Natuurkwaliteit en monitoring in de EHS

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Natuurkwaliteit en monitoring in de EHS"

Transcriptie

1 1 Natuurkwaliteit en monitoring in de EHS Rijk, provincies en beheerders hebben samen een systeem ontwikkeld voor het monitoren van natuurkwaliteit (het geheel aan dieren en planten in een bepaald gebied). Het systeem bestaat uit een beschrijving van de kwaliteit per natuurbeheertype, protocollen voor het monitoren, kwaliteitsmaatlatten en een integrale berekening van de kwaliteit. Hiermee komt uniforme informatie beschikbaar voor sturing op de natuurkwaliteit per gebied in Nederland en voor rapportages aan de EU over Natura2000-doelen. Achtergrond 02 Uitgangspunten bij de bepaling EHS - Natura Beschrijving en werking systeem 05 Het monitoren Opslag van monitoringsgegevens 08 Beoordeling natuurkwaliteit 09 Rapportage over de natuurkwaliteit 11 Coördinatie door de provincie 12

2 2 Achtergrond Hoe gaat het met de natuur in Nederland? Wat moeten we doen als we de kwaliteit willen verbeteren? Hebben beleid en beheer succes gehad, worden de juiste keuzes gemaakt en wordt het subsidiegeld goed besteed? Deze vragen waren tot voor kort moeilijk te beantwoorden. De verschillende partijen die betrokken zijn bij natuurbeheer hanteerden geen uniforme werkwijze voor het monitoren van de natuur en de beoordeling van de natuurkwaliteit. Dat maakte het lastig te sturen op ambities voor de Ecologische Hoofdstructuur (EHS), op prestaties en op inzet van middelen. Bovendien was de beschikbare informatie niet goed bruikbaar voor andere doelen, zoals de rapportages aan de EU over Natura2000-doelen. Er was behoefte aan een robuust systeem, dat op lange termijn dienst kan doen, ondanks de wisselende accenten die periodiek in het natuurbeleid worden aangebracht. Dat was voor het rijk en de provincies aanleiding om in de bestuursovereenkomsten Investeringsbudget Landelijk Gebied (ILG) van enige jaren terug afspraken te maken over een gezamenlijke monitoringsaanpak. In het Natuurakkoord van het kabinet Rutte I met de provincies is deze afspraak bevestigd. Wel is de focus meer komen te liggen op de Natura2000-doelen. Het ontwikkelde systeem levert samen met het Netwerk Ecologische Monitoring (NEM) de gegevens die nodig zijn voor de verplichte rapportages over Natura2000-soorten en -habitattypen aan de EU. Het NEM doet steekproeven in een gebied, terwijl het nu ontwikkelde systeem werkt met vlakdekkende inventarisaties in alle gebieden.

3 3 Uitgangspunten bij de bepaling van de natuurkwaliteit in de EHS De uitgangspunten van het systeem zijn: De provincies voeren de regie. De aanpak heeft in principe betrekking op de gehele EHS. De Index Natuur en Landschap wordt gehanteerd voor de natuurbeheertypen, aangevuld met habitattypen. De aanpak is ecologisch en methodisch verantwoord, eenvoudig en doelmatig. Informatie wordt maar één keer verzameld en kan door zowel beheerders als overheden gebruikt worden (ketensamenwerking). Er wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van bestaande monitoringsafspraken en opslag van gegevens. De aanpak moet informatie leveren voor het evalueren van beleid en ambities in natuurterreinen (gebiedsgericht), per provincie of per type natuur.

4 4 EHS - Natura2000 Uitgangspunt voor het monitoren van natuurkwaliteit is een aanpak voor de gehele EHS, inclusief de Natura2000-gebieden. Deze aanpak houdt dus ook rekening met de rapportageverplichtingen voor Natura2000-gebieden en -doelen. De Europese Commissie vraagt om: een zesjaarlijks oordeel over de instandhouding van habittattypen en soorten, de trends, de kwaliteit van het leefgebied en het toekomstperspectief; het actueel houden van een database met ecologische informatie over Natura2000-gebieden. Per Natura2000-gebied is geformuleerd wat er behouden en/of verbeterd moet worden (bijvoorbeeld dat een bepaald habitattype of een beschermde soort niet verder mag afnemen). Het monitoren wordt daar dan ook op afgestemd, zodat in een gebied zowel uitspraken gedaan kunnen worden over de algemene kwaliteit van de EHS, als meer specifiek over de status en kwaliteit van de beschermde habitattypes en soorten. Het systeem voor het monitoren van de natuurkwaliteit levert samen met het NEM vrijwel alle informatie voor de rapportageverplichtingen over Natura2000-gebieden, evenals voor de evaluatie van het Natura2000- beheerplan en de vergunningverlening. Ook levert het systeem informatie voor de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS), die gericht is op Natura2000-gebieden waar de natuurkwaliteit negatief is of wordt beïnvloed door een overmaat aan stikstofdepositie.

5 5 Beschrijving en werking systeem Het monitoringssysteem bestaat uit verschillende componenten: het verzamelen van gegevens in het veld; de opslag van de verzamelde gegevens; het verwerken van deze gegevens tot bijvoorbeeld een kwaliteitsoordeel; het verwerken van de gegevens tot rapportages voor bijvoorbeeld het provinciaal bestuur. Dit is weergegeven in figuur 1. Het systeem is recentelijk door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) gevalideerd. De aanbevelingen van het CBS worden verwerkt. RAPPORTAGE Figuur 1: MDIAR-keten (bron: Europees Milieuagentschap) BEOORDELING INFORMATIE DATA MONITORING

6 6 Het monitoren In monitoringsprotocollen zijn eisen vastgelegd waaraan alle monitoringsresultaten moeten voldoen, zodat ze onderling goed vergelijkbaar en optelbaar zijn. De terreinbeheerders krijgen voor de EHS (inclusief Natura2000) opdracht van de provincies om het monitoren te verrichten. De werkzaamheden worden uitgevoerd door eigen personeel of door vrijwilligers, al dan niet via een Particuliere Gegevensbeherende Organisatie (PGO). In specifieke gevallen kan een adviesbureau het werk uitvoeren. Hierbij is het voor de terreinbeheerder of een provincie mogelijk het monitoren zo in te richten dat andere meetdoelen kunnen worden meegenomen. Dat kan bijvoorbeeld gewenst zijn om inzicht te krijgen in resultaten van aanleg van nieuwe natuur of van investeringen gericht op verbetering van de natuurkwaliteit. Er zijn protocollen gemaakt voor het monitoren van de volgende aspecten: Beheertype Structuur Processen Sleutelsoorten Soortgroepen (planten, broedvogels, libellen, vlinders en sprinkhanen). Per beheertype uit de Index Natuur en Landschap is beschreven welke soortgroepen en kwalificerende soorten gemonitord moeten worden (zie tabel 1). Het monitoren van soorten wordt in principe eens per zes jaar uitgevoerd. In gebieden waarvan Planten (Broed)vogels Dagvlinders & Sprinkhanen Libellen Grondwaterstanden Zuurgraad Vegetatiekartering Voedselrijkdom Stikstof Andere parameters N10.01 Nat Schraalland N10.02 Vochtig hooiland N11.01 Droog schraalgrasland N12.01 Bloemdijk + N N12.02 Kruiden- en faunarijk grasland N12.03 Glanshaverhooiland N12.04 Zilt- en overstromingsgrasland N12.05 Kruiden- en faunarijke akker N12.06 Ruigteveld + + Tabel 1: Per natuurbeheertype is aangegeven welke onderdelen van de monitoring uitgevoerd moeten worden. de biotiek gevoelig is voor veranderingen in het stikstofniveau kan een hogere frequentie nodig zijn, omdat meer zicht nodig is op de ontwikkelingsrichting van het gebied. In die gebieden zullen zogenaamde procesindicatoren eens per drie jaar gemonitord worden. Ruimte

7 7 Figuur 2: Vegetatiekartering van een willekeurig natuurgebied Vegetaties. Vegetatiekarteringen worden zeker uitgevoerd in Natura2000-gebieden voor het opstellen van een habitattypenkaart, of waar informatie over de abiotische kwaliteit van een terrein nodig is. De abiotische parameters kan men dan via een applicatie als Iteratio uit de vegetatie afleiden. Vegetatiekarteringen worden eens per twaalf jaar uitgevoerd op een schaal van 1: Structuur. Structuurkartering wordt bij voorkeur samen gedaan met het monitoren van kwalificerende plantensoorten en de vegetatiekartering. In bossen gebeurt dit apart. Ruimtelijke samenhang. Hierbij gaat het vooral om de omvang van een gebied met een bepaald beheertype en de nabijheid van hetzelfde of een vergelijkbaar beheertype. De ruimtelijke samenhang wordt beoordeeld aan de hand van een topografische analyse. Voor het monitoren van abiotische condities, zoals de zuurgraad, zijn nog geen protocollen gemaakt, maar zijn wel de mogelijke meetmethoden beschreven. Voor het monitoren van stikstofdepositie wordt aangesloten bij het AERIUS-meetprogramma. Voor aquatische habitattypen is de meetmethode nog in ontwikkeling. Waterschappen meten allerlei aspecten voor de Kaderrichtlijn Water (KRW), maar dat zijn niet altijd de aspecten die nodig zijn om de natuurkwaliteit van de aquatische habitattypes te beoordelen. Samen met de waterschappen wordt er nu getracht om gelijk met de KRW-meting ook de benodigde informatie voor monitoring van de natuurkwaliteit te verzamelen.

8 8 Opslag van monitoringsgegevens De gegevens uit het veld worden na validatie centraal opgeslagen en toegankelijk gemaakt. Zo zijn ze door verschillende partijen en voor verschillende doeleinden te gebruiken. De Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF) komt in aanmerking voor de gegevensopslag, maar andere opties zijn ook mogelijk. Daarnaast wordt er ook gewerkt aan een database voor kaarten van de vegetatie- en habitattypen. De uitkomsten van de kwaliteitsbeoordeling voor de EHS zullen worden opgeslagen in het InformatieModel Natuur (IMNA).

9 9 Beoordeling natuurkwaliteit Bij de beoordeling van de natuurkwaliteit worden vier indicatoren gebruikt: Aanwezigheid flora en fauna (de biotiek). Het gaat daarbij om twee relevante aspecten, namelijk het voorkomen van een aantal karakteristieke soorten en de verspreiding van deze soorten over het gebied. Per beheertype zijn de karakteristieke soorten benoemd. Een deel hiervan dient in het gebied voor te komen, wil de kwaliteit goed zijn. Ook dienen deze aanwezige karakteristieke soorten dan in ten minste vijftien procent van het gebied te leven. Ten behoeve van de Natura2000-beoordeling zijn aan de lijst met karakteristieke soorten ook de zogenaamde typische soorten toegevoegd. Abiotische condities. Wat er leeft in een gebied is sterk afhankelijk van de abiotische leefomgeving. Het gaat hierbij om parameters zoals grondwaterstand, voedselrijkdom in de bodem en stikstofdepositie. Deze parameters kunnen deels direct in het veld gemeten worden en deels worden bepaald aan de hand van gevalideerde tools zoals Iteratio en AERIUS. Structuurkenmerken van een terrein. De structuur is belangrijk voor de fauna. Het gaat dan om de hoogte van de begroeiing, de aanwezigheid van dode bomen, open plekken, steilranden, etc. Ruimtelijke samenhang. Hierbij gaat het om de omvang van het terrein en de mate van versnippering. Beide zijn belangrijk voor flora en fauna.

10 10 Per natuurbeheertype is in het document Kwaliteitsklassen en monitoring van de beheertypen beschreven hoe deze indicatoren worden ingevuld en hoe belangrijk elke indicator is voor de beoordeling van de natuurkwaliteit in de EHS (zie Voor de meeste natuurbeheertypen zijn niet alle indicatoren even belangrijk. Per indicator wordt de kwaliteit bepaald als goed, matig of slecht. De kwaliteitsscores voor de vier indicatoren worden per gebied met stoplichtkleuren in tabelvorm gepresenteerd per natuurbeheertype (zie tabel 2 hierboven). Ze kunnen ook op de kaart met natuurbeheertypen worden aangegeven. De kleuren groen, oranje en rood maken in één oogopslag duidelijk hoe het met de natuurkwaliteit is gesteld. De integrale indicator van een natuurbeheertype bestaat uit een gewogen gemiddelde van de gebruikte deelindicatoren. Op staat een tool waarmee de totaalscore voor de natuurkwaliteit voor één bepaald natuurbeheertype berekend kan worden uit de verschillende deelscores. Ook is er een tool beschikbaar voor de deelscore biotiek. Beheertype Oppervlakte Flora/Fauna Structuur Milieu- en watercondities Ruimtelijke condities Eindoordeel kwaliteit N03.01 Beek en bron 2 slecht slecht matig slecht slecht N04.02 Zoete plas 4 slecht goed matig matig matig N05.01 Moeras 12 slecht slecht slecht slecht slecht N06.04 Vochtige heide 7 goed goed slecht matig goed N06.05 Zwakgebufferd ven 3 matig matig matig goed matig N10.02 Vochtig hooiland 102 matig slecht goed matig N11.01 Droog schraalgrasland 1 slecht matig slecht goed matig N12.02 Kruiden- en faunarijk grasland 167 matig matig goed matig N12.05 Kruiden- en faunarijke akker 1 slecht matig slecht N14.01 Rivier- en beek-begeleidend bos 62 goed goed matig matig goed N16.02 Vochtig bos met productie 18 matig slecht matig matig slecht Tabel 2: Voorbeeld van een beoordelingstabel van de natuurkwaliteit

11 11 Rapportage over de natuurkwaliteit Een rapportage over de natuurkwaliteit kan op verschillende niveaus plaatsvinden: per rapportagegebied dat door de provincie is aangewezen, dus per natuurterrein of Natura2000-gebied. In het laatste geval zal er zeker voor de afloop van de beheerplanperiode een rapportage/evaluatie moeten plaatsvinden; per beheertype van een gebied of van verschillende gebieden in een provincie; op landelijk niveau.

12 12 Coördinatie door de provincie De provincies coördineren de uitvoering van de EHS-monitoring en de beoordeling van de kwaliteit van de EHS en de Natura2000-gebieden. Elke provincie maakt een provinciaal monitoringsprogramma waarin de monitoringsdoelen zijn opgenomen. De doelen worden vertaald naar activiteiten in plaats en tijd, taakverdelingen en budgetten. Daarbij wordt voorrang gegeven aan de Natura2000-gebieden. Provinciale regie is nodig omdat het monitoren wordt uitgevoerd door verschillende partijen. Afstemming van deze activiteiten is efficiënter en vergroot de praktische uitvoerbaarheid. Op basis van het monitoringsprogramma kunnen alle betrokkenen hun eigen activiteiten plannen en begroten. De inventarisatiegegevens worden in principe vlakdekkend verzameld voor terreinen. De rapportage over de natuurkwaliteit kan voor een groter gebied plaatsvinden. De afbakening van deze rapportagegebieden bepaalt de bruikbaarheid van de informatie. De provincie bepaalt de grenzen van de rapportagegebieden op basis van onder andere de landschappelijke samenhang, de omvang van het gebied, de beleidsstatus en de eigendomssituatie. gemiddeld. Beleidsinformatie gaat dan al snel verloren. In uitgestrekte, relatief uniforme gebieden kunnen grote rapportagegebieden begrensd worden, terwijl in een kleinschalig, divers landschap het beter is meer kleinere gebieden te begrenzen. Als richtlijn geldt dat de omvang van een rapportagegebied tussen 100 en 5000 hectare moet liggen. De resultaten van de kwaliteitsbeoordeling zijn in principe bedoeld voor de rapportages aan Gedeputeerde Staten en voor evaluaties ter verantwoording van bestede middelen. Ook kunnen de resultaten onderwerp van gesprek zijn tussen de betreffende beheerder en de provincie. Dan zal gekeken worden naar de ambities voor dat gebied in relatie tot de waargenomen kwaliteit. Is er wel voor het goede beheertype gekozen (nu en in de toekomst), wat zijn de mogelijke maatregelen en wat is het benodigde budget? Op basis van dit gesprek kan er worden bijgestuurd in het beheer. Als het gebied te klein begrensd is, kan de kwaliteit ten onrechte laag scoren omdat het gebied slechts een deel van de gewenste variatie bevat. Is het gebied te ruim begrensd, dan worden goede en slechte scores

13 13 Colofon Natuurkwaliteit en monitoring in de EHS Een uitgave van Interprovinciaal Overleg (IPO) Publicatienummer 305 Tekst: Unie van Bosgroepen (i.o.v. IPO) Beeldmateriaal: IPO, Unie van Bosgroepen Kaartmateriaal: Copyright 2013, Dienst voor het kadaster en openbare registers, Apeldoorn Vormgeving: Haagsblauw April 2013

Natuurkwaliteit en monitoring in het Natuurnetwerk en Natura 2000 / PAS

Natuurkwaliteit en monitoring in het Natuurnetwerk en Natura 2000 / PAS Werkwijze Natuurkwaliteit en monitoring in het Natuurnetwerk en Natura 2000 / PAS Foto: Safir Natuurkwaliteit en monitoring in het Natuurnetwerk en Natura 2000 / PAS Het Rijk, de provincies en beheerders

Nadere informatie

Monitoring natuurkwaliteit (Ook) een leuke klus voor de WFD?

Monitoring natuurkwaliteit (Ook) een leuke klus voor de WFD? Monitoring natuurkwaliteit 1 (Ook) een leuke klus voor de WFD? foto:hans Dekker 2 Sinds 2011 in plaats van Programma Beheer Index Natuur en landschap 18 natuurtypen 55 beheertypen + x typen agrarisch natuurbeheer

Nadere informatie

Vergelijking in de tijd (Soortenrijkdom) Akkers Moerassen

Vergelijking in de tijd (Soortenrijkdom) Akkers Moerassen Staat van 2014 Soortenrijkdom Wat is de gemiddelde kwaliteit van de soorten rijkdom in zes biotopen? Voor de vulling van deze zijn gegevens gebruikt van de vlakdekkende inventarisaties in het buitengebied

Nadere informatie

Werkwijze Monitoring en Beoordeling Natuurnetwerk en Natura 2000/PAS

Werkwijze Monitoring en Beoordeling Natuurnetwerk en Natura 2000/PAS Werkwijze Monitoring en Beoordeling Natuurnetwerk en Natura 2000/PAS Versie 05032014 1 Inclusief opmerkingen: Jaap, Remko, Marti INHOUDSOPGAVE DEEL I BELEID EN SYSTEMATIEK 1. Wat staat er in deze notitie...

Nadere informatie

MONITORING. Van Hall Larenstein 4 januari 2016. Renée Bekker & Marlies Ellenbroek

MONITORING. Van Hall Larenstein 4 januari 2016. Renée Bekker & Marlies Ellenbroek MONITORING Van Hall Larenstein 4 januari 2016 Renée Bekker & Marlies Ellenbroek Aanleiding NATUURPACT 2013 -> natuur- en biodiversiteitsbeleid www.bij12.nl Om dat werk goed, en in veel gevallen ook samen,

Nadere informatie

Openstellingsbesluit 2017 SNL onderdeel Natuur

Openstellingsbesluit 2017 SNL onderdeel Natuur Openstellingsbesluit van Gedeputeerde Staten der provincie Overijssel van 27 september 2016, nr. 2016/0388389, tot bekendmaking van hun besluit van 27 september 2016, nr. 2016/0320693, tot vaststelling

Nadere informatie

PROVINCIAAL BLAD. Openstellingsbesluit Natuurbeheer 2016-2 2015/26 Nummer1783178

PROVINCIAAL BLAD. Openstellingsbesluit Natuurbeheer 2016-2 2015/26 Nummer1783178 PROVINCIAAL BLAD Officiële uitgave van provincie Flevoland. Nr. 6291 21 september 2015 Openstellingsbesluit Natuurbeheer 2016-2 2015/26 Nummer1783178 Gedeputeerde Staten van Flevoland maken gelet op het

Nadere informatie

Een kijkje in de SNL-keuken

Een kijkje in de SNL-keuken Een kijkje in de SNL-keuken Unit Natuurinformatie en Natuurbeheer BIJ12 Herman Cohen Stuart 1 Twitter met ons mee! #Hogeschool_VHL #BIJ12 #SNL #ANLb Over BIJ12 3 Voordat we beginnen Even een testje! Welk

Nadere informatie

PROVINCIAAL BLAD. Provincie Zeeland - Openstellingsbesluit Subsidiestelsel natuur en landschapsbeheer Zeeland 2017

PROVINCIAAL BLAD. Provincie Zeeland - Openstellingsbesluit Subsidiestelsel natuur en landschapsbeheer Zeeland 2017 PROVINCIAAL BLAD Officiële uitgave van provincie Zeeland. Nr. 5528 10 oktober 2016 Provincie Zeeland - Openstellingsbesluit Subsidiestelsel natuur en landscpsbeheer Zeeland 2017 Besluit van gedeputeerde

Nadere informatie

Monitoring Wat doen we ermee? Het gebruik van gegevens in de praktijk

Monitoring Wat doen we ermee? Het gebruik van gegevens in de praktijk Monitoring Wat doen we ermee? Het gebruik van gegevens in de praktijk Lange geschiedenis Veel gebeurd 1e 3e Provinciale milieukartering Ruimtelijk beleid, Natuurbeleid, Landschap Terreinbeheerders Beheer

Nadere informatie

Subsidiestelsel Natuur en Landschap

Subsidiestelsel Natuur en Landschap Subsidiestelsel Natuur en Landschap Nederland is rijk aan waardevolle natuur- en cultuurlandschappen. De provincies zijn in Nederland verantwoordelijk voor het natuurbeheer en willen de natuurwaarden in

Nadere informatie

PROVINCIE FLEVOLAND Provinciaal Bla(j

PROVINCIE FLEVOLAND Provinciaal Bla(j PROVINCIE FLEVOLAND Provinciaal Bla(j 2016-50 Nummer 1950294 Openstellingsbesluit 2017-2 Subsidieverordening Natuur- en Landschapsbeheer Gedeputeerde Staten van Flevoland maken gelet op het bepaalde in

Nadere informatie

PROVINCIAAL BLAD. Provincie Overijssel Subsidiestelsel Natuur- en Landschapsbeheer Openstelling Natuurbeheer 2018

PROVINCIAAL BLAD. Provincie Overijssel Subsidiestelsel Natuur- en Landschapsbeheer Openstelling Natuurbeheer 2018 PROVINCIAAL BLAD Officiële uitgave van de provincie Overijssel Nr. 4479 9 oktober 2017 Provincie Overijssel Subsidiestelsel Natuur- en Landscpsbeheer Openstelling Natuurbeheer 2018 Besluit: Gedeputeerde

Nadere informatie

Een kijkje in de SNL-keuken

Een kijkje in de SNL-keuken Een kijkje in de SNL-keuken Unit Natuurinformatie en Natuurbeheer BIJ12 Herman Cohen Stuart en Karin Cox 1 Twitter met ons mee! #Hogeschool_VHL #BIJ12 #SNL #ANLb2016 Over BIJ12 3 Even een testje! Voordat

Nadere informatie

Referentienummer Datum Kenmerk GM-0055696 16 februari 2012 313182

Referentienummer Datum Kenmerk GM-0055696 16 februari 2012 313182 Notitie Referentienummer Datum Kenmerk GM-0055696 16 februari 2012 313182 Betreft Actualisatie locatieonderzoek natuurwaarden 1 Aanleiding In 2007 is door Grontmij het Locatieonderzoek natuurwaarden Projectlocatiegebied

Nadere informatie

PROVINCIAAL BLAD. Hoofdstuk 1 Natuur- en landschapsbeheer binnen een natuurterrein

PROVINCIAAL BLAD. Hoofdstuk 1 Natuur- en landschapsbeheer binnen een natuurterrein PROVINCIAAL BLAD Officiële uitgave van provincie Drenthe. Nr. 5591 13 oktober 2016 Openstellingsbesluit Natuurbeheer 2017 Besluit van Gedeputeerde Staten van Drenthe van 4 oktober 2016, kenmerk 3.4/2016004170,

Nadere informatie

Paragraaf 1 Continuering natuur- en landschapsbeheer door gecertificeerde beheerders

Paragraaf 1 Continuering natuur- en landschapsbeheer door gecertificeerde beheerders Besluit van Gedeputeerde Staten van 11 oktober 2016, PZH-2016-566437829, tot vaststelling van het openstellingsbesluit 2017 voor de Subsidieregeling natuur- en landschapsbeheer Zuid-Holland 2016 en de

Nadere informatie

Subsidiestelsel Natuur en Landschap in vogelvlucht

Subsidiestelsel Natuur en Landschap in vogelvlucht Subsidiestelsel Natuur en Landschap in vogelvlucht Unit Natuurinformatie en Natuurbeheer BIJ12 17 november 2016 Unit Natuurinformatie en Natuurbeheer BIJ12 Karin Cox 1 Subsidiestelsel Natuur en Landschap

Nadere informatie

Programma van Eisen Gebiedsgerichte Monitoring Natura 2000 Tekstueel aangepast Juli 2009 Red. Wilmar Remmelts

Programma van Eisen Gebiedsgerichte Monitoring Natura 2000 Tekstueel aangepast Juli 2009 Red. Wilmar Remmelts Programma van Eisen Gebiedsgerichte Monitoring Natura 2000 Tekstueel aangepast Juli 2009 Red. Wilmar Remmelts Algemeen Natura 2000 heeft als hoofddoelstelling het waarborgen van biodiversiteit in Europa.

Nadere informatie

Nota van beantwoording Natuurbeheerplan 2017 herziene versie natuurbeheer

Nota van beantwoording Natuurbeheerplan 2017 herziene versie natuurbeheer Nota van beantwoording Natuurbeheerplan 2017 herziene versie natuurbeheer Ten behoeve van de zienswijzen ingediend op het Ontwerp Natuurbeheerplan 2017 herzien versie natuurbeheer provincie Utrecht Pagina

Nadere informatie

PROVINCIE FLEVOLAND Provinciaal Blad

PROVINCIE FLEVOLAND Provinciaal Blad PROVINCIE FLEVOLAND Provinciaal Blad 2015/26 Nummer 1783178 OpenstelUngsbesluit Natuurbeheer 2016-2 Gedeputeerde Staten van Flevoland maken gelet op het bepaalde In artikel 3.42 van de Algemene wet bestuursrecht

Nadere informatie

Ontwerp Natuurbeheerplan 2017

Ontwerp Natuurbeheerplan 2017 Ontwerp Natuurbeheerplan 217 (1/5) N.2 Nog om te vormen naar natuur / nog nader te bepalen N1.1 Zee en wad N1.2 Duin- en kwelderlandschap N1.3 Rivier- en moeraslandschap N2.1 Rivier N3.1 Beek en Bron N4.1

Nadere informatie

Gelet op artikel 3, tweede lid en artikel 5, tweede lid, van de Algemene subsidieverordening Zuid-Holland 2013;

Gelet op artikel 3, tweede lid en artikel 5, tweede lid, van de Algemene subsidieverordening Zuid-Holland 2013; Besluit van Gedeputeerde Staten van 31 oktober 2017, besluitnummer besluitnummer PZH-2017-615204878, tot wijziging van het Openstellingsbesluit 2018 SNL 2016, onderdeel natuurbeheer en SKNL 2013 (openstellingsbesluit

Nadere informatie

Bijlage 1 behorende bij artikel 23, lid 1 van het Openstellingsbesluit 2017 SNL onderdeel natuur en SKNL

Bijlage 1 behorende bij artikel 23, lid 1 van het Openstellingsbesluit 2017 SNL onderdeel natuur en SKNL Bijlage 1 behorende bij artikel 23, lid 1 van het Openstellingsbesluit 2017 SNL onderdeel natuur en SKNL Natuur tarieven in /ha 7301 N01.01 Zee en wad 0,36 7302 N01.02 Duin- en kwelderlandschap 54,76 7303

Nadere informatie

Programma van Eisen - Beheerplannen

Programma van Eisen - Beheerplannen Programma van Eisen - Beheerplannen Eisen voor de inhoud Inventarisatie 1. Het beheerplan geeft allereerst een beschrijving van de natuurwaarden in het Natura 2000-gebied (de actuele situatie en trends,

Nadere informatie

Ontwerp-Natuurbeheerplan 2018

Ontwerp-Natuurbeheerplan 2018 (1/5) N.2 Nog om te vormen naar natuur / nog nader te bepalen N1.1 Zee en wad N1.2 Duin- en kwelderlandschap N1.3 Rivier- en moeraslandschap N2.1 Rivier N3.1 Beek en Bron N4.1 Kranswierwater N4.2 Zoete

Nadere informatie

Bijlage tarieven begrotingsjaar 2016 in euro s per eenheid De jaarvergoeding voor de natuurbeheertypen, opgenomen in bijlage 1

Bijlage tarieven begrotingsjaar 2016 in euro s per eenheid De jaarvergoeding voor de natuurbeheertypen, opgenomen in bijlage 1 Bijlage tarieven begrotingsjaar 2016 in euro s per eenheid De jaarvergoeding voor de natuurbeheertypen, opgenomen in bijlage 1 nr BT Beheertype Tarief 2016 N01.01 Zee en wad 1,62 N01.02 Duin- en kwelderlandschap

Nadere informatie

De nieuwe prioritaire soortenlijst Dianne Sanders

De nieuwe prioritaire soortenlijst Dianne Sanders De nieuwe prioritaire soortenlijst Dianne Sanders 21-04-2016 Inhoud 1. Even voorstellen 2. Introductie 3. Een aantal bekende soortgroepen Planten Vogels Dagvlinders 4. Twee minder bekende soortgroepen

Nadere informatie

Gebiedswijzer Wierdense Veld

Gebiedswijzer Wierdense Veld Programmatische Aanpak Stikstof Gebiedswijzer Wierdense Veld Nederland heeft ruim 160 natuurgebieden aangewezen als Natura 2000-gebied. Samen met de andere landen van de Europese Unie werkt Nederland zo

Nadere informatie

SNL-monitoring in de praktijk. Jaap Bouwman Unie van Bosgroepen

SNL-monitoring in de praktijk. Jaap Bouwman Unie van Bosgroepen SNL-monitoring in de praktijk Jaap Bouwman Unie van Bosgroepen Inhoud Achtergrond Hoe werkt het? SNL-monitoring in de praktijk Conclusies en aandachtspunten Achtergrond Achtergrond Het SNL-monitoringsysteem

Nadere informatie

Ontwerp Natuurbeheerplan 2017

Ontwerp Natuurbeheerplan 2017 Ontwerp Natuurbeheerplan 217 (1/5) N.1 Nog om te vormen natuur N.2 Nog om te vormen naar natuur / nog nader te bepalen N1.1 Zee en wad N1.2 Duin- en kwelderlandschap N1.3 Rivier- en moeraslandschap N2.1

Nadere informatie

Perspectief op de Toekomst van de NDFF. Erik Lubberink (IPO) 19 juni 2013

Perspectief op de Toekomst van de NDFF. Erik Lubberink (IPO) 19 juni 2013 Perspectief op de Toekomst van de NDFF Erik Lubberink (IPO) 19 juni 2013 Taskforce Toekomst NDFF Deelnemers: IPO, EZ, UvW, PGO s en NM (later VNG en RWS) Opdracht: maak een voorstel voor de positionering

Nadere informatie

Gebiedswijzer De Bruuk

Gebiedswijzer De Bruuk Programmatische Aanpak Stikstof Gebiedswijzer De Bruuk Nederland heeft ruim 160 natuurgebieden aangewezen als Natura 2000-gebied. Samen met de andere landen van de Europese Unie werkt Nederland zo aan

Nadere informatie

Restant taakstelling verwerving Totaal te realiseren Particulier natuurbeheer *) Te realiseren Agrarisch natuurbeheer

Restant taakstelling verwerving Totaal te realiseren Particulier natuurbeheer *) Te realiseren Agrarisch natuurbeheer BIJLAGE BO-1 Beleidskader omslag van minder verwerving naar meer beheer 1. Inleiding Het kabinet heeft vastgesteld dat realisatie van de nog aan te leggen nieuwe natuurgebieden in de EHS voor een groter

Nadere informatie

Gelet op artikel 3, tweede lid en artikel 5, tweede lid, van de Algemene subsidieverordening Zuid- Holland 2013;

Gelet op artikel 3, tweede lid en artikel 5, tweede lid, van de Algemene subsidieverordening Zuid- Holland 2013; Besluit van Gedeputeerde Staten van 31 oktober 2017, met kenmerk PZH-2017-615204878, tot vaststelling van het openstellingsbesluit 2018 voor de Subsidieregeling natuur- en landschapsbeheer Zuid-Holland

Nadere informatie

DETAILKAARTEN ECOLOGIE, KABELTRACÉS NETUITBREIDING KOP VAN NOORD-HOLLAND

DETAILKAARTEN ECOLOGIE, KABELTRACÉS NETUITBREIDING KOP VAN NOORD-HOLLAND DETAILKAARTEN ECOLOGIE, KABELTRACÉS NETUITBREIDING KOP VAN NOORD-HOLLAND TENNET 13 februari 2015 078251664:B - Definitief C05058.000083.0100 Inhoud 1 Inleiding... 2 1.1 Inleiding... 2 1.2 Begrippen...

Nadere informatie

Natuurbeheerplan 2017. Natuurbeheerplan Utrecht 2017-1

Natuurbeheerplan 2017. Natuurbeheerplan Utrecht 2017-1 Natuurbeheerplan 2017 PROVINCIE-UTRECHT.NL Natuurbeheerplan Utrecht 2017-1 colofon Natuurbeheerplan Provincie Utrecht 2017 Publicatiedatum 12 april 2016 Status Vastgesteld Referentienummer 81812CE1 Vormgeving/DTP

Nadere informatie

BIJ12. Meerjarenagenda 2015-2018 & Jaarplan 2015 Versie 0.6 (10 juli 2016)

BIJ12. Meerjarenagenda 2015-2018 & Jaarplan 2015 Versie 0.6 (10 juli 2016) BIJ12 Meerjarenagenda 2015-2018 & Jaarplan 2015 Versie 0.6 (10 juli 2016) 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 1.1 Voorwoord 1.2 Opzet gecombineerde Meerjarenagenda & Jaarplan Pagina 2 Thema s 2.1 Natuurinformatie

Nadere informatie

1 NATUUR. 1.1 Natuurwetgeving & Planologie

1 NATUUR. 1.1 Natuurwetgeving & Planologie 1 NATUUR 1.1 Natuurwetgeving & Planologie De bescherming van de natuur is in Nederland vastgelegd in respectievelijk de Natuurbeschermingswet en de Flora- en faunawet. Deze wetten vormen een uitwerking

Nadere informatie

ANTWOORDNOTA Ontwerp Natuurbeheerplan Flevoland 2016

ANTWOORDNOTA Ontwerp Natuurbeheerplan Flevoland 2016 FLEVOLAND R U I M T E VOOR OPLOSSINGEN ANTWOORDNOTA Ontwerp Natuurbeheerplan Flevoland 2016 ANTWOORDNOTA ONTWERP NATUURBEHEERPLAN FLEVOLAND 2016 Gedeputeerde Staten van Flevoland hebben op 16 december

Nadere informatie

1. Uitbreiding EHS met 73 ha door particuliere natuurrealisatie

1. Uitbreiding EHS met 73 ha door particuliere natuurrealisatie Versie 25/08 Voor de voorselectie dient te worden voldaan aan de volgende criteria 1. Uitbreiding EHS met 73 ha door particuliere natuurrealisatie - u dient eigenaar of erfpachter van de gronden in de

Nadere informatie

Het Brabantse natuurbeleid onder de loep Bijstelling noodzakelijk?

Het Brabantse natuurbeleid onder de loep Bijstelling noodzakelijk? Het Brabantse natuurbeleid onder de loep Bijstelling noodzakelijk? Conclusie Er zijn veel ontwikkelingen in het natuurbeleid sinds 2010 Er zijn aanpassingen doorgevoerd of noodzakelijk Natuurbeleid in

Nadere informatie

Een vegetatieopname maken 6 Een flora-inventarisatie uitvoeren 9 Een natuurtoets uitvoeren 11

Een vegetatieopname maken 6 Een flora-inventarisatie uitvoeren 9 Een natuurtoets uitvoeren 11 Inhoudsopgave 2inhoudsopgave A B C G Oriëntatie s Oriënteren op het onderzoeken van flora en fauna 4 Werkwijzer Een vegetatieopname maken 6 Een flora-inventarisatie uitvoeren 9 Een natuurtoets uitvoeren

Nadere informatie

Natuurbeleid EHS onder de loep. Provincie Zuid-Holland

Natuurbeleid EHS onder de loep. Provincie Zuid-Holland Natuurbeleid EHS onder de loep Provincie Zuid-Holland Natuurbeleid EHS onder de loep Provincie Zuid-Holland Amsterdam, november 2014 Voorwoord Natuur in Nederland is hoogst zelden iets dat het zonder enige

Nadere informatie

Concrete begrenzing EHS en GHS in het plangebied Voorste Stroom te Tilburg

Concrete begrenzing EHS en GHS in het plangebied Voorste Stroom te Tilburg Concrete begrenzing EHS en GHS in het plangebied Voorste Stroom te Tilburg Opdrachtgever: gemeente Tilburg Maart 2009 Antonie van Diemenstraat 20 5018 CW Tilburg 013-5802237 Eac@home.nl Pagina 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Deze documenten treft u aan als bijlage bij de Statenbrief. Wij lichten de Bestuursovereenkomst grond toe in een separate toelichting.

Deze documenten treft u aan als bijlage bij de Statenbrief. Wij lichten de Bestuursovereenkomst grond toe in een separate toelichting. Bijlage bij Statenbrief Natuurpact en Bestuursovereenkomst grond Zaaknummer 2013-013508 Toelichting op het Natuurpact 1. Inleiding Aanleiding In de vergadering van uw Staten op 7 november 2012 heeft ons

Nadere informatie

Inspraakwijzer beheerplannen Natura 2000 Drenthe

Inspraakwijzer beheerplannen Natura 2000 Drenthe Inspraakwijzer beheerplannen Natura 2000 Drenthe Waarom deze inspraakwijzer? Deze inspraakwijzer is geschreven als toelichting op de terinzagelegging van het ontwerp-beheerplan voor Natura 2000-gebied

Nadere informatie

Naar een kosteneffectief natuurbeheer Toelichting op de gevolgde werkwijze.

Naar een kosteneffectief natuurbeheer Toelichting op de gevolgde werkwijze. Herziening Ambitiekaart ecologische hoofdstructuur Naar een kosteneffectief natuurbeheer Toelichting op de gevolgde werkwijze. 4 juni 2014 Inhoud: Herziening ambitiekaart ecologische hoofdstructuur Pagina

Nadere informatie

Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Concept

Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Concept Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Concept a Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Colofon Deze samenvatting is een uitgave van de

Nadere informatie

Natte Natuurparel Nemerlaer 1 20-10-2011

Natte Natuurparel Nemerlaer 1 20-10-2011 Overzicht situatie en maatregelen per perceel NNP Project: NNP = Perceel is op orde voor realisatie AmbitieNatuurbeheertype = AmbitieNatuurbeheertype is haalbaar door uitvoering maatregelen = AmbitieNatuurbeheertype

Nadere informatie

Definities Voortgangsrapportages Natuur

Definities Voortgangsrapportages Natuur Definities Voortgangsrapportages Natuur Versie 26 november 2012 1. Inleiding Tot op heden werd de Natuurmeting Op Kaart (NOK) gebruikt om over de status van de natuur in Nederland (kwantiteit) te rapporteren.

Nadere informatie

Was word tabel Natuurbeheerplan 2017 ontwerp Natuurbeheerplan tekstdeel

Was word tabel Natuurbeheerplan 2017 ontwerp Natuurbeheerplan tekstdeel Was word tabel Natuurbeheerplan 2017 ontwerp Natuurbeheerplan 2018 tekstdeel Algemeen: Overal waar 2017 stond is dit aangepast naar 2018 Natuurnetwerk Nederland is afgekort tot NNN. Specifiek per pagina:

Nadere informatie

Bomen over de Wet natuurbescherming

Bomen over de Wet natuurbescherming Bomen over de Wet natuurbescherming Boominfodag 2016 9 juni 2016, Mirjam Broekmeyer, Alterra WUR Wet natuurbescherming wat en waarom? 2 Wetgeving niet eenvoudig... 3 Proces Wetsvoorstel Natuurbescherming

Nadere informatie

Natuurmeting op Kaart. Peildatum De voortgang van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS); verwerving, inrichting en beheer

Natuurmeting op Kaart. Peildatum De voortgang van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS); verwerving, inrichting en beheer Natuurmeting op Kaart Peildatum 1-1-2014 De voortgang van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS); verwerving, inrichting en beheer Inhoudsopgave Inleiding 2 Leeswijzer 3 1 Resultaten verwerving 4 2 Resultaten

Nadere informatie

Vrijwilligers voor flora en fauna inventarisaties: een gouden combinatie

Vrijwilligers voor flora en fauna inventarisaties: een gouden combinatie Vrijwilligers voor flora en fauna inventarisaties: een gouden combinatie 19 juni 2017 Theo Verstrael Sovon Vogelonderzoek Nederland Inhoud Vrijwilligers & natuurmonitoring Achtergronden & motivaties Wat

Nadere informatie

Onderzoek-natuur. natuurdoeltypen

Onderzoek-natuur. natuurdoeltypen Onderzoek-natuur natuurdoeltypen Inhoud Algemeen Opbouw handboek Opdracht SynBioSys Wat handige links Een natuurdoeltype is een in het natuurbeleid nagestreefd type ecosysteem dat een bepaalde biodiversiteit

Nadere informatie

Het Natura 2000 beheerplan Drentsche Aa-gebied: wat houdt het in, wat gaat er gebeuren? Programma

Het Natura 2000 beheerplan Drentsche Aa-gebied: wat houdt het in, wat gaat er gebeuren? Programma Het Natura 2000 beheerplan Drentsche Aa-gebied: wat houdt het in, wat gaat er gebeuren? Informatieavond, 9 december 2014 De Aanleg, Deurze 1 Programma 1. Welkom (Hendrik Oosterveld) 2. Doel van de avond

Nadere informatie

Rapportage: Eric Verkaik Veldwerk: Elmar Prins. Quickscan. Spankerenseweg 20 Dieren

Rapportage: Eric Verkaik Veldwerk: Elmar Prins. Quickscan. Spankerenseweg 20 Dieren Rapportage: Eric Verkaik Veldwerk: Elmar Prins Quickscan Spankerenseweg 20 Dieren februari 2011 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2 2 Gegevens plangebied... 2 3 Methode... 3 4 Resultaten... 3 4.1 Bureaustudie...

Nadere informatie

Programmatische Aanpak Stikstof: PAS

Programmatische Aanpak Stikstof: PAS Programmatische Aanpak Stikstof: PAS Toelichting voorlopig programma Presentatie technische briefing Vaste commissie voor LNV van de Tweede Kamer 30 september 2010 Waarom een Programmatische Aanpak Stikstof

Nadere informatie

Hierbij treft u aan de antwoorden op de vragen van het lid Dijkgraaf (SGP) over de monitoring in het kader van Natura 2000 (ingezonden 7 juni 2013).

Hierbij treft u aan de antwoorden op de vragen van het lid Dijkgraaf (SGP) over de monitoring in het kader van Natura 2000 (ingezonden 7 juni 2013). > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Natuur & Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC

Nadere informatie

Uitvoeringsprogramma Biodiversiteit en Leefgebieden

Uitvoeringsprogramma Biodiversiteit en Leefgebieden Uitvoeringsprogramma Biodiversiteit en Leefgebieden 1. Inleiding In de nota Brabant Uitnodigend Groen (Nota BrUG) is het nieuwe natuur- en landschapsbeleid van de provincie voor het komende decennium verwoord.

Nadere informatie

Herstel biodiversiteit in Noord-Brabant,

Herstel biodiversiteit in Noord-Brabant, Herstel biodiversiteit in Noord-Brabant, hoe doen we dat en werkt het? Wiel Poelmans Programma Natuur Provincie Noord-Brabant Wat komt er aan de orde? Positie biodiversiteit in natuurbeleid Waarom, wat,

Nadere informatie

Landschappelijke inpassing Kruisweg 44, Herkenbosch

Landschappelijke inpassing Kruisweg 44, Herkenbosch Landschappelijke inpassing Kruisweg 44, Herkenbosch Aanleiding en ligging plangebied Dhr. van de Venne heeft aan de Hammerstraat enkele boogkassen liggen. Deze liggen er al 10 jaar en dienen te worden

Nadere informatie

Hoofdstuk 18HOOFDSTUK 20 MONITORING EN INFORMATIE EN OPENBAARHEID

Hoofdstuk 18HOOFDSTUK 20 MONITORING EN INFORMATIE EN OPENBAARHEID Compare Hoofdstuk 18 Toetsversie Hoofdstuk 20 Wetsvoorstel Compare Hoofdstuk 18 Toetsversie Hoofdstuk 20 Wetsvoorstel Hoofdstuk 18HOOFDSTUK 20 MONITORING EN INFORMATIE EN OPENBAARHEID Afdeling 18.1 Informatie

Nadere informatie

Grip op ecologische risico s met de Ecologische Kosten-Baten Analyse Aukje Beerens (ARCADIS)

Grip op ecologische risico s met de Ecologische Kosten-Baten Analyse Aukje Beerens (ARCADIS) Grip op ecologische risico s met de Ecologische Kosten-Baten Analyse Aukje Beerens (ARCADIS) Even opwarmen: Wat is natuur? Natuur volgens bevoegde gezagen Aspect Gezichtspunt bodem Wat is natuur? Definitie

Nadere informatie

Hoofdlijnen Natuurrapport 2007

Hoofdlijnen Natuurrapport 2007 Hoofdlijnen Hoofdlijnen Natuurrapport 2007 Biodiversiteit Verstoringen/bedreigingen Duurzaam gebruik Hoofdlijnen Natuurrapport 2007 Biodiversiteit Verstoringen/bedreigingen Duurzaam gebruik Toestand plant-

Nadere informatie

De Bunte Vastgoed Oost BV T.a.v. dhr. W. van den Top Postbus AA Ede. Geldermalsen, 28 oktober Geachte heer Van den Top,

De Bunte Vastgoed Oost BV T.a.v. dhr. W. van den Top Postbus AA Ede. Geldermalsen, 28 oktober Geachte heer Van den Top, De Bunte Vastgoed Oost BV T.a.v. dhr. W. van den Top Postbus 8029 6710 AA Ede Geldermalsen, 28 oktober 2015 betreft: project: referentie: behandeld door: bijlage(n): Toetsing herinrichting aan NNN en Natura-2000

Nadere informatie

Natuurmeting op Kaart. Peildatum De voortgang van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS); verwerving, inrichting en beheer

Natuurmeting op Kaart. Peildatum De voortgang van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS); verwerving, inrichting en beheer Natuurmeting op Kaart Peildatum 1-1-2013 De voortgang van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS); verwerving, inrichting en beheer Inhoud Inleiding 2 1 Resultaten verwerving 4 2 Resultaten inrichting 6 3

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Prins Clauslaan 8 Den Haag Postbus 20401 2500 EK Den Haag www.minlnv.nl

Nadere informatie

Referentienummer Datum Kenmerk 317645.ehv.N001 14 februari 2012 SKu/RvS

Referentienummer Datum Kenmerk 317645.ehv.N001 14 februari 2012 SKu/RvS Notitie Referentienummer Datum Kenmerk 317645.ehv.N001 14 februari 2012 SKu/RvS Betreft Risico inventarisatie ecologie voor percelen Brabantse Wal 1 Inleiding De Buisleidingenstraat N.V. onderzoekt op

Nadere informatie

Verkennend natuuronderzoek N237 Soesterberg

Verkennend natuuronderzoek N237 Soesterberg Verkennend natuuronderzoek N237 Soesterberg Verantwoording Titel : Verkennend natuuronderzoek N237 Soesterberg Subtitel : Projectnummer : Referentienummer : Revisie : C1 Datum : 30-10-2012 Auteur(s) :

Nadere informatie

DKN Foundation cursus

DKN Foundation cursus DKN Foundation cursus Samenwerken in een keten van overheid, private en publieke organisaties Peter van den Pol Geodan IT Vandaag in cursus deel 1 Ketensamenwerking Digitale Keten Natuur Digitale Keten

Nadere informatie

De landelijke vogelmeetnetten in natuurbeheer en -beleid. Chris van Turnhout

De landelijke vogelmeetnetten in natuurbeheer en -beleid. Chris van Turnhout De landelijke vogelmeetnetten in natuurbeheer en -beleid Chris van Turnhout Onze missie: volgen populatie-veranderingen van alle wilde vogels in Nederland Monitoring gebaat bij continuïteit op de lange

Nadere informatie

Analyse landschappelijke inpassing Recreatiecentrum Zandpol

Analyse landschappelijke inpassing Recreatiecentrum Zandpol Analyse landschappelijke inpassing Recreatiecentrum Zandpol Drs. Ing. L.M. Scholtens in opdracht van: Gemeente Emmen, Dienst Beleid Afdeling Fysiek Ruimtelijke Ontwikkeling December 2009 Het landschap

Nadere informatie

Aanbeveling 6: Stimuleer behoud en herstel biodiversiteit in eigen land

Aanbeveling 6: Stimuleer behoud en herstel biodiversiteit in eigen land Aanbeveling 6: Stimuleer behoud en herstel biodiversiteit in eigen land De Taskforce Biodiversiteit & Natuurlijke Hulpbronnen adviseert: Stimuleer in eigen land reeds gestelde doelen voor het behoud en

Nadere informatie

Natuurkwaliteit en bosgebruik Natura 2000. Rienk-Jan Bijlsma

Natuurkwaliteit en bosgebruik Natura 2000. Rienk-Jan Bijlsma Natuurkwaliteit en bosgebruik Natura 2000 Rienk-Jan Bijlsma Onderwerpen Habitatkaart bossen Veluwe Kwaliteitsverbetering habitattypen bos Oppervlaktevergroting habitattypen bos Habitatkaart: typen en criteria

Nadere informatie

Voortvarend verder met opstellen Hoofdlijnennotitie Natuur

Voortvarend verder met opstellen Hoofdlijnennotitie Natuur Deze nieuwsbrief informeert u over de werkzaamheden en resultaten van interprovinciaal projectbureau Vitaal Platteland. Het projectbureau faciliteert de provincies in de uitvoering van het Natuurakkoord.

Nadere informatie

Provinciaal blad van Noord-Brabant

Provinciaal blad van Noord-Brabant Provinciaal blad van Noord-Brabant ISSN: 0920-1408 Onderwerp openstellingsbesluit subsidieregeling natuur -en landschapsbeheer voor 2014 Nummer Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant Bijlage(n) - Gelet

Nadere informatie

Vraag en antwoord Ecologische Hoofdstructuur

Vraag en antwoord Ecologische Hoofdstructuur Vraag en antwoord Ecologische Hoofdstructuur Maart 2013 Wat is de ecologische hoofdstructuur (EHS)? De ecologische hoofdstructuur is een samenhangend netwerk van bestaande en nog te ontwikkelen belangrijke

Nadere informatie

gis INperspectief thema aan de Slag IEdErEEN MET meer duurzaamheid in Nederland GIS geeft windenergie De hele stad op je bureau duurzaamheid

gis INperspectief thema aan de Slag IEdErEEN MET meer duurzaamheid in Nederland GIS geeft windenergie De hele stad op je bureau duurzaamheid g e o g r a f i s c h d e n k e n e n d o e n thema duurzaamheid INperspectief een uitgave van Esri Nederland nr.022010 IEdErEEN MET gis aan de Slag meer duurzaamheid in Nederland GIS geeft windenergie

Nadere informatie

Investeringsagenda Dansende bomen

Investeringsagenda Dansende bomen Dansen de bomen? Projecten cultuurhistorie van Veluwse bossen Paul Thissen programma coördinator Cultuurhistorie provincie Gelderland Symposium Erfgoed in bos en natuur, Werk in uitvoering 4-10-2012 te

Nadere informatie

Berekening Situatie 1 Kenmerken Emissie Depositie natuurgebieden Depositie habitattypen

Berekening Situatie 1 Kenmerken Emissie Depositie natuurgebieden Depositie habitattypen Dit document bevat resultaten van een stikstofberekening met AERIUS Calculator. U kan dit document en voor de onderbouwing van onder de drempelwaarde (0.05 mol/ha/j) in het kader van de Natuurbeschermingswet

Nadere informatie

Kaart 1 - Landgebruik

Kaart 1 - Landgebruik Heteren Landgebruik 1 - agrarisch gras 2 - mais 3 - aardappelen 4 - bieten 5 - granen 6 - overige landbouwgewassen 8 - glastuinbouw 9 - boomgaarden 10 - bloembollen 11 - loofbos 12 - naaldbos 16 - zoet

Nadere informatie

We weten nu hoe duur natuur in Drenthe is

We weten nu hoe duur natuur in Drenthe is We weten nu hoe duur natuur in Drenthe is De provincie Drenthe voert de Digitale Keten Natuur stapsgewijs in. Het afgelopen jaar is hard gewerkt aan de digitalisering van natuurbeheerplannen. Beleidsmedewerker

Nadere informatie

verwachting zullen de aanwijzingsbesluiten vóór oktober 2010 definitief worden. Voorlopig wordt daarom getoetst aan de bestaande gebiedsdocumenten.

verwachting zullen de aanwijzingsbesluiten vóór oktober 2010 definitief worden. Voorlopig wordt daarom getoetst aan de bestaande gebiedsdocumenten. E c o l o g i e Voor onderhavig bestemmingsplan is het noodzakelijk te beoordelen of er sprake is van eventuele effecten op de Ecologische Hoofdstructuur en/of gebieden die zijn beschermd in het kader

Nadere informatie

DE BANEN NAAR EEN HOGER PEIL

DE BANEN NAAR EEN HOGER PEIL DE BANEN NAAR EEN HOGER PEIL Bekijk op https://www.youtube.com/watch?v=pgyczqy-krm voor het herinirichtingplan Sarsven en De Banen. Begin vorige eeuw kwamen plantenliefhebbers uit het hele land al naar

Nadere informatie

Europees beschermde natuur

Europees beschermde natuur Europees beschermde natuur Kwartelkoning Vlaanderen streeft naar 100 broedkoppels van deze soort, in 2007 waren er 6. Twee richtlijnen Vogelrichtlijn, 1979 Habitatrichtlijn, 1992 Afbakenen van gebieden

Nadere informatie

VEEL GESTELDE VRAGEN NATURA 2000

VEEL GESTELDE VRAGEN NATURA 2000 VEEL GESTELDE VRAGEN NATURA 2000 1. Algemeen...1 2. Gebieden...3 3. Beheerplan...4 4. Gevolgen...5 5. Europa...6 6. Relatie met andere wetgeving...6 7. Belanghebbende...7 8. Financiering...8 1. Algemeen

Nadere informatie

Natuurcompensatieplan aanleg gasontvangststation nabij Halfweg (gemeente Haarlemmerliede & Spaarnwoude)

Natuurcompensatieplan aanleg gasontvangststation nabij Halfweg (gemeente Haarlemmerliede & Spaarnwoude) 1 Natuurcompensatieplan aanleg gasontvangststation nabij Halfweg (gemeente Haarlemmerliede & Spaarnwoude) Opdrachtgever Stedin, Rotterdam Referentie Heijden, E. van der 2015. Natuurcompensatieplan aanleg

Nadere informatie

Sturen op kwaliteit: Natuurvisies & Kwaliteitstoetsen in de praktijk bij Natuurmonumenten. Ir. Cindy Burger, 19 maart 2015

Sturen op kwaliteit: Natuurvisies & Kwaliteitstoetsen in de praktijk bij Natuurmonumenten. Ir. Cindy Burger, 19 maart 2015 Sturen op kwaliteit: Natuurvisies & Kwaliteitstoetsen in de praktijk bij Natuurmonumenten Ir. Cindy Burger, 19 maart 2015 Sturen op kwaliteit Wie is Natuurmonumenten? Hoe werkt onze beheercyclus? Waarom

Nadere informatie

Quickscan natuuronderzoek bouwblok Kolenbranderweg Haaksbergen

Quickscan natuuronderzoek bouwblok Kolenbranderweg Haaksbergen Quickscan natuuronderzoek bouwblok Kolenbranderweg Haaksbergen Een inventarisatie van beschermde flora en fauna Haaksbergen 21 Mei 2014 Rapportnummer 031 Projectnummer 012 opdrachtgever Fam. Ten Dam Kolenbranderweg

Nadere informatie

Natuurmeting op Kaart. Peildatum De voortgang van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS); verwerving, inrichting en beheer

Natuurmeting op Kaart. Peildatum De voortgang van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS); verwerving, inrichting en beheer Natuurmeting op Kaart Peildatum 1-1-2012 De voortgang van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS); verwerving, inrichting en beheer Natuurmeting op Kaart Peildatum 1-1-2012 De voortgang van de Ecologische

Nadere informatie

Ontwikkeling en beheer van natuurgraslanden in Utrecht: Kruiden- en faunarijk grasland

Ontwikkeling en beheer van natuurgraslanden in Utrecht: Kruiden- en faunarijk grasland Provincie Utrecht, afdeling FLO, team NEL, 5 februari 2015 is het basis-natuurgrasland. Het kan overal voorkomen op alle grondsoorten en bij alle grondwaterstanden, maar ziet er dan wel steeds anders uit.

Nadere informatie

Biodiversiteit in Vlaanderen: de cijfers

Biodiversiteit in Vlaanderen: de cijfers Biodiversiteit in Vlaanderen: de cijfers Myriam Dumortier Natuurrapport www.natuurindicatoren.be www.nara.be www.inbo.be Haalt Vlaanderen de 2010-doelstelling? Biodiversiteit Verstoringen/bedreigingen

Nadere informatie

De natuur vanuit verschillend perspectief wetgeving, ecologie, remote sensing

De natuur vanuit verschillend perspectief wetgeving, ecologie, remote sensing De natuur vanuit verschillend perspectief wetgeving, ecologie, remote sensing Anne Schmidt 13 januari 2005 Waar gaat deze presentatie over? Kader: WOT-programma Informatievoorziening Natuur Centrale vraag:

Nadere informatie

Programmatische Aanpak Stikstof TERSCHELLING

Programmatische Aanpak Stikstof TERSCHELLING Programmatische Aanpak Stikstof TERSCHELLING Programma informatieavond Programma Aanpak Stikstof (PAS) 19.30-20.00 uur Inloop 20.00-20.05 uur Opening door voorzitter Piet Dijkstra - Programma en doel van

Nadere informatie

Projectplan GOB. Datum: Oktober /16

Projectplan GOB. Datum: Oktober /16 Projectplan GOB Object: De Riggen Datum: Oktober 2015 1/16 Inleiding Aanvrager: Projectnaam: Voorgeschiedenis Stichting het Noordbrabants Landschap Perceel de Riggen - Pannenhoef Perceel was een oude boomkwekerij

Nadere informatie

Informatiemodel Natuur

Informatiemodel Natuur Informatiemodel Natuur Visiedocument Informatie-uitwisseling tussen mensen en systemen in de natuurketen Concept > Doelstelling > Uitleg > Gebruik > Besturing > Beheer Eén natuur taal, een keten van natuurpartners

Nadere informatie

Berekening Situatie 1 Kenmerken Emissie Depositie natuurgebieden Depositie habitattypen

Berekening Situatie 1 Kenmerken Emissie Depositie natuurgebieden Depositie habitattypen Dit document bevat resultaten van een stikstofberekening met AERIUS Calculator. U kan dit document en voor de onderbouwing van onder de drempelwaarde (0.05 mol/ha/j) in het kader van de Wet natuurbescherming,

Nadere informatie

Toekomst agrarisch natuur- en landschapsbeheer rond Winterswijk. Jan Stronks

Toekomst agrarisch natuur- en landschapsbeheer rond Winterswijk. Jan Stronks Toekomst agrarisch natuur- en landschapsbeheer rond Winterswijk Jan Stronks Stand van zaken huidig landschap Bos en natuur in de plus! Agrarisch cultuurlandschap sterk in de min: Natuurwaarde holt achteruit

Nadere informatie