IDEEËNWIJZER bij KITS, de krant waar nieuws in zit

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "IDEEËNWIJZER bij KITS, de krant waar nieuws in zit"

Transcriptie

1 IDEEËNWIJZER bij KITS, de krant waar nieuws in zit 23ste jaargang - Nr maart 2013 Redactie: Inge Bergh, Sabrina De Pauw, Lize Helsen, Piet Lerouge, Inge Misschaert, Wim Vromant Uitgewerkte lessuggesties 1. Kom op tegen kanker * Niveau: * Sluit aan bij het artikel Tegen kanker op pag. 2. * Motivatie Elk voorjaar wordt de ziekte kanker onder de aandacht gebracht. Omdat deze keer kanker bij kinderen centraal staat, brengen we het onderwerp in de klas aan. De betrokkenheid van de leerlingen kan verhoogd worden wanneer we mensen in de klas halen die kanker gehad hebben of die de ziekte van dichtbij hebben meegemaakt. * Doelstellingen - De leerlingen geven hoofdzaken uit een artikel weer. - De lln. raadplegen het internet als informatiebron. - De lln. omschrijven kanker als een ziekte van lichaamscellen. * Werkwijze Start de les met het tonen van het logo van de campagne. Herkennen de leerlingen dit? Laat ze hun voorkennis over kanker uitwisselen met elkaar. Getuigen (die kanker van dichtbij hebben meegemaakt) kunnen in de klas het onderwerp concreter maken. Laat daarna het artikel lezen en individueel verwerken (opdracht 1). Vervolgens zoeken de leerlingen in duo s meer informatie over kanker op het internet (opdracht 2). De antwoorden worden klassikaal verbeterd, gevolgd door een nabespreking. * Internet (website Vlaamse Liga tegen Kanker) 2. Grasduinen in de prehistorie * Niveau: * Sluit aan bij de volledige Kits plus met als thema De prehistorie. * Motivatie De prehistorie is een deel van de geschiedenis dat erg mysterieus is. Net daarom is het een interessant onderwerp om uit te spitten. Deze Kits plus en bijbehorende werkbladen kunnen een goede aanvulling zijn voor de lessen Wereldoriëntatie. * Doelstellingen - De leerlingen beantwoorden vragen met juist of fout. - De lln. begrijpen het belang van de uitvinding van het vuur voor de mens. - De lln. vinden antwoorden op vragen in een tekst terug. - De lln. kennen enkele dinosauriërs bij naam. * Werkwijze - Voor je aan de slag gaat met deze Kits plus, kan je als leerkracht polsen naar wat de leerlingen al weten door een eenvoudig woordweb te maken. Dit kan klassikaal aan het bord, of in duo s. Of je kan de kinderen vragen om materiaal mee te brengen waarvan zij denken dat het te maken heeft met de prehistorie en je laat hen hierover vertellen. - De kinderen kunnen in principe zelfstandig aan de slag met deze werkbladen, nadat alle vragen klassikaal overlopen en toegelicht zijn. De werkbladen kunnen ook in hoekenwerk gebruikt worden, mits de nodige boeken of een computer met internetverbinding voor handen zijn. * Tips - op deze website vind je veel voorbeelden van dinosauriërs. Als je op een bepaalde dino klikt, krijg je een pagina met informatie en een afbeelding van het dier. - In de dvd-reeks Ooggetuigen is er een deel Dinosauriërs. Deze dvd duurt 30 minuten en is in de meeste bibliotheken te vinden. - In het Museum voor Natuurwetenschappen in Brussel vind je de grootste dinotentoonstelling van Europa. Een bezoek aan deze tentoonstelling is voor kinderen een onvergetelijke belevenis. Aandacht Bij heel belangrijk nieuws verschijnt meteen een uitgebreid artikel op de website (pdf, A4-formaat, 1 of meerdere foto s). Wil je via op de hoogte gehouden worden van deze artikels, stuur dan een mailtje naar

2 3. Een rode rivier, een groen meer * Niveau: * Sluit aan bij het artikel Chinese rivieren vervuild op pag 3. * Motivatie We hebben maar één planeet. We moeten dan ook met zijn allen heel goed zorg dragen ervoor. Als je weet dat de aarde één groot ecosysteem is, dan is wat er in China aan de hand is, geen ver-van-mijn-bedshow. Integendeel. Het fragiele evenwicht tussen economie en milieu is een moeilijke oefening. Maar wel één die onze planeet kan redden. Dit onderwerp kan in een les Nederlands, Godsdienst of Zedenleer, Actualiteit of Biologie aan bod komen. * Doelstellingen - De leerlingen zoeken bij omschrijvingen de bijpassende woorden. - De lln. vinden antwoorden op vragen in een tekst. - De lln. gaan individueel of in groep op zoek naar antwoorden op het internet. - De lln. denken probleemoplossend en formuleren hun eigen mening. * Werkwijze - Lees het artikel Chinese rivieren vervuild op pag. 3 klassikaal. De leerlingen lossen individueel de woordverklarende oefeningen op het werkblad op. Zodat de betekenis van de woorden duidelijk is voor iedereen. De opdracht wordt klassikaal verbeterd. Daarna zoeken de leerlingen de antwoorden op de vragen in het artikel en op het internet. - Sluit de les af met een debat: is wat momenteel gebeurt in China van belang voor ons? Waarom? Vergelijk met de situatie in ons land. Wat kunnen wij zelf doen om milieuverontreiniging tegen te gaan? * Tip Het broeikaseffect wordt heel duidelijk uitgelegd in volgende korte filmpjes: en Niveau: = voor iedereen / = iets moeilijker

3 Sleutel bij de werkbladen 1. Kom op tegen kanker kanker bij kinderen 2. steek je tong uit 3. Sensibiliseren van mensen voor het leven van patiënten (vooral kinderen) met kanker. Geld inzamelen om kankerbestrijding en -behandeling te kunnen betalen. 4. een foto (met uitgestoken tong) op de website te plaatsen financieel te steunen (geld te storten) 5. de live slotshow op Eén op 16 maart een gele bloem 7. Actie plantjesweekend, Actie Kom op Appels (scholen), Actie 1000 km spierweefsel, vetweefsel, huidweefsel hart, lever, bloedvaten cellen ziektes 2. a. tumor of gezwel b. tumor bloedkanker 3. a. interne familiale aangeboren weerstand b. externe roken, alcohol, virussen, straling, chemische stoffen, hormonen, te weinig beweging, 2. Grasduinen in de prehistorie 1.1.a. fout Het oudste kampvuur is gevonden in Kenia, en dateert van ongeveer 1,6 miljoen jaar geleden. b. fout De jagers-verzamelaars leefden van planten en rauw vlees. c. juist Het zorgde voor warmte, licht en bescherming tegen roofdieren en ze konden nu koken. d. fout Er werd vuur gemaakt door twee stokjes tegen elkaar aan te wrijven en soms met vuurstenen. 2. c. a. b. 3. Een rode rivier, een groen meer 1.illegaal smog milieu broeikasgassen dumpen fossiel laks kankerdorpen lozen steenkool, aardgas, aardolie 2. a. Fossiele energiebronnen zijn eindig. b. Het opwekken van energie uit fossiele bronnen zorgt voor een enorme uitstoot van broeikasgassen. 3. a. bio-energie b. geothermische energie c. zonne-energie d. windenergie e. energie uit water (bron: 4. a. Mensen drinken verontreinigd water. b. Mensen eten groenten die gekweekt zijn in een vervuilde bodem. c. Vissterfte of mensen eten vergiftigde vissen. 4. Kits Nieuwsquiz 6 1. c 2. c 3. b 4. b 5. a 6. b 7. b en c 8. a 9. b 10. b 11. c 12. c 13. b 14. a 15. a 2.1. a. Deze galerij kan je in Brussel bezoeken. Ze maakt deel uit van het Museum voor Natuurwetenschappen. b. De iguanodons van Bernissart zijn de grootste nationale schat. c. Deze werd in 1878 ontdekt in een mijnschacht in Bernissart, een Waals dorpje bij Bergen. De ontdekking gebeurde toevallig. d. Er werden 30 volledige skeletten van dinosauriërs gevonden. Ze waren in zeer goede staat en lagen in de juiste positie. e. Dat zijn de vogels. Dit komt omdat vogels afstammen van één van de twee hoofdgroepen van dinosauriërs, de theropoden. f. Ongeveer 65 miljoen jaar geleden. g. Wetenschappers denken dat dit te wijten is aan een meteorietinslag, een verhoogde vulkanische activiteit of de klimaatverandering. Anderen denken dan weer aan een combinatie van deze drie dingen. 2. Caudipteryx zoui planten- en vleeseter / Chasmosaurus planteneter / Triceratops horridus planteneter / Tyrannosaurus rex vleeseter /

4 Kom op tegen kanker 1. Over de campagne 1. Wat staat dit jaar centraal in de campagne? Vul de slogan aan: Kom op,... tegen kanker. 3. Welke twee belangrijke doelen heeft de Vlaamse Liga tegen Kanker (VLK) met deze campagne? Hoe kan je deelnemen? - Symbolisch door... - Daadwerkelijk door Wat is het hoogtepunt van de campagne? Wat is het logo van de campagne? Welke acties worden door de VLK opgezet? Noem er enkele Meer weten over kanker Zoek meer informatie op de website onder de rubriek kanker. 1. Wat? Je lichaam is een geheel van: weefsels (bv ) en organen (bv ) Weefsels en organen zijn opgebouwd uit ontelbare... Deze groeien en delen zich opnieuw en vervangen oude cellen. Bij de groei kan er soms iets fout gaan. Kanker is een verzamelnaam van verschillende... van de cellen in je lichaam. 2. Groepen a. Kankers die een... of... vormen. b. Kankers die geen... vormen (bv....). 3. Oorzaken Samenloop van: a.... factoren:... of erfelijke... fouten natuurlijke... b.... factoren: Bv

5 Grasduinen in de prehistorie (1) 1. Het vuur 1. Lees het artikel Ontdekking van het vuur op pag. 2 van Kits plus. Antwoord op volgende vragen met juist of fout en leg ook uit waarom dit zo is. a. De oudste resten van kampvuren werden in Norfolk gevonden en zijn ongeveer 1,6 miljoen jaar oud. juist fout... b. Voor de ontdekking van het vuur leefde de Homo Sapiens van planten en rauw vlees. juist fout... c. Het gebruik van het vuur betekende een keerpunt voor de jagers-verzamelaars. juist fout... d. Er werd enkel vuur gemaakt met vuurstenen. juist fout In het artikel las je dat de eerste mensen op verschillende manieren vuur maakten. Hieronder zie je drie afbeeldingen en drie verklaringen. Schrijf bij elke verklaring de letter van de juiste afbeelding. a b c... De vuurboog bestaat voornamelijk uit een plankje en een boog. Om op deze manier vuur te maken, heb je ook wat droge boomschors nodig. Oefening is nodig, want het is niet gemakkelijk.... Zet een stukje hout, bv. een dikke tak, op een plankje, leg er wat fijn droog gras of droge boomschors voor en beweeg dat stukje hout over de plank tegen het materiaal. Als je op deze manier vuur maakt, heb je dat gedaan door vuurwrijven.... Door twee vuurstenen tegen elkaar te ketsen boven materiaal dat gemakkelijk brandt, krijg je een vuurtje. 2. Dino s 1. Lees de reportage De Galerij van de Dinosauriërs op pag. 3 van Kits plus. Beantwoord onderstaande vragen in je eigen woorden. a. Waar kan je de Galerij van de Dinosauriërs bezoeken? b. Wat is onze grootste nationale schat als het over dinosauriërs gaat?

6 Grasduinen in de prehistorie (2) c. Waar en wanneer werd deze schat ontdekt? d. Hoe komt het dat deze dinosauriërs de trots van het museum zijn? e. Wat is de enige nog levende dinosaurus en hoe komt dit? f. Wanneer stierven deze dieren massaal uit? g. Er bestaan verschillende theorieën over het uitsterven van de dinosauriërs. Welke drie kan je vinden in het kader onderaan de pagina? 2. Surf naar de website Je ziet een lijst met namen van dinosauriërs. Ga op zoek naar deze vier dino s. Schrijf bij elke prent de juiste naam en duid aan of het een vleeseter (carnivoor), planteneter (herbivoor) of planten- en vleeseter (omnivoor) is. naam... planteneter vleeseter planten- en vleeseter naam... planteneter vleeseter planten- en vleeseter naam... planteneter vleeseter planten- en vleeseter naam... planteneter vleeseter planten- en vleeseter

7 Een rode rivier, een groen meer 1. Hieronder vind je enkele omschrijvingen van woorden uit het artikel. Zoek het bijpassende woord in het artikel. Bij twijfel, neem je je woordenboek erbij! 1. In strijd met de wet Met roet of schadelijke chemische stoffen vervuilde, dikke mist Biologisch leefklimaat Elk gas dat bijdraagt aan het broeikaseffect Afval en vuil storten In versteende vorm aangetroffen overblijfselen van plant of dier Onverschillig, traag Dorpen waar veel inwoners gezondheidsproblemen hebben Iets laten weglopen, kwijt proberen te raken Zoek op in de tekst. Ga voor de vragen met een * op zoek op het internet of overleg. 1. Geef drie voorbeelden van fossiele brandstoffen Wat zijn twee grote problemen met fossiele brandstoffen?* a.... b Een alternatief voor fossiele brandstoffen is het winnen van energie uit hernieuwbare bronnen, ook wel duurzame energie genoemd. Geef een vijftal voorbeelden van duurzame energie.* a.... b.... c.... d.... e Waarom is het lozen van afval in meren en rivieren een probleem? Volgens het artikel omdat: a.... b.... c. Kan je zelf nog een reden bedenken?...

8 Kits Nieuwsquiz 6 (1) Deze quiz sluit aan bij de Kitskrant van 18 februari 2013 en bij de Kits en Kits + van 1 maart Zet een kruisje voor de juiste zin. 1. Hoeveel cijfers telt het grootste recordpriemgetal? a. 16 miljoen b. 16,5 miljoen c. 17 miljoen 2. Hoe wordt er een nieuwe paus gekozen? a. Alle nog levende kardinalen trekken zich terug in een conclaaf en houden een geheime stemming. b. Maximum 120 kardinalen trekken zich terug in een conclaaf en stemmen door handopsteking. c. Maximum 120 kardinalen trekken zich terug in een gesloten vergadering en houden een geheime stemming. 3. Welke bekende Belg overleed op 30 januari 2013? a. de kunstpaus Jan Hoet b. de schilder-dichter Roger Raveel c. de auteur Hugo Claus 4. Waarom zijn de inwoners van Santo Antonio da Platina de pineuten van de week? a. Omdat ze in de duurste stad ter wereld leven. b. Omdat spinnen een reuzenweb boven het dorp geweven hebben. c. Omdat er een politieke crisis is na de moord op een oppositieleider. 5. In welk boek lees je over de belevenissen van het weesmeisje Dorothea? a. Duivelsstrijd b. Een zee van tijd c. De Kleine Panamarenko 6. Wat is de bedoeling van het vredesakkoord dat 11 Afrikaanse landen op 24 februari ondertekenden? a. Een einde maken aan de oorlog tussen Rwanda en Oeganda. b. Een einde maken aan het jarenlange geweld in Oost-Congo. c. Een einde maken aan het jarenlange geweld in Zuid-Afrika. 7. Welke twee soorten bedrog met paardenvlees kwamen in februari aan het licht? (2 antwoorden) a. Paardenvlees werd verwerkt in honden- en kattenbrokken. b. Paardenvlees dat niet geschikt was voor consumptie kwam toch in de voedselketen terecht. c. Paardenvlees werd in diepvriesmaaltijden gebruikt, terwijl er rundvlees op het etiket stond. 8. Wat is geen bouwtrend voor 2013? a. Een stijgende interesse voor wonen op het platteland. b. In de slaapkamer wordt plaats voorzien voor wellness en multimedia. c. Energiewinning uit biomassa.

9 Kits Nieuwsquiz 6 (2) 9. Aan welke snelheid bewoog de meteoriet die boven Rusland ontplofte, zich? a kilometer per uur b kilometer per uur c kilometer per uur 10.Waar vind je meer informatie over de Kannibaal van Baal? a. b. c. 11.Op welke plaatsen zijn er prehistorische rotsschilderingen teruggevonden? a. Lascaux en Stonehenge b. Altamira en Bernissart c. Lascaux en Altamira 12.Wat zijn de oudste tekenen van leven op onze aarde? a. vissen b. zeedieren c. eencelligen 13.Wat is de eerste voorloper van de mens? a. de Neanderthaler b. de Australopithecus c. de Cro Magnon 14.Welke theorie wordt bevestigd door de vulkanische vlakte Deccan Traps in India? a. Dat de dinosauriërs uitstierven door een grote vulkaanuitbarsting. b. Dat de dinosauriërs uitstierven door een grote meteorietinslag. c. Dat de dinosauriërs uitstierven door een klimaatverandering. 15.Wat is een menhir? a. Een hoge, rechtopstaande steen. b. Een bouwwerk dat bestaat uit draagstenen die overdekt zijn door platte dekstenen. c. Een grot met prehistorische rotsschilderingen. 2. Kleur de genoemde landen in de gevraagde kleur op de wereldkaart op de volgende pagina. Zoek de landen die je niet weet liggen in je atlas op. 1. Het voedselschandaal met paardenvlees begon in Ierland (groen) en Zweden (blauw). 2. Op 16 februari ontplofte een meteoriet boven Rusland (geel). 3. Rwanda (rood) en Oeganda (oranje) hebben op papier verklaard dat ze zich niet zullen moeien met de problemen in Oost-Congo. 4. Het skelet Lucy werd in 1974 ontdekt in Ethiopië (paars). 5. Fossiele resten van eencelligen zijn teruggevonden in Australië (roze) en Zuid-Afrika (bruin).

10 3000 Km

TIJDLIJN. Een reis door de geschiedenis

TIJDLIJN. Een reis door de geschiedenis De OERKNAL! Wetenschappers denken dat zo n 13,7 miljard aardse jaren geleden alles in het heelal samengeperst was tot een gloeiend heet punt. Tijdens een enorme oerexplosie ontstonden uit dat punt materie

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding blz. 3. Wat is een fossiel? blz. 4. Hoe fossielen ontstaan blz. 5. Fossielen van zacht weefsel blz. 6. Zeedieren blz.

Inhoud. Inleiding blz. 3. Wat is een fossiel? blz. 4. Hoe fossielen ontstaan blz. 5. Fossielen van zacht weefsel blz. 6. Zeedieren blz. Door: Oscar Zuethoff Groep 6b - Meneer Jos & Ingrid Februari 2008 Inhoud Inleiding blz. 3 Wat is een fossiel? blz. 4 Hoe fossielen ontstaan blz. 5 Fossielen van zacht weefsel blz. 6 Zeedieren blz. 7 De

Nadere informatie

Prehistorie (van tot )

Prehistorie (van tot ) Prehistorie (van tot ) Oerknal of Big Bang We bekijken samen twee korte filmpjes. Waarover gaan deze filmpjes? - - Wat is de Oerknal? Maak een woordspin met alles waaraan jij denkt als je het woord Oerknal

Nadere informatie

Fossiele brandstoffen? De zon is de bron!

Fossiele brandstoffen? De zon is de bron! Energie 5 en 6 3 Fossiele brandstoffen? De zon is de bron! Filmpjes werkblad Doelen Begrippen Materialen Duur De leerlingen: weten dat fossiele brandstoffen hele oude resten van planten zijn. kunnen een

Nadere informatie

Lesbrief T. rex voedselweb

Lesbrief T. rex voedselweb Lesbrief T. rex voedselweb Doelgroep: Groep 4 t/m 8 Lesduur: ± 45 minuten Leerstofgebied: Wereldoriëntatie Werkvorm: Zelfstandig Doel van de opdracht: Het ontdekken dat niet alle dinosauriërs in dezelfde

Nadere informatie

DinoLab LIVE Lesbrief websessie

DinoLab LIVE Lesbrief websessie DinoLab LIVE Lesbrief websessie Een kijkje achter de schermen van museum Naturalis voor groep 6, 7 en 8 1 DinoLab LIVE lesbrief DinoLab LIVE 1 Introductieles 2 Beschrijving websessie 3 Afsluiting 4 Bijlage:

Nadere informatie

Sheet 2: Bekijk met de kinderen de tussenstand van Afval the Game op Instagram en/of Facebook. Hoe gaat het bij de kinderen met inzamelen?

Sheet 2: Bekijk met de kinderen de tussenstand van Afval the Game op Instagram en/of Facebook. Hoe gaat het bij de kinderen met inzamelen? Afval the Game Docentenhandleiding les 2 Duur Voor deze les hebt u ongeveer 80 minuten nodig. Leerdoelen De kinderen hebben in de vorige les geleerd dat het belangrijk is om plastic te scheiden, zodat

Nadere informatie

DINOSAURIËRS. Marthe Terny

DINOSAURIËRS. Marthe Terny DINOSAURIËRS Marthe Terny 1. INLEIDING Ik hou mijn spreekbeurt over dinosauriërs, omdat ik dit een erg leuk en interessant onderwerp vind. We weten al veel over de dinosauriërs, maar nog niet alles. Ik

Nadere informatie

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 6, 7, 8

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 6, 7, 8 Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW Groep 6, 7, 8 Eindhoven, 8 september 2011 In het kort In deze lesbrief vind je een aantal uitgewerkte lessen waarvan je er één of meerdere kunt uitvoeren.

Nadere informatie

Flipping the classroom

Flipping the classroom In dit projectje krijg je geen les, maar GEEF je zelf les. De leerkracht zal jullie natuurlijk ondersteunen. Dit zelf les noemen we: Flipping the classroom 2 Hoe gaan we te werk? 1. Je krijgt of kiest

Nadere informatie

IDEEËNWIJZER bij KITS, de krant waar nieuws in zit

IDEEËNWIJZER bij KITS, de krant waar nieuws in zit IDEEËNWIJZER bij KITS, de krant waar nieuws in zit 23ste jaargang - Nr. 2-15 september 2012 Redactie: Inge Bergh, Sabrina De Pauw, Lize Helsen, Piet Lerouge, Inge Misschaert, Wim Vromant Uitgewerkte lessuggesties

Nadere informatie

Groep 8 Basisles: Elektriciteit opwekken

Groep 8 Basisles: Elektriciteit opwekken Leerkrachtinformatie Lesduur: 35 tot 40 minuten Deze basisles kunt u op verschillende manieren organiseren: A. Klassikaal (35 minuten) U verzorgt en begeleidt de les. U gebruikt hierbij deze leerkrachtinformatie

Nadere informatie

Dinosauriërs. Inhoudsopgave. 1. Inleiding. 2. Wat is een dinosauriër?

Dinosauriërs. Inhoudsopgave. 1. Inleiding. 2. Wat is een dinosauriër? Dinosauriërs Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Wat is een dinosauriër? 3. Wanneer leefden de dinosauriërs? 4. Waar leefden dinosauriërs? 5. Hoe leefden de dinosauriërs? 6. Waarom waren de dinosauriërs zo groot?

Nadere informatie

Vooraleer de leerlingen de teksten lezen, worden de belangrijkste tekststructuren overlopen (LB 265).

Vooraleer de leerlingen de teksten lezen, worden de belangrijkste tekststructuren overlopen (LB 265). 5.2.1 Lezen In het leerboek krijgen de leerlingen uiteenlopende teksten te lezen. Op die manier worden de verschillende tekstsoorten en tekststructuren nogmaals besproken. Het gaat om een herhaling van

Nadere informatie

Voor/na het bezoek. Museum voor Natuurwetenschappen.be Vautierstraat, 29 1000 Brussel info@natuurwetenschappen.be

Voor/na het bezoek. Museum voor Natuurwetenschappen.be Vautierstraat, 29 1000 Brussel info@natuurwetenschappen.be Voor/na het bezoek Museum voor Natuurwetenschappen.be Vautierstraat, 29 1000 Brussel info@natuurwetenschappen.be Wat is de prehistorie? Prehistorie betekent letterlijk voorgeschiedenis, het tijdperk voor

Nadere informatie

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Leerkrachtinformatie Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Lesduur: 30 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten wat de gevolgen zijn van energie verbruik. De leerlingen weten wat duurzaamheid is. De leerlingen

Nadere informatie

Groep 8 - Les 3 Restproducten

Groep 8 - Les 3 Restproducten Leerkrachtinformatie Groep 8 - Les 3 Restproducten Lesduur: 20 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten wat restproducten zijn en welke restproducten horen bij verschillende manieren van energie

Nadere informatie

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE DE LEERLINGENHANDLEIDING HAVO/VWO Naam: Klas: Datum: Pagina 2 INLEIDING De mens maakt op grote schaal gebruik van fossiele brandstoffen. Dit zijn bijvoorbeeld aardolie, aardgas en steenkool. Fossiele brandstoffen

Nadere informatie

Economie en milieu hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52456

Economie en milieu hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52456 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 02 May 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/52456 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Ontdek de topstukken van het Museum voor Natuurwetenschappen. Voor kinderen van 9 tot 12 jaar

Ontdek de topstukken van het Museum voor Natuurwetenschappen. Voor kinderen van 9 tot 12 jaar Ontdek de topstukken van het Museum voor Natuurwetenschappen Voor kinderen van 9 tot 12 jaar Inkomhal De walvis in de inkomhal Dit is het skelet van een bultrugwalvis. Dit exemplaar behoort tot een soort

Nadere informatie

Ontdek de topstukken van het Museum voor Natuurwetenschappen. Voor kinderen van 6 tot 8 jaar

Ontdek de topstukken van het Museum voor Natuurwetenschappen. Voor kinderen van 6 tot 8 jaar Ontdek de topstukken van het Museum voor Natuurwetenschappen Voor kinderen van 6 tot 8 jaar Inkomhal De walvis in de inkomhal Dit is geen dino maar een bultrugwalvis. Bekijk het skelet goed: wat heeft

Nadere informatie

Ons milieu, een kostbaar goed

Ons milieu, een kostbaar goed 1 Ons milieu, een kostbaar goed Datum Blz. 1. Inleiding 4 2. Soorten vervuiling 5 2.1. Luchtverontreiniging 5 2.2. Bodemvervuiling 6 2.3. Lichtvervuiling 7 2.4. Geluidsoverlast 7 2.5. Watervervuiling 8

Nadere informatie

Zoeken naar leven. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam:

Zoeken naar leven. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Zoeken naar leven Jouw werkbladen In NEMO Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Zoeken naar leven Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 10-2013 1 Zoeken naar leven Wat

Nadere informatie

Aanbod N.M.E. in Het Groene Woud

Aanbod N.M.E. in Het Groene Woud Aanbod N.M.E. in Het Groene Woud 1. Paddenstoelen/ Herfstsafari In de herfst voor de groepen 1 Tot in de vorige eeuw werden paddenstoelen gezien als geheimzinnige, duivelse wezens. Ze verschenen plotseling,

Nadere informatie

Landengids voor: Landengids

Landengids voor: Landengids We gaan een reisgids maken voor een land dat je zelf mag uitkiezen. Dat is een boekje waarin allemaal dingen staan die met dat land te maken hebben en die je zou willen weten als je op vakantie zou gaan

Nadere informatie

VERANDEREN VAN KLIMAAT?

VERANDEREN VAN KLIMAAT? VERANDEREN VAN KLIMAAT? Tropisch klimaat, gematigd klimaat, klimaatopwarming, klimaatfactoren...misschien heb je al gehoord van deze uitdrukkingen. Maar weet je wat ze echt betekenen? Nova, wat bedoelen

Nadere informatie

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE DE LEERLINGENHANDLEIDING VMBO Naam: Klas: Datum: Pagina 2 INLEIDING Mensen maken op grote schaal gebruik van fossiele brandstoffen: aardolie, aardgas en steenkool. Fossiele brandstoffen ontstaan uit resten

Nadere informatie

Onder onze voeten Schoolbezoek Min40Celsius. Lesbrief

Onder onze voeten Schoolbezoek Min40Celsius. Lesbrief Onder onze voeten Schoolbezoek Min40Celsius Lesbrief Lesbrief Onder onze voeten U gaat met uw klas een bezoek brengen aan Min40Celsius, aan de hand van deze lesbrief kunt het bezoek (kort) voorbereiden.

Nadere informatie

Opwarming van de aarde

Opwarming van de aarde Leerlingen Opwarming van de aarde 8 Naam: Klas: In dit onderdeel kom je onder andere te weten dat er niet alleen een broeikaseffect is, maar dat er ook een versterkt broeikaseffect is. Bovendien leer je

Nadere informatie

De Energiezuinige Wijk - De opdracht

De Energiezuinige Wijk - De opdracht De Energiezuinige Wijk De Energiezuinige Wijk De opdracht In deze opdracht ga je van alles leren over energie en energiegebruik in de wijk. Je gaat nadenken over hoe jouw wijk of een wijk er uit kan zien

Nadere informatie

1-Kennismaking met archeologie

1-Kennismaking met archeologie UITLEG VOOR DE LEERKRACHT Deze opdracht is de start van de lessenserie. Met deze opdracht introduceert u bij de leerlingen het onderwerp op een leuke manier. U kunt het onderwerp op verschillende manieren

Nadere informatie

Begrippen. Broeikasgas Gas in de atmosfeer dat de warmte van de aarde vasthoudt en zo bijdraagt aan het broeikaseffect.

Begrippen. Broeikasgas Gas in de atmosfeer dat de warmte van de aarde vasthoudt en zo bijdraagt aan het broeikaseffect. LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Informatieblad Begrippen Biobrandstof Brandstof die gemaakt wordt van biomassa. Als planten groeien, nemen ze CO 2 uit de lucht op. Bij verbranding van de biobrandstof komt

Nadere informatie

Werkbladen Voortgezet onderwijs. Naam leerling:

Werkbladen Voortgezet onderwijs. Naam leerling: Werkbladen Voortgezet onderwijs Naam leerling: Inhoud: Uitleg werkblad Dit werkblad hoort bij de film Giganten uit de IJstijd. Een film die je meeneemt naar de laatste ijstijd, zo n 116.000 tot 10.000

Nadere informatie

4. Sterk dino-rekenwerk

4. Sterk dino-rekenwerk 4. Sterk dino-rekenwerk Vul aan met +, - en = 7 + 8 = 20-5 20 4 12 4 100 45 30 25 25 30 45 100 1 000 400 300 300 670 300 250 120 340 300 28 12 Vul aan met > of < of = 45 : 9 2 x 3 100 x 8 1000 200 70 x

Nadere informatie

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les.

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 1 Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 2 Colofon Dit is een uitgave van Quintel Intelligence in samenwerking met GasTerra en Uitleg & Tekst Meer informatie Kijk voor meer informatie

Nadere informatie

IDEEËNWIJZER. Uitgewerkte lessuggesties

IDEEËNWIJZER. Uitgewerkte lessuggesties IDEEËNWIJZER bij KITS, de krant waar nieuws in zit 24ste jaargang - Nr. 4-15 oktober 2013 Redactie: Inge Bergh, Sabrina De Pauw, Lize Helsen, Inge Misschaert, Liselotte Vertenten, Wim Vromant >> Nieuw

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1 HET ONTSTAAN VAN HET LEVEN OP AARDE BLZ 3. HOOFDSTUK 3 DE VELOCIRAPTOR BLZ 5. HOOFDSTUK 4 DE SPINOSAURUS BLZ 6.

HOOFDSTUK 1 HET ONTSTAAN VAN HET LEVEN OP AARDE BLZ 3. HOOFDSTUK 3 DE VELOCIRAPTOR BLZ 5. HOOFDSTUK 4 DE SPINOSAURUS BLZ 6. INLEIDING BLZ 2. HOOFDSTUK 1 HET ONTSTAAN VAN HET LEVEN OP AARDE BLZ 3. HOOFDSTUK 2 DE IRRITATOR BLZ 4. HOOFDSTUK 3 DE VELOCIRAPTOR BLZ 5. HOOFDSTUK 4 DE SPINOSAURUS BLZ 6. HOOFDSTUK 5 TYRANOSAURUS REX

Nadere informatie

IDEEËNWIJZER bij KITS, de krant waar nieuws in zit

IDEEËNWIJZER bij KITS, de krant waar nieuws in zit IDEEËNWIJZER bij KITS, de krant waar nieuws in zit 23ste jaargang - Nr. 18-17 juni 2013 Redactie: Inge Bergh, Sabrina De Pauw, Lize Helsen, Piet Lerouge, Inge Misschaert, Wim Vromant Uitgewerkte lessuggesties

Nadere informatie

Uitsterven of wegwezen

Uitsterven of wegwezen Klimaatverandering 7 en 8 5 Uitsterven of wegwezen Voedselwebspel Doelen Begrippen Materialen Duur De leerlingen: kennen een aantal oorzaken waardoor dieren uitsterven of verdwijnen, waaronder de klimaatverandering.

Nadere informatie

Groep 6 t/m 8. De regio zit vol energie! Informatieblad + Docentenhandleiding. Kaarsenmaken. www.natuurmilieuweb.nl

Groep 6 t/m 8. De regio zit vol energie! Informatieblad + Docentenhandleiding. Kaarsenmaken. www.natuurmilieuweb.nl Energieneutraal 2040 Aalsmeer - Amstelveen - Diemen - Ouder-Amstel - Uithoorn Groep 6 t/m 8 Informatieblad + Docentenhandleiding De regio zit vol energie! www.natuurmilieuweb.nl Overzicht Informatieblad:

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Beestenboel

Docentenhandleiding. Beestenboel Docentenhandleiding Beestenboel Inhoud 1 Inleiding Beestenboel 2 a. Educatief programma 2 b. Leerdoelen 2 c. Doelgroep 2 d. Tijd 2 e. Indeling programma 3 f. Kosten 3 g. Praktische informatie 3 2 Voorbereidende

Nadere informatie

Kanker. Inleiding. 1. Wat is kanker eigenlijk? 2. Verschillende soorten kanker

Kanker. Inleiding. 1. Wat is kanker eigenlijk? 2. Verschillende soorten kanker Kanker Inleiding Mijn spreekbeurt gaat over kanker patiënten. Ik hou mijn spreekbeurt hier over omdat er veel kinderen zijn die niet precies weten wat kanker nou eigenlijk is en omdat kanker heel veel

Nadere informatie

is het toevoegen van iets aan het milieu dat schadelijk is voor mens, dier, plant, ecosystemen, cultuurgoederen of materialen.

is het toevoegen van iets aan het milieu dat schadelijk is voor mens, dier, plant, ecosystemen, cultuurgoederen of materialen. Wereld erfgoed en milieu Begrippenlijst Milieu: Milieuvervuiling: NIMOS: Klimaatverandering: CSNR: is het leefklimaat van mens, dier en plant. is het toevoegen van iets aan het milieu dat schadelijk is

Nadere informatie

de glorie van de prehistorie Educatief pakket voor het 5 e en 6 e leerjaar van het basisonderwijs.

de glorie van de prehistorie Educatief pakket voor het 5 e en 6 e leerjaar van het basisonderwijs. de glorie van de prehistorie Educatief pakket voor het 5 e en 6 e leerjaar van het basisonderwijs. Beste leerkracht, Met het educatief pakket De glorie van de prehistorie haal je letterlijk een stukje

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Niveau: expert. Lees de taal van de tumor Organisatieniveaus

Docentenhandleiding. Niveau: expert. Lees de taal van de tumor Organisatieniveaus Docentenhandleiding Niveau: expert Lees de taal van de tumor Organisatieniveaus Ontwikkeld door het Cancer Genomics Centre in samenwerking met het Freudenthal Instituut voor Didactiek van Wiskunde en Natuurwetenschappen

Nadere informatie

Vakopdrachten. Opdracht Geschiedenis Londen. Voor geschiedenis moet je in het British Museum en in het Imperial War Museum opdrachten doen:

Vakopdrachten. Opdracht Geschiedenis Londen. Voor geschiedenis moet je in het British Museum en in het Imperial War Museum opdrachten doen: Vakopdrachten Opdracht Geschiedenis Londen. Voor geschiedenis moet je in het British Museum en in het Imperial War Museum opdrachten doen: Maak groepjes van twee of drie personen. Maak in het British Museum

Nadere informatie

Leerlingenbundels Technologische Opvoeding

Leerlingenbundels Technologische Opvoeding Leerlingenbundels Technologische Opvoeding 1 Thema: Energie Naam:... Klas: Datum:... Nr.:. 2 1 Energie experimenten Science 1.1 Inleidende opdracht rond energie Als je zegt: "Ik heb vandaag geen energie.

Nadere informatie

IDEEËNWIJZER bij KITS, de krant waar nieuws in zit

IDEEËNWIJZER bij KITS, de krant waar nieuws in zit IDEEËNWIJZER bij KITS, de krant waar nieuws in zit 23ste jaargang - Nr. 11-18 februari 2013 Redactie: Inge Bergh, Sabrina De Pauw, Lize Helsen, Piet Lerouge, Inge Misschaert, Wim Vromant Uitgewerkte lessuggesties

Nadere informatie

Ik houd mijn spreekbeurt over de eerste mensen en mensachtigen op aarde, zoals de Neanderthalers.

Ik houd mijn spreekbeurt over de eerste mensen en mensachtigen op aarde, zoals de Neanderthalers. Ik houd mijn spreekbeurt over de eerste mensen en mensachtigen op aarde, zoals de Neanderthalers. Ik vind het zelf erg leuk om hier meer over te weten, heb hier veel over opgezocht en wil jullie daar nu

Nadere informatie

Lessenplan C2C, dé duurzame oplossing?

Lessenplan C2C, dé duurzame oplossing? Lessenplan C2C, dé duurzame oplossing? (gebaseerd op lessen van 50 minuten) Les 1 en 2: Bekijken van de DVD Afval is Voedsel (Vpro Tegenlicht 6 oktober 2006) Maken van de verwerkingsopdrachten. De DVD

Nadere informatie

Alternatieve energiebronnen

Alternatieve energiebronnen Alternatieve energiebronnen energie01 (1 min, 5 sec) energiebronnen01 (2 min, 12 sec) Windenergie Windmolens werden vroeger gebruikt om water te pompen of koren te malen. In het jaar 650 gebruikte de mensen

Nadere informatie

Activiteit 2: de ecologische voetafdruk uitgelegd

Activiteit 2: de ecologische voetafdruk uitgelegd Activiteit 2: de ecologische voetafdruk uitgelegd Doelstellingen De leerlingen weten dat er naast een watervoetafdruk ook een ecologische voetafdruk bestaat en begrijpen welke factoren in grote lijnen

Nadere informatie

Voedselweb van strand en zee

Voedselweb van strand en zee Spel Doel: Materialen: Groepsgrootte: Duur: De leerlingen leren dat verschillende zeedieren en planten van elkaar afhankelijk zijn, doordat ze elkaar eten. Alle dieren en planten zijn met elkaar verbonden,

Nadere informatie

Verschillende eters vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73578

Verschillende eters vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73578 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 April 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73578 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Persdossier ikgeeflevenaanmijnplaneet.indeklas.be 28 september 2010

Persdossier ikgeeflevenaanmijnplaneet.indeklas.be 28 september 2010 Persdossier ikgeeflevenaanmijnplaneet.indeklas.be 28 september 2010 Persbericht Wat vind je in de virtuele edukit? Een dynamische website Activiteiten in detail De algemene campagne ikgeeflevenaanmijnplaneet.be

Nadere informatie

Kangoeroe koe. cavia paard. varken hond

Kangoeroe koe. cavia paard. varken hond Werkblad 1: Welke dieren eet je? Omcirkel de dieren die al eens gegeten hebt. Kangoeroe koe cavia paard varken hond Doorstreep de dieren die je nooit zult eten. Hoe zou je je voelen als iemand je zou verplichten

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

Werkboek IJstijden groep 7-8

Werkboek IJstijden groep 7-8 Werkboek IJstijden groep 7-8 Naam Groep Les 1 Groep 7/8 Hoe ontstaat een IJstijd? In het verhaal vertelt Manny over de IJstijd. Wanneer eindigde laatste IJstijd? Voor deze opdracht mag je een atlas gebruiken.

Nadere informatie

Oerboeren in de Friese Wouden.

Oerboeren in de Friese Wouden. Stichting IJstijdenmuseum Buitenpost. www.ijstijdenmuseum.nl. Oerboeren in de Friese Wouden. Het grootste deel van de geschiedenis van ons mensen ligt in de prehistorie. Met prehistorie duiden we een tijd

Nadere informatie

Wat is CO2? (koolstofdioxide) een gas is dat in de lucht zit, net als zuurstof. ervaren of je CO 2

Wat is CO2? (koolstofdioxide) een gas is dat in de lucht zit, net als zuurstof. ervaren of je CO 2 Klimaatverandering 7 en 8 2 Wat is CO2? Proefjes Doelen Begrippen Materialen De leerlingen: weten dat (koolstofdioxide) een gas is dat in de lucht zit, net als zuurstof ervaren of je kan zien, ruiken en

Nadere informatie

Energie: hoe duurzaam is jouw school? Esther van der Meer. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.

Energie: hoe duurzaam is jouw school? Esther van der Meer. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Esther van der Meer 05 June 2013 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/31896 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Lesbrief nr 1. voor Groep 5 + 6

Lesbrief nr 1. voor Groep 5 + 6 Lesbrief nr 1 voor Groep 5 + 6 1 / 2016 + Download deze lesbrief ook op samsam.net Wat is Samsam Junior? Samsam Junior is een cross-mediale methode over mondiaal burgerschap, kinder rechten en duurzaamheid.

Nadere informatie

Hoofdstuk 3. en energieomzetting

Hoofdstuk 3. en energieomzetting Energie Hoofdstuk 3 Energie en energieomzetting Grootheid Energie; eenheid Joule afkorting volledig wetenschappelijke notatie 1 J 1 Joule 1 Joule 1 J 1 KJ 1 KiloJoule 10 3 Joule 1000 J 1 MJ 1 MegaJoule

Nadere informatie

Zoeken naar leven. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam:

Zoeken naar leven. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Zoeken naar leven Jouw werkbladen In NEMO Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Zoeken naar leven Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 11-2014 1 Zoeken naar leven Wat

Nadere informatie

Voeding. Voor klas 1 en 2 van het voortgezet onderwijs

Voeding. Voor klas 1 en 2 van het voortgezet onderwijs Voeding Voor klas 1 en 2 van het voortgezet onderwijs DMVVOO-B&E-2012 Voeding is belangrijk voor de mens, dier en plant. In het dierenpark zie je heel veel verschillende dieren. De planteneter eet planten,

Nadere informatie

LESPAKKET ORDENING EN EVOLUTIE

LESPAKKET ORDENING EN EVOLUTIE LESPAKKET ORDENING VMBO EN EVOLUTIE Naam Docent Klas LEKKER BEESTEN TUSSEN DE DIEREN Dierenrijk is onderdeel van WELKOM IN DIERENRIJK KENMERKEN Om ervoor te zorgen dat je een leuke en leerzame excursie

Nadere informatie

Afval vroeger en nu. Naam: Vroeger was alles anders. De mensen leefden heel primitief. Dat heb je gezien in het filmpje van Schooltv.

Afval vroeger en nu. Naam: Vroeger was alles anders. De mensen leefden heel primitief. Dat heb je gezien in het filmpje van Schooltv. Afval vroeger en nu Naam: Vroeger was alles anders. De mensen leefden heel primitief. Dat heb je gezien in het filmpje van Schooltv. 1. Wat betekent primitief? 3 antwoorden zijn goed. eenvoudig simpel

Nadere informatie

Les Koolstofkringloop en broeikaseffect

Les Koolstofkringloop en broeikaseffect LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Basisles Koolstofkringloop en broeikaseffect Werkblad Les Koolstofkringloop en broeikaseffect Werkblad Zonlicht dat de aarde bereikt, zorgt ervoor dat het aardoppervlak warm

Nadere informatie

1. Ecologische voetafdruk

1. Ecologische voetafdruk 2 VW0 THEMA 7 MENS EN MILIEU EXTRA OPDRACHTEN 1. Ecologische voetafdruk In de basisstoffen heb je geleerd dat we voedsel, zuurstof, water, energie en grondstoffen uit ons milieu halen. Ook gebruiken we

Nadere informatie

Titel De gasbel onder Nederland

Titel De gasbel onder Nederland De gasbel onder Nederland Het ontstaan van gas en zout in de Nederlandse bodem Korte lesomschrijving In deze les maken leerlingen kennis met het ontstaan van de gasbel onder Slochteren in de provincie

Nadere informatie

Aan de tafel! Ga je mee om de wonderlijke wereld van de tafels te ontdekken? Bedacht en ontwikkeld door Linda van de Weerd. www.klasvanjuflinda.

Aan de tafel! Ga je mee om de wonderlijke wereld van de tafels te ontdekken? Bedacht en ontwikkeld door Linda van de Weerd. www.klasvanjuflinda. Aan de tafel! Ga je mee om de wonderlijke wereld van de tafels te ontdekken? Bedacht en ontwikkeld door Linda van de Weerd. www.klasvanjuflinda.nl Aan de tafel 1. Zeeslag 2. Snelle Jelle 3. Vier op een

Nadere informatie

Opdrachten behorende bij les 2. Anatomie van de honingbij

Opdrachten behorende bij les 2. Anatomie van de honingbij Opdrachten behorende bij les 2. Anatomie van de honingbij In deze les ga je leren hoe de honingbij is opgebouwd. Je gaat bijen vergelijken met andere dieren en je gaat drie mooie tekeningen maken van de

Nadere informatie

Liefde, voor iedereen gelijk?

Liefde, voor iedereen gelijk? Seksuele diversiteit graad 2 Lesvoorbereiding Liefde, voor iedereen gelijk? Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Print de verhalen 'Het geheim van Mirjam'

Nadere informatie

Het eetbare zonnestelsel groep 5-7

Het eetbare zonnestelsel groep 5-7 Het eetbare zonnestelsel groep 5-7 Hoe groot is de aarde? En hoe groot is de zon in vergelijking met de aarde? Welke planeet staat het dichtst bij de zon en welke het verst weg? Deze les leren de leerlingen

Nadere informatie

Hoe maak ik... Naam: Groep:

Hoe maak ik... Naam: Groep: Hoe maak ik... Naam: Groep: Inleiding Een spreekbeurt houden is niet niets! Je moet daar heel wat voor kunnen. Wat dacht je van: Goed kunnen lezen Goed kunnen begrijpen wat je leest Goed dingen kunnen

Nadere informatie

Waarom doen we het ook alweer?

Waarom doen we het ook alweer? Apart inzamelen van gft-afval Als Vereniging Afvalbedrijven stimuleren we dat al het afval in Nederland op de juiste manier wordt verwerkt. Hierbij houden we rekening met het milieu en de kosten. De meest

Nadere informatie

LEERKRACHTGEDEELTE ACTIVITEIT HOE-FILE: HOE MAAK IK HET UIT? VAN LIEF NAAR EX.

LEERKRACHTGEDEELTE ACTIVITEIT HOE-FILE: HOE MAAK IK HET UIT? VAN LIEF NAAR EX. LEERKRACHTGEDEELTE ACTIVITEIT HOE-FILE: HOE MAAK IK HET UIT? VAN LIEF NAAR EX. Omschrijving van de activiteit De leerlingen lezen tips over correct handelen als je het uitmaakt met je lief. Ze bespreken

Nadere informatie

verwerking : wat is een bos?

verwerking : wat is een bos? verwerking : wat is een bos? Leven vestigt zich op plaatsen waar het goed is om te leven. Er zijn verschillende factoren die de leefomgeving vorm geven : levende factoren, niet-levende factoren en menselijke

Nadere informatie

Verlichting 3de graad Lager Onderwijs

Verlichting 3de graad Lager Onderwijs Werkmap Verlichting 3de graad Lager Onderwijs 1 Inleiding Nu gaat met één druk op de schakelaar het licht aan en uit. Niet veel inspanning! We staan er dan ook niet bij stil dat elektriciteit in huis voor

Nadere informatie

Schooljaar 2015-2016. Wetenschap op Stap

Schooljaar 2015-2016. Wetenschap op Stap Schooljaar 2015-2016 Wetenschap op Stap Inhoudstafel Over VIB 7 Schoolproject Wetenschap op Stap 10 Wetenschapper in de klas 14 Test jouw brein 20 OVER VIB Vlaams Instituut voor Biotechnologie De wetenschappers

Nadere informatie

LESPAKKET ORDENING EN EVOLUTIE

LESPAKKET ORDENING EN EVOLUTIE LESPAKKET ORDENING HAVO / VWO EN EVOLUTIE Naam Docent Klas LEKKER BEESTEN TUSSEN DE DIEREN Dierenrijk is onderdeel van WELKOM IN DIERENRIJK KENMERKEN Om ervoor te zorgen dat je een leuke en leerzame excursie

Nadere informatie

QUESTIONBOXLES ZONNECELLEN EN ELEKTRICITEIT

QUESTIONBOXLES ZONNECELLEN EN ELEKTRICITEIT QUESTIONBOXLES ZONNECELLEN EN ELEKTRICITEIT Colofon Auteur: Amy Beerens Contact: Maarten Reichwein, WKUU, wetenschapsknooppunt@uu.nl of 030-25 33 717 INHOUDSOPGAVE Inhoud 1 Doel van de les 2 2 Opzet lesplan

Nadere informatie

Les 1: Bewustwording van verbondenheid

Les 1: Bewustwording van verbondenheid Les 1: Bewustwording van verbondenheid Het doel van deze eerste les is gericht op de bewustwording van verbondenheid. Het is erop gericht om de interesse van de kinderen op te wekken voor hun relaties

Nadere informatie

Leerlingenbundel: Waterschaarste het spel

Leerlingenbundel: Waterschaarste het spel Leerlingenbundel: Waterschaarste het spel Millenniumdoelstelling 7: Een duurzaam leefmilieu 1 Inhoud Voorwoord... 3 Waterproblemen in Namibië... 4 Acties ter plaatse... 7 Waterschaarste... 8 Voeg de afbeelding

Nadere informatie

Sporen opsnorren docentenhandleiding

Sporen opsnorren docentenhandleiding Sporen opsnorren docentenhandleiding Doelgroep: VMBO onderbouw Doelen: leerlingen: - Leren diersporen herkennen - Ontdekken dat diersporen overal om ons heen te vinden zijn - Leren voedingssporen te onderscheiden

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Biologie: evolutieleer 6/29/2013. dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Biologie: evolutieleer 6/29/2013. dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Biologie: evolutieleer 6/29/2013 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Leen Goyens (http://users.telenet.be/toelating) en studenten van forum http://www.toelatingsexamen-geneeskunde.be

Nadere informatie

Biologie ( havo vwo )

Biologie ( havo vwo ) Tussendoelen Biologie ( havo vwo ) Biologie havo/vwo = Basis Biologische eenheid Levenskenmerk Uitleggen hoe bouw en werking van onderdelen van een organisme bijdragen aan de functies voeding, verdediging

Nadere informatie

Fossielen uit de Noordzee.

Fossielen uit de Noordzee. Lesbrief websessie Fossielen uit de Noordzee. Een kijkje achter de schermen van museum Naturalis voor groep 5, 6, 7 en 8 Inhoud lesbrief 1. Introductieles 2. Beschrijving websessie 3. Afsluiting Tijdbesteding

Nadere informatie

Korte inhoud. De prehistorie

Korte inhoud. De prehistorie Naam :. Datum :... Korte inhoud 1. Ontstaan van de mens...2 2. Evolutie van de mens...4 3. Jagers en verzamelaars...5 4. De eerste boeren...6 5. Kleding...8 6. Werktuigen...9 7. Vuur maken... 10 8. Eerste

Nadere informatie

> In plaats van losse filmpjes of niet-methodische materialen

> In plaats van losse filmpjes of niet-methodische materialen Inleiding Nieuwe zaken koppelt geschiedenis, aardrijkskunde, natuur en techniek aan actualiteit. Met aantrekkelijke en flexibel inzetbare lessen op basis van het laatste nieuws, brengt Nieuwe zaken wekelijks

Nadere informatie

Filmpjes. Energie. Elektriciteit. Fossiele energiebronnen

Filmpjes. Energie. Elektriciteit. Fossiele energiebronnen Energie www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20051031_energie01 Energie 1:47 min PO, groep 4 - VO, klas 1 www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20051031_energiebronnen01 Energiebronnen 2:12 min PO, groep 4 VO, klas

Nadere informatie

Energie. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In NEMO versie 12-2013 1

Energie. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In NEMO versie 12-2013 1 Energie Jouw werkbladen In NEMO Naam: School: Klas: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In NEMO versie 12-2013 1 Energie Energie is overal. Denk aan de zon, aan beweging

Nadere informatie

BIODIVERSITEIT IN GEUREN EN KLEUREN

BIODIVERSITEIT IN GEUREN EN KLEUREN 1 BIODIVERSITEIT IN GEUREN EN KLEUREN Doel: - lln maken kennis met het begrip biodiversiteit - lln ontdekken dat er verschillende soorten planten en dieren zijn - lln ontdekken dat de dieren en planten

Nadere informatie

Bloemen en hun bezoekers geneeskrachtige planten en smaakmakers

Bloemen en hun bezoekers geneeskrachtige planten en smaakmakers Bloemen en hun bezoekers geneeskrachtige planten en smaakmakers veldwerk - bovenbouw Inhoudsopgave Korte omschrijving... 1 Organisatie... 3 Het leerlingenwerkboekje... 3 Lessuggesties ter voorbereiding

Nadere informatie

IDEEËNWIJZER bij KITS, de krant waar nieuws in zit

IDEEËNWIJZER bij KITS, de krant waar nieuws in zit IDEEËNWIJZER bij KITS, de krant waar nieuws in zit 23ste jaargang - Nr. 15-2 mei 2013 Redactie: Inge Bergh, Sabrina De Pauw, Lize Helsen, Piet Lerouge, Inge Misschaert, Wim Vromant Uitgewerkte lessuggesties

Nadere informatie

Lessenserie Energietransitie

Lessenserie Energietransitie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Thema s en onderwerpen Overzicht Lessenserie Energietransitie Thema s en onderwerpen per les De zoektocht naar voldoende energie voor de komende generaties is één van de belangrijkste

Nadere informatie

Strategieles Samenvatten niveau B

Strategieles Samenvatten niveau B Strategieles Samenvatten niveau B Wat doe je in deze les? Bij Nieuwsbegrip moet je een tekst kunnen samenvatten. Samenvatten is een strategie die je gebruikt om te controleren of je de tekst begrepen hebt.

Nadere informatie