Analyse economische effecten Begrotingsafspraken. Uitgevoerd op verzoek van het kabinet en de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Analyse economische effecten Begrotingsafspraken. Uitgevoerd op verzoek van het kabinet en de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal"

Transcriptie

1 CPB Notitie 17 oktober 2013 Analyse economische effecten Begrotingsafspraken 2014 Uitgevoerd op verzoek van het kabinet en de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal.

2

3 CPB Notitie Aan: Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus GM Den Haag T (070) I Contactpersoon Johannes Hers Datum: 17 oktober 2013 Betreft: Analyse economische effecten Begrotingsafspraken 2014 De macro-economische effecten van Begrotingsafspraken 2014 zijn zeer beperkt. De groei van het bbp blijft in alle jaren vrijwel onveranderd. Het mediane inkomenseffect van het pakket bedraagt ¾% in 2014 en 0% in latere jaren. De structurele werkgelegenheid stijgt als gevolg van beleid sinds het kabinet Rutte II met 0,6%. 1 Inleiding Het CPB heeft op verzoek de ex-ante budgettaire effecten, de macro-economische effecten, de structurele werkgelegenheidseffecten en de inkomenseffecten van de maatregelen van Begrotingsafspraken 2014 bezien. 1 Het basispad voor de doorrekening is de Macro Economische Verkenning voor de jaren 2013 en 2014 en de middellangetermijnverkenning van november , geactualiseerd voor het 6-miljard-pakket 4. De ex-ante effecten zijn reeds gepubliceerd 5 en worden in hoofdstuk twee samengevat. De macro-economische effecten van de maatregelen staan in hoofdstuk drie, de inkomenseffecten in hoofdstuk vier en de structurele werkgelegenheidseffecten in hoofdstuk vijf. 1 Kabinet, D66, ChristenUnie, SGP, VVD en PvdA, 2013, Begrotingsafspraken 2014, Kamerbrief, 11 oktober. 2 CPB, 2013, Macro Economische Verkenning 2014, september. 3 CPB, 2012, Actualisatie Nederlandse economie tot en met 2017 (verwerking Regeerakkoord), CPB Notitie, 12 november. 4 CPB, 2013, De meerjarige effecten van het 6-miljard-pakket, tekstkader in Macro Economische Verkenning 2014, september. 5 CPB, 2013, Ex-ante budgettaire effecten Begrotingsafspraken 2014, CPB Notitie, 16 oktober. 1

4 2 Ex-ante effect op EMU-saldo De maatregelen van Begrotingsafspraken 2014 verslechteren het EMU-saldo ex ante met 0,7 mld euro in 2014 ten opzichte van het basispad zoals gepubliceerd in de MEV (tabel 2.1). Het effect in volgende jaren is van vergelijkbare omvang. De verslechtering van de overheidsbegroting komt voornamelijk door netto lastenverlichting ten opzichte van het basispad. Tabel 2.1 Overzicht ex-ante effecten van Begrotingsafspraken mld euro s t.o.v. basispad EMU-relevante ombuigingen 0,0 0,2 1,6 1,7 1,7 EMU-relevante intensiveringen -0,5-0,4-1,6-1,6-1,8 Subtotaal EMU-relevante uitgavenmutatie -0,5-0,2 0,0 0,1 0,0 EMU-relevante lastenverzwaring 0,0 0,5 1,0 1,1 1,2 EMU-relevante lastenverlichting -0,2-0,9-1,6-1,8-1,7 Subtotaal EMU-relevante lastenmutatie -0,2-0,5-0,6-0,7-0,6 Totaal verbetering EMU-saldo -0,7-0,7-0,6-0,6-0,6 De netto intensiveringen (negatieve netto ombuigingen) in 2013 en 2014 komen vooral door intensiveringen bij onderwijs. In de daaropvolgende jaren houden ombuigingen en intensiveringen elkaar globaal in evenwicht. Tegenover met name de intensiveringen bij onderwijs staan vooral ombuigingen bij zorg. (tabel 2.2). Tabel 2.2 Netto ombuigingen -/- = EMU-saldoverslechterend mld euro s t.o.v. basispad Arbeidsvoorwaarden collectieve sector Openbaar bestuur -0,1 0,0-0,2-0,2-0,2 Veiligheid 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Defensie 0,0 0,0-0,1-0,1-0,1 Bereikbaarheid Milieu Onderwijs -0,3-0,2-0,8-0,7-0,7 Zorg 0,0 0,0 0,7 0,8 0,8 Sociale zekerheid 0,0-0,1 0,2 0,3 0,1 Overdrachten aan bedrijven 0,0 0,0 0,1 0,1 0,1 Internationale samenwerking Overig 0,0 0,0 0,0-0,1-0,1 Totaal EMU-relevante uitgaven -0,5-0,2 0,0 0,1 0,0 2

5 De netto lastenverlichting ten opzichte van het basispad betreft de EMU-relevante lasten op inkomen en arbeid (tabel 2.3). De lastenverlichting op inkomen en arbeid wordt deels geneutraliseerd door een lastenverzwaring op milieu en in 2014 door een lastenverzwaring op vermogen en winst. De netto lastenverlichting heeft vooral gevolgen voor huishoudens. Tabel 2.3 Netto lastenverzwaringen -/- = EMU-saldoverslechterend mld euro s t.o.v. basispad Milieu 0,0 0,5 0,8 0,8 0,8 Inkomen en arbeid 0,0-1,7-1,8-1,5-1,3 Vermogen en winst -0,2 1,0 0,4 0,0 0,0 Overig 0,0-0,2 0,0 0,0 0,0 Totaal EMU-relevante lasten -0,2-0,5-0,6-0,7-0,6 w.v. huishoudens -0,2-0,2-0,3-0,6-0,6 bedrijven 0,0-0,2-0,3-0,1 0,0 buitenland Niet-EMU-relevante lasten 0,0-0,1-0,2 0,0 0,0 3 Economische effecten De macro-economische effecten van Begrotingsafspraken 2014 zijn berekend met Saffier, het macro-economische model van het CPB. 6 Tabel 3.1 Macro-economische effecten Begrotingsafspraken 2014, % per jaar t.o.v. basispad Volume bestedingen en productie Bruto binnenlands product Consumptie huishoudens 0 ¼ 0 Overheidsbestedingen ¼ -¼ 0 Investeringen bedrijven 0 ¼ 0 Uitvoer goederen en diensten Lonen en prijzen Contractloon marktsector 0 0 ¼ Consumptieprijs Arbeidsmarkt Werkgelegenheid (arbeidsjaren) effect op niveau eindjaar in %-punten t.o.v. basispad Werkloze beroepsbevolking EMU-saldo (% bbp) -0,1 0,0 0,0 EMU-schuld (%bbp) 0,0 0,0-0,4 6 CPB, 2010, SAFFIER II: 1 model voor de Nederlandse economie, in 2 hoedanigheden, voor 3 toepassingen, CPB Document 217. Effecten zijn ten opzichte van het basispad zoals gepubliceerd in de MEV. 3

6 De macro-economische effecten van het pakket zijn zeer beperkt. De groei van het bbp blijft in alle jaren vrijwel onveranderd. De particuliere consumptie komt in 2014 ¼%-punt hoger uit. Dit is grotendeels het gevolg van de incidentele lastenverlichting in dat jaar. Het tarief van de eerste schijf wordt tijdelijk verlaagd evenals het tarief in box 2. Directeuren-grootaandeelhouders (DGA s) zullen in 2014 naar verwachting 8 mld euro extra winst uit hun BV s halen. 7 Aangenomen is dat de extra netto winstuitkering niet tot bestedingseffecten leidt. Per saldo blijft de jaarlijkse groei van de overheidsbestedingen over de gehele periode vrijwel ongewijzigd. De effecten op de arbeidsmarkt zijn op korte en middellange termijn beperkt. Naast de lichte daling van de werkloosheid leiden ook de lastenverzwaringen op milieu via een lichte stijging van de consumptieprijs tot een beperkt opwaarts effect op de contractlonen. Het pakket leidt initieel tot een verslechtering van het EMU-saldo in 2013 met 0,1%- punt bbp. In latere jaren zijn er positieve inverdieneffecten door de licht gunstigere economische effecten als gevolg van de lagere lasten. Daardoor blijft het EMU-saldo in 2017 vrijwel onveranderd. De EMU-schuld als percentage van het bbp komt 0,4%- punt lager uit in 2017, vooral als gevolg van een nominale toename van het bbp (noemereffect). 4 Inkomenseffecten In deze notitie zijn de inkomenseffecten van het beleidspakket ten opzichte van de MEV 2014 berekend. Het gaat hier dus niet om jaar-op-jaar koopkrachteffecten maar om mutaties van het besteedbaar inkomen die het gevolg zijn van het beleidspakket. De hier berekende inkomenseffecten gelden in aanvulling op de koopkrachtcijfers uit de MEV De maatregelen in Begrotingsafspraken 2014 hebben gunstige inkomenseffecten in 2014 ten opzichte van het basispad zoals gepubliceerd in de MEV. De mediane inkomensstijging als gevolg van het pakket bedraagt in 2014 ¾% (tabel 4.1). 8 In de MEV werd nog een mediane koopkrachtdaling van ½% gerapporteerd. Het positieve effect in 2014 is voornamelijk het gevolg van de verlaging van het tarief in de eerste schijf. Het mediane inkomenseffect voor alle huishoudens voor de periode is nihil. De inkomenseffecten na 2014 zijn gunstig voor de hogere inkomens vanwege 7 Er verschuift grondslag (en dus opbrengst) naar 2014 vanuit 2013 en jaren na De inschatting van dit gedragseffect is onzeker. 8 De gepresenteerde inkomenseffecten zijn berekend op basis van de ex-ante effecten van de beleidsmaatregelen uit het beleidspakket. Bij gebrek aan een actueel pad voor zijn geen jaarlijkse koopkrachtveranderingen berekend. Er is dus geen rekening gehouden met de macro-economische doorwerking van het pakket via de lonen en inflatie. De effecten van deze doorwerking zijn echter zeer beperkt, zie ook paragraaf 3. Sommige lastenmaatregelen zijn weliswaar van invloed op de inflatie, maar dit wordt zeker over een meerjaarlijkse periode in de regel gecompenseerd via de contractloonstijging. De verlaging van de pensioenpremie van ambtenaren is evenmin meegenomen in de berekening. De gepresenteerde inkomenseffecten kunnen licht afwijken van de eerder door het ministerie van SZW gepresenteerde effecten door het gebruik van andere data en andere modelveronderstellingen. Zie verder noot (a) in tabel

7 het terugdraaien van de afbouw van de algemene heffingskorting in de vierde schijf. Daarnaast zijn de effecten relatief gunstig voor huishoudens met kinderen door intensiveringen in de kinderbijslag en kinderopvangtoeslag en de integratie van het kindgebonden budget in de huishoudentoeslag. Beleid uit het pakket met gunstige inkomenseffecten: De verlaging van het tarief in de eerste schijf is gunstig voor alle huishoudens in De fiscale aftrek specifieke zorgkosten wordt niet afgeschaft, maar blijft in aangepaste vorm bestaan. Vanaf 2014 is dit vooral gunstig voor uitkeringsgerechtigden en ouderen, die relatief vaak van deze fiscale faciliteit gebruik maken. De verhoging van de kinderopvangtoeslag heeft vanaf 2014 een gunstig inkomenseffect voor midden- en hogere inkomens met kinderen die naar de opvang gaan. De leeftijdsdifferentiatie in de kinderbijslag gaat niet door. Huishoudens met kinderen ouder dan 6 jaar hebben hier vanaf 2014 voordeel van. Vanaf 2017 wordt het kindgebonden budget geïntegreerd in de huishoudentoeslag. Dit is gunstig voor huishoudens met kinderen. De voor 2015 geplande afbouw van de algemene heffingskorting in de vierde schijf wordt teruggedraaid. Hogere inkomens hebben hier voordeel van. Het afschaffen van de gratis schoolboeken vanaf 2015 gaat niet door en de bijbehorende compensatie evenmin. Per saldo is dit gunstig voor huishoudens met kinderen. De verlaging van het tarief in box 2 in 2014 heeft een gunstig effect op de koopkracht. Het effect is echter niet zichtbaar in de berekening omdat dga s buiten beschouwing worden gelaten. De verlaging van de zelfstandigenaftrek vanaf 2015 gaat niet door. Dit heeft gunstige inkomenseffecten voor zelfstandigen. Deze groep wordt echter niet meegenomen in de berekeningen. Beleid uit het pakket met ongunstige inkomenseffecten: De huishoudentoeslag maakt onderdeel uit van het 6-miljard-pakket en wordt in 2015 ingevoerd. De afbouw van deze regeling wordt steiler, wat een negatief effect heeft voor lagere en middeninkomens. De voor 2015 geplande verhogingen van de bedragen van het kindgebonden budget worden gehalveerd. Dit is ongunstig voor huishoudens met kinderen en lagere inkomens. Vanaf 2017 wordt het kindgebonden budget geïntegreerd in de huishoudentoeslag. Hierdoor stijgt de afbouw van de huishoudentoeslag met 2%-punt. Dit is nadelig voor huishoudens zonder kinderen. 5

8 De werkbonus voor oudere werknemers wordt vanaf 2015 afgeschaft. Dit is ongunstig voor oudere werknemers, maar komt niet terug in de statische inkomenseffecten omdat de werkbonus alleen voor nieuwe gevallen wordt afgeschaft. Het gebruikelijke loon van aanmerkelijkbelanghouders wordt per 2015 verhoogd. Dit is nadelig voor dga s, die niet meegenomen worden in de berekening. Tabel 4.1 Inkomenseffecten Begrotingsafspraken 2014 ten opzichte van basispad MEV (a) mediaan mutatie nominaal besteedbaar inkomen in % (b) omvang in % totaal (c) Inkomensniveau (d) < 175% WML ¾ % WML ¾ % WML ¾ ¼ 14 > 500% WML ½ 1 7 Inkomensbron (e) Werkenden ¾ 0 58 Uitkeringsgerechtigden Gepensioneerden ¾ 0 34 Huishoudtype Tweeverdieners ¾ 0 42 Alleenstaanden ¾ 0 47 Alleenverdieners ¾ ½ 11 Gezinssamenstelling (f) Met kinderen ¾ 1½ 25 Zonder kinderen ¾ 0 41 Alle huishoudens ¾ (a) De inkomenseffecten zijn bepaald door in een gegeven jaar het effect van het nieuwe beleid op het besteedbaar inkomen te bepalen. Dit in tegenstelling tot koopkrachteffecten, die de ontwikkeling van het besteedbaar inkomen van jaar op jaar weergeven. Er wordt dus geen rekening gehouden met veranderingen in de tijd als gevolg van gewijzigde economische omstandigheden. Doorwerking van beleid op de inflatie en op de contractloonstijging zit niet in het beeld, maar is ook beperkt relevant, zie paragraaf 3. (b) Statische inkomensmutaties. (c) Percentage van totaal aantal huishoudens in (d) Bruto inkomen uit arbeid of uitkering op huishoudniveau; bruto minimumloon (WML) is in 2014 ongeveer euro. (e) De indeling naar inkomensbron is op basis van de meest verdienende partner. (f) De indeling naar gezinssamenstelling is op basis van aanwezigheid van kinderen tot 18 jaar en is exclusief huishoudens van gepensioneerden. 6

9 5 Structurele werkgelegenheidseffecten De structurele werkgelegenheid stijgt als gevolg van beleid sinds het aantreden van het kabinet Rutte II met 0,6%. Deze stijging komt overeen met de eerder door het CPB berekende werkgelegenheidsstijging die met het Regeerakkoord zou worden bereikt. 9 De maatregelen uit de Begrotingsafspraken 2014 (inclusief MEV) hebben per saldo een positief effect op de structurele werkgelegenheid ten opzichte van de stand zoals gepubliceerd in de juniraming De werkgelegenheidsdaling als gevolg van het in april afgesloten Sociaal Akkoord wordt nagenoeg gecompenseerd. Dit is vooral het gevolg van de lagere zorgtoeslag en lagere werkgeverslasten. De lagere zorgtoeslag leidt voor sommige werknemers tot een lagere marginale druk, waarmee zij worden aangemoedigd om (meer) te werken. De lagere werkgeverspremies voor arbeidsongeschiktheid en werkloosheid stimuleren de vraag naar arbeid. Naast deze twee maatregelen leiden verschillende kleinere maatregelen 10 er per saldo toe dat werken meer lonend wordt, wat het arbeidsaanbod stimuleert. 9 Gedoeld wordt op het aangepaste Regeerakkoord, zoals doorgerekend in CPB, 2012, Actualisatie economische effecten financieel kader Regeerakkoord, CPB Notitie, november. 10 Het betreft de verlaging van het kindgebonden budget, verhoging van de kinderopvangtoeslag, beperken van de AO-tegemoetkoming en het steiler afbouwen van de huishoudentoeslag (gunstig voor de structurele werkgelegenheid); voorts het afschaffen van de werkbonus, terugdraaien van de versobering van de ANW en het verhogen van de motorrijtuigenbelasting (ongunstig voor de structurele werkgelegenheid). 7

10 Dit is een uitgave van: Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus GM Den Haag T (070) Oktober 2013

Inkomenseffecten Wet Uniformering Loonbegrip

Inkomenseffecten Wet Uniformering Loonbegrip Opdrachtgever SZW Inkomenseffecten Wet Uniformering Loonbegrip Opdrachtnemer CPB / D. van Vuuren, M. Gielen Onderzoek Inkomenseffecten Wet Uniformering Loonbegrip Categorie Wets- en beleidsevaluatie Conclusie

Nadere informatie

Inkomenseffecten Wet Uniformering Loonbegrip

Inkomenseffecten Wet Uniformering Loonbegrip CPB Notitie 1 juni 13 Inkomenseffecten Wet Uniformering Loonbegrip Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Financiën en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. CPB Notitie Aan: Ministerie

Nadere informatie

Inkomenseffecten aanpassing zorgtoeslag in 2012 Uitgevoerd op verzoek van de Algemene Rekenkamer

Inkomenseffecten aanpassing zorgtoeslag in 2012 Uitgevoerd op verzoek van de Algemene Rekenkamer CPB Notitie 1 november 213 Inkomenseffecten aanpassing zorgtoeslag in 212 Uitgevoerd op verzoek van de Algemene Rekenkamer. CPB Notitie Aan: Algemene Rekenkamer Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus

Nadere informatie

Doorrekening Catshuispakket: hoofdtabellen Uitgevoerd op verzoek van de minister-president

Doorrekening Catshuispakket: hoofdtabellen Uitgevoerd op verzoek van de minister-president CPB Notitie 20 april 2012 Doorrekening Catshuispakket: hoofdtabellen Uitgevoerd op verzoek van de minister-president. CPB Notitie Aan: Catshuis-beraad Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510

Nadere informatie

AWBZ-premie over vier schijven Uitgevoerd op verzoek van de Socialistische Partij

AWBZ-premie over vier schijven Uitgevoerd op verzoek van de Socialistische Partij CPB Notitie 17 juni 2014 AWBZ-premie over vier schijven Uitgevoerd op verzoek van de Socialistische Partij. CPB Notitie Aan: SP, Henk van Gerven Datum: 17-6-2014 Betreft: AWBZ-premie over vier schijven

Nadere informatie

Ex-ante budgettaire effecten Begrotingsafspraken 2014 Uitgevoerd op verzoek van het kabinet en de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Ex-ante budgettaire effecten Begrotingsafspraken 2014 Uitgevoerd op verzoek van het kabinet en de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal CPB Notitie 16 oktober 2013 Ex-ante budgettaire effecten Begrotingsafspraken 2014 Uitgevoerd op verzoek van het kabinet en de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal. CPB Notitie Aan: Het kabinet

Nadere informatie

CPB Notitie. Samenvatting en conclusies. Informateur. Aan: Datum: 16 augustus 2017 Betreft: Actualisatie Middellangetermijnverkenning

CPB Notitie. Samenvatting en conclusies. Informateur. Aan: Datum: 16 augustus 2017 Betreft: Actualisatie Middellangetermijnverkenning CPB Notitie Aan: Informateur Datum: 16 augustus 2017 Betreft: Actualisatie Middellangetermijnverkenning 2018-2021 Centraal Planbureau Bezuidenhoutseweg 30 2594 AV Den Haag Postbus 80510 2508 GM Den Haag

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

1 Overzicht

1 Overzicht 1 Overzicht 2011-2017 Op basis van de huidige beleidsvoornemens bedragen in de jaren 2011 tot en met 2017 de tekortreducerende maatregelen gemiddeld 7 mld euro per jaar (circa 1% bbp per jaar). Cumulatief

Nadere informatie

Tekortreducerende maatregelen

Tekortreducerende maatregelen Tekortreducerende maatregelen 2011-2017 MEV2014-versie CPB Achtergronddocument Wim Suyker 17 september 2013 1 1 Inleiding Vanaf 2011 zijn netto tekortreducerende maatregelen genomen door de achtereenvolgende

Nadere informatie

CPB Notitie. 1 Inleiding. Tweede Kamerfractie D66. Datum: 21 september 2016 Betreft: Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting D66

CPB Notitie. 1 Inleiding. Tweede Kamerfractie D66. Datum: 21 september 2016 Betreft: Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting D66 CPB Notitie Aan: Tweede Kamerfractie D66 Datum: 21 september 2016 Betreft: Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting D66 Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070)3383

Nadere informatie

CPB Notitie 3 oktober 2011. Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting 2012 SP. Op verzoek van de SP

CPB Notitie 3 oktober 2011. Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting 2012 SP. Op verzoek van de SP CPB Notitie 3 oktober 2011 Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting 2012 SP Op verzoek van de SP. CPB Notitie Aan: Tweede Kamerfractie SP Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den

Nadere informatie

Memo beperken inkomenseffecten

Memo beperken inkomenseffecten Memo beperken inkomenseffecten Aanleiding De ongerustheid in de samenleving over de effecten van de nieuwe zorgpremie op het koopkrachtbeeld, de arbeidsmarkt en de werking van het zorgstelsel. Kernpunten

Nadere informatie

Kwalitatieve gevolgen voor de werkgelegenheid op korte termijn van de tegenbegrotingen

Kwalitatieve gevolgen voor de werkgelegenheid op korte termijn van de tegenbegrotingen CPB Notitie Datum : 28 september 2009 Aan : Tweede Kamer Kwalitatieve gevolgen voor de werkgelegenheid op korte termijn van de tegenbegrotingen 1 Inleiding Tijdens de afgelopen Algemene Politieke Beschouwingen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2016 2017 33 682 Evaluatie Wet uniformering loonbegrip Nr. 15 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

Ex ante budgettaire effecten VVD tegenbegroting 2008

Ex ante budgettaire effecten VVD tegenbegroting 2008 CPB Notitie Datum : 18 september 2007 Aan : Tweede Kamerfractie VVD Ex ante budgettaire effecten VVD tegenbegroting 2008 1 Inleiding Het CPB heeft op verzoek van de VVD de ex ante budgettaire effecten

Nadere informatie

Keuzes in Kaart Johannes Hers

Keuzes in Kaart Johannes Hers Keuzes in Kaart 2013-2017 Johannes Hers MLT KIK: Thema's Planning Proces en werkafspraken 25 mei 2012 MLT basispad - wat zit er in? Bij MLT zal precies beschreven worden wat wel en niet in basispad Algemeen

Nadere informatie

Effecten van het Regeerakkoord voor de marginale druk Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Effecten van het Regeerakkoord voor de marginale druk Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid CPB Notitie 10 december 2012 Effecten van het Regeerakkoord voor de marginale druk Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid CPB Notitie Aan: SZW Centraal Planbureau

Nadere informatie

CPB Notitie. 1 Inleiding. Aan: Ewout Irrgang (SP) Datum: 4 november 2011 Betreft: SP alternatief voor de premiestelling ZVW

CPB Notitie. 1 Inleiding. Aan: Ewout Irrgang (SP) Datum: 4 november 2011 Betreft: SP alternatief voor de premiestelling ZVW CPB Notitie Aan: Ewout Irrgang (SP) Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070) 3383 380 I www.cpb.nl Contactpersoon Paul Besseling Daniel van Vuuren Datum: 4 november 2011

Nadere informatie

Datum: 16 september 2015 Betreft: Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting ChristenUnie

Datum: 16 september 2015 Betreft: Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting ChristenUnie CPB Notitie Aan: Tweede Kamerfractie ChristenUnie Datum: 16 september 2015 Betreft: Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting ChristenUnie Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den

Nadere informatie

Keuzes in Kaart Hoofdstuk 6 CDA

Keuzes in Kaart Hoofdstuk 6 CDA Keuzes in Kaart 2018-2021 Dit is een uitgave van: Centraal Planbureau (CPB) Postbus 80510 2508 GM Den Haag (088) 984 60 00 www.cpb.nl info@cpb.nl Gedrukt door: Xerox/OBT Kerketuinenweg 8 2544 CW Den Haag

Nadere informatie

CPB Notitie. 1 Inleiding. Tweede Kamerfractie Partij Van Vliet

CPB Notitie. 1 Inleiding. Tweede Kamerfractie Partij Van Vliet CPB Notitie Aan: Tweede Kamerfractie Partij Van Vliet Datum: 16 september 2015 Betreft: Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting Partij Van Vliet Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 33 682 Evaluatie Wet uniformering loonbegrip Nr. 14 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

SP alternatief voor de premiestelling ZVW Op verzoek van de SP

SP alternatief voor de premiestelling ZVW Op verzoek van de SP CPB Notitie 4 november 2011 SP alternatief voor de premiestelling ZVW Op verzoek van de SP. CPB Notitie Aan: Ewout Irrgang (SP) Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070)

Nadere informatie

1 Kamerstukken II, , 33682, nr. 11. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA

1 Kamerstukken II, , 33682, nr. 11. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

CPB Notitie. Henk van Gerven (SP) Datum: 24 augustus 2015 Betreft: SP-alternatief voor de financiering van de zorg

CPB Notitie. Henk van Gerven (SP) Datum: 24 augustus 2015 Betreft: SP-alternatief voor de financiering van de zorg CPB Notitie Aan: Henk van Gerven (SP) Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070)3383 380 I www.cpb.nl Contactpersoon Rob Euwals Sjoerd Ottens Datum: 24 augustus 2015 Betreft:

Nadere informatie

Ex ante budgettaire effecten tegenbegroting PVV 2009

Ex ante budgettaire effecten tegenbegroting PVV 2009 CPB Notitie Nummer Datum : 2008/35 17 september 2008 Datum Aan : Tweede 16 september Kamerfractie 2008 PVV Aan : Tweede Kamerfractie PVV Ex ante budgettaire effecten tegenbegroting PVV 2009 1 Inleiding

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 33 682 Evaluatie Wet uniformering loonbegrip Nr. 13 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

Economische effecten van een verlaging van de administratieve lasten

Economische effecten van een verlaging van de administratieve lasten CPB Notitie Datum : 7 april 2004 Aan : Projectdirectie Administratieve Lasten Economische effecten van een verlaging van de administratieve lasten 1 Inleiding Het kabinet heeft in het regeerakkoord het

Nadere informatie

CPB Notitie. 1 Inleiding. Tweede Kamerfractie CDA. Datum: 18 september 2014 Betreft: Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting CDA

CPB Notitie. 1 Inleiding. Tweede Kamerfractie CDA. Datum: 18 september 2014 Betreft: Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting CDA CPB Notitie Aan: Tweede Kamerfractie CDA Datum: 18 september 2014 Betreft: Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting CDA Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070)3383

Nadere informatie

Datum: 16 november 2015 Betreft: Structurele effecten 4e nota van wijziging Belastingplan 2016

Datum: 16 november 2015 Betreft: Structurele effecten 4e nota van wijziging Belastingplan 2016 CPB Notitie Aan: Ministerie van Financiën Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070)3383 380 I www.cpb.nl Contactpersoon Henk-Wim de Boer Datum: 16 november 2015 Betreft:

Nadere informatie

Keuzes in Kaart Hoofdstuk 3 VVD

Keuzes in Kaart Hoofdstuk 3 VVD Keuzes in Kaart 2018-2021 Dit is een uitgave van: Centraal Planbureau (CPB) Postbus 80510 2508 GM Den Haag (088) 984 60 00 www.cpb.nl info@cpb.nl Gedrukt door: Xerox/OBT Kerketuinenweg 8 2544 CW Den Haag

Nadere informatie

CPB Notitie. 1 Inleiding. Tweede Kamerfractie ChristenUnie. Datum: 23 september 2013 Betreft: Ex ante budgettaire effecten tegenbegroting ChristenUnie

CPB Notitie. 1 Inleiding. Tweede Kamerfractie ChristenUnie. Datum: 23 september 2013 Betreft: Ex ante budgettaire effecten tegenbegroting ChristenUnie CPB Notitie Aan: Tweede Kamerfractie ChristenUnie Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070)3383 380 I www.cpb.nl Contactpersoon Daniël van Vuuren Datum: 23 september 2013

Nadere informatie

CPB Notitie. Inleiding. Datum: 27 oktober 2017 Betreft: Actualisatie Middellangetermijnverkenning (verwerking Regeerakkoord)

CPB Notitie. Inleiding. Datum: 27 oktober 2017 Betreft: Actualisatie Middellangetermijnverkenning (verwerking Regeerakkoord) CPB Notitie Centraal Planbureau Bezuidenhoutseweg 30 2594 AV Den Haag Postbus 80510 2508 GM Den Haag T 088 9846000 I www.cpb.nl Datum: 27 oktober 2017 Betreft: Actualisatie Middellangetermijnverkenning

Nadere informatie

Datum: 26 oktober 2016 Betreft: Doorrekening standaardkoopkracht voorbeeldhuishoudens (actualisatie 2017)

Datum: 26 oktober 2016 Betreft: Doorrekening standaardkoopkracht voorbeeldhuishoudens (actualisatie 2017) CPB Notitie Aan: Ministerie van Financien Datum: 26 oktober 2016 Betreft: Doorrekening standaardkoopkracht voorbeeldhuishoudens (actualisatie 2017) Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508

Nadere informatie

Keuzes in Kaart Hoofdstuk 11 DENK

Keuzes in Kaart Hoofdstuk 11 DENK Keuzes in Kaart 2018-2021 Dit is een uitgave van: Centraal Planbureau (CPB) Postbus 80510 2508 GM Den Haag (088) 984 60 00 www.cpb.nl info@cpb.nl Gedrukt door: Xerox/OBT Kerketuinenweg 8 2544 CW Den Haag

Nadere informatie

Datum: 26 oktober 2016 Betreft: Doorrekening standaardkoopkracht voorbeeldhuishoudens (actualisatie 2017)

Datum: 26 oktober 2016 Betreft: Doorrekening standaardkoopkracht voorbeeldhuishoudens (actualisatie 2017) CPB Notitie Aan: Ministerie van Financien Datum: 26 oktober 2016 Betreft: Doorrekening standaardkoopkracht voorbeeldhuishoudens (actualisatie 2017) Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508

Nadere informatie

Ex-ante budgettaire effecten fiscaal plan VNL Uitgevoerd op verzoek van de politieke partij Voor Nederland

Ex-ante budgettaire effecten fiscaal plan VNL Uitgevoerd op verzoek van de politieke partij Voor Nederland CPB Notitie 8 september 2014 Ex-ante budgettaire effecten fiscaal plan VNL Uitgevoerd op verzoek van de politieke partij Voor Nederland CPB Notitie Aan: VNL Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2017 2018 34 700 Kabinetsformatie 2017 Nr. 47 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting GroenLinks

Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting GroenLinks CPB Notitie Datum : 16 september 2009 Aan : Tweede Kamerfractie GroenLinks Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting GroenLinks 1 Inleiding Het CPB heeft op verzoek van GroenLinks de ex-ante budgettaire

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

CPB Notitie. 1 Inleiding. Tweede Kamerfractie GroenLinks. Datum: 18 september 2014 Betreft: Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting GroenLinks

CPB Notitie. 1 Inleiding. Tweede Kamerfractie GroenLinks. Datum: 18 september 2014 Betreft: Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting GroenLinks CPB Notitie Aan: Tweede Kamerfractie GroenLinks Datum: 18 september 2014 Betreft: Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting GroenLinks Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag

Nadere informatie

Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting 2014 D66 Op verzoek van D66

Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting 2014 D66 Op verzoek van D66 CPB Notitie 23 september 2013 Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting 2014 D66 Op verzoek van D66. CPB Notitie Aan: Tweede Kamerfractie D66 Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM

Nadere informatie

Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting PVV

Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting PVV CPB Notitie Datum : 16 september 2009 Aan : Tweede Kamerfractie PVV Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting PVV 1 Inleiding Het CPB heeft op verzoek van de PVV de ex-ante budgettaire effecten in 2010

Nadere informatie

PARTIJ VOOR DE VRIJHEID TEGENBEGROTING 2009

PARTIJ VOOR DE VRIJHEID TEGENBEGROTING 2009 ^0 PARTIJ VOOR DE VRIJHEID TEGENBEGROTING 2009 Meer lastenverlichting, meer zorg, meer fatsoen De Partij voor de Vrijheid wil op termijn een aanzienlijke lastenverlichting. Voor 2009 gaat het om 4 miljard

Nadere informatie

Keuzes in Kaart Hoofdstuk 13 Vrijzinnige Partij

Keuzes in Kaart Hoofdstuk 13 Vrijzinnige Partij Keuzes in Kaart 2018-2021 Dit is een uitgave van: Centraal Planbureau (CPB) Postbus 80510 2508 GM Den Haag (088) 984 60 00 www.cpb.nl info@cpb.nl Gedrukt door: Xerox/OBT Kerketuinenweg 8 2544 CW Den Haag

Nadere informatie

Keuzes in Kaart Hoofdstuk 12 VNL

Keuzes in Kaart Hoofdstuk 12 VNL Keuzes in Kaart 2018-2021 Dit is een uitgave van: Centraal Planbureau (CPB) Postbus 80510 2508 GM Den Haag (088) 984 60 00 www.cpb.nl info@cpb.nl Gedrukt door: Xerox/OBT Kerketuinenweg 8 2544 CW Den Haag

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

Koopkrachtverandering van ouderen 2015-2016

Koopkrachtverandering van ouderen 2015-2016 Koopkrachtverandering van ouderen 2015-2016 Berekeningen Prinsjesdag 2015 Nibud, september 2015 Koopkrachtverandering van ouderen 2015-2016 Berekeningen Prinsjesdag 2015 Nibud, september 2015 In opdracht

Nadere informatie

CPB Notitie 8 november 2012. Een nadere toelichting op de koopkrachteffecten van het Regeerakkoord

CPB Notitie 8 november 2012. Een nadere toelichting op de koopkrachteffecten van het Regeerakkoord CPB Notitie 8 november 2012 Een nadere toelichting op de koopkrachteffecten van het Regeerakkoord CPB Notitie Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070)3383 380 I www.cpb.nl

Nadere informatie

Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting VVD

Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting VVD CPB Notitie Nummer : 2009/35 Datum : 16 september 2009 Aan : Tweede Kamerfractie VVD Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting VVD 1 Inleiding Het CPB heeft op verzoek van de VVD de ex-ante budgettaire

Nadere informatie

Sociaal akkoord aow en Witteveenkader Op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Sociaal akkoord aow en Witteveenkader Op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid CPB Notitie 10 juni 2011 Sociaal akkoord aow en Witteveenkader Op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. CPB Notitie Aan: Ministerie van SZW Centraal Planbureau Van Stolkweg

Nadere informatie

De Tweede Kamerfracties van GroenLinks, SP en PvdA. wijzigingsvoorstellen van GroenLinks, SP en PvdA op het Regeerakkoord

De Tweede Kamerfracties van GroenLinks, SP en PvdA. wijzigingsvoorstellen van GroenLinks, SP en PvdA op het Regeerakkoord CPB Notitie Aan: De Tweede Kamerfracties van GroenLinks, SP en PvdA Centraal Planbureau Bezuidenhoutseweg 30 2594 AV Den Haag Postbus 80510 2508 GM Den Haag T 088 9846000 I www.cpb.nl Contactpersoon Wim

Nadere informatie

Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting 2014 CDA Op verzoek van het CDA

Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting 2014 CDA Op verzoek van het CDA CPB Notitie 23 september 2013 Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting 2014 CDA Op verzoek van het CDA. CPB Notitie Aan: Tweede Kamerfractie CDA Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508

Nadere informatie

Koopkrachtontwikkeling 2006: plussen en minnen

Koopkrachtontwikkeling 2006: plussen en minnen CPB Notitie Datum : 20 april 2006 Aan : FNV, CNV, MHP, NIBUD, SZW, VWS, BZK en FIN Koopkrachtontwikkeling 2006: plussen en minnen 1 Inleiding In het Voorjaarsoverleg is afgesproken dat de vakbonden, de

Nadere informatie

Structurele effecten variant overdraagbaarheid. heffingskorting, inkomstenbelasting. Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Financiën

Structurele effecten variant overdraagbaarheid. heffingskorting, inkomstenbelasting. Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Financiën CPB Notitie 12 november 2015 Structurele effecten variant overdraagbaarheid algemene heffingskorting, verhoging kinderbijslag en tarieven inkomstenbelasting Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van

Nadere informatie

Koopkrachtverandering van chronisch zieken en gehandicapten 2014-2015. Prinsjesdag 2014 Nibud, september 2014

Koopkrachtverandering van chronisch zieken en gehandicapten 2014-2015. Prinsjesdag 2014 Nibud, september 2014 Koopkrachtverandering van chronisch zieken en gehandicapten 2014-2015 Prinsjesdag 2014 Nibud, september 2014 Koopkrachtverandering van chronisch zieken en gehandicapten 2014-2015 Prinsjesdag 2014 Nibud,

Nadere informatie

Economische effecten tegenbegroting ChristenUnie 2005

Economische effecten tegenbegroting ChristenUnie 2005 CPB Notitie Datum : 21 september 2004 Aan : Tweede Kamerfractie ChristenUnie Economische effecten tegenbegroting ChristenUnie 2005 1 Inleiding Het CPB heeft op verzoek van de ChristenUnie de economische

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 33 410 Kabinetsformatie 2012 Nr. 32 MOTIE VAN DE LEDEN ZIJLSTRA EN SAMSOM Voorgesteld 13 november 2012 De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende

Nadere informatie

CPB Notitie. 1 Inleiding. Tweede Kamerfractie Partij Van Vliet

CPB Notitie. 1 Inleiding. Tweede Kamerfractie Partij Van Vliet CPB Notitie Aan: Tweede Kamerfractie Partij Van Vliet Datum: 21 september 2016 Betreft: Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting Partij Van Vliet Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508

Nadere informatie

Verandering van de koopkracht van chronisch zieken en gehandicapten in 2014. Nibud, september 2013

Verandering van de koopkracht van chronisch zieken en gehandicapten in 2014. Nibud, september 2013 Verandering van de koopkracht van chronisch zieken en gehandicapten in 2014 Nibud, september 2013 Verandering van de koopkracht van chronisch zieken en gehandicapten in 2014 Nibud, september 2013 In opdracht

Nadere informatie

CPB Notitie. 1 Inleiding. Datum: 15 september 2015 Betreft: Raming van het bijstandsvolume in MEV 2016

CPB Notitie. 1 Inleiding. Datum: 15 september 2015 Betreft: Raming van het bijstandsvolume in MEV 2016 CPB Notitie Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070)3383 380 I www.cpb.nl Contactpersoon Krista Hoekstra Datum: 15 september 2015 Betreft: Raming van het bijstandsvolume

Nadere informatie

Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting 2014 ChristenUnie Op verzoek van de ChristenUnie

Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting 2014 ChristenUnie Op verzoek van de ChristenUnie CPB Notitie 23 september 2013 Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting 2014 ChristenUnie Op verzoek van de ChristenUnie. CPB Notitie Aan: Tweede Kamerfractie ChristenUnie Centraal Planbureau Van Stolkweg

Nadere informatie

Budgettaire, koopkracht- en arbeidsmarkteffecten van herziening belastingstelsel Op verzoek van de JOVD

Budgettaire, koopkracht- en arbeidsmarkteffecten van herziening belastingstelsel Op verzoek van de JOVD CPB Notitie 3 mei 2011 Budgettaire, koopkracht- en arbeidsmarkteffecten van herziening belastingstelsel Op verzoek van de JOVD. CPB Notitie Aan: JOVD Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510

Nadere informatie

Bijlage L Toelichting op economische termen

Bijlage L Toelichting op economische termen Bijlage L Toelichting op economische termen Beleidsmatige effecten op koopkracht en winst De beleidsmatige effecten op de koopkracht en de winst omvat de effecten van beleid aan de inkomsten- en de uitgavenkant,

Nadere informatie

Financiële gevolgen van het afschaffen van de buitengewone uitgavenregeling

Financiële gevolgen van het afschaffen van de buitengewone uitgavenregeling Financiële gevolgen van het afschaffen van de buitengewone uitgavenregeling Toelichting bij de uitkomsten van de rekenvoorbeelden I Toelichting bij de Buitengewone uitgaven Het bepalen van de aftrek buitengewone

Nadere informatie

Koopkrachtveranderingen voor mensen met een beperking 2015-2016. Prinsjesdag 2015 Nibud, september 2015

Koopkrachtveranderingen voor mensen met een beperking 2015-2016. Prinsjesdag 2015 Nibud, september 2015 Koopkrachtveranderingen voor mensen met een beperking 2015-2016 Prinsjesdag 2015 Nibud, september 2015 Koopkrachtveranderingen voor mensen met een beperking 2015-2016 Prinsjesdag 2015 Nibud, september

Nadere informatie

SP-voorstel fiscale behandeling eigen woning

SP-voorstel fiscale behandeling eigen woning CPB Notitie Datum : 27 augustus 2004 Aan : de SP, de heer E. Irrgang SP-voorstel fiscale behandeling eigen woning 1 Inleiding De SP-fractie heeft het CPB gevraagd de budgettaire en koopkrachteffecten te

Nadere informatie

CPB Notitie. Samenvatting. Aan: Ministerie van SZW

CPB Notitie. Samenvatting. Aan: Ministerie van SZW CPB Notitie Aan: Ministerie van SZW Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070) 3383 380 I www.cpb.nl Contactpersoon M.H.C. Lever Datum: 10 juni 2011 Betreft: Sociaal akkoord

Nadere informatie

CPB Notitie. 1 Inleiding. Tweede Kamerfractie GroenLinks. Datum: 21 september 2016 Betreft: Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting GroenLinks

CPB Notitie. 1 Inleiding. Tweede Kamerfractie GroenLinks. Datum: 21 september 2016 Betreft: Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting GroenLinks CPB Notitie Aan: Tweede Kamerfractie GroenLinks Datum: 21 september 2016 Betreft: Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting GroenLinks Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag

Nadere informatie

Koopkracht van ouderen 2013-2014. Berekeningen Prinsjesdag 2013 Nibud, september 2013

Koopkracht van ouderen 2013-2014. Berekeningen Prinsjesdag 2013 Nibud, september 2013 Koopkracht van ouderen 2013-2014 Berekeningen Prinsjesdag 2013 Nibud, september 2013 Koopkracht van ouderen 2013-2014 Berekeningen Prinsjesdag 2013 Nibud, september 2013 In opdracht van de CSO, koepel

Nadere informatie

Een analyse van maatregelen gericht op de arbeidsparticipatie van vrouwen

Een analyse van maatregelen gericht op de arbeidsparticipatie van vrouwen CPB Notitie Datum : 17 januari 2007 Aan : SZW Een analyse van maatregelen gericht op de arbeidsparticipatie van vrouwen 1 Inleiding Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft het CPB verzocht

Nadere informatie

CPB Notitie. 1 Inleiding. Datum: 19 september 2017 Betreft: Raming van het bijstandsvolume in MEV 2018

CPB Notitie. 1 Inleiding. Datum: 19 september 2017 Betreft: Raming van het bijstandsvolume in MEV 2018 CPB Notitie Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070)3383 380 I www.cpb.nl Contactpersoon Remco Mocking Datum: 19 september 2017 Betreft: Raming van het bijstandsvolume

Nadere informatie

Datum: 11 november 2015 Betreft: Structurele effecten variant overdraagbaarheid algemene heffingskorting en verlaging IACK

Datum: 11 november 2015 Betreft: Structurele effecten variant overdraagbaarheid algemene heffingskorting en verlaging IACK CPB Notitie Aan: Ministerie van Financiën Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070)3383 380 I www.cpb.nl Contactpersoon Henk-Wim de Boer Datum: 11 november 2015 Betreft:

Nadere informatie

CPB Notitie. 1 Inleiding. Datum: 21 september 2016 Betreft: Raming van het bijstandsvolume in MEV 2017

CPB Notitie. 1 Inleiding. Datum: 21 september 2016 Betreft: Raming van het bijstandsvolume in MEV 2017 CPB Notitie Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070)3383 380 I www.cpb.nl Contactpersoon Krista Hoekstra Datum: 21 september 2016 Betreft: Raming van het bijstandsvolume

Nadere informatie

Koopkracht: een kwestie van tienden

Koopkracht: een kwestie van tienden Koopkracht: een kwestie van tienden De meting van koopkracht en inkomensongelijkheid door het CPB Patrick Koot 12 februari 2016 Inhoud Hoe wordt koopkracht gemeten? Statische koopkrachtdefinitie Microsimulatie

Nadere informatie

Koopkracht van 65-plussers met aanvullend pensioen in 2009

Koopkracht van 65-plussers met aanvullend pensioen in 2009 Koopkracht van 65-plussers met aanvullend pensioen in 2009 Nibud, februari 2009 In opdracht van de NVOG Koopkracht van 65-plussers met aanvullend pensioen in 2009 Nibud, februari 2009 In opdracht van de

Nadere informatie

Analyse economische effecten financieel kader

Analyse economische effecten financieel kader CPB Notitie Nummer : 2010/33 Datum : 27 september 2010 Aan : Informateur Analyse economische effecten financieel kader Het financieel kader bevat budgettaire maatregelen die ex-ante het begrotingssaldo

Nadere informatie

Verdieping: Bezuinigingen en koopkrachteffecten

Verdieping: Bezuinigingen en koopkrachteffecten Verdieping: Bezuinigingen en koopkrachteffecten Korte omschrijving werkvorm: Het Kabinet Rutte II gaat in de periode 2013-2017 per saldo 15,1 miljard euro bezuinigen op de overheidsuitgaven 1. Leerlingen

Nadere informatie

Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015

Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Berekeningen Prinsjesdag 2014 Nibud, september 2014 Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Berekeningen Prinsjesdag 2014 Nibud, september 2014 In opdracht

Nadere informatie

Bijlage 2: gevolgen verhoging energiebelasting op aardgas in de eerste schijf met 25%

Bijlage 2: gevolgen verhoging energiebelasting op aardgas in de eerste schijf met 25% Bijlage 2: gevolgen verhoging energiebelasting op aardgas in de eerste schijf met 25% Inleiding Deze bijlage bevat de effecten van een mogelijke verhoging van de energiebelasting (EB) op aardgas in de

Nadere informatie

Keuzes in Kaart Hoofdstuk 8 ChristenUnie

Keuzes in Kaart Hoofdstuk 8 ChristenUnie Keuzes in Kaart 2018-2021 Dit is een uitgave van: Centraal Planbureau (CPB) Postbus 80510 2508 GM Den Haag (088) 984 60 00 www.cpb.nl info@cpb.nl Gedrukt door: Xerox/OBT Kerketuinenweg 8 2544 CW Den Haag

Nadere informatie

Economische effecten wijzigingsvoorstellen Miljoenennota 2003 ChristenUnie-fractie

Economische effecten wijzigingsvoorstellen Miljoenennota 2003 ChristenUnie-fractie CPB Notitie Nummer : 2002/70 Datum : 2 oktober 2002 Aan : Tweede Kamer fractie ChristenUnie Economische effecten wijzigingsvoorstellen Miljoenennota 2003 ChristenUnie-fractie 1.1 Uitgangspunten Het CPB

Nadere informatie

Koopkrachtberekeningen voor 100 huishoudens 2012-2017

Koopkrachtberekeningen voor 100 huishoudens 2012-2017 Koopkrachtberekeningen voor 100 huishoudens 2012-2017 Berekeningen op basis van Regeerakkoord van het kabinet Rutte-II Nibud, 2012 Koopkrachtberekeningen voor 100 huishoudens 2012-2017 Berekeningen op

Nadere informatie

Wat is de essentie van het 6 miljard pakket? Waarom is er besloten om te bezuinigen? Wordt de economie kapot bezuinigd?

Wat is de essentie van het 6 miljard pakket? Waarom is er besloten om te bezuinigen? Wordt de economie kapot bezuinigd? Wat is de essentie van het 6 miljard pakket? Er is een pakket van 6 miljard euro aan aanvullende bezuinigingen overeenkomen. De bezuinigingen worden hoofdzakelijk gevonden via uitgavenbeperkingen binnen

Nadere informatie

INKOMENSEFFECTEN VAN DE ZORGVERZEKERINGSWET EN DE WET OP DE ZORGTOESLAG

INKOMENSEFFECTEN VAN DE ZORGVERZEKERINGSWET EN DE WET OP DE ZORGTOESLAG BIJLAGE INKOMENSEFFECTEN VAN DE ZORGVERZEKERINGSWET EN DE WET OP DE ZORGTOESLAG 1. Inleiding Deze bijlage geeft een nadere beschrijving van de en van de Zorgverzekeringswet (Zvw), de Wet op de (Wzt) en

Nadere informatie

Koopkracht in perspectief. In opdracht van de gezamenlijke ouderenbonden, ANBO, PCOB, Unie KBO Nibud, 2008

Koopkracht in perspectief. In opdracht van de gezamenlijke ouderenbonden, ANBO, PCOB, Unie KBO Nibud, 2008 Koopkracht in perspectief In opdracht van de gezamenlijke ouderenbonden, ANBO, PCOB, Unie KBO Nibud, 2008 Koopkrachtberekeningen 2007-2008/ 2 Koopkracht in perspectief In opdracht van de gezamenlijke ouderenbonden,

Nadere informatie

Keuzes in Kaart Hoofdstuk 9 GroenLinks

Keuzes in Kaart Hoofdstuk 9 GroenLinks Keuzes in Kaart 2018-2021 Dit is een uitgave van: Centraal Planbureau (CPB) Postbus 80510 2508 GM Den Haag (088) 984 60 00 www.cpb.nl info@cpb.nl Gedrukt door: Xerox/OBT Kerketuinenweg 8 2544 CW Den Haag

Nadere informatie

Aflossing studieschuld bij sociaal leenstelsel Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Aflossing studieschuld bij sociaal leenstelsel Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap CPB Notitie 7 juni 2013 Aflossing studieschuld bij sociaal leenstelsel Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. CPB Notitie Aan: Ministerie OCW Centraal Planbureau

Nadere informatie

Economische effecten pakket Commissie Van Dijkhuizen Uitgevoerd op verzoek van de Belastingcommissie Van Dijkhuizen

Economische effecten pakket Commissie Van Dijkhuizen Uitgevoerd op verzoek van de Belastingcommissie Van Dijkhuizen CPB Notitie 17 oktober 2012 Economische effecten pakket Commissie Van Dijkhuizen Uitgevoerd op verzoek van de Belastingcommissie Van Dijkhuizen CPB Notitie Aan: Belastingcommissie Van Dijkhuizen Centraal

Nadere informatie

Koopkracht van 65-plussers

Koopkracht van 65-plussers Koopkracht van 65-plussers 2009-2010 Berekeningen Prinsjesdag 2009 In opdracht van de ouderenbonden UnieKBO en PCOB Nibud, september 2009 Koopkracht van 65-plussers 2009-2010 Berekeningen Prinsjesdag 2009

Nadere informatie

Keuzes in Kaart 2013-2017. Een analyse van tien verkiezingsprogramma s. Planbureau voor de Leefomgeving. Dit is een uitgave van:

Keuzes in Kaart 2013-2017. Een analyse van tien verkiezingsprogramma s. Planbureau voor de Leefomgeving. Dit is een uitgave van: Keuzes in Kaart 2013-2017 In de aanloop naar de verkiezingen van 12 september 2012 hebben tien politieke partijen - VVD, PvdA, PVV, CDA, SP, D66, GroenLinks, ChristenUnie, SGP, DPK - gevraagd om een analyse

Nadere informatie

Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting 2012 PvdA Op verzoek van de PvdA

Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting 2012 PvdA Op verzoek van de PvdA CPB Notitie 21 september 2011 Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting 2012 PvdA Op verzoek van de PvdA. CPB Notitie Aan: Tweede Kamerfractie PvdA Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510

Nadere informatie

special MILJOENENNOTA 2014 uitgaven 267,0 miljard inkomsten 249,1 miljard De miljoenennota en uw portemonnee.

special MILJOENENNOTA 2014 uitgaven 267,0 miljard inkomsten 249,1 miljard De miljoenennota en uw portemonnee. MILJOENENNOTA 2014 special De miljoenennota en uw portemonnee. inkomsten 249,1 miljard uitgaven 267,0 miljard Het kabinet heeft op Prinsjesdag bekend gemaakt hoe de begroting, met daarin het bezuinigingspakket

Nadere informatie

Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015

Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Berekeningen Prinsjesdag 2014 Nibud, september 2014 Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Berekeningen Prinsjesdag 2013 Nibud, september 2014 In opdracht

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 27 400 Nota over de toestand van s Rijks Financiën Nr. 42 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Bijgaand doe ik u de antwoorden toekomen op de vragen van het lid Noorman-den Uyl over de armoedeval.

Bijgaand doe ik u de antwoorden toekomen op de vragen van het lid Noorman-den Uyl over de armoedeval. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon

Nadere informatie

Het nivelleringsfeestje houdt aan

Het nivelleringsfeestje houdt aan Het nivelleringsfeestje houdt aan Kees Goudswaard 1 Inleiding Inkomensongelijkheid is al enige jaren een belangrijk maatschappelijk en wetenschappelijk thema. Dat komt onder meer door gezaghebbende studies

Nadere informatie

Koopkrachteffecten verkiezingsprogramma s 2011-2015

Koopkrachteffecten verkiezingsprogramma s 2011-2015 Koopkrachteffecten verkiezingsprogramma s 2011-2015 Juni 2010 Inhoud 1. Toelichting 3 2. Resultaten per huishouden 5 3. Resultaten per politieke partij 7 4. Koopkracht in beeld 9 5. Tot slot 11 Bijlage:

Nadere informatie

Datum: 11 oktober 2012 Betreft: Economische effecten pakket Commissie Van Dijkhuizen

Datum: 11 oktober 2012 Betreft: Economische effecten pakket Commissie Van Dijkhuizen CPB Notitie Aan: Belastingcommissie Van Dijkhuizen Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070)3383 380 I www.cpb.nl Contactpersonen Egbert Jongen en Arjan Lejour Datum: 11

Nadere informatie