Hoe jobs creëren op de goedkoopste en meest efficiënte manier?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hoe jobs creëren op de goedkoopste en meest efficiënte manier?"

Transcriptie

1 Hoe jobs creëren op de goedkoopste en meest efficiënte manier? Al jaren proberen opeenvolgende regeringen de werkgelegenheid in ons land op te krikken om zo de vergrijzing betaalbaar te houden. Tegen 22 is een werkzaamheidsgraad 1 van 73,2% het doel. Met de huidige werkzaamheidsgraad van 67,3 % betekent dat maar liefst 4. extra jobs. Iedereen is het intussen eens dat wie jobs wil creëren de lasten op arbeid moet verminderen. Alleen is niet iedereen het erover eens welke soort lasten op arbeid we moeten verminderen, en vooral waar we het geld moeten halen om die te financieren. Om deze zogenoemde tax shift mogelijk te maken, worden we de laatste maanden om de oren geslagen met allerhande cijfers. Het lijkt wel een wedloop: wie tovert met welke maatregel de meeste jobs uit zijn of haar hoed? Zo zou de indexsprong in eerste instantie 8. jobs opleveren. Daarna kwam de Nationale Bank uit op 56. jobs en heel recent klokte het Planbureau af op 16.. En een verschuiving naar consumptiebelastingen (btw en vervuiling) zou dan weer - naargelang de bron - meer of minder jobs opleveren dan een verschuiving naar kapitaal. Kortom, niemand lijkt het nog precies te weten, terwijl in 211 de Nationale Bank en het Planbureau samen een knappe studie maakten over het thema. In die studie vergelijken wetenschappers de verschillende soorten en op arbeid én verschillende manieren om die te betalen. In deze blog maken we een overzicht van de resultaten van die studie voor maatregelen die op dit moment aan de orde zijn. Welke financiering brengt het meeste op? Welke levert de meeste jobs? Vooraf geven we mee dat onderstaande simulatieresultaten maar simulatieresultaten zijn en dus afhankelijk van het model 2 en de hypothesen 3. Er zit een zekere fout op, wat betekent dat we eerder naar grootorde moeten kijken dan naar exacte cijfers. 1. Waar geld halen om lasten op arbeid te verlagen? Elke financieringsmaatregel kost ook jobs. Deze zin leest krom, maar het is de realiteit: je haalt immers geld uit de economie. Daardoor consumeren we met zijn allen minder, is er minder geld voor bedrijven om te investeren, waardoor ze geen jobs kunnen creëren (of zelfs mensen moeten afdanken) en uiteindelijk de werkgelegenheid daalt. De vraag is dus: welke financieringsmaatregel heeft het minste negatieve effect op tewerkstelling en dat voor een identieke opbrengst? Het Planbureau en de Nationale Bank simuleerden de maatregelen met eenzelfde ex ante opbrengst van,5% van het BBP (ongeveer 2 miljard in huidige termen). Door de verschillende job- en terugverdieneffecten levert dat telkens verschillende ex post-opbrengsten. Om écht te vergelijken, berekenden we op dezelfde basis het jobverlies per procentpunt BBP ex post opbrengst. 4 1 Voor leeftijd tussen 2 en 64 jaar. 2 Het Federaal Planbureau werkt met Hermes, de Nationale Bank met Noname. Indien beide resultaten beschikbaar zijn, hanteren we het gemiddelde van beide modellen. 3 De meeste maatregelen kon de studie niet simuleren met wijzigende lonen, zodat we in deze blog enkel de resultaten met vaste lonen bespreken. 4 We geven telkens de resultaten 7 jaar na invoering van de maatregel om langetermijneffecten te vergelijken.

2 Ex ante Effect op Aantal jobs Jobverlies opbrengst BBP (%) opbrengst per % BBP ex post opbrengst BTW (in index) 5,5 -,5-29, BTW (uit index) 6,5 -,35-16,2-81 Accijnzen,5 -,35-16,15-16 CO2-taks,5 -,2-15,2-74 Vennootschapsbelasting,5 -,35-1,35-28 Personenbelasting,5 -,35-13,3-44 Roerende voorheffing,5 -,35-12,35-34 indexsprong,5 (opbrengstmaatregel) 7 -,35-16,2-78 De conclusie is duidelijk: voor eenzelfde ex post opbrengst kosten btw, accijnzen, CO2-tax en de indexsprong het meeste jobs. De vennootschapsbelasting, roerende voorheffing en personenbelasting het minst. De reden is niet ver te zoeken: de eerste inkomstenbronnen halen het geld meer bij de lagere inkomens. Terwijl de vennootschapsbelasting, roerende voorheffing en de progressieve personenbelasting de centen relatief meer bij de hogere inkomens halen. Aangezien lagere inkomens een veel groter deel van hun inkomen consumeren, heeft een tax daar een veel groter negatief effect: zowel op consumptie, tewerkstelling als economische groei. 2. Welke levert het meeste jobs op? Elke overheidsuitgave (behalve in geval van import) of creëert jobs: er komt geld in de economie waar mensen of bedrijven mee kunnen consumeren of investeren. Dat leidt tot extra tewerkstelling en extra groei. De Nationale Bank en het Planbureau vergeleken drie scenario s van : een algemene voor werkgevers een gerichte voor werkgevers op de laagste lonen een voor de werknemer, waardoor het nettoloon verhoogt De maatregelen werden berekend voor eenzelfde ex ante kost aan de overheid van opnieuw,5% BBP (2 miljard euro). De ex post opbrengst is door de terugverdieneffecten van hogere tewerkstelling uiteraard lager. Om te kunnen vergelijken, rekenden we uit hoeveel jobs de maatregel per procentpunt BBP ex post kost oplevert en hoeveel de creatie van één extra job ex post aan de overheid kost. 8 5 Een btw-verhoging leidt tot hogere prijzen die de index verhogen en via het automatisch indexeringsmechanisme leiden die tot loonsverhogingen. 6 De btw-verhoging leidt tot hogere prijzen die niet tot loonsverhogingen leiden omdat dit prijseffect uit de index wordt gefilterd. 7 Dit is een maatregel waarbij de voorziene indexatie van de lonen volledig naar de overheid gaat. 8 Opnieuw geven we de langetermijnresultaten 7 jaar na invoering van de maatregel.

3 Ex ante kost (% BBP) Effect BBP (%) op Aantal jobs kost (% BBP) Jobwinst per % BBP ex post opbrengst Algemene werkgeversbijdrage -,5, , , Lage loonwerkgeversbijdrage -,5, , ,8 werknemersbijdrage -,5,2 8 -, ,3 kost per job (1 euro) Twee conclusies: a. Een voor werkgevers creëert meer jobs dan een voor werknemers. Een vermindering van de bijdrage voor werkgevers verhoogt immers de vraag naar arbeid, terwijl een vermindering van de bijdrage voor werknemers het aanbod van arbeid verhoogt. Omdat de huidige werkloosheid aanzienlijk is, is er aanbod genoeg en moet je dus vooral werken op de arbeidsvraag. 9 b. Een voor werkgevers gericht op lage lonen creëert ongeveer 1/3e meer jobs voor een zelfde overheidskost dan een algemene. Want voer je een algemene door, geef je korting op de loonkost van iedereen, dus ook van ingenieurs die nu al makkelijk werk vinden. Verhoudingsgewijs verspillen we zo onze middelen, zeker als we weten dat een gerichte korting voor laaggeschoolden - voor zij die nu moeilijk werk vinden - veel meer jobs oplevert. 3. De combinatie -financiering: de tax shift Door de combinatie -financieringsmechanisme krijg je een cataloog met mogelijke tax shifts. TABEL 1: bij deze combinaties voorzagen we een ex ante budget-neutrale hervorming. geven de vier tax shifts telkens een budgettair positief saldo, een toename van het BBP en een toename van het aantal jobs. 9 Aan de kwaliteit van het arbeidsaanbod moet nog gewerkt, bijvoorbeeld door scholing en vorming.

4 RV+algemene RV+gecibleerde indexsprong+ algemene BTW uit index + alg Ex ante BBP (%) Aantal jobs,2,1 21,2,1 35,5,1 18,5,1 17 TABEL 2: maar echt vergelijkbaar worden de voorstellen pas bij eenzelfde ex post budgettair effect. We mikken op een budget-neutrale hervorming en voorzien een waarvan de grootte zo is gekozen dat het totaal budgettair effect ex post nul is. Ex ante BBP (%) Aantal jobs RV+alg -,7,7 66 RV+gecibleerde -,7,7 97 indexsprong+ algemene -,2,25 29 BTW uit index+alg -,2,25 28 De resultaten spreken voor zich en verbazen niet als we financieringsmaatregelen en en samen analyseren: een voor werkgevers gericht op laagste lonen gefinancierd door inkomsten uit kapitaal creëren het meest jobs: 9 a 1.. Een algemene gefinancierd door een indexsprong creëert aanzienlijk minder jobs: De btwtax shift waar minister van Financiën Johan Van Overtveldt aan denkt komt, op een vergelijkbaar aantal jobs uit. 4. Meest efficiënte jobcreatie = jobcreatie van de overheid zelf Bij de vergelijking van de en gaven we aan wat de ex post kost is voor de overheid per gecreëerde job. In het beste geval (gerichte voor lage lonen) is dat 12.8 euro per jaar. Maar als jobcreatie de doelstelling en graadmeter is, is er dan geen goedkopere manier om extra jobs te creëren? 1 Ter vergelijking: De NBB deed in het najaar van 214 een nieuwe simulatie van de indexsprong van de regering en kwam hiervoor op 33.3 jobs. Het planbureau deed in februari 215 een nieuwe simulatie van de regeringsindexsprong en kwam op 28.5 jobs.

5 We bekijken twee types jobs: een gemiddelde job en een laaggeschoolde job. We analyseren de budgettaire effecten voor de overheid wanneer iemand die werkloos was een job vindt bij diezelfde overheid. (1 euro) Loonkost Nettoloon Jaarkost werkloosheidsuitkering Netto overheidskost Gemiddeld 11 46,8 22,3 12, 1,3 Laag loon 12 37,5 19,7 11,4 8,3 Met andere woorden: als de overheid één iemand aanwerft die voorheen werkloos was, kost dat de overheid netto slechts 1.3 euro per jaar (gemiddeld) en zelfs maar 8.3 euro als het om een laaggeschoolde werknemer gaat. Het is dus efficiënter voor een overheid om zelf jobs te creëren (en zelf mensen aan te werven) dan te werken via en voor werkgevers. De reden? Bij en stijgt de winstmarge van bedrijven en gaat die niet volledig naar jobcreatie. Waarom dus niet als overheid laaggeschoolden aanwerven om er extra overheidsdiensten mee te voorzien en dat financieren met een belasting op vermogenswinsten? We denken dan bijvoorbeeld aan stadswachten, straatvegers, groenwerkers, maar ook aan extra kinderopvang, (kleuter)onderwijs of taalcoaching. De resultaten worden nog duidelijker als we bovenstaande tabel aanvullen met onderstaande twee voorstellen met een tewerkstellingsshift van inkomsten uit vermogen (RV) naar tewerkstelling van laaggeschoolden. Ex ante kost (% BBP) Effect BBP (%) op Aantal jobs Ex kost post Jobwinst per % BBP ex post opbrengst Algemene werkgeversbijdrage -,5, , , Lage loonwerkgeversbijdrage -,5, , ,8 werknemersbijdrage -,5,2 8 -, ,3 Gemiddelde loon aanwerven -,5,5 43 -, ,3 Laag loon aanwerven -,5,5 53 -, ,3 kost per job (1 euro) 11 We nemen een voorbeeld met 23 bruto/maand wat 166 netto/maand betekent. 12 We nemen een voorbeeld met 19 bruto/maand wat 1465 netto/maand betekent.

6 Ex ante BBP (%) Aantal jobs RV+alg -,7,7 66 RV+gecibleerde -,7,7 97 indexsprong+ algemene -,2,25 29 BTW uit index+alg -,2,25 28 RV+laaggeschoolden aanwerven -1,1 1, Overheidstewerkstelling van laaggeschoolden is dus wel degelijk de meest efficiënte/goedkoopste manier om jobs te creëren. Toch moeten we volgende bedenkingen maken bij onze conclusie: Ze geldt maar voor zover het telkens gaat om werklozen en er dus geen verdringingseffect opduikt. Dat zou immers de lonen in de privésector omhoog jagen en daar de werkgelegenheid doen dalen. Deze conclusie geldt wellicht meer in perioden van vraaguitval (zoals de laatste jaren en nu nog) en geldt minder in perioden van voldoende macro-economische vraag. Als de doelstelling niet (alleen) jobcreatie is, maar bijvoorbeeld ook het verhogen van de rendabiliteit van onze bedrijven (wat sommigen competitiviteit noemen), wijzigt de conclusie. De simulaties gebeurden met bepaalde modellen onder bepaalde hypothesen en gelden maar marginaal : je kan dit niet doortrekken door en van bijvoorbeeld 5% BBP.

Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing

Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing Gert Peersman Universiteit Gent Seminarie VGD Accountants 3 november 2014 Dé grootste uitdaging voor de regering Alsmaar stijgende Noordzeespiegel

Nadere informatie

ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD

ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD UW TOEKOMST ONTCIJFERD we creëren sociale welvaart met vier bouwstenen 1 meer jobs 2 stijgende koopkracht 3 sociale zekerheid voor iedereen 4 een toekomst voor

Nadere informatie

Werkgeversbijdragen - 25% (schokeffect economie) -6,3. Werknemersbijdragen - 25% (gespreid in de tijd) -3,0

Werkgeversbijdragen - 25% (schokeffect economie) -6,3. Werknemersbijdragen - 25% (gespreid in de tijd) -3,0 [#VK2014] Verlagen sociale lasten Venn.B : lager tarief ipv NIA -6,3-3,0 Werkgeversbijdragen - 25% (schokeffect economie) -6,3 Werknemersbijdragen - 25% (gespreid in de tijd) -3,0-3,0 +6,0 Verlaging nominaal

Nadere informatie

Verschuiving van lasten op arbeid naar btw is beste scenario

Verschuiving van lasten op arbeid naar btw is beste scenario De Standaard 13 november 2013 Opinies Verschuiving van lasten op arbeid naar btw is beste scenario 1. 15.000 jobs, gratis en voor niks Dat de relancediscussie nu nog niet beslecht is, Gert Peersman en

Nadere informatie

DE PERFECTE STORM Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken Gert Peersman & Koen Schoors Universiteit Gent

DE PERFECTE STORM Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken Gert Peersman & Koen Schoors Universiteit Gent DE PERFECTE STORM Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken Gert Peersman & Koen Schoors Universiteit Gent 1 2 De Perfecte Storm Samenloop van drie crisissen die economische

Nadere informatie

Overheidsontvangsten en -uitgaven: analyse en aanbevelingen

Overheidsontvangsten en -uitgaven: analyse en aanbevelingen Overheidsontvangsten en -uitgaven: analyse en aanbevelingen Seminarie voor leerkrachten, 26 oktober 2016 Ruben Schoonackers Bruno Eugène INTERN Departement Studiën Groep Overheidsfinanciën Structuur van

Nadere informatie

Btw-verhogingen en indexsprong... Een explosieve cocktail voor de koopkracht

Btw-verhogingen en indexsprong... Een explosieve cocktail voor de koopkracht PVDA Studiedienst Februari 2015 M. Lemonnierlaan 171 1000 Brussel http://pvda.be/pvda/studiedienst Btw-verhogingen en indexsprong... Een explosieve cocktail voor de koopkracht Volgens de regering heeft

Nadere informatie

Macro-economische impact op de Belgische economie van het door de Regering uitgewerkte taxshiftscenario

Macro-economische impact op de Belgische economie van het door de Regering uitgewerkte taxshiftscenario 26/11/2015 Macro-economische impact op de Belgische economie van het door de Regering uitgewerkte taxshiftscenario Deze nota geeft een korte toelichting bij de door het kwartaalmodel van de NBB berekende

Nadere informatie

Tax shift / Federale regering

Tax shift / Federale regering Tax shift www.vereeck.be lode.vereeck@uhasselt.be 099/59.9. Federale regering Krachtlijnen van het regeerakkoord gezond financieel-economisch beleid sanering = 100% bezuinigingen (8,1 miljard) o.a. sociale

Nadere informatie

voor werk en koopkracht en avant pour l'emploi et le pouvoir d'achat Zaterdag 10.10.2015

voor werk en koopkracht en avant pour l'emploi et le pouvoir d'achat Zaterdag 10.10.2015 voor werk en koopkracht en avant pour l'emploi et le pouvoir d'achat Zaterdag 10.10.2015 werkgelegenheid ondersteunen en koopkracht verhogen Doelstellingen 1 2 3 4 5 6 7 Budgettaire engagementen respecteren

Nadere informatie

BEGROTING EN HERVORMINGEN

BEGROTING EN HERVORMINGEN BEGROTING EN HERVORMINGEN NALEVING VAN DE EUROPESE BEGROTINGSVERBINTENISSEN VAN BELGIË VERDERZETTEN VAN DE STRUCTURELE HERVORMINGEN INZETTEN OP DE STRATEGISCHE INVESTERINGEN ZATERDAG 15.10.2016 - BRUSSEL

Nadere informatie

PERSDOSSIER. Heeft de regering Michel de moed voor een tax shift in het voordeel van werknemers en gewone burgers?

PERSDOSSIER. Heeft de regering Michel de moed voor een tax shift in het voordeel van werknemers en gewone burgers? Persconferentie van 13 juli 2015 PERSDOSSIER Heeft de regering Michel de moed voor een tax shift in het voordeel van werknemers en gewone burgers? Duidelijkheid scheppen MOC, beweging.net en de partnerorganisaties

Nadere informatie

KU LEUVEN ONDERZOEKSEENHEID CENTRUM VOOR ECONOMISCHE STUDIËN LEUVENSE ECONOMISCHE STANDPUNTEN 2013/138

KU LEUVEN ONDERZOEKSEENHEID CENTRUM VOOR ECONOMISCHE STUDIËN LEUVENSE ECONOMISCHE STANDPUNTEN 2013/138 KU LEUVEN ONDERZOEKSEENHEID CENTRUM VOOR ECONOMISCHE STUDIËN LEUVENSE ECONOMISCHE STANDPUNTEN 2013/138 ZIN EN ONZIN VAN EEN VERLAGING VAN DE PATRONALE LASTEN Paul De Grauwe Departement Economie, KU Leuven

Nadere informatie

Economische effecten van een verlaging van de administratieve lasten

Economische effecten van een verlaging van de administratieve lasten CPB Notitie Datum : 7 april 2004 Aan : Projectdirectie Administratieve Lasten Economische effecten van een verlaging van de administratieve lasten 1 Inleiding Het kabinet heeft in het regeerakkoord het

Nadere informatie

Alternatieve financiering van de sociale zekerheid

Alternatieve financiering van de sociale zekerheid Alternatieve financiering van de sociale zekerheid Bassilière, D., Bossier, F., Bracke, I., Lebrun, I., Masure, L. & Stockman, P. (2005). Socialezekerheidsbijdrageverminderingen en alternatieve financiering

Nadere informatie

Zorgondersteuning vzw

Zorgondersteuning vzw Zorgondersteuning vzw Congres Zorg Voor meer met Minder Zorgondersteuning vzw 1 Stijgende Noordzeespiegel door de vergrijzing 1/4 1/5 1/2 Quo vadis, België? p.11 Het Belgische piramidespel Demografische

Nadere informatie

4. Nu zien we echte verandering. Hebt u niet te lang zitten klooien met PS?

4. Nu zien we echte verandering. Hebt u niet te lang zitten klooien met PS? ONS VERHAAL 1. Waar heeft CD&V het verschil gemaakt? Zowel voor als na de verkiezingen hebben wij gezegd dat de komende vijf jaar moeten gaan over economische groei mét sociale vooruitgang. Dat evenwicht

Nadere informatie

FISCAAL ZAKBOEKJE 2012 TOTALE BELASTINGDRUK BELASTING OP ARBEID BELASTING OP KAPITAAL BELASTING OP CONSUMPTIE

FISCAAL ZAKBOEKJE 2012 TOTALE BELASTINGDRUK BELASTING OP ARBEID BELASTING OP KAPITAAL BELASTING OP CONSUMPTIE FISCAAL ZAKBOEKJE 2012 TOTALE BELASTINGDRUK BELASTING OP ARBEID BELASTING OP KAPITAAL BELASTING OP CONSUMPTIE VBO vzw Ravensteinstraat 4, 1000 Brussel T + 32 2 515 08 11 F + 32 2 515 09 99 info@vbo-feb.be

Nadere informatie

Socialezekerheidsbijdrageverminderingen. herfinancieringsmaatregelen

Socialezekerheidsbijdrageverminderingen. herfinancieringsmaatregelen Socialezekerheidsbijdrageverminderingen en herfinancieringsmaatregelen Inhoudstafel Cover nota - Alternatieve financiering van de sociale zekerheid: enkele belangrijke bevindingen Executive summary -

Nadere informatie

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid?

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? vbo-analyse Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? September 2014 I Raf Van Bulck 39,2% II Aandeel van de netto toegevoegde waarde gegenereerd door bedrijven dat naar

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Vraag naar arbeid Werkgelegenheid Aanbod van arbeid: b Marktmechanisme Loonkosten per product

Arbeidsmarkt Vraag naar arbeid Werkgelegenheid Aanbod van arbeid: b Marktmechanisme Loonkosten per product Arbeidsmarkt Vraag naar arbeid = mensen Door werkgevers: bedrijven en overheid Werkgelegenheid Hoe lager het loon, hoe groter de vraag naar arbeid Aanbod van arbeid: beroepsbevolking (iedereen tussen de

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-II

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-II Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Voorbeelden van een juist antwoord zijn: kosten van politie-inzet

Nadere informatie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie Federaal Planbureau Economische analyses en vooruitzichten Perscommuniqué Brussel, 15 september 2000 Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 vwo 2007-I

Eindexamen economie 1-2 vwo 2007-I Beoordelingsmodel Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 q v = 200 1,25 + 450 = 200 q a

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 vwo 2007-II

Eindexamen economie 1-2 vwo 2007-II Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 1 0,15 0,12 100% = 25%

Nadere informatie

Moedige overheden. Stille kampioenen = ondernemingen. Gewone helden = burgers

Moedige overheden. Stille kampioenen = ondernemingen. Gewone helden = burgers Moedige overheden Stille kampioenen = ondernemingen Gewone helden = burgers Vaststellingen Onze welvaart kalft af Welvaartscreatie Arbeidsparticipatie Werktijd Productiviteit BBP Capita 15-65 Bevolking

Nadere informatie

Belastingen moeten zo laag mogelijk en zo gelijk mogelijk zijn.

Belastingen moeten zo laag mogelijk en zo gelijk mogelijk zijn. Onevenwicht Belastingen moeten zo laag mogelijk en zo gelijk mogelijk zijn. Elke ongelijkheid in belastingen leidt tot economische onevenwichten. Inkomen moet gerelateerd zijn aan arbeid of risico. Elke

Nadere informatie

Wat is tax shift? Man, man, wanneer zitten daar eens belezen mensen bij de VRT?

Wat is tax shift? Man, man, wanneer zitten daar eens belezen mensen bij de VRT? Wat is tax shift? Man, man, wanneer zitten daar eens belezen mensen bij de VRT? De vraag is wat zou je doen in een 'onbelaste wereld' en waarom belast je iets zodanig dat mensen foute keuzes maken. Wegwerpeconomie

Nadere informatie

BEGROTINGSCONTROLE 2016

BEGROTINGSCONTROLE 2016 BEGROTINGSCONTROLE 2016 EEN ZORGVULDIGE BEGROTING DIE DE EUROPESE VERBINTENISSEN RESPECTEERT Zaterdag 9.04.2016 PRINCIPES Evenwicht in 2018 Naleven van de Europese budgettaire verbintenissen : 0,6% verbetering

Nadere informatie

5.1 Wie is er werkloos?

5.1 Wie is er werkloos? 5.1 Wie is er werkloos? Volgens het CBS behoren mensen tot de werkloze beroepsbevolking als ze een leeftijd hebben van 15 tot en met 64 jaar, minder dan 12 uur werken, actief op zoek zijn naar betaald

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Eindexamen economie vmbo gl/tl 2006 - II

Eindexamen economie vmbo gl/tl 2006 - II BEOORDELINGSMODEL Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. HET GROTE ONDERNEMERSSPEL 1 B 2 A 3 maximumscore 2 Voorbeeld van een juiste berekening: Loonkosten in twee jaar:

Nadere informatie

Belastingen: rechtvaardig en/of efficiënt?

Belastingen: rechtvaardig en/of efficiënt? Christen Forum Gent 1 februari 2016 Belastingen: rechtvaardig en/of efficiënt? A. Decoster (CES KU Leuven) Deze slides zijn vrij beschikbaar voor persoonlijk gebruik. Ze mogen echter niet publiek gebruikt

Nadere informatie

Gedurfd realisme?

Gedurfd realisme? Gedurfd realisme? 2014-2019 Ooit zei men: ambtenarenpensioenen vormen geen probleem De rekening moet kloppen p. 3 Met voldoende jobcreatie in de privésector De rekening moet kloppen p. 4 Relativiteit

Nadere informatie

TETRALERT - SOCIAAL TAX SHIFT : SOCIALE MAATREGELEN CONCREET GEMAAKT

TETRALERT - SOCIAAL TAX SHIFT : SOCIALE MAATREGELEN CONCREET GEMAAKT TETRALERT - SOCIAAL TAX SHIFT : SOCIALE MAATREGELEN CONCREET GEMAAKT De sociale maatregelen bedoeld om meer jobs te creëren, door Charles Michel bestempeld als de «obsessie» van de regering en besproken

Nadere informatie

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering.

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering. Top 100 vragen. De antwoorden! 1 Als de lonen stijgen, stijgen de productiekosten. De producent rekent de hogere productiekosten door in de eindprijs. Daardoor daalt de vraag naar producten. De productie

Nadere informatie

Inleiding tot de economie (HIR(b)) VERBETERING Test 14 november 2008 1

Inleiding tot de economie (HIR(b)) VERBETERING Test 14 november 2008 1 Inleiding tot de economie (HIR(b)) VERBETERING Test 14 november 2008 1 Vraag 1 (H1-14) Een schoenmaker heeft een paar schoenen gerepareerd en de klant betaalt voor deze reparatie 16 euro. De schoenmaker

Nadere informatie

Evaluatie van de effecten van bepaalde regeringsmaatregelen op de economische groei en de werkgelegenheid

Evaluatie van de effecten van bepaalde regeringsmaatregelen op de economische groei en de werkgelegenheid Hoorzitting van de commissie Sociale Zaken van de Kamer van volksvertegenwoordigers Evaluatie van de effecten van bepaalde regeringsmaatregelen op de economische groei en de werkgelegenheid 4 februari

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch) Modellen voor het effect van arbeidsmarktbeleid

Samenvatting (Summary in Dutch) Modellen voor het effect van arbeidsmarktbeleid Samenvatting (Summary in Dutch) Modellen voor het effect van arbeidsmarktbeleid in Nederland Arbeidsmarkt en beleid in Nederland Nederland scoort sinds het midden van de jaren 90 internationaal gezien

Nadere informatie

2. Simulatie van de impact van een "centen i.p.v. procenten"-systeem

2. Simulatie van de impact van een centen i.p.v. procenten-systeem Bijlage/Annexe 15 DEPARTEMENT STUDIËN Impact van een indexering in centen i.p.v. procenten 1. Inleiding Op regelmatige tijdstippen wordt vanuit verschillende bronnen gesuggereerd om het huidige indexeringssysteem

Nadere informatie

Een shift naar rechtvaardigheid

Een shift naar rechtvaardigheid Persconferentie tax shift 5 februari 2015 Een shift naar rechtvaardigheid Inleiding Wie onze welvaart wil vrijwaren en verder uitbouwen voor onze gezamenlijke toekomst en die van de generaties na ons,

Nadere informatie

1)Waaruit bestaat de vraag op de Werkenden en arbeidsmarkt? (openstaande)vacatures. 2)Noem een ander woord voor Werkenden werkgelegenheid.

1)Waaruit bestaat de vraag op de Werkenden en arbeidsmarkt? (openstaande)vacatures. 2)Noem een ander woord voor Werkenden werkgelegenheid. 1 1)Waaruit bestaat de vraag op de arbeidsmarkt? 2)Noem een ander woord voor werkgelegenheid. 3)Wie vragen arbeid? 4)Met welk woord wordt het aanbod van arbeid ook aangeduid? 5)Geef de omschrijving van

Nadere informatie

Domein E: Ruilen over de tijd. fransetman.nl

Domein E: Ruilen over de tijd. fransetman.nl Domein E: Ruilen over de tijd Rente : prijs van tijd Nu lenen: een lagere rente Nu sparen: een hogere rente Individuele prijs van tijd: het ongemak dat je ervaart Algemene prijs van tijd: de rente die

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2008-I

Eindexamen economie 1 vwo 2008-I Beoordelingsmodel Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 vergemakkelijken van het ontslaan

Nadere informatie

Bijlagen: Berekeningen, tabellen en verklaring

Bijlagen: Berekeningen, tabellen en verklaring Bijlagen: Berekeningen, tabellen en verklaring Effect van de federale en Vlaamse beleidsmaatregelen op gezinnen met een laag inkomen Uitgangspunten bij het berekenen van de effecten - Inkomens zijn verworven

Nadere informatie

Regionale economische vooruitzichten 2014-2019

Regionale economische vooruitzichten 2014-2019 2014/6 Regionale economische vooruitzichten 2014-2019 Dirk Hoorelbeke D/2014/3241/218 Samenvatting Dit artikel geeft een bondig overzicht van enkele resultaten uit de nieuwe Regionale economische vooruitzichten

Nadere informatie

AWBZ-premie over vier schijven Uitgevoerd op verzoek van de Socialistische Partij

AWBZ-premie over vier schijven Uitgevoerd op verzoek van de Socialistische Partij CPB Notitie 17 juni 2014 AWBZ-premie over vier schijven Uitgevoerd op verzoek van de Socialistische Partij. CPB Notitie Aan: SP, Henk van Gerven Datum: 17-6-2014 Betreft: AWBZ-premie over vier schijven

Nadere informatie

Hoe heeft de sociale zekerheid de crisis doorstaan?

Hoe heeft de sociale zekerheid de crisis doorstaan? Hoe heeft de sociale zekerheid de crisis doorstaan? Hoe heeft de sociale zekerheid de economische crisis van 2009 en 2012 doorstaan? Die twee jaar bedraagt de economische groei respectievelijk -2,8% en

Nadere informatie

Datum: 16 november 2015 Betreft: Structurele effecten 4e nota van wijziging Belastingplan 2016

Datum: 16 november 2015 Betreft: Structurele effecten 4e nota van wijziging Belastingplan 2016 CPB Notitie Aan: Ministerie van Financiën Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070)3383 380 I www.cpb.nl Contactpersoon Henk-Wim de Boer Datum: 16 november 2015 Betreft:

Nadere informatie

Nieuwsbrief Prinsjesdag 2015 NIEUWSBRIEF. over de gevolgen van Prinsjesdag 2015 voor uw personeelsbeleid

Nieuwsbrief Prinsjesdag 2015 NIEUWSBRIEF. over de gevolgen van Prinsjesdag 2015 voor uw personeelsbeleid NIEUWSBRIEF over de gevolgen van Prinsjesdag 2015 voor uw personeelsbeleid Via deze speciale Prinsjesdag-nieuwsbrief brengen wij u volledig op de hoogte van Prinsjesdag 2015 die relevant zijn voor werkgevers.

Nadere informatie

5.2 Wie is er werkloos?

5.2 Wie is er werkloos? 5.2 Wie is er werkloos? Volgens het CBS behoren mensen tot de werkloze beroepsbevolking als ze een leeftijd hebben van 15 tot en met 64 jaar, minder dan 12 uur werken, actief op zoek zijn naar betaald

Nadere informatie

Welvaart en groei. 1) Leg uit wat welvaart inhoudt. 1) De mate waarin mensen in hun behoefte kunnen voorzien. 2) Waarmee wordt welvaart gemeten?

Welvaart en groei. 1) Leg uit wat welvaart inhoudt. 1) De mate waarin mensen in hun behoefte kunnen voorzien. 2) Waarmee wordt welvaart gemeten? 1) Leg uit wat welvaart inhoudt. 2) Waarmee wordt welvaart gemeten? 3) Wat zijn negatief externe effecten? 4) Waarom is deze maatstaf niet goed genoeg? Licht toe. 1) De mate waarin mensen in hun behoefte

Nadere informatie

Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen

Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen De voorbeelden in de casussen zijn verzonnen door de auteurs en komen niet noodzakelijkerwijs

Nadere informatie

HOOFDSTUK 16: DE ARBEIDSMARKT

HOOFDSTUK 16: DE ARBEIDSMARKT HOOFDSTUK 16: DE ARBEIDSMARKT 1. BEGRIPPE Brutoloon (w b ): contractueel overeengekomen bezoldiging voor het uitvoeren van een bepaalde arbeidsprestatie ettoloon (w n ): loon dat werknemer uiteindelijk

Nadere informatie

Persconferentie 29/09/2009. Fiscaliteit

Persconferentie 29/09/2009. Fiscaliteit Persconferentie 29/09/2009 Fiscaliteit 1 Belastingen betalen: een zaak van rechtvaardigheid Onontbeerlijke voorwaarde voor de goede werking van elke samenleving Bijeenbrengen van middelen voor de werking

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 vwo I

Eindexamen economie 1-2 vwo I Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 1 nivellering 38,2 : 9,6 = 3,98 : 1 2 maximumscore

Nadere informatie

Eindexamen economie vwo 2010 - I

Eindexamen economie vwo 2010 - I Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 Een antwoord waaruit

Nadere informatie

Beknopte commentaar bij de uiteenzettingen van C. Valenduc en G. Nicodème

Beknopte commentaar bij de uiteenzettingen van C. Valenduc en G. Nicodème Beknopte commentaar bij de uiteenzettingen van C. Valenduc en G. Nicodème BIOF - studiedag 16 september 211 Luc Van Meensel Research Department DS.11.9.361 Voornaamste bevindingen van Christian Valenduc

Nadere informatie

Lesbrief Europa 2 e druk

Lesbrief Europa 2 e druk Hoofdstuk 1. 1.13 1.14 1.15 1.16 A A B D Waar produceren? 1.17 a. Door loonmatiging dalen de productiekosten en kunnen de prijzen dalen. Dan verbetert de internationale concurrentiepositie en zal de export

Nadere informatie

technisch verslag CRB 2012-1603

technisch verslag CRB 2012-1603 technisch verslag CRB 2012-1603 CRB 2012-1603 DEF CM/V/CVC/SDh Technisch verslag van het secretariaat over de maximale beschikbare marges voor de loonkostenontwikkeling 21 december 2012 2 CRB 2012-1603

Nadere informatie

Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar

Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar Studiedienst PVDA Kim De Witte 1 Meer actieven in verhouding tot niet-actieven tot 2040... 2 1.1 Demografische versus economische afhankelijkheidsratio...

Nadere informatie

TAX SHIFT SOCIAAL LUIK

TAX SHIFT SOCIAAL LUIK 1.500,00 1.700,00 1.900,00 2.100,00 2.300,00 2.500,00 2.700,00 2.900,00 3.100,00 3.300,00 3.500,00 3.700,00 3.900,00 4.100,00 4.300,00 4.500,00 4.700,00 4.900,00 5.100,00 5.300,00 5.500,00 5.700,00 5.900,00

Nadere informatie

Recente geschiedenis van de Belgische overheidsfinanciën

Recente geschiedenis van de Belgische overheidsfinanciën Recente geschiedenis van de Belgische overheidsfinanciën Seminarie voor leerkrachten, 26 oktober 2016 Luc Van Meensel Patrick Bisciari Departement Studiën Groep Overheidsfinanciën DS.16.08.374_NL Structuur

Nadere informatie

ZUURSTOF VOOR DE HORECA

ZUURSTOF VOOR DE HORECA ZUURSTOF VOOR DE HORECA INLEIDING België horecaland bij uitstek Uniek in Europa Horeca belangrijke economische sector: Eén van de grootste werkgevers in ons land 55.000 horecazaken en 120.000 personeelsleden

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 havo 2000-I

Eindexamen economie 1 havo 2000-I Opgave 1 Meer mensen aan de slag Het terugdringen van de werkloosheid is in veel landen een belangrijke doelstelling van de overheid. Om dat doel te bereiken, streeft de overheid meestal naar groei van

Nadere informatie

Eindexamen economie vwo I

Eindexamen economie vwo I Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 Uit het antwoord moet

Nadere informatie

TAX SHIFT SOCIAAL LUIK

TAX SHIFT SOCIAAL LUIK 1.500,00 1.700,00 1.900,00 2.100,00 2.300,00 2.500,00 2.700,00 2.900,00 3.100,00 3.300,00 3.500,00 3.700,00 3.900,00 4.100,00 4.300,00 4.500,00 4.700,00 4.900,00 5.100,00 5.300,00 5.500,00 5.700,00 5.900,00

Nadere informatie

Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen

Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen Valt het mee of tegen? a Als Yara een appartement koopt moet ze een hypotheek afsluiten. Hiervoor betaalt ze iedere maand een bepaald bedrag. Dit zijn haar

Nadere informatie

Lesbrief Verdienen en uitgeven 2 e druk

Lesbrief Verdienen en uitgeven 2 e druk Hoofdstuk 1. Inkomen verdienen 1.22 1.23 1.24 1.25 1.26 1.27 1.28 1.29 1.30 1.31 1.32 1.33 1.34 D A C C A D B A D D B C D 1.35 a. 1.000.000 425.000 350.000 40.000 10.000 30.000 = 145.000. b. 1.000.000

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 vwo 2003-II

Eindexamen economie 1-2 vwo 2003-II 4 Antwoordmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Een voorbeeld van een juist antwoord

Nadere informatie

ETEN EN DRINKEN VOOR DE HORECA

ETEN EN DRINKEN VOOR DE HORECA Menukaart Open Vld ETEN EN DRINKEN VOOR DE HORECA Alexander De Croo Maggie De Block MENU_HORECA_2015CC_OPENVLD_8PAG.indd 1 Bart Tommelein Gwendolyn Rutten 30/11/15 15:58 Woord van de Chef Beste Horeca,

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores

Vraag Antwoord Scores Beoordelingsmodel Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 1 monopolie 2 maximumscore 3 bij

Nadere informatie

Voka: Minder doelgroepen voor meer jobs

Voka: Minder doelgroepen voor meer jobs Koningsstraat 154-158 1000 Brussel tel. 02 229 81 11 www.voka.be Persbericht Datum 10 oktober 2013 aantal pagina s 1/6 meer informatie bij Frederik Meulewaeter woordvoerder tel. 02 229 81 22 gsm 0477 39

Nadere informatie

1 De economische kringloop

1 De economische kringloop 1 De economische kringloop Wat is Marco-economonie? Studie van het verband tussen Gezinnen Bedrijven Overheid Buitenland Welke soorten economische vraagstukken hebben we? Productie Werkloosheid Inflatie

Nadere informatie

Instelling. Onderwerp. Datum

Instelling. Onderwerp. Datum Instelling BDO News www.bdo.be Onderwerp Taxshift : Wat verandert er vanaf (aanslagjaar) 2016? Datum 30 december 2015 Copyright and disclaimer De inhoud van dit document kan onderworpen zijn aan rechten

Nadere informatie

Sociaal akkoord aow en Witteveenkader Op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Sociaal akkoord aow en Witteveenkader Op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid CPB Notitie 10 juni 2011 Sociaal akkoord aow en Witteveenkader Op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. CPB Notitie Aan: Ministerie van SZW Centraal Planbureau Van Stolkweg

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2007-I

Eindexamen economie 1-2 havo 2007-I 4 Beoordelingsmodel Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 twee van de volgende voorbeelden

Nadere informatie

3. Controleer na de installatie als U het programma kan opstarten en controleer indien U in de module loonberekeningen kan werken zonder probleem.

3. Controleer na de installatie als U het programma kan opstarten en controleer indien U in de module loonberekeningen kan werken zonder probleem. Installatie instructies Om HyperSoft V3.0 B20090310 te installeren volgende stappen uitvoeren : 1. Maak een backup van uw gegevens via HyperSoft Loon. Deze stap is zeer belangrijk aangezien er ingrijpende

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 vwo 2004-I

Eindexamen economie 1-2 vwo 2004-I 4 Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Een voorbeeld van een juiste berekening

Nadere informatie

Sense of urgency; Hervormingen; Impact.

Sense of urgency; Hervormingen; Impact. Sense of urgency; Hervormingen; Impact. Sense of urgency Korte termijn: financiële tekorten (2011) algemene ouderdomsvoorziening: ca. 100 mln/ jr schommelfonds uitgeput in 2013; ziektekostenverzekering:

Nadere informatie

DOCUMENTATIENOTA CRB

DOCUMENTATIENOTA CRB DOCUMENTATIENOTA CRB 2010-1261 Effecten van de (para)fiscale veranderingen op de ontwikkeling van de nettolonen tegen constante prijzen van 1996 tot 2009: globalisatie van de resultaten CRB 2010-1261 14

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 27 400 Nota over de toestand van s Rijks Financiën Nr. 42 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

1. De productiemogelijkhedencurve van een land verschuift naar boven. Waardoor kan dit verklaard worden?

1. De productiemogelijkhedencurve van een land verschuift naar boven. Waardoor kan dit verklaard worden? 1. De productiemogelijkhedencurve van een land verschuift naar boven. Waardoor kan dit verklaard worden?. een daling van het aantal werklozen B. een toename van de emigratie uit het betreffende land. de

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 vwo 2006-II

Eindexamen economie 1-2 vwo 2006-II 4 Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Een voorbeeld van een juiste berekening

Nadere informatie

Inleiding tot de economie Test december 2008 H17 tem H25 VERBETERING 1

Inleiding tot de economie Test december 2008 H17 tem H25 VERBETERING 1 Inleiding tot de economie Test december 2008 H17 tem H25 VERBETERING 1 Vraag 1 Bin. Munt/Buit. munt Hoeveelheid buitenlandse munt Beschouw bovenstaande grafiek met op de Y-as de hoeveelheid binnenlandse

Nadere informatie

Eindexamen economie pilot havo 2011 - I

Eindexamen economie pilot havo 2011 - I Beoordelingsmodel Vraag Antwoord Scores Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2001-II

Eindexamen economie 1 vwo 2001-II Opgave 1 CAO-overleg: loon of werk? Bij de CAO-onderhandelingen voor een komend jaar in de industrie wordt uitgegaan van de volgende prognose: inflatie 2,3% stijging arbeidsproductiviteit in de industrie

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2008-II

Eindexamen economie 1-2 havo 2008-II Beoordelingsmodel Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 De werkgelegenheid verandert met

Nadere informatie

pdf18 MACRO-VRAAG EN MACRO-AANBOD

pdf18 MACRO-VRAAG EN MACRO-AANBOD pdf18 MACRO-VRAAG EN MACRO-AANBOD De macro-vraaglijn of geaggregeerde vraaglijn geeft het verband weer tussen het algemeen prijspeil en de gevraagde hoeveelheid binnenlands product. De macro-vraaglijn

Nadere informatie

De waarheid over de notionele intrestaftrek

De waarheid over de notionele intrestaftrek De waarheid over de notionele intrestaftrek Februari 2008 Wat is de notionele intrestaftrek? Notionele intrestaftrek, een moeilijke term voor een eenvoudig principe. Vennootschappen kunnen een bepaald

Nadere informatie

Keuzeonderwerp. Keynesiaans model. Gesloten /open economie zonder/met overheid met arbeidsmarkt. fransetman.nl

Keuzeonderwerp. Keynesiaans model. Gesloten /open economie zonder/met overheid met arbeidsmarkt. fransetman.nl Keuzeonderwerp Keynesiaans model Gesloten /open economie zonder/met overheid met arbeidsmarkt Vraag op de goederenmarkt Alleen gezinnen en bedrijven kopen op de goederenmarkt. C = 0,6 Y Aa = 4 mln mensen

Nadere informatie

Financiële bijlage D66-verkiezingsprogramma

Financiële bijlage D66-verkiezingsprogramma Financiële bijlage D66-verkiezingsprogramma D66 staat garant voor een solide financieel beleid, dat ruimte biedt voor investeringen in de kwaliteit van de samenleving en economische dynamiek. Het verkiezingsprogramma

Nadere informatie

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 26 mei 13.30 16.30 uur

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 26 mei 13.30 16.30 uur Economische wetenschappen 1 en recht Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 26 mei 13.30 16.30 uur 19 99 Dit examen bestaat uit 34 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven

Nadere informatie

Ontstellende cijfers: de 9 e armoedebarometer

Ontstellende cijfers: de 9 e armoedebarometer Ontstellende cijfers: de 9 e armoedebarometer Persconferentie Welkom door Jos Geysels, voorzitter Decenniumdoelen Ontstellende cijfers: de 9 e armoedebarometer door Michel Debruyne, coördinator Decenniumdoelen

Nadere informatie

Lasten op consumptie: herverdeling van arm naar rijk

Lasten op consumptie: herverdeling van arm naar rijk WELKE TAX SHIFT? Lasten op consumptie: herverdeling van arm naar rijk Olivier Pintelon De zogenaamde tax shift staat centraal in het politieke debat. Wat onder de term moet worden verstaan, is echter allesbehalve

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2000-I

Eindexamen economie 1-2 havo 2000-I 4 Antwoordmodel Opgave 1 Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. 1 voorbeelden van juiste antwoorden: Een antwoord

Nadere informatie

Domein E: Concept Ruilen over de tijd

Domein E: Concept Ruilen over de tijd 1. Het bruto binnenlands product is gestegen met 0,9%. Het inflatiepercentage bedraagt 2,1%. Bereken de reële groei van het BBP. 2. Waarmee wordt het inflatiepercentage gemeten? 3. Lees de onderstaande

Nadere informatie

Het kadaster en de unieke taks

Het kadaster en de unieke taks Lode Vereeck, Leentje Ann Sourbron, Wim Marneffe Universiteit Hasselt, Faculteit BEW één unieke belasting geheven op één belastinggrondslag heilige graal: John Locke (1632 1704), David Ricardo (1772 1823),

Nadere informatie

Onderneming en omgeving - Economisch gereedschap

Onderneming en omgeving - Economisch gereedschap Onderneming en omgeving - Economisch gereedschap 1 Rekenen met procenten, basispunten en procentpunten... 1 2 Werken met indexcijfers... 3 3 Grafieken maken en lezen... 5 4a Tweedegraads functie: de parabool...

Nadere informatie