D.3. JOM TOV - Joodse feesten Inhoud

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "D.3. JOM TOV - Joodse feesten Inhoud"

Transcriptie

1 D.3. JOM TOV - Joodse feesten Inhoud Voorwoord: Geworteld in de geschiedenis 1. Overzicht van de feest- en gedenkdagen 2. Karakter van de feest- en gedenkdagen 3. Kenmerken van de pelgrimsfeesten 4. Rosj Chodesj (Nieuwe maansfeest) 5. De Joden een Jood? (Christenen en de joodse feesten) Aanhangsels: Joodse feestkalender Overzicht joodse feesten en hun christelijke parallel

2 Voorwoord Vergeten is ballingschap, gedenken verlossing. (Ba al Sjem Tov) Het joodse leven manifesteert zich met name in de viering van de feesten: de wekelijkse sjabbat, de grote feesten en de feest- en gedenkdagen. Ondanks de secularisatie worden deze praktisch overal nog gevierd, zij het lang niet altijd op de van oudsher religieuze wijze. Het Jodendom kent geen leerstellig middelpunt, zoal het Christendom. Wat in het Christendom door de geloofsbelijdenis(sen) wordt uitgedrukt, wordt in het Jodendom door middel van de rituele handelingen en de symbolische gebruiken van de feesten aangeduid. Deze feesten (simches) moet je vieren. Zij symboliseren het verbond tussen god en het joodse volk. Daarom kent zowel de joodse kalender als de levenscyclus van de mensen ook zoveel feesten en gedenkdagen. Elke mijlpaal van de gemeenschap en van een mens is een reden tot simche maken. Geworteld in de geschiedenis Het Jodendom is geworteld in de geschiedenis. Dit komt nergens beter tot uiting in de feesten. En omdat de geschiedenis een ontwikkeling doormaakt, betekent dit ook dat het godsdienstige en culturele leven aan verandering onderhevig is. Zo maken ook de feesten een ontwikkeling door: de oudste zijn begonnen als oogstfeest, maar later zijn ze verbonden met belangrijke gebeurtenissen uit de geschiedenis. En dit gaat nog steeds door. Vooral de verhalen van de Uittocht uit Egypte en de doortocht door de woestijn hebben geleid tot een herinterpretatie van de grote feesten, zowel wat betreft de viering zelf, als wat betreft de herinnering die zij wekken. Omdat bijna alle feesten terug gaan op oeroude instellingen en gebruiken, kennen zij een rijke symboliek. Met name geldt dit voor de zgn. pelgrimsfeesten. In de volgende hoofdstukken wordt uitgebreid aandacht geschonken aan de achtergrond en de viering van de feest- en gedenkdagen, zoals deze in zijn meest rijke en religieuze (orthodoxe) vorm plaats vindt. Daarbij dienst wel bedacht te worden, dat - zoals overal - ook in het Jodendom veel van deze riten en symbolen langzaam verloren gaan of vervangen worden door andere. Alle feesten worden op een vaste datum gevierd, maar dan uiteraard volgens de joodse kalender. Het Christendom heeft in een proces van ca. 300 jaar twee van de drie grote pelgrims- feesten overgenomen, waarbij deze opnieuw werden geherinterpreteerd vanuit de opstanding van Jezus Christus. Aangenomen mag worden dat deze feesten in de begintijd op de vanouds bekende wijze werden gevierd met verwijzing naar het kruis en de opstanding van Jezus, waarbij de verwijzingen in de loop van de tijd de herinterpretatie werden. Deze herinterpretatie betreft zowel de viering zelf, als de herinneringen die zij wekken. Hoewel deze ontwikkeling ons wellicht vreemd voorkomt, moet niet vergeten worden dat deze herinterpretatie mogelijk was, omdat ze aansloot bij de messiaanse verwachting die in elk feest aanwezig is. Onder het kopje Christendom wordt deze herinterpretatie kort aangegeven. D.3.2

3 D.3.1. OVERZICHT VAN DE FEEST- EN GEDENKDAGEN De joodse feest- en gedenkdagen kunnen in drie categorieën verdeeld worden: 1. De drie pelgrimsfeesten: Pesach, Wekenfeest, Loofhuttenfeest (met het later er aan toegevoegde feest van Vreugde der Wet). Het zijn dagen van vreugde. Van oorsprong oogstfeesten, zijn ze later verbonden met de Uittocht uit Egypte en de tocht door de woestijn. Van deze drie wordt het Loofhuttenfeest als hèt feest bij uitstek beschouwd, het feest voor de HERE (Lv.23:39, Ri.21:19). 2. De hoge feesten of geduchte dagen: Joods Nieuwjaar en Grote Verzoendag. Het zijn dagen van inkeer, met als doel het herstel en verbeteren van de relatie met God en de medemens. 3. De historische gedenkdagen: Verwoesting van de tempel, Chanoeka en Poerim. Het zijn dagen van gedenken, onder het motto: Vergeten is ballingschap, gedenken is verlossing. naam betekenis kenmerken jaargetijde feestrol Pesach gerste-oogst Uittocht uit Egypte eten van matzot lente Hooglied Sjawoe'ot tarwe-oogst geen begin van Ruth Wetgeving op de Sinai de zomer Soekkot fruitoogst wonen in loofhutten herfst Qohelet tocht door de woestijn met "loelav"-bundel naar de synagoge Slotfeest aansluitend op Soekkot Simchat Tora gave van de Tora dansen met de aansluitend Tora-rollen op Slotfeest Rosj hasjana nieuwjaar blazen op de sjofar begin van de schepping van de wereld herfst Jom Kippoer verzoening van zonde vastendag tien dagen na Rosj hasjana Tisja be'aw rouwdag over de ver- vastendag zomer Klaagliederen woesting van de tempel Chanoeka lichtfeest, inwijding tem- aansteken van de begin van de pel na de overwinning chanoekia winter op het hellenisme Poerim redding van het volk "carnaval" einde van de Ester door Ester na over- winter winning op Haman D.3.3

4 D.3.2. KARAKTER VAN DE FEEST- EN GEDENKDAGEN Niet elke feestdag heeft hetzelfde karakter. Er zijn drie soorten te onderscheiden: - een jom tov, een feestdag van sjabbat-allure; - een chol hamoëd, een tussendag van de twee grote achtdaagse feesten Pesach en Soekkot; - een vastendag als gedenkdag. Jom Tov Jom Tov (lett. goede dag ) is het gebruikelijke joodse woord voor een feestdag. Een Jom Tov bestaat uit één of twee feestdagen. Iedere Jom tov heeft zijn eigen gebruiken, maar er zijn ook enige algemene voorschriften met betrekking tot wat mag en niet mag. Zo hebben de meeste Jom Tov-dagen een werkverbod, zoals dat in het algemeen ook voor de sjabbat geldt. Er is in de meeste streken geen openbaar vervoer en er verschijnen geen kranten. Bovendien zijn de meeste openbare gebouwen gesloten. Wat het koken betreft: op sjabbat is het koken niet toegestaan, op Jom Tov mag dit wel voor het eten dat op diezelfde dag wordt genuttigd. Als de Jom Tov uit twee dagen bestaat en de tweede dag is een sjabbat, dan mag op de eerste dag ook voor de sjabbat gekookt worden. Men is verplicht op Jom Tov minimaal twee maaltijden te gebruiken, één s avonds en één overdag. Het is tenslotte een feestdag. Op sjabbat en Jom Tov mag geen vuur gemaakt of gedoofd worden. Ook wordt het lezen van kranten en over zaken praten niet passend geacht bij de sfeer van deze dagen. Op Jom Tov mag vuur wel groter gemaakt worden of overgebracht worden (van de ene naar de andere kamer bv.) Op Jom Tov mogen ook boeken gedragen worden als die op die dag worden gebruikt, met uitzondering van Jom Kippoer. In de synagoge worden in de ochtenddienst gedichten toegevoegd, welke in een apart gebedenboek staan, wordt half- of heel-halleel (psalmen ) gezegd en zegent de koheen (indien aanwezig) het volk. Aan het eind van Jom Tov wordt er havdala gemaakt (de symbolische overgang van het geheiligde naar het ongeheiligde). Dit gebeurt niet tussen twee Jom Tov-dagen of Jom tov en sjabbat. Tijdens de maaltijden op Jom Tov wordt er een speciale kiddoesj gezegd over de wijn. Jom Tov zijn feestdagen. Daarom wordt een treurweek in verband met een overledene verschoven, of afgebroken indien deze voor Jom Tov is begonnen. Jom Tov in Nederland In Nederland bestaat geen landelijke regeling voor het opnemen van een vrije dag op nieterkende feestdagen. Aangezien alleen christelijke en nationale feestdagen zijn erkend, moet ieder zelf een regeling treffen voor vrijaf op joodse, islamitische en hindoe-feestda- gen. Wel zijn werkgevers en onderwijs-instellingen verplicht hun werknemers of studenten vrij te geven, meestal ten koste van een vrije dag of door loon-inhouding. Dit betekent dat het willen vieren van een Jom Tov een bewuste beslissing is: neem ik vrij of ga ik naar mijn werk of school? De beslissing is niet altijd gemakkelijk, afgezien nog van het feit dat de ene werkgever (of school) hierbij soepeler is dan de andere. Tweede feestdag in de diaspora Met Pesach, Sjawoe ot en Soekkot heeft de diaspora een tweede dag Jom Tov, maar Israël niet. In de halacha is dit vastgelegd. Historisch gezien moet de oorzaak gezocht worden in de onzekerheid over het juiste begin en einde van de feestdag, toen deze nog door het Sanhedrin in Jeruzalem werden vastgesteld en doorgeseind (met vuurseinen en bodes te paard) naar de grote joodse centra buiten Israël. D.3.4

5 Nu is het een halachische regel geworden, die nauwelijks meer gewijzigd kan worden. Maimonides gebruikte twee definities met betrekking tot de halachische status van deze tweede dag Jom Tov: het is een takkanat chachamiem, een edict van onze geleerden, en het is een mie-diwree sofriem, een traditie van de vroegste en meest vooraanstaande rabbinale autoriteiten. Dit betekent dat het een edict is dat alleen afgeschaft kan worden door een Beth Din dat groter in wijsheid en aantal is dan het gerechtshof dat het heeft ingesteld. In de diaspora leeft nogal wat onvrede met de tweede dag Jom Tov. Israël heeft die toch ook niet, waarom daarbuiten dan wel? Volgens rabbi Ovadja Joseef moet in de diaspora twee dagen Jom Tov gehouden worden, omdat de heiligheid in Israël vele malen groter is dan daarbuiten. Om hetzelfde niveau aan heiligheid te kunnen ervaren als in Israël is een extra dag nodig. Er is een interessante midrasj over de ene Jom Tov-dag in Israël tegenover de twee dagen daarbuiten. Zij stelden mij aan tot hoedster van wijngaarden, mijn eigen wijngaard kon ik niet bewaken. Als gevolg van haar verbanning uit Israël kan de bruid niet meer voor haar eigen wijngaard zorgen, maar moet zij hoedster van wijngaarden worden. Onze geleerden zien het woord wijngaard als een allegorie voor de heilige dagen van Israël. Daarom dienen daarbuiten twee heilige dagen te worden gehouden in plaats van één. Chol hamoëd Pesach en Soekkot duren buiten Israël acht dagen, waarvan de eerste twee en de laatste twee Jom Tov s zijn. De dagen er tussen worden Chol hamoëd genoemd, met hun eigen gebruiken. Het is gebruikelijk om tijdens deze tussendagen geen werkzaamheden te verrichten die niet beslist noodzakelijk zijn. Soms neemt men vrij. ook wordt zware arbeid vermeden. Vreugdevolle gebeurtenissen worden niet gevierd, met uitzondering van een verloving en beriet milla (besnijdenis). Rouwgebruiken worden verplaatst tot na het feest. Tijdens Chol hamoéd wordt in de synagoge het tachanoem-gebed (smeekgebed) niet gezegd. Vastendag Er zijn twee hele vastendagen, nl. 9 Av (verwoesting van de tempel - par.5.5) en Jom Kippoer (par.6.1). Dan wordt er gevast van het begin van zonsondergang tot het einde van de volgende zonsondergang - een hele halachische dag. Daarnaast zijn er een aantal zgn. halve vastendagen. Het vasten duurt dan van een half uur voordat de zon opkomt totdat de zon helemaal is ondergegaan. In de nacht van deze dagen mag er wel gegeten worden. Er zijn vier verplichte halve vastendagen: - 10 Tewet: De dag waarop Nebukadnezar het beleg voor Jeruzalem had geslagen. Een half jaar later - 10 Tammoez - werd Jeruzalem daadwerkelijk ingenomen Tammoez: De dag waarop in de muren van Jeruzalem in 70 g.j. een bres was - geschoten. Het begin van de drie weken van rouw vóór 9 Av. - 3 Tisjrie: De dag van de moord op de landvoogd Gedalja (Jr.41:1-15, 2Kn.25:25). Deze vastendag afgekort tot vst.gedalja ) - 13 Adar: Vastendag van Ester, als voorbereiding op haar gang naar de koning (Est. 4:15-17). In de feestkalender afgekort tot vst.ester. Verder kan het Beth Din, het rabbinale gerechtshof, vastendagen instellen in tijden van onheil, zoals bij hongersnood, gevaar en andere moeilijkheden. Op persoonlijk niveau bestaat er een vastendag voor iemand die een bijzondere nare droom heeft gehad. Een rabbijn moet dan echter nagaan of de droom niet misschien verband houdt met iets dat zich overdag heeft afgespeeld. Daarnaast zijn er dagen dat sommigen vasten wegens overtredingen die men eventueel begaan heeft op de hoge feesten. Dit gebeurt dan na Pesach en Soekkot op de daarop volgende maandag, donderdag en de volgende maandag. Ook op moelad - het tijdstip waarop de nieuwe maan verschijnt - wordt er wel gevast. Door een aantal mensen wordt er elke maand D.3.5

6 voor Rosj Chodesj, op maandag en donderdag, ook halve vastendagen gehouden, de zgn. Jom Kippoer Katom. Als een vastendag op Sjabbat valt, wordt het vasten verschoven naar de daarop volgende dag, behalve bij Jom Kippoer. Zwangere vrouwen of borstvoeding gevende vrouwen, zieken en ouderen, behoeven niet te vasten. De bedoeling van vasten is zelfonderzoek, om terug te keren op de weg van de Tora. Op een vastendag neemt het gebed een belangrijke plaats in. Er worden smeekgebeden toegevoegd aan de dagelijkse gebeden. Ook wordt er uit de Tora gelezen over tesjoewa en worden de dertien barmhartige eigenschappen van God aangehaald, in de hoop dat men berouw zal tonen en dat God ons zal vergeven. Vasten Is vasten verdienstelijk? De Talmoed (bta aniet 11a) geeft twee antwoorden: Sjmoe el zegt dat iedereen die vast een zondaar wordt genoemd. Rabbi El azar zegt: hij wordt een heilige genoemd. Resj Lakiesj noemt degene die vast vroom. Twee tegenstrijdige meningen: zondaar vs. heilige/vrome. Rabbi Chaim Mosje Luzzato komt met een verklaring om de twee uiteenlopende meningen te verenigen: Vasten is een middel om tot heiligheid te komen. Hij die dit op een verantwoorde manier en met de juiste intentie doet, wordt heilig. Als hij het niet met de juiste bedoelingen doet, of als hij het lichamelijk niet goed aankan om niet te eten, wordt hij een zondaar genoemd. Maimonides beschouwt het vasten als een middel om tot tesjoewa, tot inkeer te komen. Door te vasten verzwakt de mens zijn lichaam en geeft hij de geest de kans over het lichaam te heersen. Dit stelt de mens in staat het spirituele boven het materiële te stellen en zo zijn eigen doen en laten te onderzoeken. Op zes manieren kan vasten betekenis hebben: - vasten als oefening in nee-zeggen tegen jezelf, opdat ruimte voor en zich op de Ander een kans krijgen; - vasten als een akte van inkeer, opdat er aandacht kan zijn voor rouw en berouw in positieve, herstellende zin (wat komt er van mijn levensperspectief eigenlijk terecht?); - vasten als daad van solidariteit, opdat vanuit een symbolisch gedeelde ervaring van ontbering sympathie ontstaat met hen die tekortkomen naar lichaam en ziel; - vasten als oefening in nieuwe levensstijl, opdat het heersende principe alles wat kan, moet doorbroken kan worden, te beginnen in ons eigen leven; - vasten als gebedshouding, opdat in die daarbij ontstane stilte en nuchterheid wij onszelf beter en zuiverder verstaan en God kans krijgt een werkelijk tegenover te zijn; - vasten als oefening van ontmoeting mét en kennen van God, opdat in de zuivere stilte en leegte van het gebed God herkenbaar kan worden als degene die oorsprong en doel is van mijn bestaan. D.3.6

7 D.3.3. KENMERKEN VAN DE PELGRIMSFEESTEN Het centrale voorschrift met betrekking tot de Pelgrimsfeesten is het opgaan (alya) naar Jeruzalem, naar de tempel. In de Tora is dit ook duidelijk voorgeschre- ven: Driemaal in het jaar zult gij Mij een feest houden. Het feest der ongezuurde broden... Het feest van de oogst, de eerstelingen van uw vruchten,... en het feest der inzameling aan het einde van het jaar... Driemaal in het jaar zullen al uw mannen voor het aangezicht van de Here HERE verschijnen (Ex.23:14 e.v.). Oorsprong Van oorsprong zijn deze drie feesten verbonden met de landbouw in Israël. Later zijn ze verbonden met een belangrijke gebeurtenis in de geschiedenis van het joodse volk. PESACH : De eerste gerste-oogst De uittocht uit Egypte SJAVOE'OT: De eerste tarwe-oogst De schenking van de Tora op de Sinai SOEKKOT : De oogst in het najaar De tocht door de woestijn Tussen Pesach en Sjavoe'ot (Wekenfeest) telt Israël de dagen - DE OMER-TIJD - :... zeven volle weken zullen het zijn (Lv.23:15). Aansluitend op Soekkot (Loofhuttenfeest) wordt het SLOTFEEST en SIMCHAT TORA (Vreugde der Wet) gevierd (een betrekkelijk jong feest). In de bijbelse tijd waren de drie oogstfeesten - Pesach, Sjavoe'ot en Soekkot - nog pelgrimsfeesten. Men werd verondersteld tijdens dit feest naar Jeruzalem af te reizen en de tempel met een bezoek te vereren, al mag rustig worden aangenomen dat dit slechts voor een klein deel van de bevolking was weggelegd. Na de verwoesting van de tempel in 70 g.j. verdween het karakter van het "opgaan". In de synagoge-liturgie is het echter bewaard gebleven. Kenmerken Deze drie grote feesten hebben vier kenmerken gemeenschappelijk: 1. In het beloofde land hadden deze feesten het karakter van pelgrimsfeesten. Hiermee hadden ze ten doel om de band met de andere stammen te bewaren. Aangezien de regering van het Tiemstammen-rijk na de verdeling van het rijk hier geen belang bij had (1Kn. 12:28), stichtte die eigen heiligdommen in het noorden (Dan) en in het zuiden (Bethel). In de diaspora is het heel lang gebruikelijk geweest dat iedere Jood tenminste één keer in zijn leven naar Jeruzalem ging (zoals het voor Moslims een eer is om één keer in zijn leven naar Mekka te zijn geweest). 2. De basis van elk feest is de oogst: eerst de veehouderij (herdersvolk), later de land- bouw. Daarna zijn ze gehistoriseerd, waarbij aan elk feest een belangrijke episode uit de geschiedenis is verbonden om de band daarmee levend te houden (te gedenken). In het Christendom is deze ontwikkeling doorgegaan door dit historische kader te verbinden met Jezus Christus. 3. De drie grote feesten zijn nu echte familiefeesten, die volgens een bepaald ritueel verlopen. De basis van de viering ligt thuis, en niet in de synagoge. Dus spelen de kinderen ook een belangrijke rol in het feest. De synagoge onderstreept èn verdiept het religieuze karakter door speciale gebeden, liederen en schriftlezingen. 4. De feesten kijken terug naar wat vroeger is gebeurd. Dit terugkijken gebeurt zodanig, dat de historische gebeurtenis nu plaats vindt (gedenken = tegenwoordig stellen). Daarmee kijken ze in wezen ook vooruit. In elk feest is die messiaanse verwachting herkenbaar. D.3.4. ROSJ CHODESJ (Nieuwemaansdag) Een oud bijbels feest is dat van de Nieuwe Maan. Hoewel onopvallend te midden van D.3.7

8 de joodse feestdagen, vormt het wel de hoeksteen onder het bouwwerk van de op de maanstand gerichte feestkalender. In Nm.10:10 wordt er expliciet naar verwezen. Uit 1Sm.20:18 en 24 blijkt dat er op die dag een feestmaal werd gebruikt. In de tijd van de profeten en van het Nieuwe Testament moet het nog gevierd zijn. Jesaja waarschuwt tegen een te uitbundige viering (1:14). Ezechiël noemt het feest in de hoofdstukken 45 en 46 en Paulus verwijst ernaar in de brief aan de Colossenzen (2:16). De dag Rosj Chodesj is de dag dat de nieuwe maan begint. De naam Chodesj wijst op het vermogen van de maan om zich steeds weer te vernieuwen, om haar licht steeds weer te doen terugkeren. Met het zichtbaar worden van het eerste sikkeltje van de nieuwe maan breekt de nieuwe maand aan. Daarmee is het Nieuwemaansfeest de basis van alle andere feesten. In de tijd van de Tempel werd dit tijdstip door het Sanhedrin vastgesteld, nadat twee inwoners van Jeruzalem de nieuwe maan hadden gezien. Door middel van toortsen op de heuvels werd hieraan bekendheid gegeven, terwijl ook boodschappers werden uitgezonden naar de verderaf gelegen joodse gemeenschappen. Het bracht mee dat deze gemeenschappen op deze manier verbonden bleven met het moederland. Omdat de boodschappers niet altijd op tijd aankwamen, vierden de Joden in de diaspora dit feest - en dus ook alle hiervan afgeleide feesten - gedurende twee dagen om er zeker van te zijn dat één van de dagen de goede is. Alleen voor Grote Verzoendag werd een uitzondering gemaakt, omdat twee dagen achtereen vasten niet erg doenlijk is. Deze tweede feestdag wordt wel de feestdag der ballingen genoemd (zie ook par. D.3.2). De christelijke Tweede Kerst-, Paas- en Pinksterdag zal wel op deze gewoonte teruggaan. Wat Rosj Chodesj betreft, is van dit gebruik overgebleven dat men deze dag in een maand van 29 dagen gedurende één dag viert (de eerste van de nieuwe maand) en in een maand van 30 dagen gedurende twee dagen (de laatste van de oude en de eerste van de nieuwe maand). In principe kan Rosj Chodesj getypeerd worden als een dag van boete en ommekeer. Het is een dag van morele en spirituele vernieuwing, die belofte en opdracht met elkaar verbindt. Op deze dag werden, naast de dagelijkse brandoffers, bijzondere offers in de tempel gebracht (Nm.28:11-15). De speciale gebeden van die dag herinneren hier nog aan. Tegelijkertijd schaart de Tora Rosj Chodesj onder de vreugdevolle en feestelijke dagen (Nm.10:10). Deze tweeslachtigheid - dag van vreugde en inkeer - is in de liturgie herkenbaar gebleven. Op die dag wordt niet gevast, maar het Halleel wordt ook niet volledig gezongen. De viering nu Op de sjabbat voor Rosj Chodesj wordt in de synagoge in de ochtenddienst de komst van de nieuwe maan aangekondigd en begroet door een aantal speciale gebeden te zeggen. Er zijn geen speciale gebruiken verbonden met Rosj Chodesj. Ook geldt geen werkverbod, omdat de Tora hierover niet rept, hoewel ten tijde van Amos dit wel het geval was (Am. 8:5). Wel is het de gewoonte op die dag een extra rijke maaltijd te gebruiken, naar aanleiding van het verhaal van de vriendschap tussen David en Jonatan (1Sm.20). In chassi- dische kringen groeide dit middagmaal uit tot een geheiligd moment van ontmoeting en bezinning. In de synagoge (als er dienst is) wordt op de dag uit de Tora gelezen het gedeelte over het dagelijkse offer in de tempel, het moessaf-offer (Nm.28:11-15), en wordt het moessaf- gebed gebeden. Ook vindt er een toevoeging plaats in het Sjemonee Esree (Achttien- gebed) en in het dankgebed na de maaltijd, waarin het toekomstverlangen doorklinkt (zie par. E.2). Tussen de derde en de vijftiende dag na Rosj Chodesj wordt bij het uitgaan van de Sjabbat of een dag daarop volgend, één keer als de maan niet of bijna niet door wolken is bedekt, de nieuwe maan gezegend: de Birkat halewana. Dit ritueel komt in Nederland langzamerhand weer terug. D.3.8

9 Er zijn twee verschillende zegenspreuken: Babylonische Jeruzalemse Talmoed: Geprezen U, Hij eeuwige, die de maanden onze God, vernieuwt. Koning van de wereld, die door Zijn spreken Babylonische de hemel Talmoed: schiep en Geprezen door Zijn U, eeuwige, ademtocht onze al Zijn God, legerscharen. Koning van de... wereld, Koning die David door leeft voor Zijn altijd. spreken... De de hemel maan schiep heeft Hij en aangezegd door Zijn ademtocht zich telkens al Zijn te vernieuwen, legerscharen. als... een Koning sierlijke David kroon voor leeft hen voor die altijd. vanaf... De de maan moederschoot heeft Hij aangezegd door hem zich (Israël) telkens worden te vernieuwen, gedragen als en een die sierlijke zich in de toekomst kroon voor zullen hen die vernieuwen vanaf de moederschoot als maan, door om hun hem Schepper (Israël) worden te roemen gedragen om Zijn en die koninklijke zich Majesteit. de toekomst Geprezen zullen vernieuwen Hij die de maanden als maan, vernieuwt. om hun Schepper te roemen om Zijn koninklijke Majesteit. Geprezen Hij die de maanden vernieuwt. Deze beracha moet uitgesproken worden met beide voeten naast elkaar en met het gezicht naar het oosten. Verder moet je mooie kleren dragen en vrolijk zijn, omdat je het gezicht van de Sjechina ontvangt. Daarom is het gebruikelijk om de ceremonie uitgaande Sjabbat te houden. De ceremonie heeft duidelijk nationalistisch-messianistische tendensen. Vandaar wellicht dat ze eind 18 e eeuw in Nederland werd verboden. Het kan zijn dat dit oude maan-ritueel onder invloed van de buitenlandse rabbijnen in nederlandse dienst weer bezig is terug te keren. Vastendag vóór Rosj Chodesj In de zestiende eeuw hebben kabbalistische mystici uit Sfad de dag die aan Rosj Chodesj voorafgaat een speciale bestemming gegeven. Voor de vromen vormt deze dag sindsdien een moment van inkeer en bezinning. Ze leggen dan voor zichzelf rekenschap af van hun daden in de afgelopen maand. Velen brengen deze dag vóór Rosj Chodesj vastend door als boetedoening voor de zonden (op de dag zelf mag niet gevast worden). Voor het middaggebed is een speciale boeteliturgie ontwikkeld met selichot (smeekgebed), ontleend aan die van Grote Verzoendag. Hebben er tien mannen gevast, dan leest men uit de Tora de afdeling voor een vastendag (Sjemot 32:11). In vrome kringen is deze snel ingeburgerd. Deze vastendag ontving daardoor de bijnaam Jom Kippoer katan, kleine verzoendag (JK in de aanduiding van de jaaragenda van het N.I8.K.). De mystici herkenden in de terugkeer van het licht een teken van God. Vanuit de gebrokenheid van de schepping zal Gods licht tot messiaanse volheid groeien, wanneer Israël en de Sjechina definitief samen uit ballingschap terugkeren. De cirkelgangen van de maan leveren het zichtbare bewijs van Gods scheppende aanwezigheid. Daarom zijn deze een teken van hoop op omkeer, een herbegin en een stralende toekomst. In mystieke kringen is de schepping namelijk geen continu proces, maar een voortdurend herbeginnen. Daarom is de wezenlijke ervaring van de maan ook die van vernieuwing en wedergeboorte. D.3.9

10 D.3.5. DE JODEN EEN JOOD? Hoe ver mag je in de kerk gaan met overnemen of inpassen van joodse riten en symbolen in de eredienst? Dat is een vraag waar heel verschillend op wordt gereageerd. Eigenen we dan als Christenen niet te zeer het joods-eigene toe? Hoe reageren Joden op het gebruik van joodse symbolen in een christelijke liturgie? Voorbeelden 1. Er zijn gemeenten waar bij de avondmaalsviering op Witte Donderdag matzes in plaats van gewoon brood wordt uitgedeeld. 2. Omstreeks Pasen wordt een maaltijd gehouden in de stijl van de Seider-maaltijd, met name om voor jongeren de verbanden tussen Avondmaal en de Uittocht uit Egypte aanschouwelijk te maken. Hierbij worden dan de gebruikelijke teksten geciteerd (in vertaling) en worden de ingrediënten die erbij horen genuttigd, van ongezuurd brood tot en met bittere kruiden, van lamsboutje tot en met geroosterd ei. 3. In een kerstnachtdienst prijkt een Davidster op de witte kanseldoek. 4. Op Israël-zondag wordt het Loofhuttenfeest gevierd. Of iets onschuldiger: in de kerk staat dan een loofhut bij wijze van aanschouwelijk onderwijs. Maar geldt de vraag, Hoe ver ga je?, dan ook niet voor het gebruik van bepaalde teksten? Hoe vanzelfsprekend is het eigenlijk als wij Christenen het Oude Testament (Tenach) lezen en de psalmen van Israël in de mond nemen? Het zijn toch dóór en dóór joodse liederen! De kritische vragen van rabbijn Liliënthal bij het boek van Nico ter Linden, Het verhaal gaat.., tonen aan dat dit soort dingen nauw luistert. Hij ervaart het als een vorm van onterving wanneer in de hervertelling van de joodse bijbel verwijzingen naar messias Jezus worden binnengesmokkeld (zie par. C.1). Aan de andere kant: zonder dat we het ons misschien bewust zijn, laten wij door het gebruik van het O.T. en de psalmen ook zien waar de wortels van de kerk liggen. Een antwoord Een éénduidig antwoord is er niet te geven op deze vragen. Op dit moment wordt hierover wel veel gesproken, maar nog niet met Joden. Dat is wel jammer. Mijn eerste antwoord is: Als het er om gaat de verworteling van het christelijk geloof in Israël duidelijk te maken en als dit ook duidelijk wordt aangegeven, dus als middel van educatie, mag er m.i. veel. Met het definitief opnemen van joodse riten en symbolen in een christelijke liturgie moeten we echter heel voorzichtig zijn. D.3.10

11 JOODSE FEESTKALENDER (7e - 12e maand) (naar de viering van de diaspora) TISJRIE CHASJWAN KISLEW TEWET SJEWAT ADAR 1 rosj hasjana chanoeka 2 rosj hasjana chanoeka 3 vst.gedalja jom kippoer vastendag vst.ester 14 poerim 15 soekkot toe bisjwat 16 soekkot sjemini atseret 23 simchat tora chanoeka 26 chanoeka 27 chanoeka 28 chanoeka 29 chanoeka chanoeka D.3.11

12 JOODSE FEESTKALENDER (1e - 6e maand) (naar de viering van de diaspora) NISAN IJAR SIWAN TAMMOEZ AW ELOEL 1 *16 *45 heffing tienden jom ha atsmaoet sjavoe ot sjavoe ot tisja be aw pesach pesach * vastendag 18 3 lag baómer pesach pesach jom hasjoa * omer-telling D.3.12

13 OVERZICHT JOODSE FEESTEN EN HUN CHRISTELIJKE PARALLEL Sjabbat wekelijkse rustdag Zondag Pelgrimsfeesten Pesach gerste-oogst / uittocht uit Egypte Paasfeest Omer-tijd periode van rouw, met één feestdag (Lag ba-omer) 40-dagentijd? Sjavoe ot (Wekenfeest) tarwe-oogst / wetgeving op de Sinaï Pinksterfeest Soekkot (Loofhuttenfeest) oogst van de vruchten / tocht door de woestijn Palmpasen? Simchat Tora vreugde der Wet - Hoge Feesten Rosj hasjana Joods nieuwjaar / oproep tot bezinning Oud en Nieuw Jom Kippoer Grote Verzoendag Goede Vrijdag? Historische feesten Chanoeka Inwijding van de tempel Kerstfeest? Poerim Uitredding van dreigende ondergang Carnaval? Gedenkdagen Jom hasjoa Herdenking van de Holocaust 4 mei? Onafhankelijksdag Uitroeping van de staat Israël 5 mei? Tisja Be Aw Verwoesting van de tempel - Toe Bisjvat Nieuwjaar van de bomen -? Het vraagteken achter de christelijke parallel wil zeggen dat er een overeenkomst bestaat met de genoemde viering, zonder dat er sprake is van een echte parallel. D.3.13

J O O D S E F E E S T - e n G E D E N K D A G E N. Incl. De Verbeelding door H.N.Werkman van de Chassidische Legenden

J O O D S E F E E S T - e n G E D E N K D A G E N. Incl. De Verbeelding door H.N.Werkman van de Chassidische Legenden D e e l D J O O D S E F E E S T - e n G E D E N K D A G E N - Incl. De Verbeelding door H.N.Werkman van de Chassidische Legenden INHOUD Algemene inhoud Algemene literatuur Inleiding: Categorieën van de

Nadere informatie

Joodse feesten. Joodse feesten

Joodse feesten. Joodse feesten Joodse feesten Mogen christenen joodse feesten vieren? Misschien denk je bij geloven en kerk niet direct aan feest vieren. Toch zegt God in de Bijbel dat feestvieren erg belangrijk is! Hij zegt zelfs in

Nadere informatie

Joodse Feesten. Naam Joodse maand Onze maand Historisch objectief Schriftreferentie Profetische betekenis Status

Joodse Feesten. Naam Joodse maand Onze maand Historisch objectief Schriftreferentie Profetische betekenis Status Leviticus 23:1-44 Joodse Feesten Naam Joodse maand Onze maand Historisch objectief Schriftreferentie Profetische betekenis Status 1. Pascha (Pesach) 14 Niesan (1 ste maand) Maart-april Herinnert Israël

Nadere informatie

De middelste van de Opgangsfeesten

De middelste van de Opgangsfeesten De middelste van de Opgangsfeesten C.J. van den Boogert De Opgangsfeesten Het Wekenfeest behoort tot de drie zogenaamde Opgangsfeesten of Pelgrimsfeesten. De opdracht daartoe werd gegeven in Exodus 23:14

Nadere informatie

Uitroepen van de vastgestelde tijden. Uitroepen van de vastgestelde tijden alle cursieve Bijbelteksten zijn gebaseerd op de Herziene Statenvertaling

Uitroepen van de vastgestelde tijden. Uitroepen van de vastgestelde tijden alle cursieve Bijbelteksten zijn gebaseerd op de Herziene Statenvertaling Uitroepen van de vastgestelde tijden alle cursieve Bijbelteksten zijn gebaseerd op de Herziene Statenvertaling Leviticus 23 geeft een overzicht van de vastgestelde tijden of feesten van de Eeuwige. Deze

Nadere informatie

FEESTDAGEN SCHOOL OPDRACHT. Sjabbatklok Vervaardiger: onbekend Materiaal: hout, papier Jaartal: 1930

FEESTDAGEN SCHOOL OPDRACHT. Sjabbatklok Vervaardiger: onbekend Materiaal: hout, papier Jaartal: 1930 b WAT GA JE DOEN? Binnenkort geef je samen met een klasgenoot een presentatie in het. Het onderwerp van je presentatie is: ONDERWERP: SCHOOL OPDRACHT n e g a d t s Fee Sjabbatklok Vervaardiger: onbekend

Nadere informatie

2015 VrolijkAgenda. kleur je dag. Met teksten van Anne Westerduin

2015 VrolijkAgenda. kleur je dag. Met teksten van Anne Westerduin 2015 VrolijkAgenda kleur je dag Met teksten van Anne Westerduin notities 2015 2015 VrolijkAgenda VrolijkAgenda van: geniet van je tijd mijn pagina persoonlijke gegevens: naam adres postcode woonplaats

Nadere informatie

Komt tot de bruiloft

Komt tot de bruiloft LEER HEM KENNEN 20 bewaarexemplaar Wijkgemeente Ichthus Noordwijk Komt tot de bruiloft 1 Ds. F. van Roest zondag 30 november Christus eten wil zeggen: Zijn wezen, Zijn verdiensten, Zijn krachtige werking

Nadere informatie

Toe Bisjevat - Bomenfeest. Poerim - Lotenfeest. Sederavond. Pesach. Jom Hasjoa. 11 februari 2017 of volgens de joodse jaartelling 15 Shevat 5777

Toe Bisjevat - Bomenfeest. Poerim - Lotenfeest. Sederavond. Pesach. Jom Hasjoa. 11 februari 2017 of volgens de joodse jaartelling 15 Shevat 5777 Toe Bisjevat - Bomenfeest 11 februari 2017 of volgens de joodse jaartelling 15 Shevat 5777 Met Toe Bisjevat viert men het ontwaken van de natuur na de winter. Het is vooral een landbouwfeest. Letterlijk

Nadere informatie

BORDSPEL DE ACHTSTE DAG

BORDSPEL DE ACHTSTE DAG BORDSPEL DE ACHTSTE DAG Doe alle moeite om door de smalle deur naar binnen te gaan, want velen, zeg ik jullie, zullen proberen naar binnen te gaan maar er niet in slagen.(lucas 13:24) Inleiding Misschien

Nadere informatie

Pinksteren 2015 -- oogst van de vruchten. Bij Exodus 20 : 1 20 - Handelingen 2 : 1-11

Pinksteren 2015 -- oogst van de vruchten. Bij Exodus 20 : 1 20 - Handelingen 2 : 1-11 Pinksteren 2015 -- oogst van de vruchten Bij Exodus 20 : 1 20 - Handelingen 2 : 1-11 Als wij Pinksteren vieren, dan vieren we toch ook dat de boodschap van Gods liefde wereldwijd rondgaat. Dat we in het

Nadere informatie

Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3)

Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3) Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3) Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Instelling Het avondmaal is door onze verlosser zelf ingesteld. Want de apostel Paulus verklaart: Wat ik heb ontvangen

Nadere informatie

TUINDORPKERK - UTRECHT. Paaswake en nacht vol hoop. voorganger: ds. Piet Jan Rebel met medewerking van: jongeren 15+ en 18+

TUINDORPKERK - UTRECHT. Paaswake en nacht vol hoop. voorganger: ds. Piet Jan Rebel met medewerking van: jongeren 15+ en 18+ TUINDORPKERK - UTRECHT Paaswake 2014 Ee en nacht vol hoop voorganger: ds. Piet Jan Rebel met medewerking van: jongeren 15+ en 18+ Jaargang 3, nummer 16; zaterdag 19-04-2014 Binnenkomst in stilte HET WONDER

Nadere informatie

Eucharistie vieren. Dankzegging

Eucharistie vieren. Dankzegging Eucharistie Eucharistie vieren viering van de eucharistie is in de Kerk van levensbelang. Het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965) noemt de viering van het EDe sacrament van de eucharistie bron en hoogtepunt

Nadere informatie

Zondagmorgen 10 januari

Zondagmorgen 10 januari Zondagmorgen 10 januari 1 e zondag na Epifanie, kleur wit, viering HA, Voorganger: Ds. J.E. Schelling Organist: Dhr. Bastiaan van der Pijl Dienst van de Voorbereiding Orgelspel Mededelingen door de kerkenraad

Nadere informatie

VrolijkAgenda

VrolijkAgenda VrolijkAgenda 20 17 deze agenda is van:a mijn pagina persoonlijke gegevens naam adres postcode woonplaats privé telefoon mobiel e-mail werk telefoon mobiel e-mail IBAN rijbewijsnummer kenteken auto donor

Nadere informatie

LEVITICUS 23:40. etrog en lulav

LEVITICUS 23:40. etrog en lulav DE LOOFHUT HET LOOFHUTTENFEEST Wijst op het Koninkrijk van God Belangrijk feest in het leven en onderwijs van Jezus Centraal in het feest: de (loof)hut (sukkot); een tijdelijke verblijfsplaats Kern: Het

Nadere informatie

Woord vooraf 7. 1. Inleiding 9

Woord vooraf 7. 1. Inleiding 9 Inhoud Inhoud Woord vooraf 7 1. Inleiding 9 2. Geschiedenis van het Jodendom 14 2.1. Van Abraham tot Christus 2.2. Van Herodes tot de Talmoedscholen 2.3. Van middeleeuwen tot verlichting 2.4. Van verlichting

Nadere informatie

Specialisatie Geschiedenis van het jodendom en christendom

Specialisatie Geschiedenis van het jodendom en christendom Specialisatie Een religieuze periodisering 586 70 Jahwisme Vroeg- Jodendom Rabbijns Jodendom Voor de gewone jaartelling 1 Na de gewone jaartelling Het gebied Het gebied Zoek kaart Palestina Bronnen Bijbel

Nadere informatie

de 125 vragen De 125 vragen

de 125 vragen De 125 vragen De 125 vragen De vragen en antwoorden zijn een onderdeel van het lesplan dat door Rimon-ljloc is ontwikkeld voor de Bar/Bat Mitswa klassen van de Liberaal Joodse Gemeenten. TORA 1. Wat is de belangrijkste

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom Naam: Het jodendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden op www.geloofik.nl.

Nadere informatie

Jodendom: een gedachtenisreligie

Jodendom: een gedachtenisreligie Voorbereidingsartikel lezing prof. dr. M.J. Paul 33 Dit artikel is geschreven ter voorbereiding op de lezing van prof. dr. M.J. Paul, die 10 december 2015 Deo Volente zal worden uitgesproken. De lezing

Nadere informatie

De feesten van de Heer. C. Noorlander

De feesten van de Heer. C. Noorlander De feesten van de Heer C. Noorlander Kerkelijke feesten Datum Goede Vrijdag Vrijdag vóór Pasen Pasen 1 e zondag (en maandag) na 1 e volle maan in de lente Hemelvaartsdag 6 e donderdag na Pasen Pinksteren

Nadere informatie

Matteüs 26,28 Het kruis van Christus: zijn bloed voor ons vergoten

Matteüs 26,28 Het kruis van Christus: zijn bloed voor ons vergoten Matteüs 26,28 Het kruis van Christus: zijn bloed voor ons vergoten De betekenis van het kruis van Christus (2) Liturgie Voorzang: Gez 90 (was GK 15) Votum/groet Zingen: Ps 113,1.2 Wet Zingen: Gez 155,3.4.5

Nadere informatie

Leviticus 23:1 e.v. De feesttijden van de Heer, die gij zult uitroepen als heilige samenkomsten, zijn Mijn feesttijden

Leviticus 23:1 e.v. De feesttijden van de Heer, die gij zult uitroepen als heilige samenkomsten, zijn Mijn feesttijden Spreker: Arno Lam Datum: 14-06-2015 Leviticus 23:1 e.v. De feesttijden van de Heer, die gij zult uitroepen als heilige samenkomsten, zijn Mijn feesttijden Pesach Ongezuurde Broden Eerstelingenfeest Pinksterfeest

Nadere informatie

MAALTIJD VAN DE HEER. ook wel genoemd: viering van het Heilig Avondmaal. Vrije Evangelische Gemeente Heerde. Pastorale Handreiking 6

MAALTIJD VAN DE HEER. ook wel genoemd: viering van het Heilig Avondmaal. Vrije Evangelische Gemeente Heerde. Pastorale Handreiking 6 MAALTIJD VAN DE HEER ook wel genoemd: viering van het Heilig Avondmaal Vrije Evangelische Gemeente Heerde Pastorale Handreiking 6 MAALTIJD VAN DE HEER In de Protestante kerken spreken we over twee sacramenten

Nadere informatie

Samenvattingen Geloof ABC

Samenvattingen Geloof ABC Samenvattingen Geloof ABC Info 1ABC: Wat is geloof? Het gaat in dit project om de belangrijkste wereldgodsdiensten: jodendom, christendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme. Deze godsdiensten geven antwoorden

Nadere informatie

Gelukkig Nieuwjaar! Leeftijd: 8-12 Soort bijeenkomst: club Soort werkvorm: heel programma Thema: Overige feestdagen Tijdsduur: 1 uur 30 min.

Gelukkig Nieuwjaar! Leeftijd: 8-12 Soort bijeenkomst: club Soort werkvorm: heel programma Thema: Overige feestdagen Tijdsduur: 1 uur 30 min. Gelukkig Nieuwjaar! Leeftijd: 8-12 Soort bijeenkomst: club Soort werkvorm: heel programma Thema: Overige feestdagen Tijdsduur: 1 uur 30 min. Programma over Nieuwjaarsfeesten. Oud en Nieuw... Lekker de

Nadere informatie

Orde voor de viering van het heilig Avondmaal

Orde voor de viering van het heilig Avondmaal Orde voor de viering van het heilig Avondmaal Prediking Geloofsbelijdenis Onderwijzing bij het Avondmaal De apostel Paulus beschrijft hoe onze Heer Jezus Christus het heilig Avondmaal heeft ingesteld:

Nadere informatie

Gemeente van Christus,

Gemeente van Christus, Dan. 7,1-14; Mat.26,57-68 Witte donderdag 17 april 2014 Viering van het HA Ds. A.J.Wouda Gemeente van Christus, Iedereen droomt elke nacht. Maar lang niet elke droom weet je nog als je wakker wordt. En

Nadere informatie

Liturgie voor de middagdienst van 2 december 2012, viering Heilig Avondmaal

Liturgie voor de middagdienst van 2 december 2012, viering Heilig Avondmaal Liturgie voor de middagdienst van 2 december 2012, viering Heilig Avondmaal Votum en zegengroet Zingen: Liedboek 434: 1 en 2 Gebed Lezen: Zacharia 1: 1-6 Zingen: Psalm 79: 1, 3 en 5 Preek over Zacharia

Nadere informatie

30. De koning wordt geboren 31. Blij met Jezus 32. Jezus, de koning die dient 33. Jezus sterft 34. Jezus leeft 35. Jezus en de Heilige Geest

30. De koning wordt geboren 31. Blij met Jezus 32. Jezus, de koning die dient 33. Jezus sterft 34. Jezus leeft 35. Jezus en de Heilige Geest Themaoverzicht Groep 1 1. In het begin 2. Noach 3. God belooft 4. Abraham 5. Isaak 6. Jakob en Esau 7. Jakob 8. Jozef 9. Dromen 10. Jozef de onderkoning 11. Mozes 12. Mozes naar de farao 13. God straft

Nadere informatie

Week 1: De zevende maand

Week 1: De zevende maand 14 p Lezen! Jullie hebben thuis een kalender. Daarop staan de 4 seizoenen, 12 maanden, 52 weken en 365 dagen van het jaar. Op die kalender kun je zien of schrijven wat er op een bepaalde dag te doen is.

Nadere informatie

Preek 8 mei 2016 met Hemelvaart afbeeldingen

Preek 8 mei 2016 met Hemelvaart afbeeldingen Lieve gemeente, Afgelopen donderdag was het Hemelvaartsdag. Een feest waar we ons als vrijzinnigen niet zo heel veel bij voor kunnen stellen. Wat moeten we van dit verhaal nog geloven en wat heeft het

Nadere informatie

Inleiding Christendom

Inleiding Christendom Wie zijn de grondleggers van het christendom? Jezus zei: Ga dus op weg en maak alle volken tot mijn leerlingen, door hen te dopen in de naam van de Vader en de Zoon en de heilige Geest, en hun te leren

Nadere informatie

Stilte vooraf. Wees stil voor het aangezicht van God, want heilig is de Heer. Uitleg

Stilte vooraf. Wees stil voor het aangezicht van God, want heilig is de Heer. Uitleg Stilte vooraf Wees stil voor het aangezicht van God, want heilig is de Heer. Uitleg Witte donderdag. Nacht van de overlevering, met een dubbelzinnige betekenis. Het is de overlevering (de traditie) van

Nadere informatie

Van Pasen naar Pinksteren Van Pinksteren naar het Loofhuttenfeest. 1. Pesach (Pasen) 2. Sjawoeot (Pinksteren) 3. Soekot (Loofhuttenfeest)

Van Pasen naar Pinksteren Van Pinksteren naar het Loofhuttenfeest. 1. Pesach (Pasen) 2. Sjawoeot (Pinksteren) 3. Soekot (Loofhuttenfeest) Van Pasen naar Pinksteren Van Pinksteren naar het Loofhuttenfeest 1. Pesach (Pasen) 2. Sjawoeot (Pinksteren) 3. Soekot (Loofhuttenfeest) De betekenis van het feest Wat is de oorspronkelijke betekenis?

Nadere informatie

Zondag 21 februari 2016; 2 e zondag van de 40-dagen; project: zet een stap naar de A/ander; kleur Paars; ds. A.J.Wouda

Zondag 21 februari 2016; 2 e zondag van de 40-dagen; project: zet een stap naar de A/ander; kleur Paars; ds. A.J.Wouda Zondag 21 februari 2016; 2 e zondag van de 40-dagen; project: zet een stap naar de A/ander; kleur Paars; ds. A.J.Wouda Ex. 1 e lezing Ex. 34: 27-35 Antwoordpsalm 27: 4 2 e lezing Lucas 9: 28-36 Gemeente

Nadere informatie

Waarom doet Hij dat zo? Om de diepste bedoeling van Gods geboden aan te geven. Daar kom ik straks op terug. Hij geeft in de Bergrede de beloften en

Waarom doet Hij dat zo? Om de diepste bedoeling van Gods geboden aan te geven. Daar kom ik straks op terug. Hij geeft in de Bergrede de beloften en 1 De Bijbel open 2013 5 (02-02) Vandaag bespreken we een vraag over de betekenis van de Wet die God aan Israel gaf voor de christelijke gemeente van het Nieuwe Testament en dus voor ons. Is het zo dat

Nadere informatie

Bij de lessen over de Feestdagen wordt in alle klassen gebruik gemaakt van de door Rimon-ljloc ontwikkelde LESkisten

Bij de lessen over de Feestdagen wordt in alle klassen gebruik gemaakt van de door Rimon-ljloc ontwikkelde LESkisten n algemeen LEERPLAN en doelen JAHADOET + TENACH TALMOED TORA onderwijs Liberaal Joodse Gemeenten In dit leerplan staan de doelen per leerjaar genoemd. Hieraan kan worden afgelezen wat een leerling in dit

Nadere informatie

Liturgie voor de dienst op zondag 30 april 2017 in de Zuiderkerk te Drachten om 9.30 uur

Liturgie voor de dienst op zondag 30 april 2017 in de Zuiderkerk te Drachten om 9.30 uur Liturgie voor de dienst op zondag 0 april 2017 in de Zuiderkerk te Drachten om 9.0 uur Voorganger ds. H. Klein Ikkink. Organist dhr. E. Bremer. voor de dienst zingen: lied 656 1 Ik ben de wijnstok, mijn

Nadere informatie

Moeten christenen de sabbat houden?

Moeten christenen de sabbat houden? Moeten christenen de sabbat houden? Hoofdstuk 1 De sabbat, de Joden en de christenen Wat leert de Bijbel? Op vrijdag houden de islamieten hun rustdag. Op zaterdag doen de Joden dit en op zondag is de rustdag

Nadere informatie

Gods feesten - Algemeen - versie 3. Gods feesten

Gods feesten - Algemeen - versie 3. Gods feesten Gods feesten De christenen hebben zeker 3 eeuwen lang Gods feesten gevierd. Sabbat, Pesach, Wekenfeest, Loofhuttenfeest. En alles volgens de Joodse kalender. Vanaf de 4 e eeuw mocht dat niet meer. En nu,

Nadere informatie

Een half uur stille tijd per dag. Een avond stilte per week. Een stille dag per maand. Een stil weekend per kwartaal. Een stille week per jaar

Een half uur stille tijd per dag. Een avond stilte per week. Een stille dag per maand. Een stil weekend per kwartaal. Een stille week per jaar Een half uur stille tijd per dag Een avond stilte per week Een stille dag per maand Een stil weekend per kwartaal Een stille week per jaar (Will Derkse) Verstilling is ontspanning Bepaalt jouw leven je

Nadere informatie

Drempelgebed (gemeente gaat staan) Aanvangslied: psalm 138:1,2 Bemoediging en groet (Gemeente gaat zitten) Kyriegebed Gloria: gezang 164

Drempelgebed (gemeente gaat staan) Aanvangslied: psalm 138:1,2 Bemoediging en groet (Gemeente gaat zitten) Kyriegebed Gloria: gezang 164 Liturgie voor de morgendienst op: 10-2-2013 Bijzonderheden: Avondmaal (lopend) Voorbereiding: Drempelgebed (gemeente gaat staan) Aanvangslied: psalm 138:1,2 Bemoediging en groet (Gemeente gaat zitten)

Nadere informatie

De Heer zal voor u strijden en gij zult stil zijn.

De Heer zal voor u strijden en gij zult stil zijn. Protestantse Gemeente Biddinghuizen Witte Donderdag 17 april 2014 Thema: De Heer zal voor u strijden en gij zult stil zijn. Voorganger: ds. Bram Bregman Organist: dhr. Klaas Keimpema 1 Op WITTE DONDERDAG,

Nadere informatie

Geestelijk Klimaat onze identiteit. Pagina 1

Geestelijk Klimaat onze identiteit. Pagina 1 Geestelijk Klimaat onze identiteit Pagina 1 Adresgegevens Stichting Hervormde Scholen De Drieslag Lange Voren 88 3773 AS Barneveld Contactgegevens Dhr. A. van den Berkt (Algemeen Directeur) Telefoon: 0342-478243

Nadere informatie

Christendom. Wat uit dit geloof spreekt je aan?

Christendom. Wat uit dit geloof spreekt je aan? Christendom In Christendom zijn de Bijbel en Jezus het belangrijkste. In de wereld is het de grootste godsdienst, gevolgd door de Islam. In het Christendom geloven de mensen in één God, die uit Drie Personen

Nadere informatie

Feesten - Hindoeïsme. Infokaart

Feesten - Hindoeïsme. Infokaart Feesten - Hindoeïsme Het hindoeïsme heeft heel veel feesten, elke week wel een paar. Maar het verschilt vaak per streek of groep welke feesten ze precies vieren. Er zijn eigenlijk maar een paar feesten

Nadere informatie

Waarom is het laatste hoofdstuk van het boek van Amos zo belangrijk voor de eindtijd?

Waarom is het laatste hoofdstuk van het boek van Amos zo belangrijk voor de eindtijd? De profeet Amos en de eindtijd. Waarom is het laatste hoofdstuk van het boek van Amos zo belangrijk voor de eindtijd? Wij hebben in het boek Amos de uiteenzetting gezien van de onveranderlijke wegen die

Nadere informatie

Motieven 1: Een wereld

Motieven 1: Een wereld Motieven 1: Een wereld Doelstellingen: Doel eerste subthema Een wereld om vrij te zijn De catechisanten leren inzien dat vrijheid in Bijbelse zin bij het leven van mensen hoort en ze vormen een mening

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Ten geleide 12. Inleiding tot Woord zoekt Woord 16. Deel I. Inleiding in de drie abrahamitische godsdiensten.

Inhoudsopgave. Ten geleide 12. Inleiding tot Woord zoekt Woord 16. Deel I. Inleiding in de drie abrahamitische godsdiensten. Inhoudsopgave Ten geleide 12 Inleiding tot Woord zoekt Woord 16 Deel I Inleiding in de drie abrahamitische godsdiensten Intermezzo 20 Inleiding in het jodendom 21 Inleiding in het christendom 23 Ontstaan

Nadere informatie

(Deel van) Zijn Lichaam

(Deel van) Zijn Lichaam (Deel van) Zijn Lichaam 1 December 2013 I. Wedergeboren Leven II. Levende stenen 1 Petrus 2:4-5 Voeg u bij hem, bij de levende steen die door de mensen werd afgekeurd maar door God werd uitgekozen om zijn

Nadere informatie

Leven uit de bron 1: Leven van het Evangelie

Leven uit de bron 1: Leven van het Evangelie Leven uit de bron 1: Leven van het Evangelie Materiaal voor kringen of persoonlijk gebruik Jaarthema 2015-2016 van de Hervormde Gemeente van Enter Contact: Ds. W. Bevelander (0547) 38 12 22 Mail: predikant@hervormdenter.nl

Nadere informatie

DAG DATUM TIJDSTIP GEBEURTENIS BIJBELTEKST 4 dagen voor Pesach

DAG DATUM TIJDSTIP GEBEURTENIS BIJBELTEKST 4 dagen voor Pesach 063. Tijdschema en - pagina 1 4 dagen voor 5 dagen voor 3 dagen voor 4 dagen voor 2 dagen voor 3 dagen voor 1 dag voor 2 dagen voor 1 dag voor 10 Nisan De Israëlieten moesten per gezin een gaaf, mannelijk,

Nadere informatie

Zondag Laetare - verheugen

Zondag Laetare - verheugen Zondag Laetare - verheugen Vierde zondag in de 40dagentijd, 18 maart AD 2012, Jeugddienst Protestantse gemeente te Heinkenszand Verheugt u met Jeruzalem en juicht over haar, gij allen die haar liefhebt.

Nadere informatie

Twee beelden van Jeruzalem: bij Jesaja en bij Mattheüs.

Twee beelden van Jeruzalem: bij Jesaja en bij Mattheüs. Gemeente van Christus, Twee beelden van Jeruzalem: bij Jesaja en bij Mattheüs. In Jesaja 60 een stralend visioen. Vrouwe Jeruzalem, ze schittert en blinkt in het gouden licht van de Eeuwige. De glans van

Nadere informatie

Ds. Arjan van Groos ( ) Tekst: Romeinen 4, Ochtenddienst H. Avondmaal. Broeders en zusters,

Ds. Arjan van Groos ( ) Tekst: Romeinen 4, Ochtenddienst H. Avondmaal. Broeders en zusters, Ds. Arjan van Groos (1962-2014) Tekst: Romeinen 4, 23-25 Ochtenddienst H. Avondmaal Broeders en zusters, 1 Zingen: Gezang 20 : 1 en 6 2 Lezing van de wet 3 Zingen: Psalm 51 : 3 en 4 4 Gebed voor vergeving

Nadere informatie

- 1 - De profeet Haggaï en wij. We beginnen te lezen in Haggaï hoofdstuk 1:1a

- 1 - De profeet Haggaï en wij. We beginnen te lezen in Haggaï hoofdstuk 1:1a - 1 - De profeet Haggaï en wij Het boek Haggaï staat niet voor niets in de bijbel; het is een boekje van maar twee hoofdstukken. Deze profeet Haggaï trad op na de terugkeer van de Joodse ballingen uit

Nadere informatie

ORDE VAN DIENST Zondag 8 november 2015, 9.30 uur. Kerkelijk Centrum Het Anker. Viering Heilig Avondmaal. Voorganger: Ds. J.A.

ORDE VAN DIENST Zondag 8 november 2015, 9.30 uur. Kerkelijk Centrum Het Anker. Viering Heilig Avondmaal. Voorganger: Ds. J.A. ORDE VAN DIENST Zondag 8 november 2015, 9.30 uur. Kerkelijk Centrum Het Anker. Viering Heilig Avondmaal Voorganger: Ds. J.A. Antonides De Paaskaars brandt Lied voor de dienst: 577 geheel Welkom, afkondigingen.

Nadere informatie

Hervormde gemeente te Haaksbergen-Buurse

Hervormde gemeente te Haaksbergen-Buurse Hervormde gemeente te Haaksbergen-Buurse 10 e zondag van de zomer 25 augustus 2013 dienst van Schrift en Tafel voorganger: ds. Nico Pronk organiste: Līga Vilmane ouderling: mevr. Mannie Molderink koster:

Nadere informatie

Toen ik op pelgrimstocht ging en in mijn reisgenoten de Ander ontmoette.

Toen ik op pelgrimstocht ging en in mijn reisgenoten de Ander ontmoette. Welkom Lieve vrienden, bekenden, nieuwe gezichten, Welkom in deze Zwanenhofviering. In onze Tijd van leven heeft ieder van u ervoor gekozen op deze zondagmorgen hier te komen. Met alles wat ons leven ons

Nadere informatie

Dankgebed Collecte Slotzang Ps 150 Zegen

Dankgebed Collecte Slotzang Ps 150 Zegen 160327 1700 Votum- groet Zingen Ps 9: 1,7,8 Gebed Lezen Matt 28: 1-10 Zingen LB 217: 1,4 Lezen 1 Kor 15: 12-29 Zingen Ps 16: 3,5 Preek 1 Kor 15: 20-22 Zingen Ps 100 na inl 1 en na punten Belijden GK 179b

Nadere informatie

Lukas 22, Jezus: meer dan Pesach

Lukas 22, Jezus: meer dan Pesach Lukas 22,15-20 - Jezus: meer dan Pesach Viering Heilig Avondmaal Liturgie Voorzang Ps 81,1.2.4 Stil gebed Votum / zegengroet Zingen Ps 133,3 Gebed Lezen uit de Bijbel: - Ex 12,1-20 Zingen: Ps 105,16.17

Nadere informatie

[dia 1] In Sion geboren

[dia 1] In Sion geboren [dia 1] In Sion geboren Waar bent u geboren? En jij? Ik ben in. geboren. En wanneer ik er ben, zo af en toe, denk ik: dit is míjn stad. Ik wil het niet overdrijven, want ik ben een nuchter mens. Maar ik

Nadere informatie

DE CEDERMAALTIJD. BIBLESPACE 10 APRIL 2017 Pagina 1

DE CEDERMAALTIJD. BIBLESPACE 10 APRIL 2017 Pagina 1 Het is traditioneel een feestdag, maar niet met de paashaas of met de lekkere paaseieren, ook niet een eigen gemaakt lentefeestje op z n paasbest, maar een aandenken aan het nieuwe verbond van Jezus Christus!

Nadere informatie

beschouwd als afstammelingen van Aäron. Deze was hogepriester. Koheen betekent priester. Onder meer de achternaam Cohen is hiervan afgeleid.

beschouwd als afstammelingen van Aäron. Deze was hogepriester. Koheen betekent priester. Onder meer de achternaam Cohen is hiervan afgeleid. Juni 2016 De Werkgroep Liturgie denkt na over de vorm van de eredienst. Deze kijkt hierbij ook naar andere kerken en gezindten. Deze keer wil ik graag samen met u kijken naar liturgie en menora en de volgende

Nadere informatie

Zondagmorgen 30 oktober

Zondagmorgen 30 oktober Zondagmorgen 30 oktober 7 e zondag van de herfst, kleur groen, viering HA, Voorganger: Ds. J.E. Schelling Organist: Dhr. Scott Baks Piano: Pieter Blokland Ouderling van dienst: Cees Verhoeff Lector: Nel

Nadere informatie

Op 12 april kan je weer eitjes gaan zoeken in de tuin. Het is Pasen!

Op 12 april kan je weer eitjes gaan zoeken in de tuin. Het is Pasen! Bimbambeieren Vasten en Pasen Op 12 april kan je weer eitjes gaan zoeken in de tuin. Het is Pasen! Maar wat vieren we eigenlijk? Denk jij bij Pasen enkel aan eitjes en vakantie? Of wist je dat Pasen een

Nadere informatie

Samenvattingen Geloof ABC

Samenvattingen Geloof ABC Samenvattingen Geloof ABC Info 1ABC: Wat is geloof? Het gaat in dit project om de belangrijkste wereldgodsdiensten: jodendom, christendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme. Deze godsdiensten geven antwoorden

Nadere informatie

Voorhof, 25 augustus Avondmaalsviering *** Stilte tot inkeer. Orgelspel. Welkom en drempelgebed

Voorhof, 25 augustus Avondmaalsviering *** Stilte tot inkeer. Orgelspel. Welkom en drempelgebed Voorhof, 25 augustus 2013 - Avondmaalsviering *** Stilte tot inkeer Orgelspel Welkom en drempelgebed Intochtslied (staande) Tussentijds 3 : 1, 2, 4 en 6 Hier vraagt Hij ons Hem toegewijd te wezen, het

Nadere informatie

Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4. Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4. Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4. Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4

Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4. Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4. Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4. Dag 1. Dag 2. Dag 3. Dag 4 HOOFDSTUK 1 HET ONTSTAAN VAN DE BIJBEL Schatgraven Matteüs 13 : 44 46 Van kleitablet tot CD-Rom Lesboek p. 4 & 5 De vaststelling van de canon Lesboek p. 6 Het ontstaan van de Bijbel Lesboek p. 7 Werkboek

Nadere informatie

Dankbaar leven zegenrijk leven

Dankbaar leven zegenrijk leven Protestants Kralingen Dankbaar leven zegenrijk leven Protestantse Gemeente Kralingen Hoflaankerk, 4 oktober 2015 Israëlzondag Protestants Kralingen Dankbaar leven zegenrijk leven orgelspel : Praeludium

Nadere informatie

PAASWAKE VIERING Protestantse Gemeente Beverwijk 26 MAART 2016, uur Grote Kerk

PAASWAKE VIERING Protestantse Gemeente Beverwijk 26 MAART 2016, uur Grote Kerk PAASWAKE VIERING Protestantse Gemeente Beverwijk 26 MAART 2016, 20.30 uur Grote Kerk Voorganger: Ds. Dick van Arkel Ouderling: Jan Kramer Diaken: Jaap Bubberman Geluid: Dries van Duinen Organist: Ton Veltkamp

Nadere informatie

Witte Donderdag Duinzichtkerk, 17 april 2014

Witte Donderdag Duinzichtkerk, 17 april 2014 Witte Donderdag Duinzichtkerk, 17 april 2014 PROTESTANTSE WIJKGEMEENTE ARCHIPEL/BENOORDENHOUT Hartelijk welkom in de Duinzichtkerk Vandaag beginnen wij de viering van de drie dagen van Pasen. Wij gedenken

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

Eredienst 2 juli :00 uur Voorganger: Ds. J.W. Boerma

Eredienst 2 juli :00 uur Voorganger: Ds. J.W. Boerma Eredienst 2 juli 2017 10:00 uur Voorganger: Ds. J.W. Boerma Liturgie Votum / zegengroet Psalm 62: 1 en 3 Gebed Lezen: Johannes 21: 15-17 Preek deel I Wet van de Heer: Zingen Gezang 176b Gebed HA Formulier

Nadere informatie

Ramadan in de zomer. Ervaringsuitwisseling Levensbeschouwelijke uitingen op de werkvloer

Ramadan in de zomer. Ervaringsuitwisseling Levensbeschouwelijke uitingen op de werkvloer Ramadan in de zomer Ervaringsuitwisseling Levensbeschouwelijke uitingen op de werkvloer Nuttige achtergrondinfo over Ramadan, Offerfeest, Suikerfeest en het gebed. 26juni2009 Ramadan De negende maand van

Nadere informatie

18. Evangelist in eigen land 19. Onder Jezus zegen Een bereide plaats 20. Water 21. Een gebed om de Heilige Geest Doorwaai mijn hof 22.

18. Evangelist in eigen land 19. Onder Jezus zegen Een bereide plaats 20. Water 21. Een gebed om de Heilige Geest Doorwaai mijn hof 22. Inhoudsopgave Voorwoord 1. Een gebed bij het begin van het nieuwe jaar Ik ben met u 2. Gods hand 3. Zegen Vrede met God 4. In de kerk 5. Is Deze niet de Christus? Deze ontvangt zondaars 6. Echte vrienden

Nadere informatie

Pinksterfeest in Jeruzalem

Pinksterfeest in Jeruzalem Pinksterfeest in Jeruzalem Liturgiesuggesties: Youth for Christbundel 188, Opwekking 391 en Opwekking 28 Opwekking 46 Handelingen 2: 1-13 Opwekking 389, Opwekking 520 en Opwekking 445 Na verkondiging:

Nadere informatie

Zondag 4 oktober 2015 Israëlzondag Martinikerk Voorganger: ds. Evert Jan Hefting. Jesaja 55: 1 11 Johannes 7: 14 20 en 37 39

Zondag 4 oktober 2015 Israëlzondag Martinikerk Voorganger: ds. Evert Jan Hefting. Jesaja 55: 1 11 Johannes 7: 14 20 en 37 39 Zondag 4 oktober 2015 Israëlzondag Martinikerk Voorganger: ds. Evert Jan Hefting Jesaja 55: 1 11 Johannes 7: 14 20 en 37 39 Gemeente van Jezus Christus, Wanneer je nadenkt over de relatie tussen Jodendom

Nadere informatie

Protestantse Wijkgemeente 'Open Hof' Viering Heilig Avondmaal op zondag 30 oktober 2016 om Om te beginnen

Protestantse Wijkgemeente 'Open Hof' Viering Heilig Avondmaal op zondag 30 oktober 2016 om Om te beginnen Protestantse Wijkgemeente 'Open Hof' iering Heilig Avondmaal op zondag 30 oktober 2016 om 10.00 De organist speelt Als kerkenraad is binnengekomen: moment van stilte Mededelingen namens de kerkenraad Zingen,

Nadere informatie

Preek Avondmaal. Lieve Gemeente,

Preek Avondmaal. Lieve Gemeente, Lieve Gemeente, Een poosje geleden was er een indringende documentaire op de tv over een jonge vrouw die was overleden aan Anorexia. Een ziekte waarbij je niet meer kunt eten. Ze was gestorven omdat het

Nadere informatie

Vrienden van onze Heer Jezus Christus,

Vrienden van onze Heer Jezus Christus, Overdenking 24 maart 2016, Witte Donderdag, in de Sixtuskerk 1 e lezing Ex. 12: 1-14 We zingen als antwoordpsalm 81: 1, 4, 7, 8, 9 2 e lezing Lucas 22: 7-20 We zingen Lied 558: 1, 2, 4 Door Ds A.J. Wouda

Nadere informatie

Eucharistieviering van 7 september ste zondag door het jaar (A)

Eucharistieviering van 7 september ste zondag door het jaar (A) Eucharistieviering van 7 september 2014 23ste zondag door het jaar (A) Openingslied: ZJ 527: Bekleedt u met de nieuwe mens. Begroeting en inleiding P. De genade van God, de liefde van zijn Zoon, Jezus

Nadere informatie

Preek. Gemeente van Christus, Intro

Preek. Gemeente van Christus, Intro Schuld? Gezang 75: 1/2 LvdK Stil gebed Votum en groet Psalm 65: 1 NB Geloofsbelijdenis Psalm 65: 2 NB Gebed Schriftlezing Psalm 130: 2/4 NB Preek Psalm 32: 1/4 OB Lezen van het formulier tot en met het

Nadere informatie

PAASQUIZ. met antwoorden en enkele gedachten

PAASQUIZ. met antwoorden en enkele gedachten PAASQUIZ met antwoorden en enkele gedachten 1. Waar ligt de oorsprong van Pasen? 0 Bij de Joodse Pesach 0 Bij de Islam 0 Bij de Pesach van de moslims 0 Bij de eerste eieren die in de lente gelegd werden

Nadere informatie

INLEIDING BIJBELSE FEESTEN

INLEIDING BIJBELSE FEESTEN INLEIDING BIJBELSE FEESTEN Hieronder worden in het kort de tien Feesten van JHWH 1 en de twee Joodse feesten Chanoeka en Poerim beschreven. Waarom deze tweedeling? Zijn het dan niet allemaal Joodse feesten?

Nadere informatie

levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één

levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één De scholen van Catent - afzonderlijk en gezamenlijk - zijn als een

Nadere informatie

DE WIJZE KONING SALOMO

DE WIJZE KONING SALOMO Bijbel voor Kinderen presenteert DE WIJZE KONING SALOMO Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: Ruth Klassen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door: Bible

Nadere informatie

Discipelschap is leven tot Gods eer

Discipelschap is leven tot Gods eer Discipelschap is leven tot Gods eer Preek n.a.v. Rom. 11:33-12:2 Ds. Maarten van Loon, mei 2015 Liturgie Zingen: GKB gezang 171: 1, 2 (i.p.v. votum) Genade zij U en vrede, van God onze Vader en van Jezus

Nadere informatie

Pesach / Pasen. Het Pesachfeest.

Pesach / Pasen. Het Pesachfeest. Pesach / Pasen. Dit jaar, 2015, valt Pesach precies samen met het Paasfeest, zoals wij dat vieren. Vrijdagavond (Goede Vrijdag) begint het Pesachfeest. Dit wordt ook wel Seideravond genoemd, naar de maaltijd,

Nadere informatie

1. Samuël de profeet. Lezen: Handelingen 3:11-26

1. Samuël de profeet. Lezen: Handelingen 3:11-26 1. Samuël de profeet Lezen: Handelingen 3:11-26 En ook al de profeten, van Samuël aan en die daarna gevolgd zijn, zovelen als er hebben gesproken, die hebben ook deze dagen tevoren verkondigd. Handelingen

Nadere informatie

Oude Testament: samenstelling en indeling

Oude Testament: samenstelling en indeling Oude Testament: samenstelling en indeling Wat betreft de samenstelling en indeling van de Tenach ofwel het Oude Testament is er een hellenistisch-joodse en een Palestijns-joodse traditie. 1 De hellenistisch-joodse

Nadere informatie

Liturgie Pinkstermorgen Emmen, 15 mei 2016 Thema: de Pinksterdag vervuld

Liturgie Pinkstermorgen Emmen, 15 mei 2016 Thema: de Pinksterdag vervuld Liturgie Pinkstermorgen Emmen, 15 mei 2016 Thema: de Pinksterdag vervuld Vooraf na de afkondiging van het overlijden van zr Petersen zingen: Psalm 27:7 1. Votum 2. Zegengroet Genade voor u en vrede van

Nadere informatie

Liturgie voor de morgendienst

Liturgie voor de morgendienst Liturgie voor de morgendienst op Eerste Pinksterdag 2015 in de Oosterholthoeve In deze dienst: bediening van de Heilige Doop Voorganger: Ouderling van dienst: Organist: m.m.v. muziekgroep ds. J.A. Brussaard

Nadere informatie

Zondag 12 april 2015

Zondag 12 april 2015 Zondag 12 april 2015 Lichtlied: 637:1 en 4 4. Ziehier het licht van lange duur, ziehier de Zoon, de zon, het vuur; o vlam van Pasen, steek ons aan de Heer is waarlijk opgestaan! 1 Welkom Bemoediging en

Nadere informatie

Zusters en broeders, Waar kom je vandaan? Als die vraag je gesteld wordt, wat antwoord je dan? Waar kom je vandaan?

Zusters en broeders, Waar kom je vandaan? Als die vraag je gesteld wordt, wat antwoord je dan? Waar kom je vandaan? Utrecht 04-06-17 Pinksteren Ezechiël 11:16-20; Handelingen 2:1-13 Zusters en broeders, Als die vraag je gesteld wordt, wat antwoord je dan? Soms weet ik niet goed wat ik daarop moet antwoorden. Want waar

Nadere informatie

Eredienst 3 september uur Voorganger: ds. G. den Broeder

Eredienst 3 september uur Voorganger: ds. G. den Broeder Eredienst 3 september 16.30 uur Voorganger: ds. G. den Broeder Liturgie Votum / zegengroet Gezang 171 Gebed Exodus 30: 17-21 Gezang 158 Preek Opwekking 389 Avondmaal (formulier IV) Geloofsbel. Gezang 179b

Nadere informatie

Preek over Johannes 7:37-44 Inleiding

Preek over Johannes 7:37-44 Inleiding Preek over Johannes 7:37-44 Inleiding Het is Loofhuttenfeest in Israël. Sukkoth, het grote feest waarmee de oogst wordt afgesloten. Vijf dagen geleden hadden de Joden nog de Grote Verzoendag of Jom Kippoer

Nadere informatie