Wie krijgt jouw stem? (v)mbo. tweede kamerverkiezingen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wie krijgt jouw stem? (v)mbo. tweede kamerverkiezingen"

Transcriptie

1 (v)mbo tweede kamerverkiezingen Wil jij weten welke politieke partij bij jou past? Geef je mening over de stellingen op en ontdek met welke politieke partij jij veel overeenkomsten hebt. Wie krijgt jouw stem? Op 12 september 2012 zijn er tweede kamerverkiezingen. alle nederlanders vanaf 18 jaar mogen dan stemmen. samen bepalen we wie er in de tweede kamer komen. maar waarom zijn er eigenlijk verkiezingen? hoe werken de verkiezingen? en op wie kunnen we stemmen? dit en veel meer kun je lezen in deze krant.

2 Waarom zijn er nu verkiezingen? Op 12 september gaan veel volwassenen weer naar de stembus. Dit is eerder dan gepland. Meestal hebben we om de vier jaar verkiezingen voor de Tweede Kamer. Nu is het al na twee jaar. Waarom zijn er eigenlijk nu alweer verkiezingen? 1 2 Nederland is in Europa één van de rijkere landen. Banken durven hun geld wel aan Nederland uit te lenen, omdat ze er op vertrouwen dat het geld wel terugbetaald kan worden. Vertrouwen is in de economie een belangrijk woord. Als mensen er niet op kunnen vertrouwen dat je het geleende geld kunt terugbetalen, dan vragen ze veel rente. Banken en investeerders hebben veel minder vertrouwen in de Griekse economie. De Griekse staat had al een grote schuld. Toen banken de rente voor Griekenland gingen verhogen werden de problemen voor Griekenland wel heel groot. 3 In veel landen in de Europese Unie kun je met de euro betalen, net zoals in Nederland. Deze landen hebben daarom veel met elkaar te maken. Als het in het ene land niet goed gaat, dan komt een ander land ook in de problemen. Veel Europese leiders verwachtten een domino-effect in Europa. Na Griekenland zouden ook andere landen, zoals Italië en Spanje, in financiële problemen komen De regeringsleiders in de Europese Unie kwamen snel bij elkaar om te overleggen of ze dit domino-effect konden voorkomen. Ze besloten om een spaarpot aan te leggen voor Griekenland en andere economisch zwakke landen. Ook besloten ze dat alle landen moesten bezuinigen. Het Nederlandse kabinet sloot zich wel zeven weken op in het Catshuis om na te denken waar ze het geld voor de bezuinigingen vandaan gingen halen. Misschien konden ze veel producten iets duurder maken? Of iets minder uitgeven aan zorg en pensioenen? Het bleek een erg moeilijk gesprek te zijn. Het lukte de VVD, het CDA en de PVV uiteindelijk niet om het eens te worden over een bezuinigingsplan. De PVV besloot het kabinet niet langer te gedogen. Minister-president Rutte diende toen het ontslag in van zijn kabinet. Tot aan de nieuwe verkiezingen zijn de ministers nog wel aan het werk. Nadat de kiezers nieuwe Tweede Kamerleden hebben gekozen, wordt er ook een nieuw kabinet (=bestuur) gevormd. In de Tweede Kamer komt er dan een nieuwe coalitie en een nieuwe oppositie. En misschien ook wel weer een nieuwe gedoogpartij. 2

3 Nu in de Tweede Kamer Waarom zijn er Tweede Kamerverkiezingen als het kabinet valt? Tweede Kamer voor het kabinet viel 3 oppositiepartijen coalitiepartijen gedoogpartij Deze politieke partijen (SP, GroenLinks, PvdD, PvdA, D66, Christen- Unie, SGP) zitten niet in het kabinet en zijn daarom vaak iets kritischer ten aanzien van de plannen van het kabinet : oppositiepartijen. Na de verkiezingen van 12 september wordt er opnieuw berekend hoeveel zetels de politieke partijen hebben gehaald in de Tweede Kamer. Deze politieke partijen (VVD, CDA) zitten ook in het kabinet: coalitiepartijen. Coalitiepartijen in de Tweede Kamer stemmen vaak voor de plannen van het kabinet. Deze politieke partij (PVV) heeft afgesproken om veel van de plannen van het kabinet te steunen: gedoogpartij. Normaal gesproken zijn er eens in de vier jaar Tweede Kamerverkiezingen. Maar omdat het Kabinet al na anderhalf jaar is gevallen komen er nieuwe verkiezingen voor de Tweede Kamer. Waarom komt er een nieuwe Tweede Kamer als het Kabinet valt? Wat doet het kabinet? In het kabinet zitten ministers en staatssecretarissen, zij besturen het land. Kabinet Rutte I Het kabinet heeft toestemming nodig van de Tweede Kamer om nieuwe wetten in te voeren. Meer dan de helft van de Tweede Kamerleden moet het eens zijn met de plannen van de regering, anders komt een wet er niet. In het Kabinet van Mark Rutte werkten de VVD en het CDA Waarom nieuwe verkiezingen? In Nederland is het volk de baas. Het volk kiest de Tweede Kamerleden, en zij controleren het kabinet. Doordat de PVV het kabinet niet meer steunde had het kabinet niet langer het vertrouwen van meer dan de helft van de Tweede Kamer. Het is een regel dat het kabinet dan moet aftreden: de vertrouwensregel. Het vormen van een nieuw kabinet is een grote beslissamen, maar eigenlijk hadden deze partijen te weinig steun in de Tweede Kamer. Het was daarom nodig dat nog een extra partij de plannen zou steunen. Dit werd de PVV, zij wilden wel samenwerken met het kabinet en beloofden om ook vóór de plannen van het kabinet te stemmen. We noemen dit gedoogsteun. Wat betekent het kabinet is gevallen? Het kabinet is gevallen betekent dat ministers hun ontslag hebben ingediend. Ze doen dit bij de koningin. Wat gebeurt er als een kabinet is gevallen? Als het kabinet zijn ontslag heeft ingediend moet er zo snel mogelijk een nieuw kabinet komen om het land te besturen. Gelukkig blijven de oude ministers nog wel even aan het werk, tot er nieuwe ministers zijn. sing. Daarom kiest de bevolking eerst een nieuwe Tweede Kamer. Zo kunnen wij eerst nog onze stem laten horen. Pas als er een nieuwe Tweede Kamer is, wordt er een nieuw kabinet gevormd. 3

4 CDA PVDA VVD PVV D 66 van kiezen naar kabinet NA DE VERKIEZINGEN WORDEN DE STEMMEN GETELD EN WORDT DE VERKIEZINGSUITSLAG BEKEND GEMAAKT. OP BASIS VAN DE VERKIEZINGSUITSLAG WORDT EEN NIEUWE TWEEDE KAMER SAMENGESTELD EN GEÏNSTALLEERD. 12,5 MILJOEN NEDERLANDERS BOVEN DE 18 JAAR ONTVANGEN VAN HUN GEMEENTE EEN STEMPAS EN KUNNEN DAARMEE GAAN STEMMEN. HET RESULTAAT VAN DE FORMATIE IS EEN REGEERAKKOORD EN EEN NIEUW KABINET. DAN BEGINT DE FORMATIE. DE TWEEDE KAMER WIJST EVENTUEEL EEN OF MEERDERE INFORMA- TEURS EN DAARNA EEN FORMATEUR AAN. HIJ OF ZIJ ONDERZOEKT WELKE PARTIJEN WILLEN SAMEN- WERKEN EN EEN NIEUWE REGERING KUNNEN VORMEN. DIT KEER DOET DE TWEEDE KAMER DAT TROUWENS VOOR HET EERST ZELF. TOT VOOR KORT WAS DIT EEN TAAK VAN DE KONINGIN. doe de TeST en ontdek of jij KlaaR BenT voor de verkiezingen! 1. Hoe oud moet je zijn om te mogen stemmen? a) 16 b) 18 c) Wie kiezen we bij de verkiezingen van 12 september? a) we kiezen de nieuwe politieke kleur van de regering b) we kiezen de nieuwe leden van het kabinet c) we kiezen landelijke volksvertegenwoordigers 3. Om de hoeveel jaar vinden verkiezingen voor de Tweede Kamer plaats? a) eén keer in de 4 jaar. en als het kabinet eerder valt, worden er nieuwe verkiezingen uitgeschreven b) eén keer in de 5 jaar. net zoals voor het europees parlement c) eén keer in de 6 jaar. en als het kabinet eerder valt, wordt er gewoon doorgeregeerd 4. Hoeveel leden heeft de Tweede Kamer? a) 75 leden b) 100 leden c) 150 leden 5. Hoeveel stemmen heb je ongeveer nodig voor een zetel in de Tweede Kamer? a) b) c) Hoe noem je iemand die in de verkiezingscampagne als leider en belangrijkste woordvoerder van een partij optreedt? a) Fractieleider b) lijstaanvoerder c) lijsttrekker 7. Hoe noem je iemand die als stemmentrekker onderaan de kandidatenlijst van een partij staat? a) lijstduwer b) stemmentrekker c) hekkensluiter 8. Wat wordt in de politiek bedoeld met een fractie? a) een partij die maar één zetel heeft in de tweede kamer b) een groep kamerleden die tot dezelfde partij behoort c) een groep kamerleden die uit een bestaande politieke partij is gestapt 9. De Tweede Kamer kan a) alleen wetten veranderen b) alleen wetten goedkeuren of afkeuren c) wetten maken en veranderen 10. Wat gebeurt er als een minister een nieuwe wet voorstelt, maar de meerderheid van de Tweede Kamer die wet niet wil? a) de wet komt er toch, want de minister is belangrijker dan de tweede kamer b) de wet komt er niet, de voorzitter van de tweede kamer heeft hiervoor een speciaal vetorecht c) de wet komt er niet, want een meerderheid van de tweede kamer moet het ermee eens zijn uitslag ben je al 18? (bij 1 t/m 4 antwoorden juist.) politiek kan best ingewikkeld zijn, ook voor volwassenen trouwens! dat blijkt maar weer nu je deze test hebt gedaan. je hebt nog niet helemaal in de gaten wat er bij verkiezingen komt kijken en waar ze over gaan. Of neem je het misschien nog niet zo serieus? zorg ervoor dat je als je eenmaal 18 bent en mag stemmen wel goed weet wat de spelregels zijn en waar je voor kiest. zonde als je je stem weggooit, toch? je bent al aardig Op weg naar het stembureau (bij 5 t/m 7 antwoorden juist.) de basis heb je wel te pakken, dat blijkt duidelijk uit je test. Of je hebt flink wat opgestoken uit deze onderwijskrant en de bijbehorende lessen op school. dat kan natuurlijk ook. dat betekent niet dat je politiek ook leuk vindt, maar als je eenmaal naar de stembus gaat, weet je wel waar het over gaat. en dat is wel handig, toch? heb je zin in een politieke CarriÈre? (bij 8 of meer antwoorden juist.) jou maken ze niks wijs over de politiek! Of heb je zelfs al bedacht dat je later zelf ook de politiek in wilt? vandaar dat je goed weet wat de spelregels in de politiek en bij verkiezingen zijn. je kan niet wachten tot je zelf naar de stembus mag, sterker nog, tot je zelf op zo n lijst staat om gekozen te worden. 1 = b, 2 = C, 3 = a, 4 = C, 5 = b, 6 = C, 7 = a, 8 = b, 9 = C, 10 = C 4

5 van 16 miljoen naar 150 Als je boven de 18 bent, mag je gaan stemmen. Je krijgt van de gemeente een uitnodiging in de brievenbus. Deze uitnodiging heet een stempas. Op de stempas staat ook welk stembureau het dichtst bij je huis is. 2. Op de dag van de verkiezingen ga je met je stempas naar een stembureau. Neem ook je paspoort of identiteitskaart mee. Op het stembureau controleren ze wie je bent. Op het stembureau lever je je stempas in en laat je je paspoort of identiteitskaart zien. Als alles in orde is, krijg je een stembiljet. We stemmen in Nederland op mensen die ons mogen vertegenwoordigen. Maar, niet iedereen mag stemmen. Dat mogen alleen mensen van 18 jaar en ouder. In 2010 mochten 12 miljoen mensen stemmen bij de verkiezingen van de Tweede Kamer. = 1 miljoen = 1 miljoen Met dit stembiljet ga je een stemhokje in. Dat doe je alleen, er mag niemand met je meekijken als je gaat stemmen. 6. In het stemhokje ligt een rood potlood. Daarmee kleur je op het stembiljet het hokje rood bij de naam van de kandidaat op wie je op wilt stemmen. Wat betekent Geheime stemming Geheime stemming betekent dat je kunt stemmen zonder dat je aan iemand hoeft te laten zien of vertellen wat je gestemd hebt. Na het stemmen kun je ook niet meer nagaan wie wat gestemd heeft. Dit stemgeheim is wettelijk vastgelegd, daar heb je in Nederland als kiezer recht op. Kiesdeler De kiesdeler is het aantal stemmen dat een politieke partij nodig heeft om één zetel te krijgen. Lijstduwer Een lijstduwer is meestal een bekende Nederlander. Hij of zij staat heel laag op de lijst met kandidaten. Mensen gaan stemmen op deze BN-er. Zo krijgt de partij meer stemmen, meestal zonder dat hij of zij zelf een zetel wint. Lijsttrekker De lijsttrekker van een politieke partij staat op de eerste plaats, dus bovenaan de lijst met kandidaten van een politieke partij. Stembiljet Als je gaat stemmen, krijg je op het stembureau een stembiljet. Dit is een groot vel papier waarop van alle politieke partijen de lijsten met namen van de kandidaten staan. Naast de namen staan allemaal lege vakjes. 7. Vouw het stembiljet weer op en gooi het in de stembus. 1 Je hebt gestemd! Door één vakje rood te kleuren, stem je voor die kandidaat en zijn of haar politieke partij. 8. Stempas Iedereen die mag stemmen, krijgt van de gemeente een stempas opgestuurd. Dit is een papiertje waarop staat wie je bent en welk stembureau het dichtst bij jouw huis is. Zonder dit papiertje mag je niet stemmen. Je levert het in op het stembureau in ruil voor een stembiljet. Volmacht Soms kun je zelf niet gaan stemmen, bijvoorbeeld als je ziek of met vakantie bent. Je kunt dan iemand anders machtigen om voor jou te gaan stemmen. Je geeft iemand dan een volmacht. Dat doe je door de achterkant van je stempas in te vullen, je handtekening erop te zetten en de stempas mee te geven aan degene die voor jou gaat stemmen. Voorkeurstem De meeste mensen stemmen op de nummer één van een politieke partij, maar dat hoeft natuurlijk niet. Als je voor iemand lager op de lijst stemt, dan heet dat een voorkeurstem. Als een kandidaat genoeg voorkeurstemmen heeft, kan hij of zij een zetel krijgen in plaats van de kandidaten boven hem of haar op de lijst. STEMmen is een RECHT, Geen plicht. Politieke partijen maken een kieslijst. Dat is een lijst met mensen op wie je kunt stemmen. De bovenste persoon van de kieslijst heet de lijsttrekker. Politieke partijen schrijven hun plannen voor Nederland in een partijprogramma. Nederlanders die niet weten wat ze willen stemmen, kunnen dit partijprogramma lezen. In Nederland is niemand verplicht om te stemmen. Soms gaan mensen niet stemmen, omdat ze het niet belangrijk vinden of omdat het slecht weer is.??? Er zijn maar 150 zetels in de Tweede Kamer. Je kunt niet iedereen die stemmen heeft gekregen een plaats in de Tweede Kamer geven. Daarom wordt met een rekensom uitgerekend hoeveel procent (%) van de stemmen iedere politieke partij heeft gehaald. Als 1/150 van de stemmers op iemand stemt, dan zit diegene in de Tweede Kamer. Niet elke partij heeft evenveel stemmen gekregen. De ene partij heeft dus meer zetels dan de andere partij. Alle 150 Tweede Kamerleden vertegenwoordigen het volk. Van 16 miljoen naar 150 dus! 5

6 Belangrijke thema s van de verkiezingen Op 12 september gaan veel volwassenen weer naar de stembus. Dat is twee jaar eerder dan gepland, omdat het kabinet tussentijds is gevallen. Wat zijn de belangrijkste onderwerpen waarover de politici nu praten? Politieke partijen willen de kiezers overtuigen dat het goed voor Nederland is als mensen op hen stemmen. In deze tijd zijn bijna alle politieke partijen voor stevige bezuinigingen. Maar hoeveel en waarop er moet worden bezuinigd is een politieke keuze. Politieke partijen zullen hier verschillende antwoorden op geven. Waar heeft de overheid vorig jaar geld aan uitgegeven? Zorg Uitkeringen Onderwijs Overheidstaken Rente Zoals je ziet in het plaatje, gaat er veel geld naar zorg, uitkeringen en onderwijs. Maar weinig partijen willen bezuinigen op onderwijs. Dat vinden de meeste partijen erg belangrijk voor de toekomst van Nederland. Maar waarop willen politieke partijen wel bezuinigen? Je houdt natuurlijk meer geld over als je minder uitgeeft. Maar je kunt ook proberen om meer geld binnen te krijgen. Voor de overheid is dit altijd een lastige beslissing. Je moet dan aan je eigen burgers vragen of ze meer geld willen betalen voor iets dat eerst minder duur was. Dat is geen gemakkelijke boodschap. Toch wordt hier nu wel over gesproken door verschillende politieke partijen. Gelukkig kunnen politieke partijen ook nog wel wat besteden. Ook hierin maken politieke partijen hun eigen keuzes. Sommigen vinden het bijvoorbeeld heel erg belangrijk dat er meer geld gaat naar het milieu, terwijl anderen liever meer politie willen inzetten op straat. Waar moet juist meer geld naartoe? Minder geld uitgeven Mensen meer laten betalen Ook uitgeven? Minder geld naar ambtenaren? Ambtenaren zijn mensen die in dienst zijn van de overheid. Sommige politieke partijen vindt dat de salarissen van ambtenaren niet mogen stijgen in 2013 en Dat bespaart geld. Minder geld naar uitkeringen? Zoals je ziet gaat er veel geld naar uitkeringen. Veel politieke partijen vinden het een goed idee als mensen langer doorwerken. Dan hoef je minder mensen een ouderdomsuitkering (AOW) te geven. Ook de werkgever zou meer kunnen betalen, bijvoorbeeld aan mensen die hun baan verliezen. Dat hoeft de overheid minder uit te geven aan werkloosheidsuitkeringen. Minder geld naar de zorg? De overheid is het meest kwijt aan zorg. Dit bedrag wordt ieder jaar ook hoger. Nu hoor je in de politiek steeds vaker dat we de zorg heel anders moeten gaan regelen. De partijen verschillen van mening hoe we dat moeten doen. Het is in ieder geval niet de bedoeling dat de overheid ieder jaar meer moet betalen voor de zorg. Meer belasting innen? Iedereen betaalt belasting; jij ook. Bij ieder product dat je koopt, betaal je namelijk belasting. Er zijn twee tarieven: 6% en 19%. Op luxe producten (zoals kleding of een mobiele telefoon) zit 19% belasting. Sommige politieke partijen vinden dat je voor luxe producten best iets meer mag betalen. Die belasting mag volgens deze partijen wel verhoogd worden naar 21%. Meer accijnzen heffen? Een makkelijke manier om aan geld te komen, is het verhogen van de accijnzen (soort belasting) op producten als alcohol, frisdrank en tabak. Deze producten zijn ongezond, waardoor de overheid deze verhoging makkelijker kan verdedigen. Meer energiebelasting? Veel politieke partijen willen dat mensen zuiniger zijn met energie. Door meer te laten betalen voor energie kun je zorgen dat mensen en bedrijven beter letten op hun energieverbruik. Als ze niet zuiniger zijn, dan zullen ze een hogere energierekening krijgen. En dat zijn dan weer extra inkomsten voor de overheid. Meer geld naar veiligheid? Bijna elke verkiezing hoor je het weer: Meer blauw op straat!. De PVV en de VVD willen liever investeren dan bezuinigen op het thema veiligheid. Veiligheid vinden zij één van de belangrijkste taken van de overheid. Meer geld naar cultuur? Hoewel veel partijen op theater, dans en muziek willen bezuinigen, trekken sommige partijen er juist geld voor uit. Een partij als GroenLinks vindt dat mensen in aanraking moeten komen met cultuur. Deze partij wil dat er ook op school veel aandacht voor cultuur is. Meer geld naar defensie? Hoewel veel partijen op het leger wil bezuinigen, wil de SGP juist dat er meer geld komt voor defensie. Ze vinden het belangrijk om een nieuw gevechtsvliegtuig aan te schaffen. De SGP vindt dat Nederland mee moet kunnen doen aan vredesmissies. WAAROM VIND JIJ POLITIEK BELANGRIJK? Dionn Hoeyenbosch, 3 vmbo-tl Wolfsbos, Hoogeveen Door te stemmen kunnen mensen hun eigen mening laten horen. Door op mensen te stemmen die we goed vinden om ons land te leiden, bepalen we zelf wat in onze maatschappij gebeurt. Djay Smit (kb 3) Graaf Huyn College, Geleen Ik vind het belangrijk dat niet al het geld naar de rijke mensen gaat, maar dat alle kinderen de kans hebben een goede opleiding te volgen. De politiek kan daarvoor zorgen. Jordi Brunsting, 3 vmbo-tl Wolfsbos, Hoogeveen Als er niets geregeld wordt, dan wordt het een chaos. De sterken hebben dan alles en de anderen hebben dan niets. Het is goed dat de politiek ook zorgt voor goede fietspaden en ervoor zorgt dat we veilig kunnen uitgaan. 6

7 Op wie kunnen we stemmen? Volkspartij voor Vrijheid en Democratie Lijsttrekker: Mark Rutte De VVD vindt dat de overheid zich niet teveel moet bemoeien met de economie en met het privéleven van de burgers. De overheid moet wel zorgen voor veiligheid. Overlast, criminaliteit en vandalisme moeten aangepakt worden. Bijvoorbeeld met zwaardere straffen. van de VVD: 1. de VVD wil dat er minder geld naar ontwikkelingshulp gaat. 2. de VVD wil dat snelwegen breder worden, zodat er minder files zijn. 3. de VVD wil dat er meer politieagenten op straat lopen. Partij van de Arbeid Lijsttrekker: Diederik Samsom De Partij van de Arbeid vindt dat de overheid ervoor moet zorgen dat iedereen in de samenleving een goed leven kan hebben. Rijke mensen moeten daarom meer belasting betalen dan arme mensen. Ze vinden het belangrijk dat mensen elkaar helpen en met respect met elkaar omgaan. van de PvdA: 1. de PvdA wil dat directeuren van banken minder salaris krijgen. 2. de PvdA wil bezuinigen op het leger. 3. de PvdA wil dat de overheid meer vrouwen benoemt op topposities. Partij voor de Vrijheid Lijsttrekker: Geert Wilders De Partij voor de Vrijheid wil meer veiligheid en minder buitenlanders die in ons land komen wonen. De PVV vindt dat de samenwerking in Europa ons alleen maar geld kost. Nederland moet uit de Europese Unie stappen. Ook is de PVV tegen de ideeën van de islam. van de PVV: 1. de PVV wil niet dat Nederland geld geeft aan Griekenland en Spanje. 2. de PVV wil veel hogere straffen voor mensen die de wet overtreden. 3. de PVV wil dat mensen uit islamitische landen niet in Nederland mogen komen wonen. Christen-Democratisch Appel Lijsttrekker: Sybrand van Haersma Buma Het CDA is een christelijke partij. Ze zien het gezin als basis van de samenleving en vinden het belangrijk dat de overheid mensen aanmoedigt om betrokken bij elkaar te zijn. Mensen en organisaties moeten zelf verantwoordelijkheid nemen voor een goede samenleving. van het CDA: 1. het CDA wil geen coffeeshops in de buurt van scholen. 2. het CDA wil dat ouders langer vrij krijgen na de geboorte van hun kind. 3. het CDA wil dat mensen met een eigen bedrijf minder belasting moeten betalen. Socialistische Partij Lijsttrekker: Emile Roemer De Socialistische Partij vindt dat het geld meer gelijk verdeeld moet worden. Ze vinden het niet eerlijk dat sommige mensen veel meer verdienen dan anderen. Tweede Kamerleden van de SP geven daarom een deel van hun loon aan de partij. van de SP: 1. de SP wil dat iedereen op zijn 65e met pensioen kan. 2. de SP wil dat er meer goedkope huurwoningen komen. 3. de SP wil dat het openbaar vervoer niet door commerciële bedrijven geregeld wordt, maar door de overheid. D66 Lijsttrekker: Alexander Pechtold D66 is voor samenwerking in Europa en voor de euro. Er moet meer Europees beslist worden. Ook wil D66 dat mensen eigen keuzes kunnen maken. Bijvoorbeeld over het einde van hun leven. D66 vindt goed onderwijs belangrijk. van de VVD: 1. d66 wil dat het Europees Parlement meer macht krijgt. 2. d66 wil niet dat van iedereen vingerafdrukken worden opgeslagen. 3. d66 wil meer geld uitgeven aan leraren in het onderwijs. GroenLinks Lijsttrekker: Jolande Sap GroenLinks wil dat we beter met het milieu omgaan, zodat de opwarming van de aarde wordt gestopt. Ook vinden ze het belangrijk dat iedereen gelijke kansen krijgt. GroenLinks wil meer Europese samenwerking. van GroenLinks: 1. groenlinks wil dat meer gehandicapten een betaalde baan kunnen vinden. 2. groenlinks wil dat er meer treinen en bussen gaan rijden. 3. groenlinks wil dat milieuvervuilende bedrijven meer belasting gaan betalen. ChristenUnie Lijsttrekker: Arie Slob De ChristenUnie wil christelijke waarden vertalen naar regels voor ons land. Ze willen opkomen voor kwetsbare mensen in de samenleving en vinden het belangrijk dat mensen elkaar helpen. Ook is deze partij voor bescherming van het leven en dus tegen abortus en euthanasie. van de ChristenUnie: 1. de ChristenUnie wil dat er christelijke en islamitische scholen blijven bestaan. 2. de ChristenUnie wil dat jongeren pas alcohol mogen kopen vanaf hun 18e, in plaats vanaf 16 jaar. 3. de ChristenUnie wil meer geld voor ontwikkelingssamenwerking. Staatkundig Gereformeerde Partij Lijsttrekker: Kees van der Staaij De SGP is al in 1918 opgericht. Het is de oudste politieke partij van ons land. De ideeën van deze partij zijn gebaseerd op de Bijbel. Ze komen op voor de christelijke cultuur en traditie in Nederland. Ze willen dat zondag een rustdag is en dat mensen zich veilig voelen. van de SGP: 1. de SGP wil abortus en euthanasie verbieden. 2. de SGP wil meer geld uitgeven voor de politie en het leger. 3. de SGP wil dat de EU minder macht krijgt, zodat Nederland zelf weer meer kan beslissen. Partij voor de Dieren Lijsttrekker: Marianne Thieme De Partij voor de Dieren wil een eind maken aan dierenleed. Ze willen veel nieuwe regels waardoor dieren een beter leven krijgen. Ook vinden ze een goede zorg voor natuur en milieu belangrijk. Ze willen de opwarming van de aarde voorkomen. van de PvdD: 1. de Partij voor de Dieren wil dat de kiloknaller verdwijnt en vlees duurder wordt. 2. de Partij voor de Dieren wil megastallen verbieden. 3. de Partij voor de Dieren wil veel meer zonnepanelen op gebouwen, langs snelwegen en rondom vliegvelden. Nieuwe partijen Er doen ook nieuwe politieke partijen mee aan de verkiezingen. Zij willen ook graag in de Tweede Kamer komen. Deze nieuwe partijen doen in elk geval mee op 12 september 2012: 50PLUS Lijsttrekker: Henk Krol Democratisch Politiek Keerpunt (DPK) - Lijsttrekker: Hero Brinkman Piratenpartij Lijsttrekker: Dirk Poot Op is de definitieve lijst met partijen te vinden. 7

8 puzzel wat krijgt iedereen die mag stemmen enkele weken voor de verkiezingen in de brievenbus? 2. de tweede kamer moet de regering controleren en... goedkeuren of afkeuren. 3. hoe noemen we de ministers en staatssecretarissen samen? 4. in een stemhokje sta je altijd hoe noemen we een vergadering of discussie in de tweede kamer? 6. Om de hoeveel jaar zijn er normaal gesproken verkiezingen? 7. wie is het staatshoofd van nederland? de hoe noemen we de samenwerking tussen politieke partijen in de regering? 9. wie is de baas op een ministerie? 10. Op 12 september mag iedereen boven de achttien jaar welke kleur hoort bij de sp en de pvda? Oplossing: rebus na de verkiezingen n=h p=m b=p b=l m=d -v -b h=t oe=ij s=d links ReCHTS zodra je weet wat de uitslag van de verkiezingen is, kun je in deze tekening zelf de nieuwe tweede kamer inkleuren. kijk goed naar de oude tweede kamer. welke partijen zijn gegroeid? wie heeft er zetels verloren? zijn er nieuwe partijen bij gekomen? en hoe is het met jouw partij gegaan? vul HieR je antwoord in: info SCHolieRenveRKieZinGen een paar dagen voor de verkiezingen worden in heel nederland op scholen scholierenverkiezingen georganiseerd. leerlingen kunnen hun stem uitbrengen op de partij die zij het beste vinden. natuurlijk tellen deze stemmen niet echt mee voor de verkiezingen, maar de uitkomst van de scholierenverkiezingen is vaak een goede voorspelling van de uitslag van de echte verkiezingen. je kunt met jouw school ook meedoen aan de scholierenverkiezingen. Op de website vind je bovendien allerlei extra informatie en filmpjes over verkiezingen: colofon samenstelling en tekst:berdien jager, ingrid Faas, lilian leeuwenburgh-stolwijk, suzanne van de ven beeld: cover, moodboard_images vormgeving: tot en met ontwerpen druk: dijkman, diemen prodemos - huis voor democratie en rechtsstaat hofweg 1h 2511 aa den haag t e i 8

Stem ook! Woensdag 12 september Tweede Kamerverkiezingen

Stem ook! Woensdag 12 september Tweede Kamerverkiezingen Tweede Kamerverkiezingen Wil jij weten welke politieke partij bij jou past? Geef je mening over de stellingen op www.stemwijzer.nl. Ontdek welke politieke partij het best bij jou past. Woensdag 1 september

Nadere informatie

STEM JIJ OOK? VERKIEZINGEN TWEEDE KAMER WAAROM IS STEMMEN BELANGRIJK? OP WIE KAN IK STEMMEN? WAAROVER BESLIST DE TWEEDE KAMER? HOE MOET IK STEMMEN?

STEM JIJ OOK? VERKIEZINGEN TWEEDE KAMER WAAROM IS STEMMEN BELANGRIJK? OP WIE KAN IK STEMMEN? WAAROVER BESLIST DE TWEEDE KAMER? HOE MOET IK STEMMEN? STEM JIJ OOK? Kijk voor meer informatie op: www.stemjijook.nu WAAROM IS STEMMEN BELANGRIJK? OP WIE KAN IK STEMMEN? WAAROVER BESLIST DE TWEEDE KAMER? HOE MOET IK STEMMEN? VERKIEZINGEN TWEEDE KAMER WOENSDAG

Nadere informatie

VERKIEZINGSKRANT 15 MAART 2017 TWEEDE KAMERVERKIEZINGEN STEM OOK!

VERKIEZINGSKRANT 15 MAART 2017 TWEEDE KAMERVERKIEZINGEN STEM OOK! VERKIEZINGSKRANT 15 MAART 2017 TWEEDE KAMERVERKIEZINGEN STEM OOK! Wil jij weten welke politieke partij bij jou past? Doe de test op www.stemwijzer.nl. Op woensdag 15 maart zijn er Tweede Kamerverkiezingen.

Nadere informatie

Deze partijen doen mee aan de verkiezingen voor de Tweede Kamer in Naam van de partij. Vrijheid en Democratie VVD. Arbeid P.v.d.A.

Deze partijen doen mee aan de verkiezingen voor de Tweede Kamer in Naam van de partij. Vrijheid en Democratie VVD. Arbeid P.v.d.A. Deze partijen doen mee aan de verkiezingen voor de Tweede Kamer in 2017 Nummer op stembiljet Logo van de partij Naam van de partij 1 Volkspartij voor Vrijheid en Democratie VVD 2 Partij van de Arbeid P.v.d.A.

Nadere informatie

Gemeenteraadsverkiezingen. Stem ook!

Gemeenteraadsverkiezingen. Stem ook! Gemeenteraadsverkiezingen Woensdag 19 maart GEMEENTERAADSverkiezingen Stem ook! Op woensdag 19 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen. Iedereen vanaf 18 jaar mag dan stemmen. Bepaal mee wie er in de gemeenteraad

Nadere informatie

Welke lijsttrekker zou volgens jou de beste minister-president zijn?

Welke lijsttrekker zou volgens jou de beste minister-president zijn? Welke lijsttrekker zou volgens jou de beste minister-president zijn? Mark Rutte (VVD) 26,1% Diederik Samsom (PvdA) 22,6% Alexander Pechtold (D66) 15,4% Emile Roemer (SP) 12,9% Geert Wilders (PVV) 6,4%

Nadere informatie

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8 Tweede Kamerverkiezingen groep 7 en 8 inhoud blz. 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De Tweede Kamer 6 5. Kiezen 7 6. De uitslag 8 7. De meerderheid 9 8. Het kabinet 10 9. De oppositie

Nadere informatie

Herziene versie 2012 MET WERKBLAD EN PUZZEL. groepen 6-8

Herziene versie 2012 MET WERKBLAD EN PUZZEL. groepen 6-8 Herziene versie 2012 M WRKBLAD N PUZZL groepen 6-8 inhoud blz. 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De weede Kamer 6 5. Kiezen 7 6. De uitslag 8 7. De meerderheid 9 8. Het kabinet

Nadere informatie

Tweede Kamerverkiezingen

Tweede Kamerverkiezingen Herziene versie 2017 Tweede Kamerverkiezingen groepen 6-8 inhoud 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De Tweede Kamer 8 5. Kiezen 9 6. De uitslag 10 7. De meerderheid 11 8. Ministers

Nadere informatie

Wie krijgt jouw stem? HAVO VWO. Tweede Kamerverkiezingen

Wie krijgt jouw stem? HAVO VWO. Tweede Kamerverkiezingen HAVO VWO Tweede Kamerverkiezingen Wil jij weten welke politieke partij bij jou past? geef je mening over de stellingen op www.stemwijzer.nl en ontdek met welke politieke partij jij veel overeenkomsten

Nadere informatie

Stem ook! Woensdag 18 maart kiezen we twee keer

Stem ook! Woensdag 18 maart kiezen we twee keer Provinciale Statenverkiezingen Woensdag 18 maart kiezen we twee keer Stem ook! Op woensdag 18 maart zijn er verkiezingen voor de Provinciale Staten en Waterschappen. Iedereen vanaf 18 jaar mag dan stemmen.

Nadere informatie

Stemmen Europese verkiezingen 2014

Stemmen Europese verkiezingen 2014 Stemmen Europese verkiezingen 2014 2 Voorwoord Dit boek gaat over de verkiezingen voor het Europees Parlement van 22 mei 2014. Het boek is gemaakt door de medewerkers van het Educatief Centrum voor Cliënten,

Nadere informatie

VVD. De VVD wil dat de overheid zich weinig bemoeit met de economie. Mensen en bedrijven weten zelf wel wat goed voor ze is.

VVD. De VVD wil dat de overheid zich weinig bemoeit met de economie. Mensen en bedrijven weten zelf wel wat goed voor ze is. VVD De VVD wil dat de overheid zich weinig bemoeit met de economie. Mensen en bedrijven weten zelf wel wat goed voor ze is. De overheid moet wel zorgen voor veiligheid. Daarom moet de overheid overlast

Nadere informatie

Stemmen Tweede Kamerverkiezingen 2012

Stemmen Tweede Kamerverkiezingen 2012 Stemmen Tweede Kamerverkiezingen 2012 Voorwoord Dit boek gaat over de Tweede Kamerverkiezingen van 12 september 2012. Het boek is gemaakt door de medewerkers van het Educatief Centrum voor Cliënten (ECC)

Nadere informatie

VERKIEZINGSKRANT Waarom stemmen op 21 maart? Waarover gaat de gemeente? Hoe bepaal ik op wie ik stem? Hoe kan ik stemmen?

VERKIEZINGSKRANT Waarom stemmen op 21 maart? Waarover gaat de gemeente? Hoe bepaal ik op wie ik stem? Hoe kan ik stemmen? VERKIEZINGSKRANT Waarom stemmen op 21 maart? Waarover gaat de gemeente? Hoe bepaal ik op wie ik stem? Hoe kan ik stemmen? Op woensdag 21 maart zijn er gemeenteraadsverkiezingen. Alle Nederlanders vanaf

Nadere informatie

Belangen: Macht van de Eerste Kamer

Belangen: Macht van de Eerste Kamer Belangen: Macht van de Eerste Kamer Korte omschrijving werkvorm: Aan de hand van een werkblad ontdekken leerlingen dat de plannen van het kabinet waarschijnlijk wel door de Tweede Kamer komen, maar niet

Nadere informatie

Derde Kamer Handboek Politiek 1

Derde Kamer Handboek Politiek 1 Derde Kamer Handboek Politiek 1 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen

Nadere informatie

Workshop Tweede Kamerverkiezingen

Workshop Tweede Kamerverkiezingen Workshop Tweede Kamerverkiezingen Korte omschrijving workshop In deze workshop leren de deelnemers wat de Tweede Kamer doet, hoe ze moeten stemmen en op welke partijen ze kunnen stemmen. De workshop bestaat

Nadere informatie

Wie bestuurt de gemeente?

Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente? De gemeente iedereen heeft er op een of andere manier mee te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw huishoudelijk afval wordt opgehaald en dat er wegen en fietspaden worden

Nadere informatie

Puzzel: welke regering krijgen we?

Puzzel: welke regering krijgen we? Puzzel: welke regering krijgen we? Korte omschrijving werkvorm Leerlingen leren door het invullen van de werkbladen welke politieke partijen met elkaar kunnen samenwerken op basis van de verkiezingsuitslag

Nadere informatie

Wie bestuurt het land?

Wie bestuurt het land? Wie bestuurt het land? 2 Nederland is een democratie. Een belangrijk kenmerk van een democratie is een parlement. In zo n parlement zitten mensen die door de bevolking zijn gekozen. Zij zitten namens een

Nadere informatie

Wie bestuurt het land?

Wie bestuurt het land? Wie bestuurt het land? Nederland is een democratie. Een belangrijk kenmerk van een democratie is een parlement. In zo n parlement zitten mensen die door de bevolking zijn gekozen. Zij zitten namens een

Nadere informatie

Stemmen Provinciale Staten en waterschapsverkiezingen 2015

Stemmen Provinciale Staten en waterschapsverkiezingen 2015 Stemmen Provinciale Staten en waterschapsverkiezingen 2015 2 Voorwoord In dit boek staat informatie over de Provinciale Staten en waterschapsverkiezingen. Die zijn op 18 maart 2015. Het boek gaat over

Nadere informatie

VERKIEZINGSUITSLAG 2017

VERKIEZINGSUITSLAG 2017 VERKIEZINGSUITSLAG 2017 MAART 2017 AAN DE SLAG MET #1 DE WERKVORM IN HET KORT De leerlingen krijgen twee werkbladen. Ze verdiepen zich eerst in de zetelverdeling voor de verkiezingen. Daarna bekijken ze

Nadere informatie

Stem ook! EDITIE AMSTERDAM

Stem ook! EDITIE AMSTERDAM Gemeenteraadsverkiezingen Woensdag 19 maart GEMEENTERAADSverkiezingen Stem ook! Woensdag 19 maart GEMEENTERAADSverkiezingen EDITIE AMSTERDAM RottERDAM Op woensdag 19 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen.

Nadere informatie

Prinsjesdag Theorie en woordenlijst

Prinsjesdag Theorie en woordenlijst Maatschappijleer: Prinsjesdag Theorie en woordenlijst Don van Baar Murmelliusgymnasium Leerjaar 2011-2012 Murmellius2014 www.compudo.nl/murmellius2014 Maatschappijleer Prinsjesdag Theorie Prinsjesdag verloopt

Nadere informatie

Onderzoek stemgedrag jongeren Door NCRV Rondom 10 en Netwerk 28 mei 2010

Onderzoek stemgedrag jongeren Door NCRV Rondom 10 en Netwerk 28 mei 2010 Onderzoek stemgedrag jongeren Door NCRV Rondom 10 en Netwerk 28 mei 2010 Ben je van plan om op 9 juni te gaan stemmen? Ja 698 83,1 Nee 39 4,6 Ik weet het nog niet 103 12,3 Stemgedrag PVV/ Wilders PvdA

Nadere informatie

Stem ook! EDITIE AMSTERDAM

Stem ook! EDITIE AMSTERDAM Gemeenteraadsverkiezingen Woensdag 19 maart GEMEENTERAADSverkiezingen Stem ook! EDITIE AMSTERDAM Op woensdag 19 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen. Iedereen vanaf 1 jaar mag dan stemmen. Bepaal mee

Nadere informatie

Polderen voor beginners

Polderen voor beginners Jongerenkamer Polderen voor beginners Voorwoord De Tweede Kamer is het hart van de Nederlandse democratie. De 150 gekozen Kamerleden gaan met elkaar en de regering in debat over de toekomst van Nederland.

Nadere informatie

Dit is het verkiezingsprogramma van de ChristenUnie. Dit vindt de ChristenUnie belangrijk voor Nederland. Lees maar!

Dit is het verkiezingsprogramma van de ChristenUnie. Dit vindt de ChristenUnie belangrijk voor Nederland. Lees maar! Over een paar weken kiest Nederland een nieuwe regering. Op 12 september Jij kunt ook kiezen. Stemmen noemen we dat. Als je stemt, kies je voor de politieke partij die jij het beste vindt. Jij kunt straks

Nadere informatie

Wie bestuurt de gemeente?

Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente? De gemeente iedereen heeft er op een of andere manier mee te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw huishoudelijk afval wordt opgehaald en dat er wegen en fietspaden worden

Nadere informatie

Wie bestuurt de provincie?

Wie bestuurt de provincie? Wie bestuurt de provincie? Nederland heeft twaalf provincies. En die provincies hebben allemaal hun eigen volksvertegenwoordigers en hun eigen bestuurders. De provincies staan tussen het Rijk en de gemeenten

Nadere informatie

1 Welke partij heeft uw voorkeur c.q. op welke partij heeft u gestemd bij de Tweede Kamerverkiezing?

1 Welke partij heeft uw voorkeur c.q. op welke partij heeft u gestemd bij de Tweede Kamerverkiezing? CDA ChristenUnie D66 GroenLinks Partij voor de Dieren PvdA PVV SGP SP VVD 50PLUS Niet gestemd Anders Weet niet CDA ChristenUnie D66 GroenLinks Partij voor de Dieren PvdA PVV SGP SP VVD 50PLUS Niet gestemd

Nadere informatie

Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente?

Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente? 1 Wie bestuurt de gemeente? 2 De gemeente iedereen heeft er op een of andere manier mee te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw huishoudelijk afval wordt opgehaald en dat

Nadere informatie

Je kunt op internet ook kijken op: www.kieskompas.nl www.stemwijzer.nl www.ookjij.nl www.wiekiesjij.nl. We hopen dat het boek je verder helpt.

Je kunt op internet ook kijken op: www.kieskompas.nl www.stemwijzer.nl www.ookjij.nl www.wiekiesjij.nl. We hopen dat het boek je verder helpt. In dit boek staat informatie over de Provinciale Statenverkiezingen. Die zijn op 2 maart 2011. Het boek gaat over de verkiezingen in de provincie Zuid-Holland. Het Educatief Centrum voor Cliënten van de

Nadere informatie

Onderzoek: Politicus van het Jaar

Onderzoek: Politicus van het Jaar Onderzoek: Politicus van het Jaar Publicatiedatum: 16 december 2016 Over dit onderzoek JijVandaag, onderdeel van EenVandaag, bestaat uit 5.000 jongeren van 12 tot en met 24 jaar. Aan dit online onderzoek,

Nadere informatie

16 januari Onderzoek: Partijen uitsluiten bij formatie?

16 januari Onderzoek: Partijen uitsluiten bij formatie? 16 januari 2017 Onderzoek: Partijen uitsluiten bij formatie? Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

Stemmen Tweede Kamerverkiezingen 2017

Stemmen Tweede Kamerverkiezingen 2017 Stemmen Tweede Kamerverkiezingen 2017 Voorwoord Dit boek gaat over de Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart 2017. Het boek is gemaakt door de medewerkers van de afdeling Leren & Ontwikkelen voor Cliënten

Nadere informatie

De stemming van 27 april 2012

De stemming van 27 april 2012 De stemming van 27 april 2012 De PvdA heeft ten opzichte van afgelopen zondag 5 zetels verloren en staat nu op 19 zetels. Groen Links stijgt 3 zetels naar 8, D66 2 zetels naar 17 en de ChristenUnie 1 zetel

Nadere informatie

Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren

Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren Partij van de Arbeid (PvdA) Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) Christen-democratisch Appèl (CDA) Democraten

Nadere informatie

DE VERKIEZINGSUITSLAG

DE VERKIEZINGSUITSLAG DE VERKIEZINGSUITSLAG MAART 2017 - POLITIEK IN PRAKTIJK DOCENTENHANDLEIDING DE WERKVORM IN HET KORT Leerlingen leren door het invullen van de werkbladen dat politieke partijen met elkaar moeten samenwerken

Nadere informatie

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren over

Nadere informatie

1 januari 2015. Onderzoek:

1 januari 2015. Onderzoek: 1 januari 2015 Onderzoek: Verwachtingen 2015 1 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 40.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!!

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! De Europese Unie bestaat uit 27 lidstaten. Deze lidstaten hebben allemaal op dezelfde gebieden een aantal taken en macht overgedragen aan de Europese

Nadere informatie

Opgave 2 Tweede Kamerverkiezingen 2006 en kabinetsformatie

Opgave 2 Tweede Kamerverkiezingen 2006 en kabinetsformatie Opgave 2 Tweede Kamerverkiezingen 2006 en kabinetsformatie tekst 5 5 Het tweede kabinet-balkenende (CDA, VVD, D66) trad aan op 27 mei 2003. Op 30 juni 2006 bood minister-president Balkenende het ontslag

Nadere informatie

19 maart Onderzoek: Day after Provinciale Statenverkiezingen

19 maart Onderzoek: Day after Provinciale Statenverkiezingen 19 maart 2015 Onderzoek: Day after Provinciale Statenverkiezingen Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van

Nadere informatie

1. Wat is uw functie? 2 In welke branche opereert uw branche?

1. Wat is uw functie? 2 In welke branche opereert uw branche? Landbouw, bosbouw en visserij Industrie Energievoorziening Waterbedrijven en afvalbeheer Handel Vervoer & opslag Horeca Informatie en communicatie (ICT / media) Financiële dienstverlening Verhuur en handel

Nadere informatie

Derde Kamer. Derde Kamer. Handboek Politiek 1. der Staten-Generaal

Derde Kamer. Derde Kamer. Handboek Politiek 1. der Staten-Generaal erde Kamer Derde Kamer Kamer e Kamer Handboek Politiek 1 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand

Nadere informatie

Verklarende woordenlijst

Verklarende woordenlijst Bijlage 4 Verklarende woordenlijst Ambtenaar persoon die een baan heeft bij de overheid Amendement de Tweede Kamer wil iets aan een voorstel voor een wet veranderen B en W de burgemeester en de wethouders

Nadere informatie

Workshop B Hoe kan ik stemmen?

Workshop B Hoe kan ik stemmen? Workshop B Hoe kan ik stemmen? Workshop B - Hoe kan ik stemmen? Korte omschrijving werkvorm In deze workshop doorlopen de deelnemers de stemprocedure van A tot Z in een zo reëel mogelijke setting. Dit

Nadere informatie

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Mensbeelden, ideologieën, politieke partijen Politieke partijen Welke politieke partijen zijn er eigenlijk in Nederland en wat willen ze? Om antwoord

Nadere informatie

Voorlopige uitslag Amsterdam. Project: 12213 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 In samenwerking met: Dienst Basisinformatie/Bureau Verkiezingen

Voorlopige uitslag Amsterdam. Project: 12213 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 In samenwerking met: Dienst Basisinformatie/Bureau Verkiezingen Verkiezingen 2012 Tweede Kamer Voorlopige uitslag Amsterdam Project: 12213 In samenwerking met: Dienst Basisinformatie/Bureau Verkiezingen Samenstelling publicatie: Jeroen Slot Cor Hylkema Oudezijds Voorburgwal

Nadere informatie

Kijktip: NOS Rutte, Verhagen en Wilders over de val

Kijktip: NOS Rutte, Verhagen en Wilders over de val Kijktip: NOS Rutte, Verhagen en Wilders over de val Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen bekijken drie filmpjes van de NOS, twee van 21 en één van 24 april. Daarna beantwoorden ze vragen over deze

Nadere informatie

Verkiezingen. Mensen met dezelfde ideeën vormen gemeenten besturen.

Verkiezingen. Mensen met dezelfde ideeën vormen gemeenten besturen. Verkiezingen Op zondag 7 juni moeten alle inwoners tegelijk verkiezen we ook kandidaten van België die ouder zijn dan 18 jaar naar voor het Europees Parlement, waar men de stembus. Ze moeten mensen kiezen

Nadere informatie

MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN

MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN 1. Iemand die in de Tweede Kamer zit is een politicus, omdat hij: A. lid is van een politieke partij. B. beslissingen en keuzes moet maken voor het hele land. C. in dienst

Nadere informatie

Algemene Beschouwingen 2011

Algemene Beschouwingen 2011 Algemene Beschouwingen 2011 Naar aanleiding van de Algemene Beschouwingen 2011 zijn na de 1e en de 2e dag uitgebreide onderzoeken gedaan naar de reactie van de kiezers op hetgeen was voorgevallen. In totaal

Nadere informatie

Lesmateriaal voor het (V)MBO

Lesmateriaal voor het (V)MBO Lesmateriaal voor het (V)MBO Binnenkort nemen uw leerlingen deel aan een Jongerengemeenteraad. Het project Jongerengemeenteraad laat jongeren in de leeftijd van 14 19 jaar zien hoe beleid tot stand komt

Nadere informatie

Opiniepeiling in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 2012

Opiniepeiling in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 2012 bezoekadres Marnixkade 109 1015 ZL Amsterdam postadres Postbus 15262 1001 MG Amsterdam E moti@motivaction.nl T +31 (0)20 589 83 83 F +31 (0)20 589 83 00 W www.motivaction.nl Opiniepeiling in aanloop naar

Nadere informatie

Werkvel opdracht 16 (Wat hebben politieke partijen met Europa en het klimaat?)

Werkvel opdracht 16 (Wat hebben politieke partijen met Europa en het klimaat?) Werkvel opdracht 16 (Wat hebben politieke partijen met Europa en het klimaat?) Toelichting op de opdracht In deze opdracht gaan jullie onderzoeken hoe de Nederlandse politieke partijen over de Europese

Nadere informatie

CDA en GroenLinks aanhang ontevreden The day after de Tweede Kamerverkiezingen 2012

CDA en GroenLinks aanhang ontevreden The day after de Tweede Kamerverkiezingen 2012 CDA en GroenLinks aanhang ontevreden The day after de Tweede Kamerverkiezingen 2012 Bestuurlijk Nederland blikt terug en kijkt vooruit Bijna 2600 benoemde en gekozen bestuurders van het Europees Parlement,

Nadere informatie

Wij geloven dat je leven leuker is als je je eigen keuzes maakt.

Wij geloven dat je leven leuker is als je je eigen keuzes maakt. Wij geloven dat je leven leuker is als je je eigen keuzes maakt. Wij vinden dat de overheid zich daarom minder met jou moet bemoeien en dat bedrijven minder invloed moeten hebben. Wij willen de overheid

Nadere informatie

Korte omschrijving werkvorm Aan de hand van grafieken bespreekt u met de leerlingen verschillende aspecten van de verkiezingsuitslag.

Korte omschrijving werkvorm Aan de hand van grafieken bespreekt u met de leerlingen verschillende aspecten van de verkiezingsuitslag. In beeld: De uitslag Korte omschrijving werkvorm Aan de hand van grafieken bespreekt u met de leerlingen verschillende aspecten van de verkiezingsuitslag. Leerdoel Kennis opdoen over de verkiezingsuitslag

Nadere informatie

Derde Kamer Handboek Politiek 2

Derde Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen

Nadere informatie

Puzzel: De stem van de Statenleden

Puzzel: De stem van de Statenleden Puzzel: De stem van de Statenleden Korte omschrijving werkvorm De verkiezingen voor de Provinciale Staten zijn geweest, de uitslag is bekend en de volgende verkiezingen staan alweer voor de deur: die van

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

24 mei Onderzoek: Formatie: D66 wil niet met CU

24 mei Onderzoek: Formatie: D66 wil niet met CU 24 mei 2017 Onderzoek: Formatie: D66 wil niet met CU Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen.

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen. Aankondiging Op 12 september dit jaar worden verkiezingen gehouden voor de Tweede Kamer. Politieke partijen hebben hun verkiezingsprogramma voor de komende jaren vastgesteld. De lijsttrekkers van de partijen

Nadere informatie

Inleiding regeerakkoord Vertrouwen in de toekomst

Inleiding regeerakkoord Vertrouwen in de toekomst Inleiding regeerakkoord 2017-2021 Vertrouwen in de toekomst Inleiding Mensen in Nederland hebben veel vrijheid. Nederlanders vormen een sterke groep. Iedereen kan proberen om verder te komen in zijn leven.

Nadere informatie

Verdieping: Eerste reactie partijen

Verdieping: Eerste reactie partijen Verdieping: Eerste reactie partijen Korte omschrijving werkvorm: Uit de berekeningen van het CPB blijkt dat het begrotingstekort van Nederland in 2013 en 2014 niet onder de door de EU gestelde 3%-norm

Nadere informatie

Ontwikkeling politieke voorkeur in 2015

Ontwikkeling politieke voorkeur in 2015 Een politiek systeem in ontbinding De peiling van vandaag laat zien in welke bijzondere electorale situatie Nederland eind 2015 is beland. Deze resultaten kunnen geplaatst worden in het verlengde van het

Nadere informatie

De week waarin alles anders werd (of niet?)

De week waarin alles anders werd (of niet?) De week waarin alles anders werd (of niet?) Er is waarschijnlijk geen week geweest in de Nederlandse politieke geschiedenis waar in een korte tijd zoveel veranderde als de afgelopen 7 dagen. In die periode

Nadere informatie

De lijn van links naar rechts

De lijn van links naar rechts De lijn van links naar rechts Korte omschrijving werkvorm Met deze werkvorm gaat u met de leerlingen in gesprek over liberale en sociale standpunten. Aan de hand van standpunten wordt een lijn gevormd

Nadere informatie

Gemeente Gouda Verkiezing Tweede Kamer Inhoudsopgave. Deelnemende partijen 3. Stembureaus 4

Gemeente Gouda Verkiezing Tweede Kamer Inhoudsopgave. Deelnemende partijen 3. Stembureaus 4 Inhoudsopgave Blz. Deelnemende partijen 3 Stembureaus 4 Aantal stemmen per partij absoluut 2012 met historische vergelijking 2010 5 Aantal stemmen per partij percentage 2012 met historische vergelijking

Nadere informatie

17 oktober Onderzoek: Zeven jaar premier Rutte

17 oktober Onderzoek: Zeven jaar premier Rutte 17 oktober 2017 Onderzoek: Zeven jaar premier Rutte Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

André Rouvoet ChristenUnie. Foto: Marie Cecile Thijs

André Rouvoet ChristenUnie. Foto: Marie Cecile Thijs Over een paar weken kiest Nederland een nieuwe regering. Op 9 juni. Jij kunt ook kiezen. Stemmen noemen we dat. Als je stemt, kies je voor de politieke partij die jij het beste vindt. Jij kunt straks ook

Nadere informatie

Kijktip: NOS Persconferentie Rutte en Samsom over regeerakkoord

Kijktip: NOS Persconferentie Rutte en Samsom over regeerakkoord Kijktip: NOS Persconferentie Rutte en Samsom over regeerakkoord Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen bekijken een filmpje van de NOS, van maandag 29 oktober. Daarna beantwoorden ze vragen over dit

Nadere informatie

Wie bestuurt de provincie?

Wie bestuurt de provincie? Wie bestuurt de provincie? Nederland heeft twaalf provincies. En die provincies hebben allemaal hun eigen volksvertegenwoordigers en hun eigen bestuurders. De provincies staan tussen het Rijk en de gemeenten

Nadere informatie

Infographic: De uitslag

Infographic: De uitslag Infographic: De uitslag Korte omschrijving werkvorm Aan de hand van grafieken bespreekt u met de leerlingen verschillende aspecten van de verkiezingsuitslag. Leerdoel Kennis opdoen over peilingen en over

Nadere informatie

Wij geloven dat je leven leuker is als je je eigen keuzes maakt.

Wij geloven dat je leven leuker is als je je eigen keuzes maakt. Wij geloven dat je leven leuker is als je je eigen keuzes maakt. Wij vinden dat de overheid zich daarom minder met jou moet bemoeien en dat bedrijven minder invloed moeten hebben. Wij willen de overheid

Nadere informatie

Verkiezingen 2010! Vóór de verkiezingen... Auteur: Stijn Dekelver. parlement. Maar hoe werken die. verplicht naar de stembus.

Verkiezingen 2010! Vóór de verkiezingen... Auteur: Stijn Dekelver. parlement. Maar hoe werken die. verplicht naar de stembus. Auteur: Stijn Dekelver Op zondag 13 juni moeten alle Belgen die ouder zijn dan 18 jaar naar de stembus. Ze moeten mensen kiezen die hun stem vertegenwoordigen in het federaal parlement. Maar hoe werken

Nadere informatie

Rapportage. Amsterdam, Standaard rapportage. Gesloten vragen. DirectResearch Herengracht CA Amsterdam

Rapportage. Amsterdam, Standaard rapportage. Gesloten vragen. DirectResearch Herengracht CA Amsterdam DirectResearch Herengracht 454 1017 CA Amsterdam 020 770 75 79 info@directresearch.nl www.directresearch.nl Rapportage Amsterdam, 17-06-2016 Oekraïne Oekraïne referendum referendum (meting 2) Standaard

Nadere informatie

Verkiezingen 2010! Waarom kiezen? Overal foto's. Auteur: Stef Van Malderen. In ons land zijn er veel ministers. Zij zorgen er samen met hun

Verkiezingen 2010! Waarom kiezen? Overal foto's. Auteur: Stef Van Malderen. In ons land zijn er veel ministers. Zij zorgen er samen met hun Auteur: Stef Van Malderen Overal foto's Waarom kiezen? In ons land zijn er veel ministers. Zij zorgen er samen met hun medewerkers voor dat alles goed loopt in ons land. Het verkeer, de politie, de school,...

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Examen Burgerschap. Naam kandidaat : Kandidaatnummer : Examenplaats : Examendatum :

Examen Burgerschap. Naam kandidaat : Kandidaatnummer : Examenplaats : Examendatum : Examen Burgerschap Niveau Opgavenummer Examenduur : KSE1 : BS1(01) : 60 minuten Instructies Dit examen bevat 35 opdrachten. Vul in het onderstaande vak uw gegevens in. Kruis bij elke vraag het goede antwoord

Nadere informatie

Stem dan ChristenUnie. André Rouvoet ChristenUnie

Stem dan ChristenUnie. André Rouvoet ChristenUnie Over een paar weken kiest Nederland een nieuwe regering. Op 22 november. Jij kunt ook kiezen. Stemmen noemen we dat. Als je stemt, kies je voor de politieke partij die jij het beste vindt. Jij kunt straks

Nadere informatie

Handboek Politiek 2. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek 2. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen met je

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? 2 De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere

Nadere informatie

Introductie. 1. Uw persoonlijke situatie. Voorbeeldvragenlijst COB-kwartaalenquête 2011

Introductie. 1. Uw persoonlijke situatie. Voorbeeldvragenlijst COB-kwartaalenquête 2011 Introductie Dit onderzoek vindt plaats in opdracht van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Met de resultaten wil het bureau het kabinet en de politiek in het algemeen informeren over zorgen en wensen

Nadere informatie

VVD EN PVV WEER GELIJK AAN KOP

VVD EN PVV WEER GELIJK AAN KOP POLITIEKE PEILING I&O RESEARCH VVD EN PVV WEER GELIJK AAN KOP 19 januari 2017 VVD en PVV gelijk aan kop; verschuiving sinds zondagmiddag In vergelijking met een maand geleden levert de PVV 7 zetels in

Nadere informatie

Test je kennis! Lees de tekst over de Tweede Kamer op Wikikids en doe daarna de quiz op

Test je kennis! Lees de tekst over de Tweede Kamer op Wikikids en doe daarna de quiz op erkiezingen p 15 maart 2017 vinden er verkiezingen voor de weede amer plaats. ormaal zijn er één keer in de vier jaar verkiezingen voor de weede amer. aar als het kabinet gevallen is door een kabinetscrisis,

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten

Onderzoeksresultaten Onderzoeksnaam Eindejaarspeiling 2016 Selectiedatum 08-12-2016-23-12-2016 Onderzoeksresultaten - 21-12-2016 1. De eerste zes opties gaan over zorg. Kies de optie die het best bij u past. Zelf huishoudelijke

Nadere informatie

VERKIEZINGEN EUROPEES PARLEMENT 2014 HANDLEIDING VOOR DE ORGANISATIE VAN SCHOLIERENVERKIEZINGEN

VERKIEZINGEN EUROPEES PARLEMENT 2014 HANDLEIDING VOOR DE ORGANISATIE VAN SCHOLIERENVERKIEZINGEN VERKIEZINGEN EUROPEES PARLEMENT 2014 HANDLEIDING VOOR DE ORGANISATIE VAN SCHOLIERENVERKIEZINGEN 1 INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave... 2 Praktische voorbereiding... 3 Wanneer?... 3 Organisatie... 3 Hoeveel tijd

Nadere informatie

Verkiezingsuitslagen. Drechtsteden

Verkiezingsuitslagen. Drechtsteden Verkiezingsuitslagen Provinciale Staten, 2 maart Inhoud: 1. Opkomst 2. Winnaars en verliezers 3. Zetelverdeling Provinciale Staten 4. Verschil tussen gemeenten Bijlage 1 De VVD heeft bij deze verkiezingen

Nadere informatie

Docentenhandleiding Derde Kamer - Handboek Politiek 2

Docentenhandleiding Derde Kamer - Handboek Politiek 2 Docentenhandleiding Derde Kamer - Handboek Politiek 2 De Derde Kamer der Staten-Generaal deel 2 is een interactief lesprogramma over politiek voor leerlingen van groep 7 en 8. Met behulp van het Handboek

Nadere informatie

De Stemming van 18 december 2016

De Stemming van 18 december 2016 De Stemming van 18 december 2016 Hoewel er wel belangwekkende gebeurtenissen waren op het politieke vlak, zoals de aanvullende verklaring inzake het verdrag met Oekraine en de positieve prognose van het

Nadere informatie

Prinsjesdag in het nieuws 2014 - Primair onderwijs

Prinsjesdag in het nieuws 2014 - Primair onderwijs Prinsjesdag in het nieuws 2014 - Primair onderwijs Inhoudsopgave Toelichting voor docenten 3 Toelichting voor docenten: Antwoorden 4 1. Prinsjesdag 7 2. Van wie zijn de plannen? 8 3. Troonrede 13 4. Het

Nadere informatie

11 februari Onderzoek: Eindoordeel kabinet Rutte II

11 februari Onderzoek: Eindoordeel kabinet Rutte II 11 februari 2017 Onderzoek: Eindoordeel kabinet Rutte II Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze?

Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze? Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze? Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze? Korte omschrijving workshop In deze workshop ontdekken de deelnemers

Nadere informatie

Verkiezingen 2010! Wat is BHV? Vervroegde verkiezingen op 13 juni 2010. Auteur: Hugo Vanderstraeten. minderheid in de rand rond Brussel.

Verkiezingen 2010! Wat is BHV? Vervroegde verkiezingen op 13 juni 2010. Auteur: Hugo Vanderstraeten. minderheid in de rand rond Brussel. Auteur: Hugo Vanderstraeten Vervroegde verkiezingen op 13 juni 2010 Op maandag 26 april 2010 bood premier Yves Leterme het ontslag van de federale regering aan aan Koning Albert II. De regering viel over

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie