k a s t e l e n i n n e d e r l a n d

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "k a s t e l e n i n n e d e r l a n d"

Transcriptie

1 k a s t e e l Inhoudsopgave k a s t e l e n i n n e d e r l a n d Wat is een kasteel? Blz. 2-3 Ringwalburchten Blz. 4 Motteburchten Blz. 5 Ronde Waterburchten Blz. 6 Vierhoekige Waterburchten Blz. 7 Woon- en Zaaltorenkastelen Blz. 8 Woontorens Blz. 9 Van kasteel naar adellijk woonhuis Blz. 10 Overzicht kastelen Blz. 11 Opdrachten Blz. 12

2 2 Wat is een kasteel? Een kasteel is de versterkte woning van een edelman. Soms wordt een kasteel ook wel een huys, borch of slot genoemd. In een kasteel moest je kunnen wonen en het moest goed te verdedigen zijn. De plaats waar het werd gebouwd was belangrijk. Zo was een kasteel goed te verdedigen als het tussen de rivieren werd gebouwd, of op een berg. Ook de manier waarop een kasteel was gebouwd zorgde ervoor dat het goed bestand was tegen aanvallen. Denk maar eens aan de dikke muren en de kleine ramen. Ook was de toegangspoort moeilijk te bereiken, omdat er een ophaalbrug was. In de prehistorie kenden de landen om ons heen al vluchtburchten. Deze vluchtburchten waren vaak gebouwd op een berg of hadden wallen ter bescherming. Ook de Romeinen bouwden al versterkingen (forten) langs de grenzen en wegen van hun rijk. Dit gebeurde aan het begin van onze jaartelling. De rechthoekige aanleg, stenen muren en uitspringende torens van de forten brachten edelen op het idee hetzelfde te doen. Aan de kust van Vlaanderen en Zeeland bouwde men aan het einde van de 9e eeuw vluchtburchten. Ze noemden die ook wel burgen. Deze burchten moesten bescherming geven tegen aanvallen van de Vikingen. Vluchtburchten waren cirkelvormig en hadden een gracht en aarden wal. Je kunt het woord burcht vaak terugvinden in plaatsnamen. Bijvoorbeeld Burgh-Haamstede en Middelburg. Een torentrap in Kasteel Hernen (foto Marcel Köppen)

3 De eerste kastelen werden ongeveer 1000 jaar geleden gebouwd. Enkele rijke en machtige edelen bouwden voor het eerst een privé versterking. Voor sommige was de oorlog tussen Frankrijk en het Duitse rijk een reden om een versterkte woning te bouwen. Ze waren bang dat ook hun bezittingen gevaar liepen en versterkten hun woning. De woning bevond zich in een centraal gelegen toren of donjon. Na de 11e eeuw werden er meer burchten gebouwd en begonnen ook de minder rijke edelen kastelen te bouwen. Het eind van de kastelentijd begon met de komst van het buskruit in de 14e eeuw. Met dit buskruit kon je kogels uit kanonnen schieten. De eerste kanonnen waren niet sterk genoeg om stenen muren aan puin te schieten. Pas in de 15e eeuw werden de kanonnen zo goed dat het moeilijk werd voor de edelman om zijn kasteel te verdedigen. Uiteindelijk bleek het zelfs onmogelijk. Er werden vanaf 1500 geen nieuwe kastelen meer gebouwd. Deze woningen konden de mensen toch niet meer beschermen tegen vijanden. Het kasteel werd uiteindelijk een adellijk landhuis of een ruïne. De ruïne van Kasteel Batenburg (foto Marcel Köppen) 3

4 Ringwalburchten 4 Tegen het jaar 1000 werd op een eenvoudige manier het eigen erf beschermd door een dubbele of drievoudige gracht. Zo n walburcht bestond uit een grote aarden wal met een natte of droge gracht eromheen. De wal kon aan de buitenzijde versterkt zijn met een palissade. Dit is een afscheiding van houten palen die om de wal heen staat. Op de weergang op de palissade kon men lopen en daarvandaan het kasteel verdedigen. De bebouwing op het binnenterrein was meestal van hout. In ons land waren weinig walburchten. We denken dat ze werden aangelegd door belangrijke families van gouwgraven. Een gouwgraaf is een landheer die het gezag heeft over een landstreek, een gouw. Zij konden zo vanuit de walburcht een hele streek beheersen en soms ook echt helemaal overzien. Ringwalburchten

5 Motteburchten Na het jaar 1000 kwam er in West-Europa een nieuw soort In het begin waren de gebouwen op de motteburcht meestal Door het gewicht van de zware kasteel bij: de motteburcht. Als een kasteel of een toren op een van hout, maar later gebruikte men natuursteen. Motteburchten bakstenen konden donjon heuvel staat die door mensen gemaakt is, noemt men dit een ontstonden waarschijnlijk het eerst in Midden-Frankrijk en en ringmuren gemakkelijk mottekasteel. Motte is het Latijnse woord voor heuvel of kluit. Duitsland. In de middeleeuwen, de 13e eeuw, waren er veel verzakken. Bij een belegering was De heuvel vormde zo de hoofdburcht met een gracht eromheen. De hoofdburcht was het belangrijkste, omdat daar de heer woonde. Tegen de hoofdburcht was de voorburcht gebouwd. Hier woonde het personeel en waren de stallen en de schuren van de kasteelheer. De voorburcht werd ook omringd door een natte of droge gracht. De hoofdtoren, die ook wel donjon werd genoemd, was het middelpunt en het laatste toevluchtsoord van het kasteel. eenvoudige motteburchten in Nederland. In Nederland is geen natuursteen, maar wel baksteen. Daarmee kon de edelman zijn eigen hof versterken. Baksteen betekende echter ook het einde voor dit kasteeltype. Motteburchten de motteburcht vaak niet sterk genoeg. Daarom werden er na de 13e eeuw geen motteburchten meer gebouwd. In de buurt van Slot Loevestein staat de dichtstbijzijnde ruïne van een motteburcht in Almkerk (Noord- Brabant). 5

6 Ronde Waterburchten Toen de stenen burchten niet Men kreeg behoefte aan meer woonruimte en bouwde daarom meer op een heuvel werden steeds meer binnen de burcht. Hierdoor werd het overzicht gebouwd, werden ze veel sterker. vanaf de ringmuur veel moeilijker. Er waren te veel plekken die Vanaf het begin van de 13e eeuw je niet goed kon overzien. De dode hoeken zorgden ervoor dat 6 werd er geëxperimenteerd met de aanleg van ronde waterburchten met een brede gracht eromheen. Een zware bakstenen ringmuur met kantelen en verstevigd met ronde bogen vormde de belangrijkste verdediging van het kasteel. Op de ringmuur was een weergang die soms overdekt was met hout. Op het binnenterrein kwam een ronde woontoren te staan. het kasteel niet goed verdedigd kon worden. Het terrein werd te groot. Daarom werden de vierkante of ronde muurtorens in de ringmuur opgenomen. Vanuit deze torens kon alles goed verdedigd worden. De ringmuur van Kasteel Doornenburg (foto Marcel Köppen) De weergang van Kasteel Hernen (foto Marcel Köppen) Ronde Waterburchten

7 Vierhoekige Waterburchten Vierhoekige Waterburchten In de loop van de 13e eeuw begon men met de bouw van vierhoekige of rechthoekige burchten. Ronde of vierkante torens stonden op de hoeken van de rechte muren. Hierdoor was er beter zicht op de rechte stukken muur. Een grote zaal tegen de achtermuur zorgde voor het noodzakelijke wooncomfort. Soms was een hoektoren extra versterkt als hoofdtoren of donjon. Deze toren was dan het laatste toevluchtsoord. De voorburcht was meestal vierkant of rechthoekig. Graaf Floris V van Holland liet aan het einde van de 13e eeuw als een van de eerste in de Nederlanden die vierhoekige waterburchten bouwen. Voorbeelden: Kasteel Brederode te Santpoort (Noord-Holland) Kasteel Radboud te Medemblik (Noord-Holland) Muiderslot te Muiden (Noord-Holland) Kasteel Ammersoyen te Ammerzoden (Gelderland) Kasteel Helmond te Helmond (Noord-Brabant) Kasteel Ammersoyen (foto Marcel Köppen) 7

8 Woon- en zaaltorenkastelen Woon- en zaaltorenkastelen Kastelen werden nooit in een keer gebouwd, maar werden steeds verder aangepast aan de tijd. Behalve waterburchten werden kastelen uitgebouwd tot een woon- of zaaltorenkasteel. Langs de binnenzijde van de muren werden extra vertrekken gebouwd. Dat kon bijvoorbeeld een ridderzaal of wapenzaal zijn. Slot Loevestein (foto Marcel Köppen) Slot Loevestein is een voorbeeld van een kasteel dat zo ontstaan is. Het slot werd vanaf 1360 in vier fasen gebouwd. Eerst werd een vierkante woontoren gebouwd van 8 bij 8 meter met muren van 2 meter dik. Deze woontoren werd de Riddertoren genoemd. Deze zaal werd gebruikt voor belangrijke bijeenkomsten als feesten en voor de rechtspraak. Bovendien werd hier ook de mis opgedragen. Na de zaal werd de Keukentoren toegevoegd, waardoor het kasteel een u-vorm kreeg. Voor het kasteel werd Daarna werd een grote zaal gebouwd van 20 meter lang en 8 een voorburcht gebouwd met twee verdedigingstorens en een 8 meter breed. boerderij.

9 Woontorens Woontorens De meeste lagere edelen in de middeleeuwse Nederlanden zijn nooit rijk genoeg geweest om hun toren te verbouwen tot een echte waterburcht. Zij versterkten vanaf de 13e eeuw hun hof met een eenvoudige bakstenen toren, de donjon. In deze toren woonde men niet alleen, van hieruit kon men zich ook verdedigen. Met de ingang op de eerste verdieping en een wandelgang met kantelen op het dak kon voldoende weerstand geboden worden. Kantelen zijn stenen kartelranden in de kasteelmuur om bij een aanval achter te schuilen. Zo n woontoren werd soms uitgebreid met een zaal en een extra toren. Veel kastelen in Nederland zijn eerst een eenvoudige woontoren geweest. Een woontoren hoefde niet altijd vierkant te zijn. Er komen ook rechthoekige en ronde woontorens voor. Het hebben van een kasteel, ook al was het maar een woontoren, was erg belangrijk voor het uitoefenen van je macht. Pas als je een kasteel of woontoren bezat, hadden ze respect voor je. Kasteel Lunenburg (foto D. Kransberg, collectie NKS) 9

10 Van kasteel naar adellijk woonhuis Toen men kastelen ging Met de komst van het buskruit werd het pas echt gevaarlijk. Door Vanaf de 16e eeuw werden kastelen steeds vaker verbouwd tot bouwen, waren aanval- en de kracht van het buskruit lukte het de vijand de dikke muren comfortabele buitenhuizen. Er kwamen grotere ramen in en verdedigingsmiddelen nog stuk te schieten. Dit vereiste weer een heel andere manier van de sobere middeleeuwse inrichting werd vervangen door een erg eenvoudig. Er werd zoveel bouwen. Dikkere muren van 3 tot 5 meter boden soms een veel luxueuzere inrichting. Vanaf het einde van de 18e eeuw mogelijk gebruik gemaakt van de natuurlijke omstandigheden. Zo gaf een motteburcht bovenop een natuurlijke wal genoeg bescherming om vijanden met speren en pijl en boog op afstand te houden. De invoering van de kruisboog in de 12e eeuw maakte een aanval al gevaarlijker. Ook dwongen katapulten, stormrammen en stormtorens de heer het kasteel steeds sterker te maken. oplossing. Ook was het verminderen van het aantal kwetsbare en dode hoeken een mogelijkheid. Verschillende 14e en 15e eeuwse kastelen bestaan uit een zwaargebouwde rechthoek met slechts torens bij de ingang. Soms waren er ook enkele Arkeltorentjes. Dat zijn hangtorentjes op de hoeken van de burcht, waarvandaan ze de burcht konden verdedigen. Een verbetering was de aanleg van aarden wallen rondom het kasteel. Hiermee kon men het vijandelijke kanonvuur op afstand houden. Als in deze wal bastions werden opgenomen, kon men het kasteel niet alleen verdedigen, maar ook zelf de vijand beschieten. De meeste kastelenbouwers konden dat niet. Van kasteel naar adellijk woonhuis bouwden de rijken alleen nog adellijke landhuizen. Vanwege de status werden die vaak als een kasteel gebouwd: met torentjes, een ophaalbrug en een gracht. De meeste middeleeuwse kastelen vervielen tot een ruïne of werden gesloopt. Een paar kastelen overleefden het en worden nu bijvoorbeeld als museum gebruikt. 10 Huis Soelen (foto Marcel Köppen)

11 Overzicht kastelen Overzicht Ringwalburchten Motteburchten Ronde waterburchten Vierhoekige waterburchten Woon- zaaltorenkastelen Woontorens Het overzicht laat maar een deel zien van de ongeveer 300 kastelen die er in Nederland zijn. De meeste van de hier gebruikte voorbeelden staan in de omgeving van Slot Loevestein. 11

12 Opdrachten 1 Kasteelmuren zijn vaak heel dik; soms wel meer dan 2 meter! Waarvoor was dat? 2 Wat gebeurde er met kastelen toen het buskruit werd uitgevonden? 12 Verder zoeken: 3 Wat gebeurde er met de kastelen na de middeleeuwen? Opdrachten

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Kastelen De eerste kastelen De eerste kastelen werden tussen 800 en 1000 na Christus gebouwd. In die tijd maakten de Noormannen de kusten van Europa onveilig: ze plunderden dorpen en boerderijen. De mensen

Nadere informatie

Naam: KASTELEN. Vraag 1a. Waarvoor moeten we onze huizen tegenwoordig beschermen? ... pagina 1 van 6

Naam: KASTELEN. Vraag 1a. Waarvoor moeten we onze huizen tegenwoordig beschermen? ... pagina 1 van 6 Naam: KASTELEN Heb jij je wel eens afgevraagd hoe je jouw huis zou verdedigen als anderen het probeerden te veroveren? Nou, vroeger dachten de mensen daarr dus echt wel over na. Ze bouwden hun huis zelfs

Nadere informatie

Samenvatting lezing in Zutphen op 18-11-2013: De ontwikkelingsgeschiedenis van kastelen, speciaal in het gebied rond Zutphen.

Samenvatting lezing in Zutphen op 18-11-2013: De ontwikkelingsgeschiedenis van kastelen, speciaal in het gebied rond Zutphen. Samenvatting lezing in Zutphen op 18-11-2013: De ontwikkelingsgeschiedenis van kastelen, speciaal in het gebied rond Zutphen. (achter de kasteelnamen zijn de dichtstbijzijnde plaatsen aangegeven) Blad

Nadere informatie

Kastelen in Nederland

Kastelen in Nederland Kastelen in Nederland J In ons land staan veel kastelen. Meer dan honderd. De meeste van die kastelen staan in het water. Bijvoorbeeld midden in een meer of een heel grote vijver. Als er geen water was,

Nadere informatie

een zee van tijd Werkblad 31 Ω De riddertijd Ω Les 1: De bouw van een kasteel Naam:

een zee van tijd Werkblad 31 Ω De riddertijd Ω Les 1: De bouw van een kasteel Naam: Werkblad 3 Ω De riddertijd Ω Les : De bouw van een kasteel een Burcht In het begin van de middeleeuwen woont een ridder in een burcht. Dat is een houten huis in de vorm van een toren. Als bescherming staat

Nadere informatie

TERUG BLIK. Op 26 januari 1983 sprak voor een zeer geïnteresseerd gehoor van "Albertus Perk" en de "Archeologische

TERUG BLIK. Op 26 januari 1983 sprak voor een zeer geïnteresseerd gehoor van Albertus Perk en de Archeologische TERUG BLIK Op 26 januari 1983 sprak voor een zeer geïnteresseerd gehoor van "Albertus Perk" en de "Archeologische Werkgemeenschap, Afd. 't Gooi" de stadsarcheoloog van 's-hertogenbosch, Dr. H.L. JANSEN.

Nadere informatie

Spreekbeurt en werkstuk over. Ridders. Door: Oscar Zuethoff

Spreekbeurt en werkstuk over. Ridders. Door: Oscar Zuethoff Spreekbeurt en werkstuk over Ridders Door: Oscar Zuethoff Mei 2007 Inleiding Waarom houd ik een spreekbeurt over de ridders en de riddertijd? Toen ik klein was wilde ik altijd al een ridder zijn. Ik vind

Nadere informatie

Deel 1 Het kastee l. Wat is een kasteel?

Deel 1 Het kastee l. Wat is een kasteel? Deel 1 Het kastee l Wat is een kasteel? De geleerden zijn het hierover niet altijd eens. Belangrijk is in ieder geval dat een kasteel bewoonbaar én verdedigbaar moest zijn. Dus: een kasteel was de verdedigbare

Nadere informatie

Het leven op en om een kasteel

Het leven op en om een kasteel Hoe zijn kastelen ontstaan? De eerste kastelen werden gebouwd tussen 800 en 1000 na Christus. Dit kwam omdat in die tijd de Noormannen de kusten van Europa onveilig maakten met hun plunderingen. De mensen

Nadere informatie

Het kasteel begin 19e eeuw. Naar een gouache van J.A. Knip. RHCe, fotocollectie nr. 108658.

Het kasteel begin 19e eeuw. Naar een gouache van J.A. Knip. RHCe, fotocollectie nr. 108658. 2. Huidige kasteel Anders dan in het verleden vaak gedacht is, heeft het kasteel van Helmond een eeuwenlange bouwgeschiedenis gekend. Begonnen in het tweede kwart van de veertiende eeuw (ca. 1325) werd

Nadere informatie

Samenvatting Middeleeuwen ABC

Samenvatting Middeleeuwen ABC Samenvatting Middeleeuwen ABC Week 1ABC: Middeleeuwen algemeen Info: De middeleeuwen De middeleeuwen duurden van het jaar 500 tot het jaar 1500. Vóór de middeleeuwen waren de Romeinen de baas in ons land.

Nadere informatie

De Middeleeuwen het leven in de middeleeuwen

De Middeleeuwen het leven in de middeleeuwen De Middeleeuwen het leven in de middeleeuwen Na de val van het Romeinse rijk begonnen de Middeleeuwen. Ze noemde deze periode de Middeleeuwen, omdat het de periode was van 1000 jaren tussen het beschaafde

Nadere informatie

HET WATERSCHILD. De geschiedenis van het Muiderslot en het water

HET WATERSCHILD. De geschiedenis van het Muiderslot en het water HET WATERSCHILD LESBRIEF BASISONDERWIJS De geschiedenis van het Muiderslot en het water nieuwe, ondergrondse ruimte op het terrein achter het kasteel te bezoeken zonder rondleiding geschikt voor leerlingen

Nadere informatie

Naam: FLORIS DE VIJFDE

Naam: FLORIS DE VIJFDE Naam: FLORIS DE VIJFDE Floris V leefde van 1256 tot 1296. Hij was een graaf, een edelman. Nederland zag er in de tijd van Floris V heel anders uit dan nu. Er woonden weinig mensen. Verschillende edelen

Nadere informatie

[Kies de datum] SLOT OOSTENDE LESBRIEF. De geschiedenis van Slot Oostende en zijn bewoners Historisch Museum De Bevelanden & Gemeentearchief Goes

[Kies de datum] SLOT OOSTENDE LESBRIEF. De geschiedenis van Slot Oostende en zijn bewoners Historisch Museum De Bevelanden & Gemeentearchief Goes [Kies de datum] LESBRIEF SLOT OOSTENDE De geschiedenis van Slot Oostende en zijn bewoners Historisch Museum De Bevelanden & Gemeentearchief Goes Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 - de algemene geschiedenis: wat,

Nadere informatie

De Kruittoren. 72 C.J. Willems

De Kruittoren. 72 C.J. Willems 72 C.J. Willems De Kruittoren Over de Kruittoren aan de Zandhoek rn Zutphen komen de laatste tyd verclntrustende berichten in de krant iemand die het gebouw momenteel huurt en er evn expositie in heeft

Nadere informatie

Kastelen en Ridders. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/45291

Kastelen en Ridders. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/45291 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres DigilessenPO 27 June 2013 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/45291 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/21974 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Hermans, Dagobert Bernardus Maria Title: Middeleeuwse woontorens in Nederland :

Nadere informatie

Ridderroute. Hoe verdien je een stempel? Doe eerst de opdracht. Vouw je oorkonde uit dit boekje. Schuif je oorkonde in het stempel-apparaat.

Ridderroute. Hoe verdien je een stempel? Doe eerst de opdracht. Vouw je oorkonde uit dit boekje. Schuif je oorkonde in het stempel-apparaat. Ridderroute Hoe verdien je een stempel? Doe eerst de opdracht. Vouw je oorkonde uit dit boekje. Schuif je oorkonde in het stempel-apparaat. Pers de stempel op je oorkonde. De laatste stempel komt op de

Nadere informatie

Naam: DE MIDDELEEUWEN Ridders en kastelen

Naam: DE MIDDELEEUWEN Ridders en kastelen Naam: DE MIDDELEEUWEN Ridders en kastelen De eerste ridders De eerste ridders waren vroeger gewoon soldaten te paard. Pas vanaf de 12de eeuw moesten deze soldaten zich aan strenge voorschriften en regels

Nadere informatie

Het kasteel. Leerlingenboekje bij het werkstuk over kastelen en in het bijzonder over het Huys ter Horst

Het kasteel. Leerlingenboekje bij het werkstuk over kastelen en in het bijzonder over het Huys ter Horst 1 Het kasteel Leerlingenboekje bij het werkstuk over kastelen en in het bijzonder over het Huys ter Horst 2 Dit boekje is een lees-, kleur- en vragenboekje over kastelen en in het bijzonder over het kasteel

Nadere informatie

Het kasteel. Leerlingenboekje bij het werkstuk over kastelen en in het bijzonder over het Huys ter Horst

Het kasteel. Leerlingenboekje bij het werkstuk over kastelen en in het bijzonder over het Huys ter Horst 1 Het kasteel Leerlingenboekje bij het werkstuk over kastelen en in het bijzonder over het Huys ter Horst 2 Dit boekje is een lees-, kleur- en vragenboekje over kastelen en in het bijzonder over het kasteel

Nadere informatie

Naam: De Romeinen. Vraag 1. De Romeinen hebben veel gebouwd. Noem vijf verschillende toepassingen. pagina 1 van 6

Naam: De Romeinen. Vraag 1. De Romeinen hebben veel gebouwd. Noem vijf verschillende toepassingen. pagina 1 van 6 Naam: De Romeinen De Romeinse bouwkunst. De Romeinen behoren tot de beste bouwers uit de geschiedenis. Ze bouwden tempels, riolen, waterleidingen, wegen, kanalen, huizen, aquaducten, havens, bruggen en

Nadere informatie

Info plus Het leenstelsel

Info plus Het leenstelsel Project Middeleeuwen F- verrijking week 1 Info plus Het leenstelsel Inleiding De Middeleeuwen betekent letterlijk de tussentijd. Deze naam is pas later aan deze periode in de geschiedenis gegeven. De naam

Nadere informatie

Burgstraat, Prinsenhof. Gent 8

Burgstraat, Prinsenhof. Gent 8 Burgstraat, Prinsenhof. Gent 8 Leie stadsvesten Brugse Poort Brugsepoortstr Begijnhof(laan) Begijnengracht Prinsenhof Rabot De Lieve Burgstraat Kaart van 1780? De coupure zou aangelegd worden tussen 1750

Nadere informatie

kasteel. Het is niet uitgesloten dat zich in of onder deze panden nog muurwerk van de ringmuur bevindt.

kasteel. Het is niet uitgesloten dat zich in of onder deze panden nog muurwerk van de ringmuur bevindt. kasteel. Het is niet uitgesloten dat zich in of onder deze panden nog muurwerk van de ringmuur bevindt. Onder de huizen die in 1949-1953 direct aan 't Zand werden gebouwd moeten delen van de twee oostelijke

Nadere informatie

Informatie voor groep 5 t/m 8 van het basisonderwijs. Het leven in. een kasteel

Informatie voor groep 5 t/m 8 van het basisonderwijs. Het leven in. een kasteel Informatie voor groep 5 t/m 8 van het basisonderwijs Het leven in een kasteel Tja, wat is een kasteel eigenlijk? Als je een bezoek gaat brengen aan een kasteel is het fijn om te weten waarom er kastelen

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info De Chinese Muur 1. Voorwoord. 2. Wat is de Chinese Muur? 3. Waar ligt de Chinese Muur? 4. Waarom bouwden de Chinezen de Chinese Muur? 5. Hoe bouwden de Chinezen de Chinese Muur? 6. Hoe lang en hoe groot

Nadere informatie

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren Geschiedenis kwartet jagers en boeren jagers en boeren jagers en boeren Reusachtige stenen die door mensen op elkaar gelegd zijn. Zo maakten ze een begraafplaats. * Hunebedden * Drenthe * Trechterbekers

Nadere informatie

LESMAP CONTACT LOCATIE. Lees verder meer:

LESMAP CONTACT LOCATIE. Lees verder meer: LESMAP Bezoek aan de archeologische site Hoge Wal in Ertvelde. Voor leerlingen van het 1ste en 2de leerjaar. p de archeologische site Hoge Wal ligt een grote berg aarde. Deze berg zou zoveel kunnen zijn:

Nadere informatie

Leembouw en vakwerkbouw

Leembouw en vakwerkbouw Leembouw en vakwerkbouw 1. Leem? Leem! Deze gebouwen zien er alle vijf heel verschillend uit. Ze zijn dan ook gebouwd op vier verschillende continenten, in verschillende tijdperken en met verschillende

Nadere informatie

PALLISADE PAUL DE KORT 12.17 UUR 8 NOV WINTERTIJD 21 JUNI 21 JUNI 7 MEI EN 6 AUGUSTUS 7 MEI EN 6 AUGUSTUS 12 UUR. 13 uur. 11 uur. 14 uur.

PALLISADE PAUL DE KORT 12.17 UUR 8 NOV WINTERTIJD 21 JUNI 21 JUNI 7 MEI EN 6 AUGUSTUS 7 MEI EN 6 AUGUSTUS 12 UUR. 13 uur. 11 uur. 14 uur. 8 uur 21 MAART EN 21 SEPTEMBER ZONSONDERGANG 21 JUNI 7 MEI EN 6 AUGUSTUS 21 MAART EN 21 SEPTEMBER 8 NOVEMBER EN 3 FEBRUARI 21 DECEMBER 9 uur 21 uur 20 uur 19 uur 18 uur 17 uur 10 uur 16 uur 8 nov 7 mei

Nadere informatie

Kasteel Ammersoyen ligt in Ammerzoden en is 700 jaar oud! Het is een van de best bewaarde middeleeuwse kastelen in Nederland.

Kasteel Ammersoyen ligt in Ammerzoden en is 700 jaar oud! Het is een van de best bewaarde middeleeuwse kastelen in Nederland. Kasteel Ammersoyen Kasteel Ammersoyen ligt in Ammerzoden en is 700 jaar oud! Het is een van de best bewaarde middeleeuwse kastelen in Nederland. Het kasteel werd gebouwd door de familie van Herlaer om

Nadere informatie

Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC

Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC Week 1ABC: Algemeen Info: Prehistorie De geschiedenis in Nederland begint al heel lang geleden. Lang voordat de Romeinen in Nederland kwamen, waren er al mensen.

Nadere informatie

Le seigneur de Clérans

Le seigneur de Clérans 30 VIVENDA Le seigneur de Clérans In heel Europa richt binnenhuisarchitect/vormgever/beeldhouwer Joris van Grinsven opmerkelijke huizen in voor zijn opdrachtgevers. Voor hemzelf had het lot iets bijzonders

Nadere informatie

Slot Valckesteyn. Poortugaal. Stichting Oudheidkamer Rhoon en Poortugaal

Slot Valckesteyn. Poortugaal. Stichting Oudheidkamer Rhoon en Poortugaal Slot Valckesteyn Poortugaal Stichting Oudheidkamer Rhoon en Poortugaal Slot Valckesteyn Slot Valckesteyn Op enkele kilometers afstand van het eerste huis bouwde de Heer van Putten rond 1310 kasteel Valckesteyn.

Nadere informatie

Enkele opmerkingen naar aanleiding van een bijschrift over kasteel Crayenstein.

Enkele opmerkingen naar aanleiding van een bijschrift over kasteel Crayenstein. Enkele opmerkingen naar aanleiding van een bijschrift over kasteel Crayenstein. Uit: C. Baardman, Leo J. Leeuwis, M.A. Timmermans, Langs Merwede en Giessen (Den Haag 1961) Op de zuidelijke oever van de

Nadere informatie

Kastelen, burchten, landhuizen

Kastelen, burchten, landhuizen Kastelen, burchten, landhuizen Kasteel Cappenberg in Selm Het architectonische juweeltje van het district staat in het noorden: het kasteel Cappenberg werd in 1122 door de graven Gottfried en Otto von

Nadere informatie

Kastelen Steden en staten Groep 7 Handleiding voor de leerkracht Informatie voor de geschiedenislessen

Kastelen Steden en staten Groep 7 Handleiding voor de leerkracht Informatie voor de geschiedenislessen Kastelen Steden en staten Groep 7 Handleiding voor de leerkracht Deze handleiding en de opdrachten zijn bedoeld als aanvulling op de geschiedenislessen over de steden en staten. De lesonderdelen beschreven

Nadere informatie

Jaar van het Kasteel. Stichting Bouwcultuurfonds Zuid Nederland

Jaar van het Kasteel. Stichting Bouwcultuurfonds Zuid Nederland 2005 Jaar van het Kasteel ST I C H T I N G Z N A F Stichting Bouwcultuurfonds Zuid Nederland VOORWOORD Ons cultureel erfgoed is goud waard. Niet alleen omdat oude gebouwen als kerken en kastelen mooi zijn

Nadere informatie

VERBODEN. KRINGEN Opdrachtbladen

VERBODEN. KRINGEN Opdrachtbladen DE LINIE? ME WA W Opdrachtbladen Naam Groep Datum Opdrachtblad Verboden Kringen Opdracht 1 In 1853 trad de Kringenwet in werking. Deze wet regelde welke gebouwen rond een fort van de Nieuwe Hollandse Waterlinie

Nadere informatie

Kasteel Ammersoyen ligt in Ammerzoden en is 700 jaar oud! Het is een van de best bewaarde middeleeuwse kastelen in Nederland.

Kasteel Ammersoyen ligt in Ammerzoden en is 700 jaar oud! Het is een van de best bewaarde middeleeuwse kastelen in Nederland. Kasteel Ammersoyen Kasteel Ammersoyen ligt in Ammerzoden en is 700 jaar oud! Het is een van de best bewaarde middeleeuwse kastelen in Nederland. Het kasteel werd gebouwd door de familie van Herlaer om

Nadere informatie

In het oude Rome De stad Rome

In het oude Rome De stad Rome In het oude Rome De stad Rome In het oude Rome De stad Rome is héél oud. De stad bestaat al meer dan tweeduizend jaar. Rome was de hoofdstad van het grote Romeinse rijk. De mensen die naar Rome kwamen,

Nadere informatie

HET MOTTE MYSTERIE LESMAP LOCATIE CONTACT. Bezoek aan de archeologische site Hoge Wal in Ertvelde. Voor leerlingen van het 5de en 6de leerjaar.

HET MOTTE MYSTERIE LESMAP LOCATIE CONTACT. Bezoek aan de archeologische site Hoge Wal in Ertvelde. Voor leerlingen van het 5de en 6de leerjaar. LESMAP HET MOTTE MYSTERIE Bezoek aan de archeologische site Hoge Wal in Ertvelde. Voor leerlingen van het 5de en 6de leerjaar. D e leerlingen van je klas bezoeken de archeologische site Hoge Wal op een

Nadere informatie

TU Delft Rmit Afstudeeropdracht 2010/2011 Kasteel Gemert, De nieuwe KMA. Titelblad

TU Delft Rmit Afstudeeropdracht 2010/2011 Kasteel Gemert, De nieuwe KMA. Titelblad Titelblad Vanaf april 2010 staat het kasteel van Gemert leeg. De laatste bewoners waren enkele paters die het grootste deel van hun leven in het buiteland hun geloof hadden onderwezen. Wegens hun leeftijd

Nadere informatie

Samenvatting Middeleeuwen DEF

Samenvatting Middeleeuwen DEF Samenvatting Middeleeuwen DEF Week 1DEF: Middeleeuwen algemeen Info: De middeleeuwen Vóór de middeleeuwen waren de Romeinen de baas in ons land. De middeleeuwen duurden van het jaar 500 tot het jaar 1500.

Nadere informatie

Route.nl - Meer dan 1900 gratis fietsroutes

Route.nl - Meer dan 1900 gratis fietsroutes 1 van 8 Nederland Utrecht Utrecht 32.5 (ongeveer 1:53 u.) Fietsroute 115219 1km 2015 Falkplan BV 2 van 8 Nederland Utrecht Utrecht 32.5 (ongeveer 1:53 u.) Fietsroute 115219 Oude landgoederen, indrukwekkende

Nadere informatie

Opwindende ontdekkingen in oud-oosterhout! Wo uter is

Opwindende ontdekkingen in oud-oosterhout! Wo uter is rcheobode Opwindende ontdekkingen in oud-oosterhout! Wo uter is archeoloog. Hij hoort bij de groep archeologen die nu aan het opgraven is in Oosterhout in het gebied Vrachelen. Daar wordt over een jaar

Nadere informatie

Kasteel Doorwerth in 2008

Kasteel Doorwerth in 2008 Kasteel Doorwerth in 2008 Ruud van Capelleveen Nummer: 16 kijk op www.gratisaanbiedingen.nl voor meer gratis downloads Kasteel Doorwerth in 2008 DOOR RUUD VAN CAPELLEVEEN www.gratisaanbiedingen.nl Colofon

Nadere informatie

L ang geleden zag de Achterhoek er. De geschiedenis van Doetinchem, Wehl en Gaanderen

L ang geleden zag de Achterhoek er. De geschiedenis van Doetinchem, Wehl en Gaanderen Vuurstenen werktuigen steentijd [Stadsmuseum] L ang geleden zag de Achterhoek er heel anders uit dan tegenwoordig. Er waren uitgestrekte heidevelden, moerassen en veel bossen. Kortom, een ruig en onherbergzaam

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

Omschrijving. Bezienswaardigheden. Naar buiten in 's-graveland / wandelroute (17 km)

Omschrijving. Bezienswaardigheden. Naar buiten in 's-graveland / wandelroute (17 km) Omschrijving Bijzonder aan s-graveland is de concentratie van zoveel buitenplaatsen op een relatief klein rechthoekig gebied. De buitenplaatsen zijn mede bepalend voor het karakter van de hele gemeente.

Nadere informatie

Grondplan Alden Biesen

Grondplan Alden Biesen Grondplan Alden Biesen Vind makkelijk je weg in Landcommanderij Alden Biesen en ontdek op de plattegrond van het domein wat er allemaal te zien is. Bezoek de schitterende historische gebouwen en prachtige

Nadere informatie

Voorleesverhaal. Het leven in een kasteel. Voorleesverhaal voor groep 1 t/m 4 van het basisonderwijs

Voorleesverhaal. Het leven in een kasteel. Voorleesverhaal voor groep 1 t/m 4 van het basisonderwijs Voorleesverhaal Het leven in een kasteel Voorleesverhaal voor groep 1 t/m 4 van het basisonderwijs Beste leerkracht, Kinderen vinden kastelen vaak heel spannend. En terecht, want een kasteel is meestal

Nadere informatie

SPEURTOCHT ARCHITECTUUR & DESIGN

SPEURTOCHT ARCHITECTUUR & DESIGN SPEURTOCHT ARCHITECTUUR & DESIGN Deze speurtocht is geschikt voor kinderen van 8 t/m 11 jaar. Dit jaar is door het Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen uitgeroepen tot het jaar van Architectuur

Nadere informatie

Tijd van monniken en ridders (500 100) 3.1 Leenheren en leenmannen (500 100) (500 100) Plundering Rome door Alarik in 410, tekening uit de 20 e eeuw

Tijd van monniken en ridders (500 100) 3.1 Leenheren en leenmannen (500 100) (500 100) Plundering Rome door Alarik in 410, tekening uit de 20 e eeuw 3.1 Leenheren en nen 3.1 Leenheren en nen Gallië was rond 450 n. Chr. al meer dan 4 eeuwen (sinds Caesar) onder Romeins bestuur en een sterk geromaniseerd gebied, cultuur, bestuur, economie, taal en geloof

Nadere informatie

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus 138 Tijdwijzer Het begin Op deze tijdbalk past niet de hele geschiedenis van de mens. Er lopen namelijk al zo n 100.000 jaar mensen rond op aarde. Eigenlijk zou er dus nog 95.000 jaar bij moeten op de

Nadere informatie

Inrichtingsplan Vesting Loevestein

Inrichtingsplan Vesting Loevestein Inrichtingsplan Vesting Loevestein Vesting Loevestein herbergt drie kenmerkende tijdsperioden namelijk de Middeleeuwen, de Staatsgevangenis en de Hollandse Waterlinie. Iedere tijdsperiode heeft zijn sporen

Nadere informatie

Ruïnes. maatschappelijke exploitatie. Jan Kamphuis

Ruïnes. maatschappelijke exploitatie. Jan Kamphuis Ruïnes maatschappelijke exploitatie Jan Kamphuis 16-12-2011 1 Rijksgebouwendienst grootste onroerend goed beheerder Ministeries Justitiële gebouwen 100 monumenten ca 10 milj. per jaar onderhoud ontwikkeling

Nadere informatie

Route.nl - Meer dan 1900 gratis fietsroutes

Route.nl - Meer dan 1900 gratis fietsroutes 1 van 8 Nederland Utrecht Stichtse Vecht 56 (ongeveer 3:18 u.) Fietsroute 138565 1km 2015 Falkplan BV 2 van 8 Nederland Utrecht Stichtse Vecht 56 (ongeveer 3:18 u.) Fietsroute 138565 Falk-VVV fietskaarten,

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21974 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21974 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/21974 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Hermans, Dagobert Bernardus Maria Title: Middeleeuwse woontorens in Nederland :

Nadere informatie

Het Wijnkasteel Genoels-Elderen in Genoelselderen, een deelgemeente van de Belgische gemeente Riemst, is het enige wijnkasteel in België.

Het Wijnkasteel Genoels-Elderen in Genoelselderen, een deelgemeente van de Belgische gemeente Riemst, is het enige wijnkasteel in België. Wijnkasteel Genoels-Elderen Het Wijnkasteel Genoels-Elderen in Genoelselderen, een deelgemeente van de Belgische gemeente Riemst, is het enige wijnkasteel in België. Het kasteel ligt aan de oude heerweg

Nadere informatie

De bouwkundige ontwikkeling van middeleeuwse kastelen in Limburg

De bouwkundige ontwikkeling van middeleeuwse kastelen in Limburg Verschenen in: W.M.H. Hupperetz, e.a. (red.), Middeleeuwse kastelen in Limburg. Verschijningsvormen van het kasteel, zijn adellijke bewoners en hun personeel, Venlo 1996, 41-76. De bouwkundige ontwikkeling

Nadere informatie

QUIZ OVER TIJD EN RUIMTE gemaakt door kinderen van unit 2

QUIZ OVER TIJD EN RUIMTE gemaakt door kinderen van unit 2 Unit 2 kernconcepten kwartaal 4 In de eerste weken van het laatste kwartaal heeft het kernconcept Macht centraal gestaan met als insteek de gevolgen van macht binnen het thema de middeleeuwen. De kinderen

Nadere informatie

De Romeinen. Wie waren de Romeinen?

De Romeinen. Wie waren de Romeinen? De Romeinen Wie waren de Romeinen? Lang voor de Romeinen naar ons land kwamen, woonden ze in een kleine staat rond de stad Rome. Vanaf 500 voor Christus begonnen de Romeinen met gebiedsuitbreiding. Als

Nadere informatie

ARION een Griekse mythologische figuur als fameuze springbron in de tuinen van het Huys Ootmarsum

ARION een Griekse mythologische figuur als fameuze springbron in de tuinen van het Huys Ootmarsum ARION een Griekse mythologische figuur als fameuze springbron in de tuinen van het Huys Ootmarsum ARION. ets van Albrecht Dürer Tekening Koepeltuin Huys Ootmarsum door Schoenmaker. 1723.Rijksarchief Zwolle

Nadere informatie

Ontdekking. Dorestad teruggevonden

Ontdekking. Dorestad teruggevonden Dorestad teruggevonden Ontdekking Het vroegmiddeleeuwse Dorestad verdween na de negende eeuw van de kaart. Pas rond 1840 werd de stad teruggevonden, bij toeval. Kort daarna deed het RMO opgravingen en

Nadere informatie

Auditieve oefeningen bij het thema: ridders en kastelen

Auditieve oefeningen bij het thema: ridders en kastelen Auditieve oefeningen bij het thema: ridders en kastelen Boek van de week: 1; Ridders 2; Burchten en kastelen 3; 4; Verhaalbegrip: Bij elk boek stel ik de volgende vragen: Wat staat er op de voorkant Hoe

Nadere informatie

De middeleeuwen. Isabel Vogelezang 10 jaar OBS De Vogelenzang Leonardo Middenbouw Groep 6.

De middeleeuwen. Isabel Vogelezang 10 jaar OBS De Vogelenzang Leonardo Middenbouw Groep 6. De middeleeuwen. Isabel Vogelezang 10 jaar OBS De Vogelenzang Leonardo Middenbouw Groep 6. Inhoud 1.De pest 6. Het kasteel 2. Waarom middeleeuwen? 7.Straffen 3.Belegeringswapens 8.Karel de Grote 4. Kinderen

Nadere informatie

Het huis had een houten skelet, daartussen fistelstek besmeerd met leem.

Het huis had een houten skelet, daartussen fistelstek besmeerd met leem. Alle huizen zonder steen. In de Middeleeuwen is het dorp Boxtel ontstaan. Het dorp was klein. Rond 1100 lag er een motteheuvel met daarnaast een paar voorraadschuren. Beiden werden door water omsloten.

Nadere informatie

Abraham Rademakers kasteeltekeningen en latere visies op het kasteel

Abraham Rademakers kasteeltekeningen en latere visies op het kasteel Abraham Rademakers kasteeltekeningen en latere visies op het kasteel Abraham Rademaker Abraham Rademaker (1676/77 1735) heeft in zijn leven vele honderden kasteeltekeningen gemaakt. Het doel van deze tekeningen

Nadere informatie

Borculo, Prins Hendrikstraat 2

Borculo, Prins Hendrikstraat 2 Borculo, Prins Hendrikstraat 2 Postbus 1 www.teunissen.nl 7270 AA Borculo info@teunissen.nl Telefoon: 0545-271180 Prins Hendrikstraat 2, Borculo Inhoud: 385 m³ Perceel: 305 m² Bouwjaar: 1939 Gebruiksopp.

Nadere informatie

Lesbrief Stevig Sterk Zaltbommel

Lesbrief Stevig Sterk Zaltbommel Lesbrief Stevig Sterk Zaltbommel Groep 7/8 Erfgoed educatie Bezoek les Stevig Sterk Zaltbommel Stevig Sterk Zaltbommel is een bezoek les over historische vestingwerken van Zaltbommel. Nadruk ligt op het

Nadere informatie

TIJDREIZIGERS speelbos nieuw wulven Houten

TIJDREIZIGERS speelbos nieuw wulven Houten TIJDREIZIGERS speelbos nieuw wulven Houten Eén van de twee granieten loopstenen van 2 x 3m, met plattegrond van de omgeving. tijdreizigers Eric Klarenbeek en Maartje Dros hebben een serie ontwerpen gerealiseerd

Nadere informatie

Project Bouwen. Week 1ABC: Wonen

Project Bouwen. Week 1ABC: Wonen Project Bouwen. Week 1ABC: Wonen Info: Huizen De eerste mensen woonden in tenten of hutten. Ze trokken rond achter de dieren aan. Deze mensen noemen we nomaden. Een sneeuwhut van de Eskimo s is een iglo.

Nadere informatie

Beknopte historische geografie van Oosterhout en Den Hout

Beknopte historische geografie van Oosterhout en Den Hout Titel: Beknopte historische geografie van Oosterhout en Den Hout Inleiding Oosterhout, strategisch gelegen tussen de A27, de A59 en de A16 heeft al een lange geschiedenis. Thans een bruisende stad met

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Het leven in een kasteel. Voor leerkrachten van groep 1 t/m 8 van het basisonderwijs

Docentenhandleiding. Het leven in een kasteel. Voor leerkrachten van groep 1 t/m 8 van het basisonderwijs Docentenhandleiding Het leven in een kasteel Het leven in een kasteel Voor leerkrachten van groep 1 t/m 8 van het basisonderwijs Voorwoord este leerkracht, Een kasteel is meestal heel oud en er heeft zich

Nadere informatie

Naam: Waar woon jij? Vraag 1b. Waarom wonen veel mensen in Kenia in een hut? Vraag 1a. In wat voor soort huis woon jij?

Naam: Waar woon jij? Vraag 1b. Waarom wonen veel mensen in Kenia in een hut? Vraag 1a. In wat voor soort huis woon jij? Naam: Waar woon jij? Wonen over de hele wereld Heb jij wel eens in een tent gewoond? Waarschijnlijk niet. In de vakantie is het leuk. Maar voor altijd? Toch zijn er mensen op de wereld die altijd in een

Nadere informatie

Route.nl - Meer dan 1900 gratis fietsroutes

Route.nl - Meer dan 1900 gratis fietsroutes 1 van 9 Nederland Utrecht Breukelen 28.8 (ongeveer 1:39 u.) Fietsroute 115217 900m 2015 Falkplan BV 2 van 9 Nederland Utrecht Breukelen 28.8 (ongeveer 1:39 u.) Fietsroute 115217 De Vechtstreek staat bekend

Nadere informatie

Cultuurhistorische verkenning Zandwijksingel Woerden. Datum 2 mei 2011

Cultuurhistorische verkenning Zandwijksingel Woerden. Datum 2 mei 2011 Cultuurhistorische verkenning Zandwijksingel Woerden Datum 2 mei 2011 Colofon Projectnaam Cultuurhistorische verkenning Zandwijksingel Woerden Auteur Willem de Bruin Datum 2 mei 2011 1. Inleiding 1.1

Nadere informatie

Route.nl - Meer dan 1900 gratis fietsroutes

Route.nl - Meer dan 1900 gratis fietsroutes 1 van 8 Nederland Utrecht Utrechtse Heuvelrug 55.3 (ongeveer 3:14 u.) Fietsroute 181347 1km 2015 Falkplan BV 2 van 8 Nederland Utrecht Utrechtse Heuvelrug 55.3 (ongeveer 3:14 u.) Fietsroute 181347 Hoewel

Nadere informatie

REDENGEVENDE OMSCHRIJVING RIOOL ONDER HET GLOP EN DE BOTERHAL

REDENGEVENDE OMSCHRIJVING RIOOL ONDER HET GLOP EN DE BOTERHAL REDENGEVENDE OMSCHRIJVING RIOOL ONDER HET GLOP EN DE BOTERHAL Inleiding Hoorn is een van de steden waar zich de uitzonderlijke situatie voordoet dat al vanaf de late Middeleeuwen riolen zijn aangelegd.

Nadere informatie

Wandeling n 2 : Montaigu : Rendeux Bewegwijzering :

Wandeling n 2 : Montaigu : Rendeux Bewegwijzering : Wandeling n 2 : Montaigu : Rendeux Bewegwijzering : De kapel en de kluizenaarswoniing van Saint-Thibaut. Deze grandioze plek die reeds vanaf de prehistorie in gebruik is, laat je van op haar rotsachtige

Nadere informatie

Doel: Na deze opdracht weet je meer over het leven en de gebruiken van de Vikingen

Doel: Na deze opdracht weet je meer over het leven en de gebruiken van de Vikingen Thema: Van A tot Z Geschiedenis Tijd van monniken en ridders Vikingen Moeilijkheid: *** Tijdsduur: *** Juf Nelly De Vikingen komen Doel: Na deze opdracht weet je meer over het leven en de gebruiken van

Nadere informatie

Over de kerk van Marum

Over de kerk van Marum Over de kerk van Marum De kerk van Marum is een van de oudste bakstenen kerken in Groningen. Het oudste gedeelte, het koor, dateert uit de 12 e eeuw. De toren is 13 e -eeuws. De preekstoel werd in 1826

Nadere informatie

Ridders, soldaten, graven en baronnen. Kastelen. in Bilzen

Ridders, soldaten, graven en baronnen. Kastelen. in Bilzen Ridders, soldaten, graven en baronnen Kastelen in Bilzen Een lesmap voor het vijfde en zesde leerjaar, door Heidi Castro, Erwin Henckens, Maarten Hendrikx, Rombout Nijssen en Tim Vanderbeken. Kastelen

Nadere informatie

Speuren. Geheugen. Stad. in het. van de. Historisch Centrum Het Markiezenhof Bergen op Zoom. M Cumenu boekje-aangepast.indd1 1 28-08-2006 14:00:0

Speuren. Geheugen. Stad. in het. van de. Historisch Centrum Het Markiezenhof Bergen op Zoom. M Cumenu boekje-aangepast.indd1 1 28-08-2006 14:00:0 Speuren in het Geheugen van de Stad Historisch Centrum Het Markiezenhof Bergen op Zoom M Cumenu boekje-aangepast.indd1 1 28-08-2006 14:00:0 Naam: M Cumenu boekje-aangepast.indd2 2 28-08-2006 14:00:1 We

Nadere informatie

Karel de Grote Koning van het Frankische Rijk

Karel de Grote Koning van het Frankische Rijk Karel de Grote Koning van het Frankische Rijk Eén van de bekendste koningen uit de Middeleeuwen is Karel de Grote. Hij leeft zo'n 1300 jaar geleden, waar hij koning is van het Frankische rijk. Dat rijk

Nadere informatie

Vind de mooiste fietsroutes op www.route.nl. Fietsroute 121590 Culemborg, Nieuwegein en Everdingen

Vind de mooiste fietsroutes op www.route.nl. Fietsroute 121590 Culemborg, Nieuwegein en Everdingen Fietsroute 121590 Culemborg, Nieuwegein en Everdingen Praktische informatie Dichtstbijzijnde parkeerplaats dagrecreatieterrein everstein Lekdijk 4124 KC Vianen Dichtstbijzijnde parkeerplaats vanaf eindpunt

Nadere informatie

De basiliek van St.Jan

De basiliek van St.Jan Inleiding Zoals het een echte kerk betaamt is de toren van de basiliek St.Jan al van heinde en verre zichtbaar. Een torenhoge baken voor de reiziger van vroeger, die al van verre de ligging van Oosterhout

Nadere informatie

De steenhuizen in Noord- en Zuidbroek.

De steenhuizen in Noord- en Zuidbroek. De steenhuizen in Noord- en Zuidbroek. Een van de belangrijkste en tevens meest tijdrovende onderdelen van onze hobby (het zoeken met de metaaldetector) is het opsporen van oude bewoningsresten. Vele uren

Nadere informatie

LEZEN. Terpentijd - 1500

LEZEN. Terpentijd - 1500 1 LEZEN Terpentijd - 1500 Oorspronkelijk bood een terp plaats aan één of enkele boerderijen. Sommige van deze huisterpen groeiden later aan elkaar vast tot een grote woonheuvel. Door de geïsoleerde ligging,

Nadere informatie

Deel 5: Romeinse Rijk Project: Bij de Gallo- Romeinen in de vicus Tienen. HB pg 138-141

Deel 5: Romeinse Rijk Project: Bij de Gallo- Romeinen in de vicus Tienen. HB pg 138-141 Deel 5: Romeinse Rijk Project: Bij de Gallo- Romeinen in de vicus Tienen. HB pg 138-141 I. Inleiding Schrijf bij elke afbeelding welke functie/doel het zou hebben gehad in de Gallo- Romeinse periode. Functie:

Nadere informatie

Meer dan een veilige plek

Meer dan een veilige plek Meer dan een veilige plek over kastelen in Gelderland Lesbrief Hernen en Leur Meer dan een veilige plek Over kastelen in Gelderland Hernen en Leur Inhoud Inleiding 6 Les 1 Introductie Meer dan een veilige

Nadere informatie

in Brussel? In de 14 de eeuw bestond België nog niet.

in Brussel? In de 14 de eeuw bestond België nog niet. Wie heeft de macht in Brussel? 1 Antwerpen Gent 9 2 Brussel Luik 3 4 Namen 5 6 7 8 In de 14 de eeuw bestond België nog niet. Kleur elk van de gebieden op deze kaart en raad de titel van de verschillende

Nadere informatie

De basiliek van St.Jan

De basiliek van St.Jan Inleiding Zoals het een echte kerk betaamt is de toren van de basiliek St.Jan al van heinde en verre zichtbaar. Een torenhoge baken voor de reiziger van vroeger, die al van verre de ligging van Oosterhout

Nadere informatie

KASTELEN KASTELEN. Multi-disciplinair PROJECT voor GROEP 5-8

KASTELEN KASTELEN. Multi-disciplinair PROJECT voor GROEP 5-8 KASTELEN Multi-disciplinair PROJECT voor GROEP 5-8 1 Inhoud KASTELEN is een multidisciplinair project voor groep 5-8. KASTELEN is tot stand gekomen door een nauwe samenwerking tussen CultuurPAD stichting

Nadere informatie

Lastige woorden 3 Blad 1

Lastige woorden 3 Blad 1 Lastige woorden 3 Blad 1 Les 1 Iedereen op de been joelen Schreeuwen. pakhuis Een gebouw waar spullen bewaard worden. fakkel Een brandend stuk hout. Een fakkel geeft licht. plunderen Met geweld dingen

Nadere informatie

Mooi uitzicht in Alkmaar voor wij vertrokken.

Mooi uitzicht in Alkmaar voor wij vertrokken. STADSWANDELING & BEZOEK AAN MUSEUM, HOORN, NOORD-HOLLAND Mooi uitzicht in Alkmaar voor wij vertrokken. Het Sint Pietershof In de 15 e eeuw werd hier het klooster der Kruisherenbroeders gesticht, dat in

Nadere informatie