Nummer : 02/36 Datum : 20 maart 2002 Aan : Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nummer : 02/36 Datum : 20 maart 2002 Aan : Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid"

Transcriptie

1 CPB Notitie Nummer : 02/36 Datum : 20 maart 2002 Aan : Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Nogmaals: Arbeidsmarkteffecten van inkomensafhankelijke regelingen In CPB Notitie 00/03, Arbeidsmarkteffecten van inkomensafhankelijke regelingen, 1 zijn de effecten van enkele mogelijke aanpassingen van een inkomensafhankelijke regeling volgens MIMIC gegeven. Wegens een aantal wijzigingen, waaronder de invoering van het nieuwe belastingstelsel, laten simulaties van arbeidsmarktmaatregelen nu andere effecten zien. Hier wordt de analyse van CPB Notitie 00/03 voor een deel overnieuw gedaan met de huidige versie van MIMIC. Een verschil in de inkomensafhankelijke regeling is dat de hoogte van de belastingkorting nu is gerelateerd aan het huishoudinkomen en niet, zoals in CPB Notitie 00/03, aan het individuele inkomen. Van de drie onderzochte varianten, te weten verlenging van het afbouwtraject, verschuiving naar rechts van het afbouwtraject en verlaging van de maximale subsidie, heeft alleen de laatste duidelijk positieve macroeconomische effecten. 1 Inleiding Een inkomensafhankelijke regeling (RIA) zoals die voor huursubsidie verhoogt de marginale druk aan de onderkant van het inkomensgebouw en verkleint daarmee de opbrengst van inspanningen om een hoger inkomen te verwerven, hetzij door het zoeken en aanvaarden van een baan, hetzij door training en scholing. Men spreekt in dit verband wel van de armoedeval. Pogingen om de armoedeval te beperken staan hoog op de politieke agenda. In CPB Notitie 00/03, Arbeidsmarkteffecten van inkomensafhankelijke regelingen, is eerder geanalyseerd hoe verscheidene mogelijke aanpassingen van een RIA de arbeidsmarkt beïnvloeden. De daar onderzochte RIA relateert de subsidie aan het individuele inkomen. Wijzigingen in MIMIC, in het belastingstelsel en in het centrale pad (met nu een veel lager niveau van evenwichtswerkloosheid) zijn op zich voldoende reden om de analyse overnieuw te doen. Bovendien kent MIMIC sinds kort de mogelijkheid van een RIA die is gerelateerd aan het 1 Opgenomen als Bijlage V in De armoedeval, analyse en oplossingen, Rapport van de Werkgroep Harmonisatie Inkomensafhankelijke Regelingen, februari

2 huishoudinkomen. Omdat de belangrijkste bestaande RIA, die voor huursubsidie, de uitkering inderdaad koppelt aan het huishoudinkomen, wordt in deze notitie een dergelijke RIA geanalyseerd. 2 De inkomensafhankelijke regeling MIMIC neemt de huursubsidie mee als een inkomensoverdracht buiten het bruto-netto traject om. De effecten van de huursubsidie op de marginale drukken en de replacement rates zijn daarmee niet goed verwerkt. Voor het doel van de huidige analyse is daarom in MIMIC een RIA ingevoerd met de volgende kenmerken (gekozen met een schuin oog op de huursubsidieregeling): de subsidie bedraagt maximaal 1100 euro; de subsidie wordt verstrekt aan werkenden en uitkeringsgerechtigden jonger dan 65, maar niet aan bejaarden en studenten; huishoudens met een inkomen in het interval 0685% van het wettelijk minimumloon (WML) komen in aanmerking voor de maximale subsidie; over het (huishoud)inkomensinterval % WML wordt de subsidie lineair verminderd tot nul; niet iedereen maakt gebruik van zijn of haar recht op de subsidie; in het bijzonder is onder uitkeringsgerechtigden het gebruik relatief hoog (zoals in praktijk het geval is bij de regeling voor huursubsidie, waarschijnlijk omdat de Sociale Dienst zijn cliënten systematisch op hun recht wijst). De gebruikspercentages zijn zo gekozen dat in 2002 het budgettaire beslag van de regeling 1 mld euro bedraagt, waarvan 0,65 mld euro ten goede komt aan uitkeringsgerechtigden en 0,35 mld euro aan werkenden. 3 De maatregelen 3.1 Drie manieren van aanpassing Op drie manieren wordt deze RIA aangepast: variant 1: het eindpunt van het afbouwtraject wordt verlegd naar 155% WML; deze maatregel kost ex ante 0,15 mld euro in 2002; variant 2: het afbouwtraject wordt naar rechts verschoven en komt te lopen van % WML; ook deze maatregel kost ex ante 0,15 mld euro in 2002; 2

3 variant 3: de maximale subsidie wordt verlaagd met 162 euro; let wel, deze maatregel levert ex ante geld op, te weten 0,15 mld euro in Merk op dat bejaarden, omdat zij van deze RIA zijn uitgesloten, geen rechtstreekse inkomensgevolgen van de maatregelen ondervinden, alsof een verandering in de regeling voor huursubsidie niet op hen van toepassing is. 3.2 Twee manieren van budget-neutraal maken De vergelijkbaarheid van de varianten wordt verbeterd door de gevolgen voor het overheidsbudget te neutraliseren, zodat ex post het tekort niet verandert. Dat kan op verscheidene manieren, waarvan hier twee zijn toegepast. De eerste manier bereikt budgetneutraliteit door aanpassing van de materiële overheidsconsumptie. Omdat die weg ook in CPB Notitie 00/03 is gevolgd, blijft de vergelijkbaarheid op dat punt behouden. In het algemeen ontstaan door verschillen in inverdieneffecten nu wel verschillen in de overheidsconsumptie tussen de varianten, die bij de oordeelsvorming mede in aanmerking moeten worden genomen. De tweede manier bereikt budgetneutraliteit door aanpassing van de tarieven van de loon- en inkomstenbelasting. Per saldo is nu niet langer sprake van een lastenverlichting of -verzwaring voor gezinnen, maar van een lastenverschuiving. De eerste twee maatregelen verschuiven lasten van lage naar hogere inkomens, de derde verschuift lasten in omgekeerde richting. 4 De uitkomsten 4.1 De uitkomsten bij budgetneutraliteit via de overheidsconsumptie De uitkomsten bij de eerste manier van budget-neutraal maken staan in Tabel Variant 1: verlenging afbouwtraject Deze maatregel verhoogt de subsidie voor huishoudens in het inkomenstraject % WML en verlaagt daarmee de gemiddelde druk aan de onderkant van het inkomensgebouw. Dit uit zich vooral in een lagere gemiddelde druk voor ongeschoolden; ook laaggeschoolden profiteren nog een beetje, maar hooggeschoolden nauwelijks. De maatregel verlaagt de marginale druk voor huishoudens in het traject % WML maar verhoogt de marginale druk voor huishoudens in het traject % WML. Voor andere huishoudens verandert de marginale druk niet. Uit samenweging resulteert voor de gemiddelde marginale druk een lichte stijging. 3

4 De maatregel heeft uiteenlopende effecten op de replacement rate, afhankelijk van de situatie waarvoor deze wordt gemeten. Neem een huishouden met een inkomen hoger dan 155% WML dat bij werkloosheid van kostwinner of partner terugvalt op een inkomen in het interval % WML; voor dit huishouden neemt de replacement rate toe. Neem een huishouden met werkloze kostwinner of partner en een inkomen lager dan 85% WML dat bij werkaanvaarding uitkomt op een inkomen in het interval % WML; voor dit huishouden neemt de replacement rate af. Uit samenweging van alle onderscheiden mogelijkheden resulteert voor de gemiddelde replacement rate een lichte stijging. De lagere marginale druk vooral voor ongeschoolden maakt dat zij meer uren willen gaan werken: het ongeschoolde arbeidsaanbod neemt toe. In het loononderhandelingsproces geven de ongeschoolden en deel van hun netto-inkomenswinst door aan de werkgevers: de loonkosten aan de onderkant gaan omlaag. Tegenover een groter aanbod van ongeschoolde arbeid staat dus ook een grotere vraag; per saldo stijgt de werkloosheid van ongeschoolden evenwel. De totale werkgelegenheid, het totale arbeidsaanbod en de totale werkloosheid veranderen nauwelijks. De productie van bedrijven verandert eveneens amper: tegenover een stijging van de particuliere consumptie staat vraaguitval door een daling van de overheidsconsumptie, een daling die door uitverdieneffecten ongeveer een kwart hoger uitvalt dan initieel Variant 2: verschuiving afbouwtraject naar rechts Deze maatregel vermindert de armoedeval niet, maar verplaatst hem enkel. Evenals bij de eerste maatregel zijn de effecten op marginale drukken en replacement rates niet eenduidig en afhankelijk van de uitgangssituatie van het huishouden. Het aanvankelijke profijt van deze maatregel is anders dan bij de eerste maatregel over de bevolking verdeeld. Kwalitatief zijn de uiteindelijke effecten (bijna) over de hele linie hetzelfde als bij de eerste maatregel, maar kwantitatief zijn ze kleiner (absoluut gezien); het is moeilijk de oorzaken van de verschillen precies te traceren. In tegenstelling tot bij de eerste maatregel zijn er kleine inverdieneffecten ter grootte van bijna 30% van de initiële impuls Variant 3: verlaging van de maximale subsidie Verlaging van de maximale subsidie betekent dat de afbouw naar nul minder steil verloopt, anders gezegd dat de marginale druk over heel het afbouwtraject lager wordt. Van de drie maatregelen is deze de enige die de armoedeval echt beperkt: de marginale drukken en de replacement rates gaan voor geen enkel huishouden omhoog maar wel voor een aantal huishoudens omlaag. Daar staat een stijging van de gemiddelde druk tegenover. Op macro-niveau en op de deelmarkten voor laag- en hooggeschoolde arbeid veranderen de gemiddelde en marginale druk niet veel en gaat alleen van de lagere replacement rate een loonmatigend effect uit. Bij ongeschoolden hebben de lagere marginale druk en de hogere gemiddelde druk een positief effect op de 4

5 contractuele loonvoet, de lagere replacement rate daarentegen een negatief effect; de gezamenlijke invloed van deze drie grootheden wijkt nauwelijks af van nul. De lagere marginale druk en replacement rate hebben evenwel een positieve invloed op de zoekinspanning van ongeschoolde werklozen, waardoor bedrijven gemakkelijker in hun vacatures voor ongeschoolden kunnen voorzien. Via de incidentele loonvorming komen nu toch lagere lonen voor ongeschoolden tot stand. De lagere marginale druk stimuleert het arbeidsaanbod in uren, waardoor de lonen verder onder druk komen te staan. De particuliere consumptie laat weliswaar een veer, maar de hogere overheidsconsumptie en de marktwinst ten koste van buitenlandse concurrenten die het gevolg is van de verbeterde concurrentiepositie, bieden meer dan voldoende tegenwicht: de productie van bedrijven gaat omhoog, en daarmee ook de werkgelegenheid. Per saldo daalt de werkloosheid. Er zijn forse inverdieneffecten ter grootte van ruim 70% van de initiële impuls. Tabel 4.1 Macro-economische effecten van drie varianten op een inkomensafhankelijke regeling met budgetneutraliteit via de overheidsconsumptie Variant 1 Variant 2 Variant 3 Procentuele afwijkingen Prijzen Arbeid (loonkosten) 6 0,04 6 0,02 6 0,08 6 onderkant 6 0,25 6 0,15 6 0,08 Hoeveelheden Particuliere consumptie 0,06 0,03 6 0,01 Productie van bedrijven 0,00 0,00 0,10 Werkgelegenheid 0,01 0,00 0,12 6 onderkant 0,32 0,19 0,12 Arbeidsaanbod(uren) 0,01 0,00 0,08 6 onderkant 0,52 0,30 0,06 Kengetallen Absolute afwijkingen Werkloosheidsvoet 0,00 0,00 6 0,02 6 onderkant 0,15 0,09 6 0,05 Replacement rate 0,10 0,06 6 0,24 6 onderkant 6 0,37 6 0,23 6 0,60 Gemiddelde druk 6 0,05 6 0,03 0,00 6 onderkant 6 0,25 6 0,17 0,10 Marginale druk 0,05 0,01 6 0,04 6 onderkant 6 0,93 6 0,68 6 0,27 Overheidsconsumptie a 6 0,04 6 0,03 0,06 a In procenten van het BNP 5

6 4.1.4 Algemene opmerkingen Alle drie de maatregelen zijn goed voor de werkgelegenheid van ongeschoolden. Maar waar de eerste twee maatregelen slecht zijn voor de werkgelegenheid van laag- en hooggeschoolden, scoort de derde maatregel ook op dit punt goed. Hiertegenover staat dat bij de eerste twee maatregelen de lage inkomens erop vooruitgaan, maar bij de derde maatregel erop achteruit. Tot slot moet niet worden vergeten dat bij de eerste twee maatregelen, die een lastenverlichting behelzen, de overheidsconsumptie moet worden verlaagd, terwijl deze bij de derde maatregel juist kan worden verhoogd. De belangrijkste conclusie is dat alleen de derde maatregel, verlaging van de maximale subsidie, duidelijk gunstige macro-economische effecten genereert Vergelijking met eerdere resultaten De uitkomsten verschillen van eerdere resultaten omdat in de tussentijd het belastingstelsel, het model en het centrale pad zijn gewijzigd en ook omdat er verschillen zijn in de precieze vormgeving van de RIA en van de aanpassingen daarop. Een vergelijking op details heeft dan ook weinig zin. Kwalitatief blijft de globale bevinding overeind dat van de onderzochte maatregelen alleen die welke de marginale druk verlaagt door het maximale subsidiebedrag te verminderen, duidelijk positieve macro-economische effecten genereert. 4.2 De uitkomsten bij budgetneutraliteit via de loon- en inkomstenbelasting De uitkomsten bij de tweede manier van budget-neutraal maken staan in Tabel 0.2. Veel van wat hierboven al is gezegd, blijft gelden. De andere manier van compenseren komt tot uiting in de effecten op de particuliere consumptie. De betrekkelijk grote inverdieneffecten bij de derde maatregel betekenen dat de tarieven van de loon- en inkomstenbelasting tamelijk sterk kunnen worden verlaagd. Niet alleen blijft de inkomensachteruitgang van de lage inkomens hierdoor beperkt, ook zijn er gunstige gevolgen op macro-niveau voor het arbeidsaanbod, de consumptie, de productie van bedrijven en de werkgelegenheid. De verschillen met de beide eerste varianten worden op deze punten vergroot, vergeleken bij de eerste manier van compenseren. 6

7 Tabel 4.2 Macro-economische effecten van drie varianten op een inkomensafhankelijke regeling met budgetneutraliteit via de loon- en inkomstenbelasting Variant 1 Variant 2 Variant 3 Procentuele afwijkingen Prijzen Arbeid (loonkosten) 0,02 0,01 6 0,16 6 onderkant 6 0,19 6 0,11 6 0,17 Hoeveelheden Particuliere consumptie 60,03 6 0,02 0,12 Productie van bedrijven 6 0,04 6 0,03 0,16 Werkgelegenheid 6 0,03 6 0,02 0,17 6 onderkant 0,28 0,17 0,18 Arbeidsaanbod (uren) 6 0,01 6 0,01 0,10 6 onderkant 0,51 0,30 0,08 Kengetallen Absolute afwijkingen Werkloosheidsvoet 0,01 0,01 6 0,04 6 onderkant 0,17 0,10 6 0,07 Replacement rate 0,11 0,07 6 0,24 6 onderkant 6 0,36 6 0,23 6 0,61 Gemiddelde druk 0,02 0,01 6 0,09 6 onderkant 6 0,18 6 0,12 6 0,01 Marginale druk 0,12 0,05 6 0,13 6 onderkant 6 0,87 6 0,64 6 0,35 a In procenten van het BNP 7

Economische effecten van een verlaging van de administratieve lasten

Economische effecten van een verlaging van de administratieve lasten CPB Notitie Datum : 7 april 2004 Aan : Projectdirectie Administratieve Lasten Economische effecten van een verlaging van de administratieve lasten 1 Inleiding Het kabinet heeft in het regeerakkoord het

Nadere informatie

Samenvatting Scenario s armoedevalbestrijding

Samenvatting Scenario s armoedevalbestrijding Samenvatting Scenario s armoedevalbestrijding Bestrijding van de armoedeval is van groot belang voor het terugdringen van de uitkeringsafhankelijkheid en het bevorderen van de arbeidsparticipatie en scholing.

Nadere informatie

SP-voorstel fiscale behandeling eigen woning

SP-voorstel fiscale behandeling eigen woning CPB Notitie Datum : 27 augustus 2004 Aan : de SP, de heer E. Irrgang SP-voorstel fiscale behandeling eigen woning 1 Inleiding De SP-fractie heeft het CPB gevraagd de budgettaire en koopkrachteffecten te

Nadere informatie

CPB Notitie. 1 Inleiding. Aan: Ewout Irrgang (SP) Datum: 4 november 2011 Betreft: SP alternatief voor de premiestelling ZVW

CPB Notitie. 1 Inleiding. Aan: Ewout Irrgang (SP) Datum: 4 november 2011 Betreft: SP alternatief voor de premiestelling ZVW CPB Notitie Aan: Ewout Irrgang (SP) Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070) 3383 380 I www.cpb.nl Contactpersoon Paul Besseling Daniel van Vuuren Datum: 4 november 2011

Nadere informatie

De opbouw van de notitie is als volgt. Sectie 2 beschrijft de varianten. Sectie 3 beschrijft de effecten op de werkgelegenheid.

De opbouw van de notitie is als volgt. Sectie 2 beschrijft de varianten. Sectie 3 beschrijft de effecten op de werkgelegenheid. CPB Notitie Aan: Werkgroep IBO sociale huur Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070)3383 380 I www.cpb.nl Contactpersoon Henk-Wim de Boer Datum: 18 november 2016 Betreft:

Nadere informatie

Datum: 16 november 2015 Betreft: Structurele effecten 4e nota van wijziging Belastingplan 2016

Datum: 16 november 2015 Betreft: Structurele effecten 4e nota van wijziging Belastingplan 2016 CPB Notitie Aan: Ministerie van Financiën Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070)3383 380 I www.cpb.nl Contactpersoon Henk-Wim de Boer Datum: 16 november 2015 Betreft:

Nadere informatie

Analyse economische effecten Begrotingsafspraken. Uitgevoerd op verzoek van het kabinet en de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Analyse economische effecten Begrotingsafspraken. Uitgevoerd op verzoek van het kabinet en de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal CPB Notitie 17 oktober 2013 Analyse economische effecten Begrotingsafspraken 2014 Uitgevoerd op verzoek van het kabinet en de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal. CPB Notitie Aan: Voorzitter

Nadere informatie

Verwerking wet Verlenging Loondoorbetaling bij Ziekte in CEP 2004

Verwerking wet Verlenging Loondoorbetaling bij Ziekte in CEP 2004 CPB Memorandum Sector : 2 Afdeling/Project : Sociale Zekerheid Samensteller(s) : Hans Stegeman Nummer : II/2004/03 Datum : 22 maart 2004 Verwerking wet Verlenging Loondoorbetaling bij Ziekte in CEP 2004

Nadere informatie

CPB Notitie. 1 Inleiding. Tweede Kamerfractie D66. Datum: 21 september 2016 Betreft: Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting D66

CPB Notitie. 1 Inleiding. Tweede Kamerfractie D66. Datum: 21 september 2016 Betreft: Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting D66 CPB Notitie Aan: Tweede Kamerfractie D66 Datum: 21 september 2016 Betreft: Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting D66 Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070)3383

Nadere informatie

Doorrekening Catshuispakket: hoofdtabellen Uitgevoerd op verzoek van de minister-president

Doorrekening Catshuispakket: hoofdtabellen Uitgevoerd op verzoek van de minister-president CPB Notitie 20 april 2012 Doorrekening Catshuispakket: hoofdtabellen Uitgevoerd op verzoek van de minister-president. CPB Notitie Aan: Catshuis-beraad Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510

Nadere informatie

SP alternatief voor de premiestelling ZVW Op verzoek van de SP

SP alternatief voor de premiestelling ZVW Op verzoek van de SP CPB Notitie 4 november 2011 SP alternatief voor de premiestelling ZVW Op verzoek van de SP. CPB Notitie Aan: Ewout Irrgang (SP) Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070)

Nadere informatie

AWBZ-premie over vier schijven Uitgevoerd op verzoek van de Socialistische Partij

AWBZ-premie over vier schijven Uitgevoerd op verzoek van de Socialistische Partij CPB Notitie 17 juni 2014 AWBZ-premie over vier schijven Uitgevoerd op verzoek van de Socialistische Partij. CPB Notitie Aan: SP, Henk van Gerven Datum: 17-6-2014 Betreft: AWBZ-premie over vier schijven

Nadere informatie

NOTA VAN TOELICHTING. I. Algemeen. 1. Inleiding

NOTA VAN TOELICHTING. I. Algemeen. 1. Inleiding NOTA VAN TOELICHTING I. Algemeen 1. Inleiding Via de zorgtoeslag wordt een inkomensafhankelijke tegemoetkoming verstrekt die het voor huishoudens met lage en midden inkomens mogelijk moet maken de nominale

Nadere informatie

Sociaal akkoord aow en Witteveenkader Op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Sociaal akkoord aow en Witteveenkader Op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid CPB Notitie 10 juni 2011 Sociaal akkoord aow en Witteveenkader Op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. CPB Notitie Aan: Ministerie van SZW Centraal Planbureau Van Stolkweg

Nadere informatie

Inkomenseffecten Wet Uniformering Loonbegrip

Inkomenseffecten Wet Uniformering Loonbegrip CPB Notitie 1 juni 13 Inkomenseffecten Wet Uniformering Loonbegrip Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Financiën en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. CPB Notitie Aan: Ministerie

Nadere informatie

Bijgaand doe ik u de antwoorden toekomen op de vragen van het lid Noorman-den Uyl over de armoedeval.

Bijgaand doe ik u de antwoorden toekomen op de vragen van het lid Noorman-den Uyl over de armoedeval. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon

Nadere informatie

Lesbrief Werk en Werkloosheid 1 e druk

Lesbrief Werk en Werkloosheid 1 e druk Hoofdstuk 1. 1.12 1.13 1.14 1.15 1.16 B D B A B Werken of vrije tijd 1.17 a. De arbeidsdeelname van vrouwen stijgt en het aantal vrouwen met een grote deeltijdbaan is het sterkst gestegen in de periode

Nadere informatie

1)Waaruit bestaat de vraag op de Werkenden en arbeidsmarkt? (openstaande)vacatures. 2)Noem een ander woord voor Werkenden werkgelegenheid.

1)Waaruit bestaat de vraag op de Werkenden en arbeidsmarkt? (openstaande)vacatures. 2)Noem een ander woord voor Werkenden werkgelegenheid. 1 1)Waaruit bestaat de vraag op de arbeidsmarkt? 2)Noem een ander woord voor werkgelegenheid. 3)Wie vragen arbeid? 4)Met welk woord wordt het aanbod van arbeid ook aangeduid? 5)Geef de omschrijving van

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 vwo 2007-I

Eindexamen economie 1-2 vwo 2007-I Beoordelingsmodel Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 q v = 200 1,25 + 450 = 200 q a

Nadere informatie

Economische effecten tegenbegroting ChristenUnie 2005

Economische effecten tegenbegroting ChristenUnie 2005 CPB Notitie Datum : 21 september 2004 Aan : Tweede Kamerfractie ChristenUnie Economische effecten tegenbegroting ChristenUnie 2005 1 Inleiding Het CPB heeft op verzoek van de ChristenUnie de economische

Nadere informatie

Koopkracht in perspectief. In opdracht van de gezamenlijke ouderenbonden, ANBO, PCOB, Unie KBO Nibud, 2008

Koopkracht in perspectief. In opdracht van de gezamenlijke ouderenbonden, ANBO, PCOB, Unie KBO Nibud, 2008 Koopkracht in perspectief In opdracht van de gezamenlijke ouderenbonden, ANBO, PCOB, Unie KBO Nibud, 2008 Koopkrachtberekeningen 2007-2008/ 2 Koopkracht in perspectief In opdracht van de gezamenlijke ouderenbonden,

Nadere informatie

Koopkracht van 65-plussers met aanvullend pensioen in 2009

Koopkracht van 65-plussers met aanvullend pensioen in 2009 Koopkracht van 65-plussers met aanvullend pensioen in 2009 Nibud, februari 2009 In opdracht van de NVOG Koopkracht van 65-plussers met aanvullend pensioen in 2009 Nibud, februari 2009 In opdracht van de

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch) Modellen voor het effect van arbeidsmarktbeleid

Samenvatting (Summary in Dutch) Modellen voor het effect van arbeidsmarktbeleid Samenvatting (Summary in Dutch) Modellen voor het effect van arbeidsmarktbeleid in Nederland Arbeidsmarkt en beleid in Nederland Nederland scoort sinds het midden van de jaren 90 internationaal gezien

Nadere informatie

CPB Notitie. Samenvatting. Aan: Ministerie van SZW

CPB Notitie. Samenvatting. Aan: Ministerie van SZW CPB Notitie Aan: Ministerie van SZW Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070) 3383 380 I www.cpb.nl Contactpersoon M.H.C. Lever Datum: 10 juni 2011 Betreft: Sociaal akkoord

Nadere informatie

CPB Notitie 3 oktober 2011. Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting 2012 SP. Op verzoek van de SP

CPB Notitie 3 oktober 2011. Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting 2012 SP. Op verzoek van de SP CPB Notitie 3 oktober 2011 Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting 2012 SP Op verzoek van de SP. CPB Notitie Aan: Tweede Kamerfractie SP Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den

Nadere informatie

Belastingherziening; tips & tricks

Belastingherziening; tips & tricks Belastingherziening; tips & tricks Winterlezing 2015 Laura van Geest 14 februari 2015 Winterlezing over Belastingherziening Akkers geploegd door Van Dijkhuizen en Van Weghel Stas Wiebes heeft gezaaid met

Nadere informatie

1)Waaruit bestaat de vraag op de Werkenden en (openstaande)vacatures. arbeidsmarkt? Werkenden 2)Noem een ander woord voor

1)Waaruit bestaat de vraag op de Werkenden en (openstaande)vacatures. arbeidsmarkt? Werkenden 2)Noem een ander woord voor 1)Waaruit bestaat de vraag op de arbeidsmarkt? 2)Noem een ander woord voor werkgelegenheid. 3)Wat houdt het arbeidsvolume in? 4)Met welk woord wordt het aanbod van arbeid ook aangeduid? 5)Geef de omschrijving

Nadere informatie

Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting VVD

Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting VVD CPB Notitie Nummer : 2009/35 Datum : 16 september 2009 Aan : Tweede Kamerfractie VVD Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting VVD 1 Inleiding Het CPB heeft op verzoek van de VVD de ex-ante budgettaire

Nadere informatie

Structurele effecten variant overdraagbaarheid. heffingskorting, inkomstenbelasting. Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Financiën

Structurele effecten variant overdraagbaarheid. heffingskorting, inkomstenbelasting. Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Financiën CPB Notitie 12 november 2015 Structurele effecten variant overdraagbaarheid algemene heffingskorting, verhoging kinderbijslag en tarieven inkomstenbelasting Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van

Nadere informatie

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Datum : 10 december 2007 Onderwerp : technische toelichting bij brief armoedeval

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Datum : 10 december 2007 Onderwerp : technische toelichting bij brief armoedeval Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Datum : december 07 Onderwerp : technische toelichting bij brief armoedeval 1. Inleiding Verschillende maatregelen die het kabinet de komende jaren wil doorvoeren,

Nadere informatie

NOTA VAN TOELICHTING. I. Algemeen. 1. Inleiding

NOTA VAN TOELICHTING. I. Algemeen. 1. Inleiding NOTA VAN TOELICHTING I. Algemeen 1. Inleiding Via de zorgtoeslag wordt een inkomensafhankelijke tegemoetkoming verstrekt die het voor huishoudens met lage inkomens en middeninkomens mogelijk moet maken

Nadere informatie

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl)

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl) Economie 1 (nieuwe stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 29 mei 13.3 16.3 uur 2 2 Voor dit examen zijn maximaal 62 punten te behalen; het examen bestaat uit 31 vragen.

Nadere informatie

Inkomenseffecten aanpassing zorgtoeslag in 2012 Uitgevoerd op verzoek van de Algemene Rekenkamer

Inkomenseffecten aanpassing zorgtoeslag in 2012 Uitgevoerd op verzoek van de Algemene Rekenkamer CPB Notitie 1 november 213 Inkomenseffecten aanpassing zorgtoeslag in 212 Uitgevoerd op verzoek van de Algemene Rekenkamer. CPB Notitie Aan: Algemene Rekenkamer Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus

Nadere informatie

CPB Notitie. Henk van Gerven (SP) Datum: 24 augustus 2015 Betreft: SP-alternatief voor de financiering van de zorg

CPB Notitie. Henk van Gerven (SP) Datum: 24 augustus 2015 Betreft: SP-alternatief voor de financiering van de zorg CPB Notitie Aan: Henk van Gerven (SP) Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070)3383 380 I www.cpb.nl Contactpersoon Rob Euwals Sjoerd Ottens Datum: 24 augustus 2015 Betreft:

Nadere informatie

Examen VWO. Economie 1,2 (nieuwe stijl)

Examen VWO. Economie 1,2 (nieuwe stijl) Economie 1,2 (nieuwe stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 2 juni 13.3 16.3 uur 2 1 Voor dit examen zijn maximaal 84 punten te behalen; het examen bestaat uit 3

Nadere informatie

5.1 Wie is er werkloos?

5.1 Wie is er werkloos? 5.1 Wie is er werkloos? Volgens het CBS behoren mensen tot de werkloze beroepsbevolking als ze een leeftijd hebben van 15 tot en met 64 jaar, minder dan 12 uur werken, actief op zoek zijn naar betaald

Nadere informatie

CPB Notitie. 1 Inleiding. Tweede Kamerfractie ChristenUnie. Datum: 23 september 2013 Betreft: Ex ante budgettaire effecten tegenbegroting ChristenUnie

CPB Notitie. 1 Inleiding. Tweede Kamerfractie ChristenUnie. Datum: 23 september 2013 Betreft: Ex ante budgettaire effecten tegenbegroting ChristenUnie CPB Notitie Aan: Tweede Kamerfractie ChristenUnie Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070)3383 380 I www.cpb.nl Contactpersoon Daniël van Vuuren Datum: 23 september 2013

Nadere informatie

Koopkracht van 65-plussers

Koopkracht van 65-plussers Koopkracht van 65-plussers 2009-2010 Berekeningen Prinsjesdag 2009 In opdracht van de ouderenbonden UnieKBO en PCOB Nibud, september 2009 Koopkracht van 65-plussers 2009-2010 Berekeningen Prinsjesdag 2009

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal 1

Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2015-2016 34 302 Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Belastingplan 2016) T BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIEN Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Welvaart en groei. 1) Leg uit wat welvaart inhoudt. 1) De mate waarin mensen in hun behoefte kunnen voorzien. 2) Waarmee wordt welvaart gemeten?

Welvaart en groei. 1) Leg uit wat welvaart inhoudt. 1) De mate waarin mensen in hun behoefte kunnen voorzien. 2) Waarmee wordt welvaart gemeten? 1) Leg uit wat welvaart inhoudt. 2) Waarmee wordt welvaart gemeten? 3) Wat zijn negatief externe effecten? 4) Waarom is deze maatstaf niet goed genoeg? Licht toe. 1) De mate waarin mensen in hun behoefte

Nadere informatie

Nieuwsbrief Prinsjesdag 2015 NIEUWSBRIEF. over de gevolgen van Prinsjesdag 2015 voor uw personeelsbeleid

Nieuwsbrief Prinsjesdag 2015 NIEUWSBRIEF. over de gevolgen van Prinsjesdag 2015 voor uw personeelsbeleid NIEUWSBRIEF over de gevolgen van Prinsjesdag 2015 voor uw personeelsbeleid Via deze speciale Prinsjesdag-nieuwsbrief brengen wij u volledig op de hoogte van Prinsjesdag 2015 die relevant zijn voor werkgevers.

Nadere informatie

Sociale Verzekeringen per 1 januari 2012

Sociale Verzekeringen per 1 januari 2012 Sociale Verzekeringen per 1 januari 2012 Uitkeringen als de AOW, ANW, WW, WIA, WAO en Wajong gaan vanaf 1 januari 2012 omhoog. De verhogingen worden doorgevoerd omdat de uitkeringen zijn gekoppeld aan

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 32 140 Herziening Belastingstelsel Nr. 27 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Lesbrief Economische Modellen 1 e druk

Lesbrief Economische Modellen 1 e druk Hoofdstuk 1 1.11 1.12 1.13 1.14 1.15 C C B C C Conjunctuur en structuur 1.16 a. 1. Als het consumentenvertrouwen toeneemt, kan dat leiden tot verbetering van de conjunctuur, omdat de particuliere consumptie

Nadere informatie

SOCIALE VERZEKERINGEN PER 1 JULI 2012.

SOCIALE VERZEKERINGEN PER 1 JULI 2012. SOCIALE VERZEKERINGEN PER 1 JULI 2012. bron: Redactioneel/Rijksoverheid. door: Ton van Vugt. Uitkeringen als de AOW, ANW, WW, WIA, WAO en Wajong gaan vanaf 1 juli 2012 omhoog. De verhogingen worden doorgevoerd

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 31 322 Kinderopvang Nr. 137 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

5.2 Wie is er werkloos?

5.2 Wie is er werkloos? 5.2 Wie is er werkloos? Volgens het CBS behoren mensen tot de werkloze beroepsbevolking als ze een leeftijd hebben van 15 tot en met 64 jaar, minder dan 12 uur werken, actief op zoek zijn naar betaald

Nadere informatie

Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van. 2012, Z-.;

Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van. 2012, Z-.; Besluit van houdende wijziging van het Besluit percentages drempel- en toetsingsinkomen zorgtoeslag in verband met gewijzigde percentages met ingang van het berekeningsjaar 2013 Op de voordracht van Onze

Nadere informatie

Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, van. 2014;

Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, van. 2014; Besluit van houdende wijziging van het Besluit percentages drempel- en toetsingsinkomen zorgtoeslag in verband met gewijzigde percentages met ingang van het berekeningsjaar 2015 Op de voordracht van Onze

Nadere informatie

Sociale Verzekeringen per 1 juli 2012

Sociale Verzekeringen per 1 juli 2012 Sociale Verzekeringen per 1 juli 2012 Uitkeringen als de AOW, ANW, WW, WIA, WAO en Wajong gaan vanaf 1 juli 2012 omhoog. De verhogingen worden doorgevoerd omdat de uitkeringen zijn gekoppeld aan het wettelijk

Nadere informatie

Koopkrachtontwikkeling 2006: plussen en minnen

Koopkrachtontwikkeling 2006: plussen en minnen CPB Notitie Datum : 20 april 2006 Aan : FNV, CNV, MHP, NIBUD, SZW, VWS, BZK en FIN Koopkrachtontwikkeling 2006: plussen en minnen 1 Inleiding In het Voorjaarsoverleg is afgesproken dat de vakbonden, de

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 vwo 2007-II

Eindexamen economie 1-2 vwo 2007-II Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 1 0,15 0,12 100% = 25%

Nadere informatie

Balkenende IV en de Armoedeval: een effectieve combinatie?

Balkenende IV en de Armoedeval: een effectieve combinatie? Balkenende IV en de Armoedeval: een effectieve combinatie? Thijs van den Berg 0407542 Bachelorscriptie Fiscale Economie 16-07-2007 Overheid & Fiscaliteit Begeleider: W. Kanning Inhoud 1 Inleiding 1 2 Theoretisch

Nadere informatie

Datum: 18 februari 2015 Betreft: Onderzoek alternatieve vormgeving kinderopvangtoeslag

Datum: 18 februari 2015 Betreft: Onderzoek alternatieve vormgeving kinderopvangtoeslag CPB Notitie Aan: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070)3383 380 I www.cpb.nl Contactpersoon Henk-Wim de Boer Datum: 18

Nadere informatie

Effecten van het Regeerakkoord voor de marginale druk Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Effecten van het Regeerakkoord voor de marginale druk Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid CPB Notitie 10 december 2012 Effecten van het Regeerakkoord voor de marginale druk Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid CPB Notitie Aan: SZW Centraal Planbureau

Nadere informatie

NOTA VAN TOELICHTING. Algemeen. 1. Inleiding

NOTA VAN TOELICHTING. Algemeen. 1. Inleiding NOTA VAN TOELICHTING Algemeen 1. Inleiding Het onderhavige besluit wordt gewijzigd in verband met het besluit van het kabinet om voor 2006 en volgende jaren de rijksvergoeding van de kosten van kinderopvang

Nadere informatie

Datum: 16 september 2015 Betreft: Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting ChristenUnie

Datum: 16 september 2015 Betreft: Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting ChristenUnie CPB Notitie Aan: Tweede Kamerfractie ChristenUnie Datum: 16 september 2015 Betreft: Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting ChristenUnie Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den

Nadere informatie

Eindexamen economie vwo 2010 - I

Eindexamen economie vwo 2010 - I Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 Een antwoord waaruit

Nadere informatie

Datum : 12 juni 2009 Aan : Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid; Ministerie van Financiën

Datum : 12 juni 2009 Aan : Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid; Ministerie van Financiën CPB Notitie Datum : 12 juni 2009 Aan : Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid; Ministerie van Financiën Budget deeltijd-ww 1 Inleiding Per 1 april 2009 is de regeling deeltijd-ww tot behoud van

Nadere informatie

Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting 2014 D66 Op verzoek van D66

Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting 2014 D66 Op verzoek van D66 CPB Notitie 23 september 2013 Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting 2014 D66 Op verzoek van D66. CPB Notitie Aan: Tweede Kamerfractie D66 Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM

Nadere informatie

Budgettaire, koopkracht- en arbeidsmarkteffecten van herziening belastingstelsel Op verzoek van de JOVD

Budgettaire, koopkracht- en arbeidsmarkteffecten van herziening belastingstelsel Op verzoek van de JOVD CPB Notitie 3 mei 2011 Budgettaire, koopkracht- en arbeidsmarkteffecten van herziening belastingstelsel Op verzoek van de JOVD. CPB Notitie Aan: JOVD Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510

Nadere informatie

Bijlage 2: gevolgen verhoging energiebelasting op aardgas in de eerste schijf met 25%

Bijlage 2: gevolgen verhoging energiebelasting op aardgas in de eerste schijf met 25% Bijlage 2: gevolgen verhoging energiebelasting op aardgas in de eerste schijf met 25% Inleiding Deze bijlage bevat de effecten van een mogelijke verhoging van de energiebelasting (EB) op aardgas in de

Nadere informatie

Eindexamen economie vwo I

Eindexamen economie vwo I Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 Uit het antwoord moet

Nadere informatie

Koopkrachtveranderingen voor mensen met een beperking 2015-2016. Prinsjesdag 2015 Nibud, september 2015

Koopkrachtveranderingen voor mensen met een beperking 2015-2016. Prinsjesdag 2015 Nibud, september 2015 Koopkrachtveranderingen voor mensen met een beperking 2015-2016 Prinsjesdag 2015 Nibud, september 2015 Koopkrachtveranderingen voor mensen met een beperking 2015-2016 Prinsjesdag 2015 Nibud, september

Nadere informatie

Bijlage L Toelichting op economische termen

Bijlage L Toelichting op economische termen Bijlage L Toelichting op economische termen Beleidsmatige effecten op koopkracht en winst De beleidsmatige effecten op de koopkracht en de winst omvat de effecten van beleid aan de inkomsten- en de uitgavenkant,

Nadere informatie

Werkgelegenheidseffecten van lastenverzwaringen en bezuinigingen

Werkgelegenheidseffecten van lastenverzwaringen en bezuinigingen Werkgelegenheidseffecten van lastenverzwaringen en bezuinigingen Egbert Jongen en Kees Folmer De komende kabinetsperiode staat vermoedelijk in het teken van lastenverzwaringen en bezuinigingen. Dit artikel

Nadere informatie

Subsidiëring van kinderopvang werkt

Subsidiëring van kinderopvang werkt Subsidiëring van kinderopvang werkt Auteur(s): Graafland, J.J. (auteur) Centraal Planbureau. De auteur dankt Margreet Schuit, Bartold Kuipers, Casper van Ewijk en andere collega's van het CPB voor hun

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 33 682 Evaluatie Wet uniformering loonbegrip Nr. 13 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

Hoe jobs creëren op de goedkoopste en meest efficiënte manier?

Hoe jobs creëren op de goedkoopste en meest efficiënte manier? Hoe jobs creëren op de goedkoopste en meest efficiënte manier? Al jaren proberen opeenvolgende regeringen de werkgelegenheid in ons land op te krikken om zo de vergrijzing betaalbaar te houden. Tegen 22

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores

Vraag Antwoord Scores Beoordelingsmodel Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 1 monopolie 2 maximumscore 3 bij

Nadere informatie

Koopkracht van 65-plussers

Koopkracht van 65-plussers Koopkracht van 65-plussers 2010-2011 Berekeningen Prinsjesdag 2010 In opdracht van de ouderenbonden Unie KBO, PCOB en NVOG Nibud, 6 oktober 2010 Koopkracht van 65-plussers 2010-2011 Berekeningen Prinsjesdag

Nadere informatie

Arbeid = arbeiders = mensen

Arbeid = arbeiders = mensen Vraag van en aanbod naar arbeid Arbeid = arbeiders = mensen De vraag naar mensen = werkenden Het aanbod van mensen = beroepsbevolking Participatiegraad Beroepsbevolking / beroepsgeschikte bevolking * 100%

Nadere informatie

2 Aflossing studieschuld bij leenstelsel

2 Aflossing studieschuld bij leenstelsel CPB Notitie Aan: Ministerie OCW Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070)3383 380 I www.cpb.nl Contactpersoon Marcel Lever Datum: 7 juni 2013 Betreft: Aflossing studieschuld

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2015 472 Besluit van 1 december 2015, houdende wijziging van het Besluit percentages drempelen toetsingsinkomen zorgtoeslag in verband met gewijzigde

Nadere informatie

Aflossing studieschuld bij sociaal leenstelsel Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Aflossing studieschuld bij sociaal leenstelsel Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap CPB Notitie 7 juni 2013 Aflossing studieschuld bij sociaal leenstelsel Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. CPB Notitie Aan: Ministerie OCW Centraal Planbureau

Nadere informatie

MICSIM. Een microsimulatiemodel voor de analyse van wijzigingen in de inkomstenbelasting. Egbert Jongen. 12 februari Centraal Planbureau

MICSIM. Een microsimulatiemodel voor de analyse van wijzigingen in de inkomstenbelasting. Egbert Jongen. 12 februari Centraal Planbureau Een microsimulatiemodel voor de analyse van wijzigingen in de inkomstenbelasting Egbert Jongen 12 februari 2016 Inhoud Doel en output Onder de motorkap Meten is weten Beleidsimplicaties Doel Een evidence

Nadere informatie

Gezinnen. Overheid. Bedrijven. Buitenland

Gezinnen. Overheid. Bedrijven. Buitenland Hoofdstuk 2 Basisinzichten Opgave 1 NBP fk 990 S = 120 Gezinnen Bg = 50 C = 820 Overheid NBPov = 90 Indir. Bel. = 70 Cov = 50 Iov = 10 NBPb = 900 Bedrijven I = 110 X = 910 M = 930 Buitenland B NBPfk Bg

Nadere informatie

Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting GroenLinks

Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting GroenLinks CPB Notitie Datum : 16 september 2009 Aan : Tweede Kamerfractie GroenLinks Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting GroenLinks 1 Inleiding Het CPB heeft op verzoek van GroenLinks de ex-ante budgettaire

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 27 400 Nota over de toestand van s Rijks Financiën Nr. 42 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Sociale verzekeringen per 1 januari 2010

Sociale verzekeringen per 1 januari 2010 Sociale verzekeringen per 1 januari 2010 11 december 2009 Nr. 09/134 Uitkeringen als de AOW, ANW, WW, WIA, WAO en Wajong gaan vanaf 1 januari 2010 omhoog. De verhogingen worden doorgevoerd omdat de uitkeringen

Nadere informatie

Opgave koppeling ambtenaren particuliere sector

Opgave koppeling ambtenaren particuliere sector Opgave koppeling ambtenaren particuliere sector In 1990 werden ambtenarensalarissen gekoppeld aan de gemiddelde stijging van de lonen in het bedrijfsleven. Een argument voor deze koppeling houdt verband

Nadere informatie

Effect van maximaal fiscaal gefaciliteerd pensioengevend inkomen

Effect van maximaal fiscaal gefaciliteerd pensioengevend inkomen CPB Notitie Nummer : 2004/3 Datum : 29 januari 2004 Aan : Tweede Kamerfractie PvdA (de heer Crone en de heer Depla) Effect van maximaal fiscaal gefaciliteerd pensioengevend inkomen Verzoek De Tweede Kamerleden

Nadere informatie

Bijlage 1 bij AV/KO/2004/6240. Financiële effecten van de Wbk voor ouders en werkgevers

Bijlage 1 bij AV/KO/2004/6240. Financiële effecten van de Wbk voor ouders en werkgevers Bijlage 1 bij AV/KO/2004/6240 Financiële effecten van de Wbk voor ouders en werkgevers Door de invoering van de Wbk zal de financieringsstructuur van kinderopvang veranderen. In deze bijlage wordt aangegeven

Nadere informatie

Sociale verzekeringen per 1 juli 2009

Sociale verzekeringen per 1 juli 2009 Sociale verzekeringen per 1 juli Uitkeringen als de AOW, ANW, WW, WIA, WAO en Wajong gaan vanaf 1 juli omhoog. De verhogingen worden doorgevoerd omdat de uitkeringen zijn gekoppeld aan het wettelijk minimumloon.

Nadere informatie

HOOFDSTUK 16: DE ARBEIDSMARKT

HOOFDSTUK 16: DE ARBEIDSMARKT HOOFDSTUK 16: DE ARBEIDSMARKT 1. BEGRIPPE Brutoloon (w b ): contractueel overeengekomen bezoldiging voor het uitvoeren van een bepaalde arbeidsprestatie ettoloon (w n ): loon dat werknemer uiteindelijk

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 vwo 2003-II

Eindexamen economie 1-2 vwo 2003-II 4 Antwoordmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Een voorbeeld van een juist antwoord

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2014 488 Besluit van 1 december 2014, houdende wijziging van het Besluit percentages drempelen toetsingsinkomen zorgtoeslag in verband met gewijzigde

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-II

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-II Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Voorbeelden van een juist antwoord zijn: kosten van politie-inzet

Nadere informatie

Keuzeonderwerp. Keynesiaans model. Gesloten /open economie zonder/met overheid met arbeidsmarkt. fransetman.nl

Keuzeonderwerp. Keynesiaans model. Gesloten /open economie zonder/met overheid met arbeidsmarkt. fransetman.nl Keuzeonderwerp Keynesiaans model Gesloten /open economie zonder/met overheid met arbeidsmarkt Vraag op de goederenmarkt Alleen gezinnen en bedrijven kopen op de goederenmarkt. C = 0,6 Y Aa = 4 mln mensen

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2012 627 Besluit van 30 november 2012, houdende wijziging van het Besluit percentages drempelen toetsingsinkomen zorgtoeslag in verband met gewijzigde

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Vraag naar arbeid Werkgelegenheid Aanbod van arbeid: b Marktmechanisme Loonkosten per product

Arbeidsmarkt Vraag naar arbeid Werkgelegenheid Aanbod van arbeid: b Marktmechanisme Loonkosten per product Arbeidsmarkt Vraag naar arbeid = mensen Door werkgevers: bedrijven en overheid Werkgelegenheid Hoe lager het loon, hoe groter de vraag naar arbeid Aanbod van arbeid: beroepsbevolking (iedereen tussen de

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 33 682 Evaluatie Wet uniformering loonbegrip Nr. 14 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

Koopkrachtverandering van ouderen 2015-2016

Koopkrachtverandering van ouderen 2015-2016 Koopkrachtverandering van ouderen 2015-2016 Berekeningen Prinsjesdag 2015 Nibud, september 2015 Koopkrachtverandering van ouderen 2015-2016 Berekeningen Prinsjesdag 2015 Nibud, september 2015 In opdracht

Nadere informatie

Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015

Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Berekeningen Prinsjesdag 2014 Nibud, september 2014 Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Berekeningen Prinsjesdag 2014 Nibud, september 2014 In opdracht

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 33 410 Kabinetsformatie 2012 Nr. 32 MOTIE VAN DE LEDEN ZIJLSTRA EN SAMSOM Voorgesteld 13 november 2012 De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2008-I

Eindexamen economie 1 vwo 2008-I Beoordelingsmodel Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 vergemakkelijken van het ontslaan

Nadere informatie

1 Inleiding. 1 Zie Commissie van Weeghel (2010), Commissie van Dijkhuizen (2013) en de kabinetsbrief Keuzes voor een beter

1 Inleiding. 1 Zie Commissie van Weeghel (2010), Commissie van Dijkhuizen (2013) en de kabinetsbrief Keuzes voor een beter Samenvatting Generieke lastenverlichting doet relatief weinig voor de arbeidsparticipatie. Lastenverlichting voor werkende moeders met jonge kinderen is relatief effectief. Ook het beperken van inkomensondersteuning

Nadere informatie

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt Tussen maart en mei is het aantal mensen met een baan met gemiddeld 6 duizend per maand gestegen. De stijging is volledig aan vrouwen toe te schrijven. Het

Nadere informatie