij te maken dan wel te houden van windmolens willen we een kwaliteitsslag maken. Gebieden met planologische beperkingen Op basis van de huidige wet- en regelgeving is het plaatsen van windmolens op en nabij het vasteland niet overal mogelijk. Windmolens zijn uitgesloten in een zone rond de vliegbasis Leeuwarden en binnen laagvliegroute in het oosten van Fryslân. Rond de vliegbasis en rond de defensieradar bij Wier gelden daarbij nog (hoogte)beperkingen. De 3 e Planologische Kernbeslissing (PKB) Waddenzee sluit de plaatsing van windmolens in de Waddenzee uit. We gaan daarom niet uit van plaatsing van windmolens in de Waddenzee. Er zijn gebieden op en nabij het vasteland waar de plaatsing van windmolens misschien wel mogelijk is, maar waarvan wij dat niet wenselijk vinden. Het gaat dan om Natura 13

14 2000 gebieden, met uitzondering van het IJsselmeer. De plaatsing in of nabij de stiltegebieden stellen we afhankelijk van onderzoek naar het geluid dat windmolens maken. Hinder omwonenden Het realiseren van grote clusters van windmolens is niet overal mogelijk vanwege de aanwezigheid van woningen van burgers. Ook daar waar wel voldoende afstand aanwezig is tussen windmolens en burgerwoningen kan er sprake zijn van hinder voor omwonenden. Tegelijkertijd weten wij dat we niet kunnen voorkomen dat mensen hinder ervaren. Wij hanteren de wettelijke eisen waaraan windmolens moeten voldoen. Wel vinden wij dat bewoners die hinder kunnen ondervinden van een windmolenproject, in een vroeg stadium betrokken moeten worden bij de plannen. 6. Deelnemen in windprojecten We zetten er op in de opbrengsten uit windenergie zoveel mogelijk ten goede te laten komen aan de lokale economie. Dit doen we onder meer door het stimuleren van financiële participatie door derden (particulieren, dorpsvereniging e.d.). Dit wil zeggen dat omwonenden of investeerders met een sociaal oogmerk in principe de ruimte moeten krijgen om (financieel) mee te doen in projecten. Wij willen onderzoeken of we participatie van lokale partijen als voorwaarde bij een project kunnen stellen. Door de revenuen te laten terugstromen naar de lokale bevolking willen we ten eerste het draagvlak voor windclusters vergroten. Daarnaast kan het ook kansen bieden om inkomsten te genereren voor de gebieden waar de windmolens geplaatst worden. Mogelijk kan dit bijdragen aan het in stand houden van voorzieningen. 7. Projecten in de pijplijn We weten dat er in verschillende gemeenten initiatieven voor nieuwe windmolenparken zijn. Het gaat om opschalingsclusters en om projecten voor uitbreiding van bestaande clusters. We willen voorkomen dat het voor deze projecten onduidelijk is onder welk beleid ze beoordeeld worden. Daarom willen we zo snel mogelijk een uitspraak doen over deze projecten. Wij vragen de Friese gemeenten aan te geven aan welke projecten zij zich bestuurlijk verbonden hebben. Als deze projecten concreet genoeg zijn, dat wil zeggen dat de locatie, het aantal windmolens, de masthoogte en de te saneren molens bekend zijn, kunnen wij deze projecten beoordelen op grond van Windstreek De projecten waar wij op basis van Windstreek mee in kunnen stemmen nemen we op als pijplijnproject in het nieuwe beleid. 8. Ambitie Op basis van bovengenoemde uitgangspunten hebben wij als ambitie geformuleerd: 400 MW aan windmolens in Dit is circa 5,5% van de energiebehoefte in Volgens onze berekeningen is het mogelijk 400 MW aan duurzame windenergie op te wekken zonder dat dit ten koste gaat van de ruimtelijke kwaliteit in Fryslân. Deze visie is ingetekend in de kaart in het volgende hoofdstuk. De uitgangspunten van deze visie worden vervolgens vanaf hoofdstuk 4 nader toegelicht. 14

15 15

16 Hoofdstuk 3. Kaart 16

17 17

18 Hoofdstuk 4. Windenergie ten opzichte van andere vormen van duurzame energie Fryslân heeft grote ambities voor het opwekken en het gebruiken van duurzame energie. Op de lange termijn willen we zelfs helemaal energieneutraal worden. Onze ambities worden weergegeven in Friesland geeft energie, het programmaplan van het programma Duurzame energie. Voor het opwekken van duurzame energie zetten we in op verschillende vormen van duurzame energie. Windenergie maakt daar deel van uit. Op dit moment is windenergie de belangrijke bron voor duurzame energie in Fryslân. Veruit de meeste duurzame energie in Fryslân wordt opgewekt door windenergie (ongeveer 56 %). We verwachten dat nieuwe, innovatieve vormen van duurzame energie zoals Blue Energie, pas na 2020 een wezenlijke bijdrage aan de energievoorziening in Fryslân kunnen leveren. Tot die tijd hebben we windenergie dan ook hard nodig om onze ambities te halen. Met windenergie wordt geld verdiend door eigenaren van molens, veelal agrariërs, en door onderhoudsbedrijven. De economische kant van windenergie is dan ook van belang voor Fryslân. Hoewel exacte cijfers hierover ontbreken, willen wij deze economische opbrengsten van windenergie benutten. We streven ernaar de revenuen van windenergie zoveel mogelijk ten goede te laten komen aan de lokale economie. 4.1 Energiemix Onderzoeks- en adviesbureau KNN uit Groningen heeft voor ons onderzocht hoeveel energie er in 2010 duurzaam wordt opgewekt en wat de verwachting is voor Voor de verwachting van 2015 wordt uitgegaan van de al gerealiseerde projecten voor het opwekken van duurzame energie en de projecten die nu in de pijplijn zitten. Om de verschillende vormen van duurzame energie te kunnen vergelijken, zijn de hoeveelheden voor 2010, de verwachting voor 2015 en de gestelde doelen voor 2015, omgerekend naar dezelfde eenheid, Peta Joule (PJ). Joule is de eenheid voor energie, Peta staat voor een biljard, dat is een 1 met 15 nullen. De bevindingen van KNN worden weergegeven in de onderstaande tabel. in Peta Joule (PJ) 2010 verwachting 2015 doel 2015 Groengas 1 1,8 4,2 Windenergie 1,4 1,5 1,5 Zonne-energie 0,004 0,01 0,14 Duurzame warmte 0,1 2 1 Bio warmtekracht - 0,6 - Totaal 2,5 5,9 6,8 Tabel 1: bevindingen KNN Verruit de meeste duurzame energie in Fryslân wordt op dit moment opgewekt met wind (ongeveer 56%). Windenergie is op dit moment dan ook de belangrijkste bron van duurzame energie in Fryslân. De opbrengst van windenergie in 2015 voldoet aan het gestelde minimum doel uit Fryslân geeft energie. De doelstelling van 1,5 tot 2 PJ windenergie komt overeen met opgesteld vermogen van circa MW. Op dit moment staat er 156 MW in de provincie opgesteld (1 juni 2010). De verwachting is dat dit de komende jaren nog licht zal stijgen. De verwachting is dat in 2015 duurzame warmte en windenergie samen het leeuwendeel van de duurzame energie in Fryslân opwekken. De totale opbrengst voor duurzame energie wordt in 2015 geschat op circa 5,9 PJ. Om het gestelde doel van 6,8 PJ te halen, is een extra inspanning nodig. KNN constateert dat op de middellange termijn (tot 2020) nieuwe, innovatieve vormen van duurzame energie, zoals Blue Energie en biobrandstof uit algen, nog geen wezenlijke bijdrage aan de energievoorziening leveren. Een extra inspanning moet komen uit de nu succesvolle duurzame energiebronnen. Windenergie is daarbij nodig. Om die reden zetten wij voor 18

19 de komende jaren nog in op windenergie en zien wij windenergie als een onmisbare overgangstechnologie. 4.2 Ambitie windenergie 2020 We maken onderscheid tussen onze ambitie voor duurzame energie en onze ambitie voor windenergie tot Onze ambitie voor duurzame energie is om op termijn energie neutraal te worden. Windenergie moet daar in elk geval de komende jaren een bijdrage aan leveren. We stellen ons ten doel om meer energie op te wekken met minder windmolens. Over een concrete doelstelling in MW s voor 2020 bestaan verschillende ideeën: de Nederlandse Windenergie Associatie (NWEA) ziet mogelijkheden voor 1000 MW. Het Platform Duurzame energie Fryslân (PDF) denkt aan 600 MW Atelier Fryslân stelt 440 MW voor. Gelet op de zoekgebieden binnen Fryslân (zie hoofdstuk 5) en onze ambities gaan we voorlopig uit van een opgesteld vermogen van 400 MW in Een groot windcluster bij de Afsluitdijk is van groot belang om deze ambitie waar te kunnen maken. Deze ambitie brengen wij in in het overleg met het rijk over de verdeling van de taakstelling voor windenergie over de provincies. Het Kabinet Balkenende IV had voor windenergie de volgende landelijke doelen gesteld: 4000 MW in MW in 2020 op land 6000 MW op zee De landelijke doelstelling is dat 20% van de energiebehoefte in 2020 duurzaam wordt opgewekt, is in het regeerakkoord verlaagd naar 14%. Onbekend is nog wat voor gevolgen dit heeft voor de concrete doelstelling voor windenergie en, daarvan afgeleid, voor de verdeling over de provincies. 4.3 Wind op zee Wij zien wind op zee niet als vervanging van wind op land. Gezien onze ambities voor duurzame energie en de positie die windenergie daarbinnen vooralsnog inneemt, kunnen we er niet mee volstaan de verdere ontwikkeling van windenergie eenvoudigweg naar zee te verwijzen. We kunnen windenergie op een verantwoorde wijze op het vasteland een plek geven. Daarom willen wij ruimte blijven bieden voor windmolens op het vasteland. Het Rijk vraagt ons ook om ruimte te bieden voor windenergie op het land. Het Rijk heeft duidelijk gescheiden doelstellingen voor wind op zee en wind op land en houdt daar vooralsnog aan vast. Ook vanuit de optiek van het Rijk kan de Friese deelname in wind op zee geen vervanging zijn van de ontwikkeling van windenergie op land. Overigens kunnen wij voor de Noordzee geen ruimtelijke plannen vaststellen. Zelf investeren in wind op zee of faciliteren dat inwoners van Fryslân en Friese gemeenten investeren in wind op zee, is wel mogelijk. Deelname in het eigen vermogen van een individueel project vinden wij te risicovol. Daarbij vinden wij de provincie niet de aangewezen partij om direct deel te nemen in een specifiek project als risicodragend kapitaal verstrekker. Investeringen in vreemd vermogen van een project of het investeren in een financieringsfonds biedt in onze ogen wel mogelijkheden. De mogelijkheden en de risico s die dit met zich meebrengt willen wij verder onderzoeken. Investeren in wind op zee kan bijvoorbeeld interessant zijn voor gemeenten die geen windmolen kunnen plaatsen en daardoor hun doelen voor duurzame energie niet kunnen 19

20 realiseren. Bekend is bijvoorbeeld dat een aantal Waddeneilanden zelfvoorzienend wil worden. Wij bieden echter geen ruimte voor windmolens op de Waddeneilanden. Deelname aan windparken op zee kan voor deze eilanden een optie zijn. Met een eigen investering in wind op zee en/of door particulieren en gemeenten te faciliteren dit te doen, wordt bijgedragen aan de provinciale doelstellingen voor duurzame energie Verkenning deelname in wind op zee Adviesbureau Sequoia heeft een verkenning uitgevoerd naar de mogelijkheden en risico s van eventuele participatie in wind op zee. Sequoia schetst drie scenario s: 1. rechtstreeks investeren in het eigen vermogen van de BV die het park exploiteert (participatie); 2. investeren in vreemd vermogen van de BV die het park exploiteert (projectfinanciering); 3. investeren in een financieringsfonds die meerdere parken meefinanciert en daarmee risico s spreidt. Voor deelname in het eigen vermogen van een project is doorgaans een grote investering nodig. Met deze constructie kan een hoger rendement (9-12%) worden behaald vergeleken met de andere scenario s (6-7%). Daar staat tegenover dat de financiële risico s groter zijn. Vanwege de financiële risico s adviseert Sequoia niet meteen te opteren voor een deelneming in het eigen vermogen van een individueel project. Sequoia wijst er op dat een overheidsinstantie in beginsel ook niet de aangewezen partij is om direct deel te nemen in een specifiek project als risicodragend kapitaal verstrekker. Sequoia ziet wel goede mogelijkheden voor investering in vreemd vermogen of het investeren in een financieringsfonds. Voor het bereiken van de duurzame energiedoelen biedt wind op zee echter wel mogelijkheid. De (financiële) drempel om deel te nemen aan de ontwikkeling van windparken op zee voor individuele particulieren is weliswaar erg hoog maar wanneer individuele wensen gekoppeld worden ontstaan er mogelijkheden om deel te nemen. Vanuit de doelen voor duurzame energie kan dit proces worden ondersteund. Een positief neveneffect van het participeren in wind op zee kan zijn dat er extra werkgelegenheid wordt gecreëerd in de haven van Harlingen. Ook kan de ontwikkeling van wind op zee wellicht mogelijkheden bieden om meer molens op het land te saneren. Dit zou dan als aanvulling gezien kunnen worden op de saneringsmogelijkheden op het land, zie hoofdstuk 7. 20

21 21

22 Hoofdstuk 5. Locaties voor windenergie in Fryslân Windmolens krijgen in Fryslân ruimte om energie op te wekken, maar niet in de hele provincie. Het zijn nieuwe elementen die aan de omgeving worden toegevoegd. Dat moet zorgvuldig gebeuren. In Windstreek 2000 werd nog uitgegaan van molens met een maximale maat van 60 meter masthoogte. Bij deze maat is inpassing op lokaal niveau en de koppeling aan elementen in het landschap nog mogelijk. Voor het opstellen van nieuw beleid wordt uitgegaan van moderne molens van 80 meter (masthoogte) en hoger. Grote moderne windmolens zijn niet in het landschap in te passen. Hierdoor kan niet meer worden gesproken over inpassing maar van toevoeging van een nieuwe laag aan het landschap, die losstaat van de bestaande landschapsstructuren. Grootschalige en open gebieden hebben genoeg draagkracht voor een nieuwe laag. De kernkwaliteiten van de Friese landschapstypen zoals uitgewerkt in de Verordening Ruimte, zijn als uitgangspunt gebruikt om te bepalen waar windmolens geplaatst kunnen worden. De mogelijke opstellingen binnen de geschikte landschapstypen worden beschreven. 5.1 De zoekgebieden uitgaande van de landschapstypen Zowel in het evaluatierapport van Grontmij als in het advies van het Atelier Fryslân vormen de landschapstypen de basis voor het onderscheid tussen gebieden die zich wel en niet lenen voor het plaatsen van windmolens. Grontmij is van mening dat het kleigebied zich vanwege haar grootschalige openheid relatief goed leent voor de plaatsing van windmolens. De plaatsing van windmolens in of nabij de Waddenzee en het IJsselmeer kan aantasting van de kernkwaliteiten van deze gebieden betekenen, tenzij de molens worden gekoppeld aan markante oriëntatiepunten langs de kust, bijvoorbeeld bij Harlingen, de IJsselmeerhavens of de Afsluitdijk. Atelier Fryslân ziet vanwege de ruimte, de openheid, de windrijkdom, de landschappelijke opbouw en de entreesituatie ook mogelijkheden in het kleigebied (het kwelderwallen gebied: Oostergo, Het Bildt, Westergo, en de Greidhoeke) en bij de Afsluitdijk. Zij adviseren de overige delen van de provincie vrij te houden van windmolens. Het Waddengebied, de Friese Meren en het Gaasterland zijn volgens het Atelier beeldbepalend voor Fryslân en moeten om die reden vrij gehouden worden van windmolens. Ook de Noordelijke en Zuidelijke Wouden moeten vanwege landschappelijke redenen vrij gehouden worden van windmolens. Wij vinden dat alleen grootschalige en open gebieden genoeg draagkracht hebben voor een nieuwe laag met windmolens. Uitgaande van de Friese landschapstypen zoals uitgewerkt in de Verordening Ruimte, komen daarom delen van het kleigebied en het IJsselmeer in aanmerking voor plaatsing van grote moderne windmolens. De overige landschapstypen zijn niet geschikt voor windmolens. Op basis van de landschappelijke maat en schaal (openheid en grootschaligheid) in Fryslân komen we tot een voorstel voor de volgende gebieden: 1. IJsselmeer, omgeving Afsluitdijk; 2. delen van het kleigebied: Oostergo en Westergo, Middelzee en Marne; Opstellingen binnen IJsselmeer Het IJsselmeer kenmerkt zich door openheid en grootschaligheid. Het IJsselmeer leent zich daarom goed voor een grootschalige opstelling van hoge windmolens (masthoogte vanaf 100 meter). Vooral de entree van Fryslân, in de omgeving van de Afsluitdijk, leent zich hier goed voor. Daar zetten wij dan ook op in. 22

23 5.1.2 Opstellingen binnen het Kleigebied Het kleigebied kenmerkt zich met name door de openheid en grootschaligheid. Het kleigebied bestaat uit een aantal deelgebieden met elk weer andere specifieke kernkwaliteiten. Per deelgebied moet worden bekeken welke opstelling van windmolens wordt gekozen. Het kleigebied is onderverdeeld in: a) De Middelzee & Marne: De Middelzee & Marne bestaat uit jonge zeepolders en oude Zeepolders. De jonge zeepolders zijn open en zeer grootschalig en zijn daarmee geschikt voor grote opstellingen. De oude Zeepolders zijn open en grootschalig maar hebben tevens een rijke historie. Het oudste deel van de Middelzee loopt ver landinwaarts en eindigt tussen Sneek en Bolsward. Met name het noordelijke deel van dit gebied onderscheid zich door de relatief lage ligging, de zeer schaarse bebouwing en een regelmatige blokverkaveling. Dit maakt het gebied minder geschikt voor grote opstellingen. b) Westergo en Oostergo: Oostergo en Westergo zijn opgebouwd uit kwelders met kweldervlaktes en kwelderwallen, oude zeepolders, zomerpolders, kleiterpenlandschap en klei op veen gebieden. Aansluitend aan de Waddenzee liggen de zomerpolders en de kwelders. Deze gebieden zijn zeer grootschalig en open. De kweldervlaktes, oude zeepolders en klei-op-veen gebieden zijn open en grootschalig. Deze gebieden zijn potentieel geschikt voor grote opstellingen. De kwelderwallen en het kleiterpenlandschap bestaan uit middenschalig tot grootschalig open landschap. De kwelderwallen en het kleiterpenlandschap bestaan uit middenschalig tot grootschalig open landschap. Bij het zoeken naar opstellingen moet in deze deelgebieden meer rekening worden gehouden met de schaalgrootte. Kenmerkend voor het kleiterpenlandschap zijn de verspreid liggende terpdorpen. Deze structuur is een kernkwaliteit van dit gebied. Uit cultuurhistorisch oogpunt maakt dit het kleiterpenlandschap minder geschikt voor grote opstellingen. c) het Lauwersmeergebied: Het Lauwersmeergebied is niet geschikt voor clusters van windmolens omdat het hier gaat om een gebied dat vooral bestaat uit een combinatie van kleinschalig en grootschalig landschap. Het plaatsen van een opstelling kan het contrast tussen de twee sublandschapstypen verstoren. In het kleigebied zetten we in op clusteropstellingen met molens met een ashoogte van maximaal 100 meter. De grootte van een cluster is sterk afhankelijk van de ruimte die gevonden kan worden. De verspreide bebouwing in het gebied kan de realisatie van windparken beperken. De onderlinge afstand tussen de clusters moet zodanig zijn dat er geen verstoring ontstaat. Als indicatie gaan we uit van 7 à 8 kilometer Uitzondering Klaverblad Heerenveen Buiten de landschapstypering om hebben wij overwogen of het plaatsen van windmolens op bedrijventerreinen mogelijk is. Het Atelier Fryslân is van mening dat de bedrijventerreinen in Fryslân, anders dan bijvoorbeeld in Groningen en Zeeland, relatief kleinschalig zijn. Het toestaan van grote windmolens op alle bedrijventerreinen in Fryslân betekent dat er overal in de provincie verspreid windmolens komen te staan die af kunnen doen aan de ruimtelijke kwaliteit. Wij zijn met het Atelier van mening dat dit ongewenst is. Een forse schaal van een bedrijventerrein is dus essentieel. Het Atelier Fryslân ziet wel mogelijkheden voor windmolens bij het IBF. 23

24 Het is ons bekend dat de gemeenten in de A7 zone al enige tijd de mogelijkheid voor een gezamenlijk windcluster onderzoeken. Wij zijn van mening dat binnen de A7 zone met name de bedrijventerreinen ten oosten van het klaverblad bij Heerenveen geschikt zijn voor de plaatsing van windmolens. Deze bedrijventerreinen hebben op termijn een forse schaal waardoor een functionele relatie aanwezig kan zijn tussen de industriële functies en een windcluster. Als uitzondering op de zoekgebieden voor windmolens willen wij windmolens bij het klaverblad bij Heerenveen als gezamenlijk initiatief van de gemeenten in de A7 zone toestaan. Wij gaan hierbij uit van een maximale masthoogte van 100 meter. 5.2 Gebieden met planologische beperkingen Er zijn gebieden in Fryslân waar het plaatsen van windmolens onmogelijk is vanwege regelgeving van het Rijk of zwaarwegende technische voorwaarden. Daarnaast zijn er gebieden die vanwege belangrijke natuur- en landschapskwaliteiten een nadere afweging vragen Waddenzee Door regelgeving op rijksniveau is het plaatsen van windmolens in de Waddenzee op dit moment niet mogelijk. De 3 e PKB Waddenzee staat dit niet toe. Het plaatsen van windmolens in de nabijheid van de Waddenzee moet van geval tot geval worden beoordeeld. Dat wordt getoetst door toepassing van de criteria zoals opgenomen in het nationaal ruimtelijk beleid en het afwegingskader in de PKB. De aantasting van de kenmerkende open horizon en de effecten op de Natura 2000 gebieden zijn met name relevant Defensie belangen Op luchthavens en binnen laagvliegroutes is het plaatsen van windmolens niet mogelijk. In het noorden van Fryslân bevindt zich een radarpost van Defensie. Deze legt beperkingen op aan het plaatsen van windmolens Nationale landschappen Het Rijk vindt de plaatsing van (hoge) windmolens in Nationale Landschappen onwenselijk. In het Streekplan Fryslân 2007 is echter de keuze gemaakt geen onderscheid te maken tussen de Nationale Landschappen en de overige gebieden in Fryslân. Uitgangspunt is dat nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen in Fryslân gecombineerd worden met behoud en versterking van de aanwezige bijzondere landschappelijke kwaliteiten. VROM heeft ingestemd met deze werkwijze in het Streekplan. Dit wil zeggen dat wij het plaatsen van windclusters in de Nationale Landschappen niet op voorhand willen uitsluiten Natura 2000 gebieden Het Rijk wil alle Natura 2000 gebieden op het land, vanwege intrinsieke natuur- en landschapskwaliteiten op nationaal niveau, vrijwaren van windmolens. Het Rijk heeft een andere mening over Natura 2000 gebieden voor zover deze zijn gelegen in grote open wateren. Het Rijk is van mening dat deze gebieden als geheel vanwege de maat en schaal voldoende ontwikkelruimte hebben voor landschappelijke en/of natuurlijke waarden (systeemrobuustheid). Deze beleidskeuze heeft tot gevolg dat het IJsselmeer niet uitgesloten is voor windmolens. De toelaatbaarheid van windclusters in de nabijheid van Natura 2000 gebieden kan van geval tot geval worden beoordeeld. Een windcluster mag geen nadelige effecten hebben op de instandhoudingsdoelstellingen van het betreffende gebied. Het aanhouden van een vaste zone voor externe werking is niet noodzakelijk. De uitsluiting van Natura 2000 gebieden heeft o.a. gevolgen voor de mogelijkheden van de plaatsing van windmolens op de Waddeneilanden. De Waddeneilanden zijn voor het overgrote deel aangewezen als Natura 2000 gebied. De plaatsing van windmolens op de Waddeneilanden is hierdoor nagenoeg niet mogelijk. 24

25 5.2.5 Ecologische Hoofdstructuur In het Streekplan Fryslân wordt ingezet op de realisering, bescherming en ontwikkeling van een duurzame ecologische hoofdstructuur (EHS). Een windcluster heeft doorgaans een negatief effect op de beleving van het gebied als natuurgebied. De EHS gebieden willen wij daarom uitsluiten van windmolens. Ook hier met uitzondering van het IJsselmeergebied. Het negatieve effect op de beleving is hier minder aanwezig door de omvang van het gebied Stiltegebieden De stiltegebieden in Fryslân zijn aangewezen in het Provinciaal Milieubeleidsplan. Dat beleid is er op gericht te voorkomen dat er in stiltegebieden nieuwe ontwikkelingen plaatsvinden die (veel) lawaai met zich meebrengen. Windclusters kunnen alleen in een stiltegebied gerealiseerd worden als wordt voldaan aan de geluidsnormen in de provinciale milieuverordening. 5.3 Saneren van bestaande molens Op plekken waar de ruimtelijke kwaliteit van landschaptypen nu al in het gedrang is, kan sanering van bestaande molens een oplossing bieden. Sanering kan verrommeling verminderen en ruimte maken voor nieuwe toekomstbestendige opstellingen in het landschap, die andere opstellingen en functies in hetzelfde landschap niet hinderen. Verrommeling ontstaat door verschillende opstellingsvormen (lijnen, grid, solitair) die te dicht bij elkaar staan, door te veel molens op een klein oppervlak, door verschillende soorten molens op een klein oppervlak, door molens met verschillende hoogtes in elkaars nabijheid en door te grote molens nabij boerderijen of dorpen en bijvoorbeeld ook door alleenstaande verdwaalde molens, die geen functionele relatie met het landschap aangaan en daardoor niet op hun plaats staan. 5.4 Uitvoering Voor de realisatie van onze duurzaamheidsambities zoeken wij zoveel mogelijk aansluiting bij lokale initiatieven. Gezien de ervaringen met Windstreek 2000 en onze betrokkenheid bij de ruimtelijke kwaliteit van Fryslân zijn wij echter van mening dat voor windenergie een provinciale structuurvisie van belang is. De zoekgebieden voor windmolens worden dan ook opgenomen in een structuurvisie. Na vaststelling van deze structuurvisie gaan we in eerste instantie samen met gemeenten in het zoekgebied de mogelijkheden inventariseren. Grondeigenaren en turbineeigenaren worden daar ook bij betrokken. Wij willen daarnaast de contacten met het Rijk leggen in verband met de PKB Waddenzee en de beperkingen van de defensieradar. Waar mogelijk willen wij bij de ontwikkeling van regionale clusters samenwerken met lokale partijen, zodat de opbrengsten van windenergie zoveel mogelijk ten goede komen aan de lokale economie. Het proces van saneren en opschalen willen wij daarbij faciliteren. Wij willen zorgdragen voor de vereiste planvorming (inpassingsplan). De kosten hiervan kunnen worden verhaald op het project. 25

26 Hoofdstuk 6. Relatie met omwonenden De aanwezigheid van windmolens heeft impact op bewoners in de directe omgeving. Bewoners kunnen hinder van windmolens ondervinden. Denk daarbij aan hinder in het uitzicht, door geluid, slagschaduw en een gevoel van onveiligheid. De normen voor hinderaspecten zijn verwerkt in wet en regelgeving. Wij hanteren deze wettelijke normen. We weten dat we niet kunnen voorkomen dat mensen hinder ervaren van windmolens in hun directe leefomgeving. Daarom is het van belang dat omwonenden in een vroeg stadium worden geïnformeerd over de plannen en betrokken worden bij plannen voor nieuwe molens. 6.1 Relatie windturbine en omwonenden Plannen tot het oprichten van windmolens leiden vaak tot hevige discussies en bezwaren van omwonenden. De invloed van windmolens op de omwonenden is in drie aspecten te onderscheiden: visuele aspecten; geluid; veiligheid Visuele aspecten Op het platteland voegen draaiende wieken, die op grote afstand zichtbaar zijn, een element van onrust toe aan het landschap. Daar staat tegenover dat de windmolens tegenwoordig, driebladig zijn en rustiger ogen. Tevens worden strengere eisen gesteld aan de landschappelijke inpassing van windmolens. Een ander visueel aspect is slagschaduw. Bekend is dat dit onder omstandigheden gezondheidsklachten kan veroorzaken. De hinder door slagschaduw wordt inmiddels ondervangen door het tijdelijk stopzetten van de turbine. Ook de hinderlijke effecten van lichtschittering als gevolg van reflectie van zonnestralen op de rotorbladen zijn nagenoeg verdwenen door de anti-reflectielaag die standaard op de rotorbladen moet worden aangebracht Geluid De geluidhinder is gekoppeld aan het visuele aspect. Mensen die de invloed van windmolens negatief vinden en mensen die windmolens kunnen zien vanuit hun woning, ervaren meer hinder dan mensen die een positieve houding hebben tegenover windmolens of ze niet kunnen zien. Mensen die economisch belang hebben bij een windturbine ervaren doorgaans in het geheel geen hinder. De universiteit van Gronignen heeft onderzoek verricht naar de gezondheidsrisico s als gevolg van geluidhinder van windmolens. Uit dit onderzoek blijkt dat er met name sprake kan zijn van de verstoring van de slaap. Alhoewel andere gezondheidsrisico s niet zijn bewezen heeft het ministerie van VROM naar aanleiding van het onderzoek besloten de geluidsnormen te verscherpen. Dit omdat wel is gebleken dat de molens onder omstandigheden meer overlast geven dan eerder verondersteld. De nieuwe regelgeving zorgt ervoor dat beter rekening gehouden wordt met de extra harde wind op grotere hoogte. De windturbine moet op voldoende afstand van burgerwoningen staan om geluidsoverlast te voorkomen. De vuistregel is dat ongeveer 4 x de masthoogte moet worden aangehouden, de exacte afstand wordt pas duidelijk nadat onderzoek heeft plaatsgevonden volgens de nieuwe norm. Een en ander betekent dat bij een turbine van 100 meter een afstand van 400 meter aangehouden moet worden. Bij een turbine van 120 meter is dit al 480 meter. Het Nationaal Kritisch Platform Windenergie verwijst op haar website overigens naar een onderzoek van de Amerikaanse arts Nina Pierpont die tot de conclusie komt dat er windturbine syndroom kan ontstaan wanneer mensen in de buurt van een windturbine wonen. 26

27 Pierpont is van mening dat molens op minimaal 2 km afstand van woningen geplaatst moeten worden. Het onderzoek van Pierpont is nog erg omstreden. Op dit moment is er nog geen aanleiding om een afstand van 2 km afstand aan te houden. Een dergelijke afstand zou overigens ook betekenen dat er in Fryslân, met uitzondering wellicht van het IJsselmeer, geen nieuwe windclusters gerealiseerd kunnen worden. We zijn ons ervan bewust dat een wettelijke norm iets anders is dan de ervaring van hinder door omwonenden. Wij vinden het daarom van belang dat omwonenden in een vroeg stadium worden geïnformeerd over de plannen en betrokken worden bij plannen voor nieuwe molens Veiligheid Windmolens moeten voldoen aan een aantal veiligheidseisen. Bij de plaatsing van windmolens moet hier op grond van het Activiteitenbesluit rekening mee worden gehouden. 27

28 Hoofdstuk 7. Saneren en participeren Om de ontstane verrommeling door met name de losse windmolens in het landschap, de zogenaamde solitaire windmolens, af te bouwen is sanering van bestaande molens gewenst. Provinciale Staten hebben ook aangeven de sanering van bestaande molens voor het nieuwe beleid van belang te vinden. De gedachte is om meer windenergie op te wekken met minder molens. De koppeling tussen opschalingsclusters en de sanering van solitaire molens is onder Windstreek 2000 geen eenvoudige opgave gebleken. Om sanering echt van de grond te krijgen moet dit in het nieuwe windbeleid beter gefaciliteerd en georganiseerd worden. Het gaat dan om het begeleiden van het proces en het vinden van saneringsmolens bij projecten. We willen dit in samenwerking met de turbine-eigenaren verder onderzoeken. Om sanering te bekostigen koppelen we de mogelijkheden voor nieuw te bouwen windmolens aan de sanering van bestaande windmolens. Omdat het rendement per windproject kan verschillen is het moeilijk uit te gaan van een vaste verhouding tussen saneren en opschalen. Toch willen we een indicatie geven van de gewenste sanering. Wij streven ernaar dat minimaal 1/3 van het te plaatsen vermogen wordt gesaneerd (3 MW plaatsen is 1 MW saneren). Vanuit de markt wordt deze verhouding realistisch geacht. Participatie, ofwel deelname aan windenergieprojecten, kan een effectieve methode zijn om het draagvlak voor de realisering van windenergieprojecten te versterken. Daarnaast is het goed mogelijk dat participatie noodzakelijk is voor de uiteindelijke uitvoerbaarheid van het project. Van elk windproject verwachten wij dan ook dat er een realistisch aanbod aan de directe omgeving voor participatie wordt gedaan. 7.1 Expertmeeting saneren windmolens Rondom het thema saneren is in februari 2010 een expertmeeting gehouden. In de bijeenkomst is onderscheid gemaakt in sanering zonder en met een koppeling aan projecten Sanering zonder de koppeling aan projecten Windmolens vertegenwoordigen een economische waarde. De sanering van windmolens kost daarom geld. De schattingen van de kosten van het saneren van een turbine in de expert meeting liepen uiteen van tot per turbine. Sanering van molens zonder een koppeling aan een project kan gestimuleerd worden door een sloopregeling in te stellen. Deze mogelijkheid werd door de deelnemers aan de expertmeeting om financiële redenen als niet haalbaar gezien Sanering met koppeling aan projecten De koppeling van sanering aan een nieuw project werd in de expertmeeting als realistischer gezien. Wanneer er in een nieuw windproject voldoende rendement is kan de sanering van molens daar uit bekostigd worden. In Windstreek 2000 is de sanering van solitaire molens gekoppeld aan de vorming van opschalingsclusters. Er wordt daarbij uitgegaan van een vaste verhouding tussen het aantal te plaatsen en te saneren molens. Voor een opschalingscluster van 10 windmolens moeten 5 solitaire molens gesaneerd worden. Hierdoor kan onder Windstreek 2000 het aantal windmolens per saldo toenemen. Om in het nieuwe windbeleid meer windenergie op te wekken met minder molens komt die verhouding anders komen te liggen. Vanwege de koppeling met het rendement van projecten wordt er vanuit de markt niet uitgegaan van een verhouding tussen het aantal te plaatsen en te saneren molens maar van een verhouding tussen het te plaatsen en te saneren vermogen. Als vuistregel wordt er vanuit gegaan dat het rendabel is om 1 MW te saneren als er 3 MW geplaatst wordt. 28

Oan Provinsjale Steaten

Oan Provinsjale Steaten Oan Provinsjale Steaten Gearkomste : Wurklistnûmer : Beliedsprogramma : Ôfdieling : ERT Behanneljend amtner : M.D. Ledegang Tastel : 5947 Registraasjenûmer : 940163 Primêr nûmer : Ûnderwerp : Scenariokeuze

Nadere informatie

Oan Provinsjale Steaten

Oan Provinsjale Steaten Oan Provinsjale Steaten Gearkomste : Wurklistnûmer : Beliedsprogramma : 9.1 Ôfdieling : S&P Behanneljend amtner : J.J. Dicke Tastel : 5905 Registraasjenûmer : 1110121 Primêr nûmer : Ûnderwerp : Structuurvisie

Nadere informatie

Oan Provinsjale Steaten

Oan Provinsjale Steaten Oan Provinsjale Steaten Gearkomste : 22 september 2010 Wurklistnûmer : 01B Beliedsprogramma : 2 Verkeer en Vervoer Ôfdieling : Complexe Projecten Infrastructuur Behanneljend amtner : Wim Boogholt/ Dirk-Jan

Nadere informatie

Oan Provinsjale Steaten

Oan Provinsjale Steaten Oan Provinsjale Steaten Gearkomste : Wurklistnûmer : Beliedsprogramma : 5 Lanlik Gebiet Ôfdieling : Stêd en Plattelân Behanneljend amtner : Klaas Talma Tastel : 06-29246676 Registraasjenûmer : 1092934

Nadere informatie

Oan Provinsjale Steaten

Oan Provinsjale Steaten Oan Provinsjale Steaten Gearkomste : 19 septimber 2012 Wurklistnûmer : 04B Beliedsprogramma : Stêd en Plattelân Ôfdieling : S&P Behanneljend amtner : C. Dijkman Tastel : 5624 Registraasjenûmer : Primêr

Nadere informatie

Fryslân Windstreek 2012

Fryslân Windstreek 2012 Ontwerp-structuurvisie Fryslân Windstreek 2012 Deputearre Steaten, 21 augustus 2012 Structuurvisie Structuurvisie Fryslân Windstreek 2012 augustus 2012 Fryslân Windstreek 2012 3 4 Structuurvisie Inhoudsopgave

Nadere informatie

Windpark A7 PLAN WINDPARK KOUDUM EEN BREED PERSPECTIEF. 24 februari 2014

Windpark A7 PLAN WINDPARK KOUDUM EEN BREED PERSPECTIEF. 24 februari 2014 Windpark A7 PLAN WINDPARK KOUDUM EEN BREED PERSPECTIEF 24 februari 2014 IniDaDefnemers CoöperaDe Duurzaam Koudum U.A. Duurzaam Koudum is voortgekomen uit Dorpsbelangen Koudum. De coöperade is opgericht

Nadere informatie

Oan Provinsjale Steaten. Gearkomste : 18 juni 2013 Wurklistnûmer. : 11B Beliedsprogramma : Bestuur Ôfdieling

Oan Provinsjale Steaten. Gearkomste : 18 juni 2013 Wurklistnûmer. : 11B Beliedsprogramma : Bestuur Ôfdieling Oan Provinsjale Steaten Gearkomste : 18 juni 2013 Wurklistnûmer : 11B Beliedsprogramma : Bestuur Ôfdieling : Statengriffie Behanneljend amtner : J. Plender Tastel : 5352 Registraasjenûmer : 1132645 Primêr

Nadere informatie

FRYSLÂN FOAR DE WYN. Plan van aanpak. Finale versie, 14 november 2013

FRYSLÂN FOAR DE WYN. Plan van aanpak. Finale versie, 14 november 2013 FRYSLÂN FOAR DE WYN Plan van aanpak Finale versie, 14 november 2013 Albert Koers, Comité Hou Friesland Mooi Hans van der Werf, Friese Milieu Federatie Johannes Houtsma, Platform Duurzaam Friesland FRYSLÂN

Nadere informatie

Oan Provinsjale Steaten

Oan Provinsjale Steaten Oan Provinsjale Steaten Gearkomste : 24 april 2013 Wurklistnûmer : Beliedsprogramma : Ôfdieling : SOBD Behanneljend amtner : Dolf Jansen Tastel : 5360 Registraasjenûmer : 1048244 Primêr nûmer : Ûnderwerp

Nadere informatie

Concept Ruimtelijk Perspectief Windenergie op Land

Concept Ruimtelijk Perspectief Windenergie op Land Concept Ruimtelijk Perspectief Windenergie op Land 3 februari 2010 Inhoudsopgave 1. Aanleiding, doel en aanpak 2. Waar wél; concentratiegebieden 3. Waar niét: vrijwaringsgebieden i 4. Overig Nederland

Nadere informatie

Oan Provinsjale Steaten

Oan Provinsjale Steaten Oan Provinsjale Steaten Gearkomste : 26 maaie 2010 Wurklistnûmer : 06H Beliedsprogramma : Bestjoer Ôfdieling : Steategriffy Behanneljend amtner : G. Kraak Tastel : 5618 Registraasjenûmer : 892187 Primêr

Nadere informatie

Oan Provinsjale Steaten

Oan Provinsjale Steaten Oan Provinsjale Steaten Gearkomste : Wurklistnûmer : Beliedsprogramma : Wurkje foar Fryslân Ôfdieling : Wurkje foar Fryslân Behanneljend amtner : Z.R. Cazemier/5682 Tastel : 5682 Registraasjenûmer : 1120170

Nadere informatie

Oan Provinsjale Steaten

Oan Provinsjale Steaten Oan Provinsjale Steaten Gearkomste : Wurklistnûmer : Beliedsprogramma : Kennis en Economy Ôfdieling : Het Friese Merenproject Behanneljend amtner : Klaas Talma Tastel : 06 29246676 Registraasjenûmer :

Nadere informatie

Oan Provinsjale Steaten

Oan Provinsjale Steaten Oan Provinsjale Steaten Gearkomste : 23 juni 2010 Wurklistnûmer : 02B Beliedsprogramma : 2. Verkeer en Vervoer Ôfdieling : Verkeer en Vervoer Behanneljend amtner : M.E.T. Meijer Tastel : 5305 Registraasjenûmer

Nadere informatie

Ontwerp wijziging PRVS

Ontwerp wijziging PRVS Model bekendmaking regeling provinciale staten 1 8 Ontwerp wijziging PRVS Ontwerp besluit van Provinciale Staten van Noord-Holland van [..], tot wijziging van de Provinciale Ruimtelijke Verordening Structuurvisie

Nadere informatie

Voor- of tegenwind? Drenthe Molenvrij?

Voor- of tegenwind? Drenthe Molenvrij? Voor- of tegenwind? Het Ministerie van Economische Zaken heeft aangegeven met alle provincies tot afspraken te willen komen over windenergie: hoeveel energie kan er in elke provincie opgewekt worden met

Nadere informatie

Oan Provinsjale Steaten

Oan Provinsjale Steaten Oan Provinsjale Steaten Gearkomste : 24 juni 2015 Wurklistnûmer : H-14 Ûnderwerp : Ontwerp-begroting 2016, suppletoire begroting 2015 en Jaarstukken 2014 Noordelijke Rekenkamer Beliedsprogramma : Bestuur

Nadere informatie

Aan Dorpsbelangen Zoutkamp, Wehe-den Hoorn, 16 juni 2014

Aan Dorpsbelangen Zoutkamp, Wehe-den Hoorn, 16 juni 2014 Aan Dorpsbelangen Zoutkamp, Wehe-den Hoorn, 16 juni 2014 Onderwerp: Windmolenpark(en) in de gemeente Kollumerland c.a. Geachte Dorpsbelangen Zoutkamp, Er zijn bij Fryslân foar de Wyn (FfdW) plannen voor

Nadere informatie

Reactienota Houtskoolschets Windstreek 2011

Reactienota Houtskoolschets Windstreek 2011 Reactienota Houtskoolschets Windstreek 2011 Gedeputeerde Staten van Fryslân, augustus 2012 Inleiding Op 16 februari 2011 hebben Provinciale Staten op hoofdlijnen ingestemd met de Houtskoolschets Windstreek

Nadere informatie

Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Aanleiding

Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Aanleiding 1 Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Versie: 25 april 2013 Opgesteld door: Windgroep Goeree-Overflakkee, gemeente Goeree-Overflakkee en provincie Zuid-Holland Aanleiding Waarom zijn

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad van de gemeente Kollumerland c.a., Wehe-den Hoorn, 16 juni 2014

Aan de gemeenteraad van de gemeente Kollumerland c.a., Wehe-den Hoorn, 16 juni 2014 Aan de gemeenteraad van de gemeente Kollumerland c.a., Wehe-den Hoorn, 16 juni 2014 Onderwerp: Windmolenpark(en) in de gemeente Kollumerland c.a. Geachte gemeenteraad, Er zijn bij Fryslân foar de Wyn (FfdW)

Nadere informatie

Resultaat Windmolenenquête Wakker Emmen

Resultaat Windmolenenquête Wakker Emmen Resultaat Windmolenenquête Wakker Emmen Datum: 22 mei 2013 Plaats: Emmen 1. Inleiding Wakker Emmen vindt het belangrijk dat de mening van de burger wordt gehoord. Er is al een geruime tijd discussie binnen

Nadere informatie

Oan Provinsjale Steaten

Oan Provinsjale Steaten Oan Provinsjale Steaten Gearkomste : 18 febrewaris 2015 Wurklistnûmer : 09 Ûnderwerp : Verstrekken van Hybride Kapitaal aan de Nederlandse Waterschapsbank Beliedsprogramma : Algemene dekkingsmiddelen,

Nadere informatie

Oan Provinsjale Steaten

Oan Provinsjale Steaten Oan Provinsjale Steaten Gearkomste : 15 juni 2011 Wurklistnûmer : 02B Beliedsprogramma : Water en Financiën Ôfdieling : FP&C Behanneljend amtner : J. Schippers Tastel : 5636 Registraasjenûmer : 051492

Nadere informatie

Heerhugowaard Stad van kansen

Heerhugowaard Stad van kansen Heerhugowaard Stad van kansen Raadsvergadering: 7 ^JPJ 2012 Besluit: oünrv roing ivoorstalnummer,

Nadere informatie

Oan Provinsjale Steaten

Oan Provinsjale Steaten Oan Provinsjale Steaten Gearkomste : Wurklistnûmer : Beliedsprogramma : Sociaal Beleid en Zorg Ôfdieling : Kultuer & Mienskip Behanneljend amtner : Y. Visser Tastel : 5244 Registraasjenûmer : 1124275 Primêr

Nadere informatie

Federatieplan Windenergie Wind werkt voor Flevoland

Federatieplan Windenergie Wind werkt voor Flevoland Federatieplan Windenergie Wind werkt voor Flevoland Lelystad, juli 2014 Het plan Het Federatieplan Windenergie bestaat uit onderlinge afspraken tussen bewoners, grondeigenaren en windmoleneigenaren in

Nadere informatie

De paragrafen en worden in het kader van deze partiële herziening als volgt gewijzigd;

De paragrafen en worden in het kader van deze partiële herziening als volgt gewijzigd; Partiële herziening Omgevingsplan Flevoland 2006 Beleidsaanpassing windenergie inzake vrijwaring van de gemeenten Noordoostpolder en Urk en Markermeer, IJmeer en IJsselmeer. De paragrafen 5.7.1 en 7.3.4

Nadere informatie

Vragen bijeenkomst Windmolens 6 maart 2014

Vragen bijeenkomst Windmolens 6 maart 2014 Vragen bijeenkomst Windmolens 6 maart 2014 Vragen naar aanleiding van introductie wethouder Wagemakers Hoe is de provincie tot de keuze van de twee locaties gekomen? In de provincie Zuid Holland wordt

Nadere informatie

BESTEMMINGSPLAN VERWIJDEREN WINDTURBINE NABIJ VROUWENPAROCHIE

BESTEMMINGSPLAN VERWIJDEREN WINDTURBINE NABIJ VROUWENPAROCHIE BESTEMMINGSPLAN VERWIJDEREN WINDTURBINE NABIJ VROUWENPAROCHIE Vastgesteld op 15 december 2011 BESTEMMINGSPLAN VERWIJDEREN WINDTURBINE NABIJ VROUWENPAROCHIE CODE 110505 / 15-12-11 GEMEENTE HET BILDT 110505

Nadere informatie

Aan: Het college van Gedeputeerde Staten Provincie Noord-Brabant Postbus 90151 5200 MC s HERTOGENBOSCH. Geachte college,

Aan: Het college van Gedeputeerde Staten Provincie Noord-Brabant Postbus 90151 5200 MC s HERTOGENBOSCH. Geachte college, Aan: Het college van Gedeputeerde Staten Provincie Noord-Brabant Postbus 90151 5200 MC s HERTOGENBOSCH Uw kenmerk : Datum : 13 oktober 2011 Ons kenmerk : DZH/RO/Wonen 2011-668 Contactpersoon : P. Vermeulen

Nadere informatie

Aanvullingen, wijzigingen en reactive op regiobijeenkomsten plan Opschalingscluster Sieswerd

Aanvullingen, wijzigingen en reactive op regiobijeenkomsten plan Opschalingscluster Sieswerd Stichting Opschalingscluster Sieswerd Schwartzenbergweg 3 8743 KX HICHTUM 06 46257129 sieswerd@sieswerd.nl Aan: Fryslân foar de Wyn info@fryslanfoardewyn.nl Kenmerk: --- Datum: 1 juli 2014 Bijlagen: ---

Nadere informatie

Stichting Windmolenklachten

Stichting Windmolenklachten Stichting Windmolenklachten Windturbines, een wig tussen de landelijke en provinciale politiek?! Geachte fractie, Binnenkort gaan de Noord-Hollanders weer naar de stembus voor de verkiezingen van de Provinciale

Nadere informatie

Datum vergadering Gedeputeerde Staten Verzenddatum Geheim. 28 oktober 2014 J j OKF ZOU

Datum vergadering Gedeputeerde Staten Verzenddatum Geheim. 28 oktober 2014 J j OKF ZOU 5 -minuten versie voor Provinciale Staten provincie HOLLAND Directie DLB Afdeling Samenleving en Economie Registratienummer 489015306 {DOS-2007-0015748) Datum vergadering Gedeputeerde Staten Verzenddatum

Nadere informatie

Statenvoorstel nr. PS/2004/41

Statenvoorstel nr. PS/2004/41 Statenvoorstel nr. PS/2004/41 Het Presidium stelt voor Statenvoorstel nr. PS/2004/41 te behandelen in: de Statencommissie Ruimte en groen op: 4 februari 2004 om 09.30 uur de vergadering van Provinciale

Nadere informatie

Bij brief van 13 december 2016, ingekomen op 13 december 2016, heeft u namens de GroenLinks fractie schriftelijke vragen gesteld.

Bij brief van 13 december 2016, ingekomen op 13 december 2016, heeft u namens de GroenLinks fractie schriftelijke vragen gesteld. Statenfractie Groen Links De heer A. Uijlenhoet Postbus 90151 5200 MC s-hertogenbosch Brabantlaan 1 Postbus 90151 5200 MC s-hertogenbosch Telefoon (073) 681 28 12 Fax (073) 614 11 15 www.brabant.nl IBAN

Nadere informatie

Deelnotitie 4.6 Landschappelijke inpassing en voorlopige grenzen zoekgebied

Deelnotitie 4.6 Landschappelijke inpassing en voorlopige grenzen zoekgebied Deelnotitie 4.6 Landschappelijke inpassing en voorlopige grenzen zoekgebied 1 inleiding Windturbines dragen bij aan een schoner milieu en hebben een moderne, hightech uitstraling. Windturbines hebben grote

Nadere informatie

Beleidskader windenergie

Beleidskader windenergie Bijlage 1 Beleidskader windenergie Europese richtlijn 2009/28/EG De Europese richtlijn 2009/28/EG verplicht Nederland om in 2020 14 procent van het totale bruto-eindverbruik aan energie afkomstig te laten

Nadere informatie

Ons nummer: R14.000045 *R14.000045* Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân O.0000001E. standpunten windenergie Raadsvergadering van 20 februari 2014

Ons nummer: R14.000045 *R14.000045* Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân O.0000001E. standpunten windenergie Raadsvergadering van 20 februari 2014 Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân O.0000001E Ons nummer: R14.000045 *R14.000045* Onderwerp standpunten windenergie Raadsvergadering van 20 februari 2014 Commissie n.v.t. Commissievergadering van Portefeuillehouder

Nadere informatie

1 INLEIDING... 2 2 ALGEMENE VRAGEN... 3

1 INLEIDING... 2 2 ALGEMENE VRAGEN... 3 INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING... 2 2 ALGEMENE VRAGEN... 3 2.1 STAAT UW TURBINE IN FRYSLÂN?... 3 2.2 BENT U DE ENIGE EIGENAAR?... 3 2.3 ZO NIET, WELK AANDEEL IS UW EIGENDOM?... 4 2.4 HOEVEEL TURBINES HEEFT

Nadere informatie

WINDPARK KOUDUM EEN VERKENNING VAN DE MOGELIJKHEDEN

WINDPARK KOUDUM EEN VERKENNING VAN DE MOGELIJKHEDEN WINDPARK KOUDUM EEN VERKENNING VAN DE MOGELIJKHEDEN WAT HEEFT DIT MET WINDENERGIE TE MAKEN? Begrafenisvereniging Zurich in nieuw pak gestoken Judovereniging Witmarsum nieuwe mat WAT HEEFT DIT MET WINDENERGIE

Nadere informatie

Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse: energie uit wind en zon

Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse: energie uit wind en zon Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse: energie uit wind en zon Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse: energie uit wind en zon. Inleiding Het veenkoloniaal gebied in Drenthe is door het Rijk aangewezen

Nadere informatie

*Z7348DBDA7D* raadsvoorstel. Onderwerp. Uitgangspunten windenergie. Voorstel

*Z7348DBDA7D* raadsvoorstel. Onderwerp. Uitgangspunten windenergie. Voorstel *Z7348DBDA7D* raadsvoorstel Vergadering Gemeenteraad van 20-07-2016 Afdeling Naam opsteller voorstel Portefeuillehouder : Ruimtelijk Beleid : Roij, Maaike van; Arts, Marian : G.J.W. (Geert) Gabriëls Raadsvoorstel:

Nadere informatie

Vragen Provincie Partij Hoe belangrijk vindt u dat er draagvlak van omwonenden is bij het plaatsen van windturbines?

Vragen Provincie Partij Hoe belangrijk vindt u dat er draagvlak van omwonenden is bij het plaatsen van windturbines? Vragen Provincie Partij Hoe belangrijk vindt u dat er draagvlak van Groningen PVV Groningen wil niet dat er Ik sta hier niet achter windturbines in bewoond gebied komen! PVV Heel belangrijk PVV Groningen

Nadere informatie

Presentatie van het onderzoek: Windenergie in Dordrecht? Verkenning van kansen

Presentatie van het onderzoek: Windenergie in Dordrecht? Verkenning van kansen Presentatie van het onderzoek: Windenergie in Dordrecht? Verkenning van kansen 1 Doelstelling Dordrecht 2015 Routekaart Duurzaamheidsdoelstellingen 2010-2015: Doelstelling 2015 Duurzame energie 132 TJ

Nadere informatie

Spiekbriefje Frisse Wind

Spiekbriefje Frisse Wind Spiekbriefje Frisse Wind Feiten over windenergie voor feestjes, verjaardagen of andere bijeenkomsten. Er worden dan veel halve waarheden over windenergie verkondigd, en dat is jammer, want windenergie

Nadere informatie

Kollumerland c.a. gemeente VERZONDEN 1 9 APR 2C1. Overlegorgaan Nationaal Park Lauwersmeer t.a.v. M. Hoekstra Postbus 630 9700 AP GRONINGEN

Kollumerland c.a. gemeente VERZONDEN 1 9 APR 2C1. Overlegorgaan Nationaal Park Lauwersmeer t.a.v. M. Hoekstra Postbus 630 9700 AP GRONINGEN gemeente Kollumerland c.a. Uw brief Uw kenmerk Ons kenmerk Z.7) 1 0 9 Uw BSN Behandeld door : S. van der Heide Doorkiesnurnmer : 0511 458 903 principeverzoek aan provii Onderwerp mbt windturbinecluster

Nadere informatie

Oan Provinsjale Steaten

Oan Provinsjale Steaten Oan Provinsjale Steaten Gearkomste : Wurklistnûmer : Beliedsprogramma : Economie, recreatie en toerisme Ôfdieling : Kennis en Ekonomy/Regel en Beheer Behanneljend amtner : R.Zijlstra-Ytsma Tastel : 5599

Nadere informatie

Besluit college van Burgemeester en Wethouders

Besluit college van Burgemeester en Wethouders Registratienr: 2013/4543 Registratiedatum: Afdeling: Leefomgeving Agendapunt: 49-Va-09 Openbaar: Ja X Nee Reden niet openbaar: Onderwerp: Windpark gemeente Kranenburg (DE) Besluit: Kennis te nemen van

Nadere informatie

Windpark Fryslân Nieuwsflits is een digitale nieuwsbrief met korte berichten over ontwikkelingen rond Windpark Fryslân

Windpark Fryslân Nieuwsflits is een digitale nieuwsbrief met korte berichten over ontwikkelingen rond Windpark Fryslân Roo, Marijke de Van: Windpark Fryslân Verzonden: dinsdag 08 juli 2014 17:20 Aan: Statengriffie provinsje Fryslân Onderwerp: Windpark Fryslân Nieuwsflits (4) Opvolgingsmarkering:

Nadere informatie

Antwoord Toelichting Antwoord Toelichting Antwoord Toelichting. instrumentarium geeft om goed op de windmolens om zo in 2020 20%

Antwoord Toelichting Antwoord Toelichting Antwoord Toelichting. instrumentarium geeft om goed op de windmolens om zo in 2020 20% Vragen Provincie Partij Hoe belangrijk vindt u dat er draagvlak van Zoals hierboven geschetst staat D66 Ik sta hier gedeeltelijk achter Omdat dit omwonenden een prima voor het plaatsen van deze instrumentarium

Nadere informatie

Communicatieplan windenergie

Communicatieplan windenergie Communicatieplan windenergie 1. Inleiding De eigenaren van alle windturbines in Dongeradeel hebben de wens geuit om 23 turbines in Dongeradeel in te ruilen voor een cluster van maximaal 4 grote turbines.

Nadere informatie

Beleidsnotitie. Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek

Beleidsnotitie. Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek Beleidsnotitie Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek Aanleiding De afgelopen periode is de interesse voor kleine windturbines in Nederland toegenomen. Verwacht wordt dat de komende jaren

Nadere informatie

DE GEMEENTE MOET IN ACTIE KOMEN!

DE GEMEENTE MOET IN ACTIE KOMEN! COMITÉ HOU FRIESLAND MOOI DE GEMEENTE MOET IN ACTIE KOMEN! Wat is er aan de hand? Na de verkiezingen in 2011 gingen CDA, PvdA en FNP samen de provincie besturen op basis van een Coalitieakkoord. Over windenergie

Nadere informatie

steaten Noordstra, lepie

steaten Noordstra, lepie Noordstra, lepie Van: Aan: Onderwerp: Statengriffie provinsje Fryslân Dorpsbelang RE: Standpunt Dorpsbelang Burgwerd inzake windturbineparken in Friesland Geachte mevrouw Mulder U mail zal ter kennis worden

Nadere informatie

Partiële herziening Omgevingsplan Flevoland voor windenergie

Partiële herziening Omgevingsplan Flevoland voor windenergie Partiële herziening Omgevingsplan Flevoland voor windenergie Het beleid voor windenergie komt na aanpassing als volgt te luiden. Essentie van het windbeleid Als windrijke provincie wil Flevoland optimaal

Nadere informatie

1 - Drentse Mondenweg 2 - Nieuw Buinen Zuid 3 - Nieuw Buinen Noord. 7 - Gieterveen zuid 8 - N33 9 - Annerveensekanaal

1 - Drentse Mondenweg 2 - Nieuw Buinen Zuid 3 - Nieuw Buinen Noord. 7 - Gieterveen zuid 8 - N33 9 - Annerveensekanaal Windenergie Drenthe 53 1 - Drentse Mondenweg 2 - Nieuw Buinen Zuid 3 - Nieuw Buinen Noord 4 - N374 Stadskanaal Noord 5 - N374 Stadskanaal zuid 6 - Stadskanaal west 7 - Gieterveen zuid 8 - N33 9 - Annerveensekanaal

Nadere informatie

Comité Hou Friesland Mooi

Comité Hou Friesland Mooi Comité Hou Friesland Mooi Oktober 2012 ineens Fryslân Windstreek 2012 Hier 40 tot 100 windturbines van 180 meter In IJsselmeer nog meer: 75 tot 150 Vergadering Zurich: Comité Hou Friesland Mooi Eerste

Nadere informatie

Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom

Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom 19 november 2015 1 Opzet presentatie 1. Inleiding 2. Terugblik/voorgeschiedenis 3. Gemeentelijke ambitie vertaald naar

Nadere informatie

Bewonersavond Windenergie Korendijk. John Ebbelaar (Tauw) Bob Schulte (Ecofys)

Bewonersavond Windenergie Korendijk. John Ebbelaar (Tauw) Bob Schulte (Ecofys) Bewonersavond Windenergie Korendijk John Ebbelaar (Tauw) Bob Schulte (Ecofys) 2 Programma Opening Gesprek met de wethouder Inleiding Toelichting op de avond en het onderzoek Eerste verkenning quickscan

Nadere informatie

RAADSCOMMISSIE. Nummer:

RAADSCOMMISSIE. Nummer: RAADSCOMMISSIE Onderwerp: Nummer: Datum vergadering: 4 februari 2014 Locatieonderzoek kleine windmolens op bedrijventerreinen Hooidijk, Groot Verlaat en Dolderkanaal in Steenwijk en Boterberg in Oldemarkt.

Nadere informatie

-FrysIân. Emmeloord / Makkum, 13 juni 2013. Geachte Statenleden,

-FrysIân. Emmeloord / Makkum, 13 juni 2013. Geachte Statenleden, adviseur Emmeloord / Makkum, 13 juni 2013.. :L ark -FrysIân Geachte Statenleden, Graag willen we u bij deze persoonlijk uitnodigen voor een informatieavond over Windpark Fryslân op dinsdag 25 juni aanstaande

Nadere informatie

2013-582. Gebiedsvisie windenergie Drenthe. Voorgestelde behandeling: - Provinciale staten op 26 juni 2013

2013-582. Gebiedsvisie windenergie Drenthe. Voorgestelde behandeling: - Provinciale staten op 26 juni 2013 2013-582 Gebiedsvisie windenergie Drenthe Voorgestelde behandeling: - Provinciale staten op 26 juni 2013 Behandeld door de heer W Huizing / de heer E. Diekema, telefoonnummer (0592) 36 58 07, e-mail w.huizing@drenthe.nl

Nadere informatie

Zienswijze windvisie Provincie Gelderland

Zienswijze windvisie Provincie Gelderland Openbaar Onderwerp Zienswijze windvisie Provincie Gelderland Programma / Programmanummer Klimaat & Energie / 1022 BW-nummer Portefeuillehouder H.Tiemens Samenvatting De Provincie heeft als uitwerking op

Nadere informatie

Structuurvisie Fryslân Windstreek 2014 IJsselmeer. (21 februari 2014)

Structuurvisie Fryslân Windstreek 2014 IJsselmeer. (21 februari 2014) Structuurvisie Fryslân Windstreek 2014 IJsselmeer (21 februari 2014) Inhoudsopgave: Hoofdstuk 1 Inleiding 3 1.1 Aanleiding 3 1.2 Voorgeschiedenis 3 1.3 Reikwijdte en proces structuurvisie 4 1.4 PlanMER

Nadere informatie

Nije Mûne eerlijke wind Een initiatief van D66 Fryslân o.l.v. Statenlid Klaas Hettinga

Nije Mûne eerlijke wind Een initiatief van D66 Fryslân o.l.v. Statenlid Klaas Hettinga Nije Mûne eerlijke wind Een initiatief van D66 Fryslân o.l.v. Statenlid Klaas Hettinga Klaas Hettinga Mark de Roo Michiel Mosterman Govert Geldof Bindert Kloosterman Catharina Botermans Jo Bosma Jan Bos

Nadere informatie

Analyse ruimtelijke mogelijkheden

Analyse ruimtelijke mogelijkheden Analyse ruimtelijke mogelijkheden Voor de plaatsing van 135,5 MW in zuidelijk deel van zoekgebied Provincie Drenthe Opdrachtgever Analyse ruimtelijke mogelijkheden Voor de plaatsing van 135,5 MW in zuidelijk

Nadere informatie

provincie groningen Voor de Wind gaan! Een praktijkproject over kleine windturbines in de gebouwde omgeving Beleidsmonitoring

provincie groningen Voor de Wind gaan! Een praktijkproject over kleine windturbines in de gebouwde omgeving Beleidsmonitoring provincie groningen Voor de Wind gaan! Een praktijkproject over kleine windturbines in de gebouwde omgeving Inhoudsopgave Inleiding 5 1. Situatieschets 6 1.1 Behoefte aan duurzame energie 6 1.1.1 Energieopwekking

Nadere informatie

van Provinciale Staten.

van Provinciale Staten. Oan Provinsjale Steaten Gearkomste : 18 september 2013 Wurklistnûmer : 01B Beliedsprogramma : Verkeer en Vervoer Ôfdieling : Stêd en Plattelân Behanneljend amtner : G. Kluwer Tastel : 5349 Registraasjenûmer

Nadere informatie

Wij hopen dat u deze punten zult meenemen in de definitieve startnotitie. 1

Wij hopen dat u deze punten zult meenemen in de definitieve startnotitie. 1 Coöperatie Windunie U.A. Centrum Publieksparticipatie SWOL Postbus 30316 2500 GH Den Haag Churchilllaan 11 Postbus 4098 3502 HB Utrecht tel +31 (0)30 753 3100 fax +31 (0)30 753 3199 secretariaat@windunie.nl

Nadere informatie

Oan Provinsjale Steaten

Oan Provinsjale Steaten Oan Provinsjale Steaten Gearkomste : 10 februari 2010 Wurklistnûmer : 05H Beliedsprogramma : Economische Zaken Ôfdieling : BFT/ERT Behanneljend amtner : M.A. Zijlstra Tastel : 5965 Registraasjenûmer :

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 5-3-2013 Nummer voorstel: 2013/18

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 5-3-2013 Nummer voorstel: 2013/18 1 Voorstel aan de raad Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 5-3-2013 Nummer voorstel: 2013/18 Voor raadsvergadering d.d.: 19-03-2013 Agendapunt: 06 Onderwerp:

Nadere informatie

KLEINE WINDTURBINES NOVEMBER 2013. Vereniging tot bevordering, ondersteuning en instandhouding van landschappelijk en stedelijk schoon

KLEINE WINDTURBINES NOVEMBER 2013. Vereniging tot bevordering, ondersteuning en instandhouding van landschappelijk en stedelijk schoon KLEINE WINDTURBINES NOVEMBER 2013 Vereniging tot bevordering, ondersteuning en instandhouding van landschappelijk en stedelijk schoon 2 KLEINE WINDTURBINES DORP STAD & LAND DORP STAD & LAND KLEINE WINDTURBINES

Nadere informatie

Uitvoering windenergie in relatie tot Crisisen herstelwet/elektriciteitswet 1998. Bijlage 4 bij Windenergie sneller ingepast? Datum 22 juni 2010

Uitvoering windenergie in relatie tot Crisisen herstelwet/elektriciteitswet 1998. Bijlage 4 bij Windenergie sneller ingepast? Datum 22 juni 2010 Uitvoering windenergie in relatie tot Crisisen herstelwet/elektriciteitswet 1998 Bijlage 4 bij Windenergie sneller ingepast? Datum 22 juni 2010 Colofon VROM-Inspectie Directie Uitvoering Programma Ruimte,

Nadere informatie

rj) provinsje fryslân provincie fryslân b Provinciale Staten van de provincie Fryslân Leeuwarden, 7 april 2015 Verzonden, 07 APR.

rj) provinsje fryslân provincie fryslân b Provinciale Staten van de provincie Fryslân Leeuwarden, 7 april 2015 Verzonden, 07 APR. provinsje fryslân provincie fryslân b postbus 20120 8900 hm leeuwarden tweebaksmarkt 52 telefoon: (058) 292 59 25 telefax: (058) 292 51 25 rj) Provinciale Staten van de provincie Fryslân www.fryslan.nl

Nadere informatie

Realisatie wind-energie in Weert in samenwerking met Nederweert, Leudal en Peel-en Maas. Informatiebijeenkomst Commissie Weert, 17 november 2015

Realisatie wind-energie in Weert in samenwerking met Nederweert, Leudal en Peel-en Maas. Informatiebijeenkomst Commissie Weert, 17 november 2015 Realisatie wind-energie in Weert in samenwerking met Nederweert, Leudal en Peel-en Maas Informatiebijeenkomst Commissie Weert, 17 november 2015 1 Inhoud Duurzame energie in Weert POL en samenwerking Uitgangspunt

Nadere informatie

Windmolens. Mei 2016

Windmolens. Mei 2016 Windmolens Mei 2016 1. Achtergrond Vereniging Eigen Huis wil meer inzicht in de visie van haar leden die in of vlak bij de planomgeving wonen op de komst van de grote windmolenparken. In sommige gebieden

Nadere informatie

Aan de Raad Raad Made, 24 oktober 2014

Aan de Raad Raad Made, 24 oktober 2014 Aan de Raad Raad Made, 24 oktober 2014 OPINIERONDE 2 oktober 2014 Agendapuntnummer: 6 Raadsvergadering 16 oktober 2014 Onderwerp: Sociale randvoorwaarden windenergie Registratienummer: 14int03080 Casenr:

Nadere informatie

Windmolens in de Beekbergsebroek

Windmolens in de Beekbergsebroek Windmolens in de Beekbergsebroek Draagvlak en betrokkenheid Aanleiding dea (duurzame energiecoöperatie Apeldoorn) werkt samen met WNW (De Wolff Nederland Windenergie) aan een plan om drie windmolens te

Nadere informatie

Windmolens in de Beekbergsebroek Draagvlak en betrokkenheid

Windmolens in de Beekbergsebroek Draagvlak en betrokkenheid Windmolens in de Beekbergsebroek Draagvlak en betrokkenheid Aanleiding dea (duurzame energiecoöperatie Apeldoorn) werkt samen met WNW (De Wolff Nederland Windenergie) aan een plan om drie windmolens te

Nadere informatie

Over de voorliggende planningslijst kan verder nog het volgende worden opgemerkt:

Over de voorliggende planningslijst kan verder nog het volgende worden opgemerkt: MEMO Aan: presidium Van: griffie Betreft: planningslijst PS-stukken Datum: 16 november 2015 1. Planningslijst Voor u ligt de meest recente planningslijst. In de lijst is de planning van stukken die vragen

Nadere informatie

Twee zwermopstellingen van windturbines in Duitsland

Twee zwermopstellingen van windturbines in Duitsland 14 Twee zwermopstellingen van windturbines in Duitsland 3 - De opgave Windenergie Drenthe 15 De provincie heeft zich gecommitteerd aan de nationale windopgave (Nationaal Ruimtelijk Perspectief Windenergie

Nadere informatie

Stichting Platform Tegenwind N33 tegen de plaatsing van windturbines in het zoekgebied N33

Stichting Platform Tegenwind N33 tegen de plaatsing van windturbines in het zoekgebied N33 Stichting Platform Tegenwind N33 tegen de plaatsing van windturbines in het zoekgebied N33 postadres: Berkenlaan 2, 9651 BK Meeden email: secretaris@tegenwindn33.nl woordvoerder: dhr. A. Ammersken www.tegenwindn33.nl

Nadere informatie

Programma vanavond.

Programma vanavond. Programma vanavond Presentatie gedeputeerde Talsma Presentatie initiatiefnemers Windpark Westfrisia Mogelijkheid tot stellen van vragen Afspraken vervolgtraject Informatiemarkt met koffie/thee en verdere

Nadere informatie

Enquête. Noorderhaaks & Windmolens in Koegras

Enquête. Noorderhaaks & Windmolens in Koegras Enquête Noorderhaaks & Windmolens in Koegras April 2015 Inleiding De Bewonersbelangen Vereniging Julianadorp organiseert een enquête om inzicht te krijgen hoe u als bewoner van Julianadorp / Koegras staat

Nadere informatie

Burgemeester en Wethouders 10 mei Steller Documentnummer Afdeling. G. van Dijk z Ruimte. Doorkiesnummer Communicatie Portefeuillehouder

Burgemeester en Wethouders 10 mei Steller Documentnummer Afdeling. G. van Dijk z Ruimte. Doorkiesnummer Communicatie Portefeuillehouder Burgemeester en Wethouders Steller Documentnummer Afdeling G. van Dijk z160020251 Ruimte Doorkiesnummer Communicatie Portefeuillehouder 036 5229492 Nee G.M. Dijksterhuis Kabinet Brief bijgevoegd Te volgen

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Status: Besluitvormend. Agendapunt: 9. Extra windturbines in gemeente Dalfsen. Datum: 25 maart Decosnummer: 7

Raadsvoorstel. Status: Besluitvormend. Agendapunt: 9. Extra windturbines in gemeente Dalfsen. Datum: 25 maart Decosnummer: 7 Raadsvoorstel Status: Besluitvormend Agendapunt: 9 Onderwerp: Extra windturbines in gemeente Dalfsen Datum: 25 maart 2013 Portefeuillehouder: dhr. N.L. Agricola Decosnummer: 7 Informant: Leonie van Dam

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

VERSLAG HaskoningDHV Nederland B.V. : Ontwerpatelier Windenergielocaties Regio FoodValley Datum vergadering : 29 mei 2013

VERSLAG HaskoningDHV Nederland B.V. : Ontwerpatelier Windenergielocaties Regio FoodValley Datum vergadering : 29 mei 2013 VERSLAG HaskoningDHV Nederland B.V. Vergadering : Ontwerpatelier Windenergielocaties Regio FoodValley Datum vergadering : 29 mei 2013 Plaats : Harderwijk Opdrachtgever : Provincie Gelderland Project :

Nadere informatie

dhr. E. Goldsteen - Ruimtelijke ordening en bouwzaken 3. Beheer openbare ruimte

dhr. E. Goldsteen - Ruimtelijke ordening en bouwzaken 3. Beheer openbare ruimte Agendapunt: 6 Onderwerp: Windenergie (bijlage bij raadsvoorstel 23 april 2007) Commissie: 10-3-2008, nr. 6 Raadsvoorstel: 20-2-2008, nr. 258 Portefeuillehouder : Beleidsterrein: Programma: dhr. E. Goldsteen

Nadere informatie

Nota van B&W. onderwerp Beleidsregels Ruimtelijke inpassing zonnepanelen parken. Portefeuilehouder Adam Elzakalai, John Nederstigt

Nota van B&W. onderwerp Beleidsregels Ruimtelijke inpassing zonnepanelen parken. Portefeuilehouder Adam Elzakalai, John Nederstigt 7 gemeente Haarlemmermeer Nota van B&W onderwerp Portefeuilehouder Adam Elzakalai, John Nederstigt Collegevergadering 6 januari 201 5 inlichtingen Herman Nijman (023 5676889) Registratienummer 2014.0057122

Nadere informatie

Aan de leden van Provinciale Staten van Noord-Holland. Haarlem, 14 april Vragen nr. 27

Aan de leden van Provinciale Staten van Noord-Holland. Haarlem, 14 april Vragen nr. 27 Aan de leden van Provinciale Staten van Noord-Holland Haarlem, 14 april 2015 Vragen nr. 27 Vragen van de heer mr. J.M. Bruggeman (SP) over de toepassing van de "overgangsregeling" als bedoeld in artikel

Nadere informatie

Resultaten Bewonersavonden, enquête Quick Scan Windenergie Korendijk

Resultaten Bewonersavonden, enquête Quick Scan Windenergie Korendijk Resultaten Bewonersavonden, enquête Quick Scan Windenergie Korendijk John Ebbelaar (Tauw) Bob Schulte (Ecofys) 17 juni 2014 1 Agenda 1. Opdracht 2. Resultaten bewonersavonden en enquete 3. Toetsingscriteria

Nadere informatie

1 Doel en inhoud evaluatie Aanleiding Doelen Inhoud... 3

1 Doel en inhoud evaluatie Aanleiding Doelen Inhoud... 3 Evaluatie 1 e fase Gebiedsvisie windenergie Drenthe 3-6-2014 Inhoudsopgave 1 Doel en inhoud evaluatie... 3 1.1 Aanleiding... 3 1.2 Doelen... 3 1.3 Inhoud... 3 2 Samenvatting kaders windenergie... 3 2.1

Nadere informatie

Noord-Holland. Stuknummer: AM q lllfjl? JUNI Raad van de gemeente Den Helder Postbus AA DEN HELDER

Noord-Holland. Stuknummer: AM q lllfjl? JUNI Raad van de gemeente Den Helder Postbus AA DEN HELDER Noord-Holland POSTBUS 3007 2001 DA HAARLEM Raad van de gemeente Den Helder Postbus 36 1 780 AA DEN HELDER GEMEENTE DEN HELDER HtèEKOW&'J q lllfjl?315 Stuknummer: AM5.03476 Gedeputeerde Staten Uw contactpersoon

Nadere informatie

Raadsvoorstel gemeente Coevorden

Raadsvoorstel gemeente Coevorden Raadsvoorstel gemeente Coevorden Datum raadsvergadering 22 maart 2016 Versie 1 Agendapunt Naam rapporteur Rv.nr. Openbaar Portefeuillehouder Onderwerp Voorgesteld besluit Aan de raad, H.A. Gortmaker Ja

Nadere informatie

BIJLAGE 1: TOELICHTING BELEMMERINGENKAART OMGEVINGSVISIE

BIJLAGE 1: TOELICHTING BELEMMERINGENKAART OMGEVINGSVISIE BIJLAGE 1: TOELICHTING BELEMMERINGENKAART OMGEVINGSVISIE Gebieden waar windenergie mogelijk is In deze gebieden ziet de provincie op voorhand geen belemmeringen voor de ontwikkeling van windenergie en

Nadere informatie

Valt er nog wat te kiezen op 18 maart?

Valt er nog wat te kiezen op 18 maart? Valt er nog wat te kiezen op 18 maart? De afgelopen maand hebben Stichting WindNee en Stichting Platform Storm gesprekken gevoerd met afgevaardigden van diverse politieke partijen voor de Provinciale Staten

Nadere informatie

Participatie bij Windpark Fryslân, perspectief van de investeerder

Participatie bij Windpark Fryslân, perspectief van de investeerder Participatie bij Windpark Fryslân, perspectief van de investeerder Workshop Windenergie en participatie Anne de Groot, 18 september 2014 Inhoud Wat is Windpark Fryslân? Welke partijen spelen een rol? Stand

Nadere informatie